وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ كَانَتْ ثَقِيفُ حُلَفَاءَ لِبَنِي عُقَيْلٍ فَأَسَرَتْ ثَقِيفُ رَجُلَيْنِ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَسَرَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنْ بَنِي عُقَيْلٍ وَأَصَابُوا مَعَهُ الْعَضْبَاءَ فَأَتَى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ فِي الْوَثَاقِ قَالَ يَا مُحَمَّدُ . فَأَتَاهُ فَقَالَ " مَا شَأْنُكَ " . فَقَالَ بِمَ أَخَذْتَنِي وَبِمَ أَخَذْتَ سَابِقَةَ الْحَاجِّ فَقَالَ إِعْظَامًا لِذَلِكَ " أَخَذْتُكَ بِجَرِيرَةِ حُلَفَائِكَ ثَقِيفَ " . ثُمَّ انْصَرَفَ عَنْهُ فَنَادَاهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ يَا مُحَمَّدُ . وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَحِيمًا رَقِيقًا فَرَجَعَ إِلَيْهِ فَقَالَ " مَا شَأْنُكَ " . قَالَ إِنِّي مُسْلِمٌ . قَالَ " لَوْ قُلْتَهَا وَأَنْتَ تَمْلِكُ أَمْرَكَ أَفْلَحْتَ كُلَّ الْفَلاَحِ " . ثُمَّ انْصَرَفَ فَنَادَاهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ يَا مُحَمَّدُ . فَأَتَاهُ فَقَالَ " مَا شَأْنُكَ " . قَالَ إِنِّي جَائِعٌ فَأَطْعِمْنِي وَظَمْآنُ فَأَسْقِنِي . قَالَ " هَذِهِ حَاجَتُكَ " . فَفُدِيَ بِالرَّجُلَيْنِ - قَالَ - وَأُسِرَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ وَأُصِيبَتِ الْعَضْبَاءُ فَكَانَتِ الْمَرْأَةُ فِي الْوَثَاقِ وَكَانَ الْقَوْمُ يُرِيحُونَ نَعَمَهُمْ بَيْنَ يَدَىْ بُيُوتِهِمْ فَانْفَلَتَتْ ذَاتَ لَيْلَةٍ مِنَ الْوَثَاقِ فَأَتَتِ الإِبِلَ فَجَعَلَتْ إِذَا دَنَتْ مِنَ الْبَعِيرِ رَغَا فَتَتْرُكُهُ حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى الْعَضْبَاءِ فَلَمْ تَرْغُ قَالَ وَنَاقَةٌ مُنَوَّقَةٌ فَقَعَدَتْ فِي عَجُزِهَا ثُمَّ زَجَرَتْهَا فَانْطَلَقَتْ وَنَذِرُوا بِهَا فَطَلَبُوهَا فَأَعْجَزَتْهُمْ - قَالَ - وَنَذَرَتْ لِلَّهِ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا فَلَمَّا قَدِمَتِ الْمَدِينَةَ رَآهَا النَّاسُ . فَقَالُوا الْعَضْبَاءُ نَاقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَتْ إِنَّهَا نَذَرَتْ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا . فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرُوا ذَلِكَ لَهُ . فَقَالَ " سُبْحَانَ اللَّهِ بِئْسَمَا جَزَتْهَا نَذَرَتْ لِلَّهِ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا لاَ وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِي مَعْصِيَةٍ وَلاَ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ الْعَبْدُ " . وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ حُجْرٍ " لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ " .
Менга Зуҳайр ибн Ҳарб ва Алий ибн Ҳужр ас-Саъдий — матн Зуҳайрники — ривоят қилиб дедилар: Бизга Исмоил ибн Иброҳим ривоят қилди: Бизга Айюб Абу Қилоабадан, у Абул-Муҳаллабдан, у Имрон ибн Ҳусайдан ривоят қилди: У деди: Сақийф қабиласи Бану Уқайл билан иттифоқдош эди. Сақийф Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг икки саҳобасини асир олди, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобалари эса Бану Уқайлдан бир кишини асир олиб, у билан бирга ал-Азбоа (туяни) ҳам қўлга киритдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унинг олдидан ўтдилар, у эса кишанда эди. У: «Эй Муҳаммад!» деди. Расулуллаҳ унинг олдига келдилар ва: «Ҳолинг нима?» дедилар. У: «Нега мени тутдинг ва нега ҳожиларнинг олдида юрадиган туяни тутдинг?» деди. Расулуллаҳ буни улуғлаб: «Сени иттифоқдошинг Сақийфнинг жинояти учун тутдим» дедилар. Сўнг ундан юз ўгирдилар. У яна нидо қилиб: «Эй Муҳаммад, эй Муҳаммад!» деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам меҳрибон, юмшоқ эдилар, шу сабаб унга қайтдилар ва: «Ҳолинг нима?» дедилар. У: «Мен мусулмонман» деди. Расулуллаҳ: «Агар буни ўз ишингга эга бўлиб турганингда айтганингда, тўлиқ нажот топган бўлар эдинг» дедилар. Сўнг юз ўгирдилар. У яна нидо қилиб: «Эй Муҳаммад, эй Муҳаммад!» деди. Расулуллаҳ келдилар ва: «Ҳолинг нима?» дедилар. У: «Мен очман, мени тўйдир, ва чанқаганман, мени суғор» деди. Расулуллаҳ: «Бу сенинг ҳожатинг» дедилар. Сўнг у икки киши эвазига фидо қилинди (озод этилди). У (рови) деди: Ансорлардан бир аёл асир олинди ва ал-Азбоа ҳам қўлга киритилган эди. Аёл кишанда эди, қавм эса туяларини уйлари олдида тунаш учун келтирар эдилар. Бир кечаси у кишандан бўшаниб чиқиб, туялар олдига келди. Қачон бирор туяга яқинлашса, у бўкирарди, шу сабаб уни тарк этарди, токи ал-Азбоага етди, у эса бўкирмади. У (ал-Азбоа) кўниккан, мулойим туя эди. Аёл унинг орқасига ўтириб, уни ҳайдади, у жўнади. Улар буни пайқаб уни қидирдилар, лекин у улардан қочиб қутулди. Аёл Аллаҳга назр қилган эди: агар Аллаҳ уни шу туяда қутқарса, албатта уни сўяман, деб. У Мадинага келганида, одамлар уни кўриб: «Ал-Азбоа, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг туяси!» дедилар. Аёл: «Мен назр қилдим, агар Аллаҳ уни шу туяда қутқарса, албатта уни сўяман» деди. Улар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам олдига келиб, буни унга айтдилар. Расулуллаҳ: «Субҳаналлаҳ! У туяга қанчалик ёмон жавоб қайтарибди. Назр қилибди, агар Аллаҳ уни унда қутқарса, албатта уни сўяман деб. Маъсиятда назрга вафо қилиш йўқ, ва банда эга бўлмаган нарсада ҳам вафо йўқ» дедилар. Ибн Ҳужр ривоятида: «Аллаҳга маъсиятда назр йўқ» дейилган.