حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَبِي الزَّرْقَاءِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ - أَحْسِبُهُ - عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَاتَلَ أَهْلَ خَيْبَرَ فَغَلَبَ عَلَى النَّخْلِ وَالأَرْضِ وَأَلْجَأَهُمْ إِلَى قَصْرِهِمْ فَصَالَحُوهُ عَلَى أَنَّ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّفْرَاءَ وَالْبَيْضَاءَ وَالْحَلْقَةَ وَلَهُمْ مَا حَمَلَتْ رِكَابُهُمْ عَلَى أَنْ لاَ يَكْتُمُوا وَلاَ يُغَيِّبُوا شَيْئًا فَإِنْ فَعَلُوا فَلاَ ذِمَّةَ لَهُمْ وَلاَ عَهْدَ فَغَيَّبُوا مَسْكًا لِحُيَىِّ بْنِ أَخْطَبَ وَقَدْ كَانَ قُتِلَ قَبْلَ خَيْبَرَ كَانَ احْتَمَلَهُ مَعَهُ يَوْمَ بَنِي النَّضِيرِ حِينَ أُجْلِيَتِ النَّضِيرُ فِيهِ حُلِيُّهُمْ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِسَعْيَةَ " أَيْنَ مَسْكُ حُيَىِّ بْنِ أَخْطَبَ " . قَالَ أَذْهَبَتْهُ الْحُرُوبُ وَالنَّفَقَاتُ . فَوَجَدُوا الْمَسْكَ فَقَتَلَ ابْنَ أَبِي الْحُقَيْقِ وَسَبَى نِسَاءَهُمْ وَذَرَارِيَّهُمْ وَأَرَادَ أَنْ يُجْلِيَهُمْ فَقَالُوا يَا مُحَمَّدُ دَعْنَا نَعْمَلْ فِي هَذِهِ الأَرْضِ وَلَنَا الشَّطْرُ مَا بَدَا لَكَ وَلَكُمُ الشَّطْرُ . وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِي كُلَّ امْرَأَةٍ مِنْ نِسَائِهِ ثَمَانِينَ وَسْقًا مِنْ تَمْرٍ وَعِشْرِينَ وَسْقًا مِنْ شَعِيرٍ .
Бизга Ҳорун ибн Зайд ибн Абу Зарқў ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Салама Убайдуллаҳ ибн Умардан ривоят қилди, деди — уни шундай деб ўйлайман — Нофеъдан, у Ибн Умардан: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Хайбар аҳлига қарши жанг қилди ва хурмозорлар ҳамда ер устидан ғолиб келди ва уларни қалъаларига қистаб қўйди. Шунда улар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга олтин, кумуш ва қурол-яроғ тегишли бўлиши, уларга эса туялари кўтара олган нарсалар бўлиши шарти билан — ҳеч нарсани яширмаслик ва беркитмаслик шарти билан — сулҳ туздилар. Агар шундай қилсалар, уларга зиммат ҳам, аҳд ҳам йўқ эди. Улар Ҳуяй ибн Ахтабнинг бир тери халтасини яширдилар — у Хайбардан олдин ўлдирилган эди, уни Бану Назир куни, Назир кўчирилганда олиб келган эди, унда уларнинг тақинчоқлари бор эди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Саъяга: «Ҳуяй ибн Ахтабнинг тери халтаси қаерда?» дедилар. У: «Уни урушлар ва харажатлар тугатиб юборди» деди. Улар халтани топдилар. Шунда у Ибн Абул Ҳуқайқни ўлдирди, уларнинг аёллари ва болаларини асир олди ва уларни кўчирмоқчи бўлди. Улар: «Эй Муҳаммад, бизни бу ерда ишлашга қўй, бизга сенга раво бўлган ярми, сизларга ҳам ярми» дедилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам аёлларидан ҳар бирига саксон васқ хурмо ва йигирма васқ арпа берар эди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ، مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ عُمَرَ، قَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ عَامَلَ يَهُودَ خَيْبَرَ عَلَى أَنَّا نُخْرِجُهُمْ إِذَا شِئْنَا فَمَنْ كَانَ لَهُ مَالٌ فَلْيَلْحَقْ بِهِ فَإِنِّي مُخْرِجٌ يَهُودَ . فَأَخْرَجَهُمْ .
Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, бизга Яъқуб ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга отам Ибн Исъҳоқдан ривоят қилди, менга Абдуллаҳ ибн Умарнинг мавлоси Нофеъ Абдуллаҳ ибн Умардан ривоят қилди: Умар айтди: «Эй одамлар! Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Хайбар яҳудийлари билан, биз хоҳлаганимизда уларни кўчириб юбориш шарти билан муомала қилган эдилар. Кимнинг моли бўлса, унга қўшилсин (уни олиб кетсин), чунки мен яҳудийларни чиқариб юборувчиман». Сўнг у уларни чиқариб юборди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ اللَّيْثِيُّ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ لَمَّا افْتُتِحَتْ خَيْبَرُ سَأَلَتْ يَهُودُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقِرَّهُمْ عَلَى أَنْ يَعْمَلُوا عَلَى النِّصْفِ مِمَّا خَرَجَ مِنْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُقِرُّكُمْ فِيهَا عَلَى ذَلِكَ مَا شِئْنَا " . فَكَانُوا عَلَى ذَلِكَ وَكَانَ التَّمْرُ يُقْسَمُ عَلَى السُّهْمَانِ مِنْ نِصْفِ خَيْبَرَ وَيَأْخُذُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْخُمُسَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَطْعَمَ كُلَّ امْرَأَةٍ مِنْ أَزْوَاجِهِ مِنَ الْخُمُسِ مِائَةَ وَسْقٍ تَمْرًا وَعِشْرِينَ وَسْقًا شَعِيرًا فَلَمَّا أَرَادَ عُمَرُ إِخْرَاجَ الْيَهُودِ أَرْسَلَ إِلَى أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُنَّ مَنْ أَحَبَّ مِنْكُنَّ أَنْ أَقْسِمَ لَهَا نَخْلاً بِخَرْصِهَا مِائَةَ وَسْقٍ فَيَكُونَ لَهَا أَصْلُهَا وَأَرْضُهَا وَمَاؤُهَا وَمِنَ الزَّرْعِ مَزْرَعَةُ خَرْصٍ عِشْرِينَ وَسْقًا فَعَلْنَا وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ نَعْزِلَ الَّذِي لَهَا فِي الْخُمُسِ كَمَا هُوَ فَعَلْنَا .
Бизга Сулаймон ибн Довуд ал-Маҳрий ривоят қилди, менга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Усома ибн Зайд ал-Лайсий Нофеъдан, у Абдуллаҳ ибн Умардан хабар берди. У айтди: Хайбар фатҳ қилинганда, яҳудийлар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан ундан чиқадиган ҳосилнинг ярмига ишлаш шарти билан ўзларини қолдиришни сўрадилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Биз хоҳлаганимизча сизларни бунга биноан унда қолдирамиз» дедилар. Улар шу аснода бўлдилар ва хурмо Хайбарнинг ярмидан улушларга тақсимланар эди ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бешдан бирини олар эдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бешдан бирдан аёлларидан ҳар бирига юз васқ хурмо ва йигирма васқ арпа берар эди. Умар яҳудийларни чиқариб юбормоқчи бўлганда, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг аёлларига одам юбориб, уларга: «Сизлардан ким мен унга хурмозордан тахмин билан юз васқ тақсимлаб беришимни хоҳласа — ерининг таги, ери ва суви унга тегишли бўлади — ва экиндан йигирма васқ тахминда экинзор бўлишини хоҳласа, биз шундай қиламиз. Ким эса унинг бешдан бирдаги улуши бор ҳолича ажратиб қўйилишини хоҳласа, биз шундай қиламиз» деди.
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، ح وَحَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَزِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، أَنَّ إِسْمَاعِيلَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَهُمْ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزَا خَيْبَرَ فَأَصَبْنَاهَا عَنْوَةً فَجَمَعَ السَّبْىَ .
