وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فُرِجَ سَقْفُ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ صلى الله عليه وسلم فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهَا فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ فَلَمَّا جِئْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - لِخَازِنِ السَّمَاءِ الدُّنْيَا افْتَحْ . قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ . قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِيَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم . قَالَ فَأُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ فَفَتَحَ - قَالَ - فَلَمَّا عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَإِذَا رَجُلٌ عَنْ يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَنْ يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ - قَالَ - فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى - قَالَ - فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ - قَالَ - قُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ صلى الله عليه وسلم وَهَذِهِ الأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمِينِ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَالأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى - قَالَ - ثُمَّ عَرَجَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ . فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ - قَالَ - فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ خَازِنُ السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَفَتَحَ " . فَقَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَعِيسَى وَمُوسَى وَإِبْرَاهِيمَ - صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ - وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ قَدْ وَجَدَ آدَمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ . قَالَ " فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِإِدْرِيسَ - صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ - قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ - قَالَ - ثُمَّ مَرَّ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ هَذَا إِدْرِيسُ - قَالَ - ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ - قَالَ - قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى - قَالَ - ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ . قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ - قَالَ - ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ - قَالَ - قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ " . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولاَنِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثُمَّ عَرَجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الأَقْلاَمِ " . قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلاَةً - قَالَ - فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى أَمُرَّ بِمُوسَى فَقَالَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ مَاذَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ - قَالَ - قُلْتُ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسِينَ صَلاَةً . قَالَ لِي مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَرَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ - قَالَ - فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَوَضَعَ شَطْرَهَا - قَالَ - فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ - قَالَ - فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهْىَ خَمْسُونَ لاَ يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ - قَالَ - فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ . فَقُلْتُ قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي - قَالَ - ثُمَّ انْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى نَأْتِيَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى فَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لاَ أَدْرِي مَا هِيَ - قَالَ - ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا جَنَابِذُ اللُّؤْلُؤِ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ " .
Анас ибн Молик айтди: Абу Зарр ривоят қилар эди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Мен Маккада (турган) чоғимда уйимнинг шифти ёрилди; Жибрил (соллаллаҳу алайҳи васаллам) тушди, кўкрагимни ёрди, кейин уни Замзам суви билан ювди, кейин ҳикмат ва иймонга тўла бир олтин тос келтириб, уни кўкрагимга бўшатди, кейин уни ёпди (қовуштирди), кейин қўлимдан олиб, мени осмонга кўтарди. Дунё осмонига келганимизда Жибрил (алайҳиссалом) дунё осмонининг хозини(қоровули)га: ‹Оч› деди. У: ‹Бу ким?› деди. У: ‹Бу — Жибрил› деди. У: ‹Сен билан ким бор?› деди. У: ‹Ҳа, мен билан Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бор› деди. У: ‹Унга (Расул қилиб) юборилдими?› деди. У: ‹Ҳа› деди. Бас у очди. Дунё осмонига кўтарилганимизда — қарасам, бир киши; ўнг томонида (қора) шарпалар, чап томонида (қора) шарпалар (бор); у ўнгига қараса кулар, чапига қараса йиғлар эди. У: ‹Марҳабо, эй солиҳ Набий, эй солиҳ фарзанд!› деди. Мен: ‹Эй Жибрил, бу ким?› дедим. У: ‹Бу — Одам (соллаллаҳу алайҳи васаллам); ўнг ва чап томонидаги бу шарпалар — унинг болаларининг руҳларидир; ўнг (томон) аҳли — жаннат аҳли, чап томонидаги шарпалар — дўзах аҳли; шунинг учун у ўнгига қараса кулар, чапига қараса йиғлар› деди. Кейин Жибрил мени кўтарди — то иккинчи осмонга етгунча. У хозинига: ‹Оч› деди. Хозини унга дунё осмони хозини айтгандек (гап) айтди, кейин очди" деди. Анас ибн Молик: У (Набий) осмонларда Одам, Идрис, Исо, Мусо ва Иброҳимни (Аллаҳнинг саловоти ҳаммасига) топганини зикр қилди, лекин уларнинг манзиллари қанай (жойлашганини) аниқлаб (айтмади) — фақат у Одам (алайҳиссалом)ни дунё осмонида, Иброҳимни олтинчи осмонда топганини зикр қилди. (Набий) айтди: "Жибрил ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Идрис (Аллаҳнинг саловоти унга) (олди)дан ўтганимизда, у: ‹Марҳабо, эй солиҳ Набий, эй солиҳ биродар!› деди. Кейин ўтдик; мен: ‹Бу ким?› дедим. У: ‹Бу — Идрис› деди. Кейин мен Мусо (алайҳиссалом)(нинг олди)дан ўтдим; у: ‹Марҳабо, эй солиҳ Набий, эй солиҳ биродар!› деди. Мен: ‹Бу ким?› дедим. У: ‹Бу — Мусо› деди. Кейин мен Исо(нинг олди)дан ўтдим; у: ‹Марҳабо, эй солиҳ Набий, эй солиҳ биродар!› деди. Мен: ‹Бу ким?› дедим. У: ‹Исо ибн Марям› деди. Кейин мен Иброҳим (алайҳиссалом)(нинг олди)дан ўтдим; у: ‹Марҳабо, эй солиҳ Набий, эй солиҳ фарзанд!› деди. Мен: ‹Бу ким?› дедим. У: ‹Бу — Иброҳим› деди" деди. Ибн Шиҳоб айтди: Менга Ибн Ҳазм хабар бердики, Ибн Аббос ва Абу Ҳабба ал-Ансорий: "Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): ‹Кейин у мени кўтарди — то мен қаламларнинг шиширтини (ёзиш овозини) эшитадиган бир текисликка чиқгунимгача› деди" дер эдилар. Ибн Ҳазм ва Анас ибн Молик (айтди): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Бас Аллаҳ менинг умматимга эллик намоз фарз қилди. Мен буни (олиб) қайтдим — то Мусо(нинг олди)дан ўтгунимгача. Мусо (алайҳиссалом): ‹Роббинг умматингга нимани фарз қилди?› деди. Мен: ‹Уларга эллик намоз фарз қилди› дедим. Мусо (алайҳиссалом) менга: ‹Роббинг(нинг олди)га қайт, чунки умматинг бунга тоқат қилолмайди› деди. Мен Роббим(нинг олди)га қайтдим; У унинг ярмини туширди. Мен Мусо (алайҳиссалом)(нинг олди)га қайтиб, унга хабар бердим. У: ‹Роббинг(нинг олди)га қайт, чунки умматинг бунга тоқат қилолмайди› деди. Мен Роббим(нинг олди)га қайтдим. У: ‹У беш(намоз), (лекин ажрда) у эллик; Менинг ҳузуримда сўз ўзгартирилмайди› деди. Мен Мусо(нинг олди)га қайтдим. У: ‹Роббинг(нинг олди)га қайт› деди. Мен: ‹Роббимдан уялиб кетдим› дедим. Кейин Жибрил мени олиб кетди — то Сидратул-Мунтаҳо(га) келгунимизгача; уни — мен билмайдиган — ранглар қоплаб олди. Кейин мен жаннатга киритилдим — унда марварид гумбазлари (бор), тупрогҳи эса миск эди" деди.