Бизга Довуд ибн Муоз ривоят қилди, бизга Абдулворис ривоят қилди, (ҳ) ва бизга Яъқуб ибн Иброҳим ва Зиёд ибн Айюб ривоят қилди: Исмоил ибн Иброҳим уларга Абдулазиз ибн Суҳайбдан, у Анас ибн Моликдан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Хайбарга ғазот қилди ва биз уни жанг билан (анватан) қўлга киритдик. Сўнг асирларни тўплади.
حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُؤَذِّنُ، حَدَّثَنَا أَسَدُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا، حَدَّثَنِي سُفْيَانُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، قَالَ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْبَرَ نِصْفَيْنِ نِصْفًا لِنَوَائِبِهِ وَحَاجَتِهِ وَنِصْفًا بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ قَسَمَهَا بَيْنَهُمْ عَلَى ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَهْمًا .
Бизга Робеъ ибн Сулаймон ал-Муаззин ривоят қилди, бизга Асад ибн Мусо ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Закариё ривоят қилди, менга Суфён Яҳё ибн Саъийддан, у Бушайр ибн Ясордан, у Саҳл ибн Абу Ҳасмадан ривоят қилди. У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Хайбарни икки бўлакка тақсимлади: бир бўлагини ўз эҳтиёжлари ва ҳожатлари учун, бир бўлагини эса мусулмонлар орасида — уни ўн саккиз улушга тақсимлаб берди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الأَسْوَدِ، أَنَّ يَحْيَى بْنَ آدَمَ، حَدَّثَهُمْ عَنْ أَبِي شِهَابٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ نَفَرًا، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالُوا فَذَكَرَ هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ فَكَانَ النِّصْفُ سِهَامَ الْمُسْلِمِينَ وَسَهْمَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَزَلَ النِّصْفَ لِلْمُسْلِمِينَ لِمَا يَنُوبُهُ مِنَ الأُمُورِ وَالنَّوَائِبِ .
Бизга Ҳусайн ибн Али ибн ал-Асвад ривоят қилди, Яҳё ибн Одам уларга Абу Шиҳобдан, у Яҳё ибн Саъийддан, у Бушайр ибн Ясордан ривоят қилди: у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобаларидан бир гуруҳдан эшитди, улар айтдилар — ва у шу ҳадисни зикр қилди — айтди: ярми мусулмонларнинг улушлари ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг улуши бўлди, ярмини эса мусулмонлар учун, унинг олдига келадиган ишлар ва ҳодисалар учун ажратиб қўйди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، مَوْلَى الأَنْصَارِ عَنْ رِجَالٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا ظَهَرَ عَلَى خَيْبَرَ قَسَمَهَا عَلَى سِتَّةٍ وَثَلاَثِينَ سَهْمًا جَمَعَ كُلُّ سَهْمٍ مِائَةَ سَهْمٍ فَكَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلِلْمُسْلِمِينَ النِّصْفُ مِنْ ذَلِكَ وَعَزَلَ النِّصْفَ الْبَاقِيَ لِمَنْ نَزَلَ بِهِ مِنَ الْوُفُودِ وَالأُمُورِ وَنَوَائِبِ النَّاسِ .
Бизга Ҳусайн ибн Али ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Фузайл Яҳё ибн Саъийддан, у Бушайр ибн Ясордан — Ансорнинг мавлоси — у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобаларидан бўлган кишилардан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Хайбар устидан ғолиб бўлганларида, уни ўттиз олти улушга тақсимладилар, ҳар бир улуш юз улушни тўпларди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ва мусулмонлар учун шундан ярми бўлди ва қолган ярмини ўзига келадиган вакил делегатсиялар, ишлар ва одамларнинг ҳожатлари учун ажратиб қўйди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الْكِنْدِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، - يَعْنِي سُلَيْمَانَ - عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، قَالَ لَمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْبَرَ قَسَمَهَا عَلَى سِتَّةٍ وَثَلاَثِينَ سَهْمًا جَمَعَ كُلُّ سَهْمٍ مِائَةَ سَهْمٍ فَعَزَلَ نِصْفَهَا لِنَوَائِبِهِ وَمَا يَنْزِلُ بِهِ الْوَطِيحَةَ وَالْكُتَيْبَةَ وَمَا أُحِيزَ مَعَهُمَا وَعَزَلَ النِّصْفَ الآخَرَ فَقَسَمَهُ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ الشَّقَّ وَالنَّطَاةَ وَمَا أُحِيزَ مَعَهُمَا وَكَانَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا أُحِيزَ مَعَهُمَا .
Бизга Абдуллаҳ ибн Саъийд ал-Киндий ривоят қилди, бизга Абу Холид — яъни Сулаймон — Яҳё ибн Саъийддан, у Бушайр ибн Ясордан ривоят қилди. У айтди: Аллаҳ Ўз Набийси соллаллаҳу алайҳи васалламга Хайбарни файъ (жангсиз ўлжа) қилиб берганда, уни ўттиз олти улушга тақсимлади, ҳар бир улуш юз улушни тўпларди. Унинг ярмини ўз ҳожатлари ва ўзига келадиган нарсалар учун ажратиб қўйди — Ватийҳа ва Кутайба ва улар билан бирга олинган жойлар. Қолган ярмини эса ажратиб, уни мусулмонлар орасида тақсимлади — Шаққ ва Натот ва улар билан бирга олинган жойлар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг улуши улар билан бирга олинган жойда эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِسْكِينٍ الْيَمَامِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ بِلاَلٍ - عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ خَيْبَرَ قَسَمَهَا سِتَّةً وَثَلاَثِينَ سَهْمًا جَمْعًا فَعَزَلَ لِلْمُسْلِمِينَ الشَّطْرَ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَهْمًا يَجْمَعُ كُلُّ سَهْمٍ مِائَةً النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَعَهُمْ لَهُ سَهْمٌ كَسَهْمِ أَحَدِهِمْ وَعَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَهْمًا وَهُوَ الشَّطْرُ لِنَوَائِبِهِ وَمَا يَنْ��ِلُ بِهِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ فَكَانَ ذَلِكَ الْوَطِيحَ وَالْكُتَيْبَةَ وَالسُّلاَلِمَ وَتَوَابِعَهَا فَلَمَّا صَارَتِ الأَمْوَالُ بِيَدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالْمُسْلِمِينَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ عُمَّالٌ يَكْفُونَهُمْ عَمَلَهَا فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْيَهُودَ فَعَامَلَهُمْ .
Бизга Муҳаммад ибн Мискин ал-Ямомий ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Ҳассон ривоят қилди, бизга Сулаймон — яъни ибн Билол — Яҳё ибн Саъийддан, у Бушайр ибн Ясордан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга Аллаҳ Хайбарни файъ қилиб берганда, уни жамлаб ўттиз олти улушга тақсимладилар. Мусулмонлар учун ярмини — ўн саккиз улушни ажратди, ҳар бир улуш юзни жамларди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам улар билан бирга эдилар, унга улардан бирининг улушидай улуш бор эди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ўн саккиз улушни — яъни ярмини — ўз ҳожатлари ва ўзига келадиган мусулмонларнинг иши учун ажратди. Бу Ватийҳ, Кутайба, Сулолим ва уларнинг тобеълари эди. Моллар Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ва мусулмонларнинг қўлига ўтганда, уларнинг ишини бажарадиган ишчилари йўқ эди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам яҳудийларни чақириб, улар билан муомала қилди (ишлатди).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا مُجَمِّعُ بْنُ يَعْقُوبَ بْنِ مُجَمِّعِ بْنِ يَزِيدَ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَعْقُوبَ بْنَ مُجَمِّعٍ، يَذْكُرُ لِي عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ عَمِّهِ، مُجَمِّعِ بْنِ جَارِيَةَ الأَنْصَارِيِّ - وَكَانَ أَحَدَ الْقُرَّاءِ الَّذِينَ قَرَءُوا الْقُرْآنَ - قَالَ قُسِمَتْ خَيْبَرُ عَلَى أَهْلِ الْحُدَيْبِيَةِ فَقَسَمَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَهْمًا وَكَانَ الْجَيْشُ أَلْفًا وَخَمْسَمِائَةٍ فِيهِمْ ثَلاَثُمِائَةِ فَارِسٍ فَأَعْطَى الْفَارِسَ سَهْمَيْنِ وَأَعْطَى الرَّاجِلَ سَهْمًا .
Бизга Муҳаммад ибн Исо ривоят қилди, бизга Мужаммиъ ибн Яъқуб ибн Мужаммиъ ибн Язид ал-Ансорий ривоят қилди, деди: мен отам Яъқуб ибн Мужаммиъдан эшитдим, у менга амакиси Абдурраҳмон ибн Язид ал-Ансорийдан, у амакиси Мужаммиъ ибн Жория ал-Ансорийдан — у Қуръанни ўқиган қорилардан бири эди — зикр қилди. У айтди: Хайбар Ҳудайбия аҳли орасида тақсимланди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уни ўн саккиз улушга тақсимлади. Қўшин бир минг беш юз киши эди, улар ичида уч юз суворий бор эди. Суворийга икки улуш ва пиёдага бир улуш берди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْعِجْلِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ آدَمَ - حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، وَبَعْضِ، وَلَدِ مُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ قَالُوا بَقِيَتْ بَقِيَّةٌ مِنْ أَهْلِ خَيْبَرَ تَحَصَّنُوا فَسَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَحْقِنَ دِمَاءَهُمْ وَيُسَيِّرَهُمْ فَفَعَلَ فَسَمِعَ بِذَلِكَ أَهْلُ فَدَكَ فَنَزَلُوا عَلَى مِثْلِ ذَلِكَ فَكَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً لأَنَّهُ لَمْ يُوجِفْ عَلَيْهَا بِخَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ .
Бизга Ҳусайн ибн Али ал-Ижлий ривоят қилди, бизга Яҳё — яъни ибн Одам — ривоят қилди, бизга Ибн Абу Зоида Муҳаммад ибн Исъҳоқдан, у Зуҳрийдан ва Абдуллаҳ ибн Абу Бакрдан ва Муҳаммад ибн Масламанинг баъзи фарзандларидан ривоят қилди. Улар айтдилар: Хайбар аҳлидан бир қолдиқ қолди, улар қалъага беркиндилар ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан қонларини сақлаб қолишни ва уларни кўчириб юборишни сўрадилар. У шундай қилди. Буни Фадак аҳли эшитиб, улар ҳам шунга ўхшаш шарт билан тушдилар (таслим бўлдилар). Шунда у (Фадак) Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга махсус бўлди, чунки унинг устига от ҳам, туя ҳам югуртирилган эмас эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ جُوَيْرِيَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم افْتَتَحَ بَعْضَ خَيْبَرَ عَنْوَةً . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقُرِئَ عَلَى الْحَارِثِ بْنِ مِسْكِينٍ وَأَنَا شَاهِدٌ أَخْبَرَكُمُ ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ خَيْبَرَ كَانَ بَعْضُهَا عَنْوَةً وَبَعْضُهَا صُلْحًا وَالْكُتَيْبَةُ أَكْثَرُهَا عَنْوَةً وَفِيهَا صُلْحٌ . قُلْتُ لِمَالِكٍ وَمَا الْكُتَيْبَةُ قَالَ أَرْضُ خَيْبَرَ وَهِيَ أَرْبَعُونَ أَلْفَ عَذْقٍ .
Бизга Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Муҳаммад Жувайриядан, у Моликдан, у Зуҳрийдан ривоят қилди: Саъийд ибн Мусайяб унга хабар бердики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Хайбарнинг баъзисини жанг билан (анватан) фатҳ қилдилар. Абу Довуд айтди: Ҳорис ибн Мискинга ўқиб берилди ва мен шоҳид эдим: сизларга Ибн Ваҳб хабар берди, деди: менга Молик Ибн Шиҳобдан ривоят қилди: Хайбарнинг бир қисми анватан (жанг билан), бир қисми сулҳ билан бўлди, Кутайба эса кўп қисми анватан бўлди, унда сулҳ ҳам бор эди. Мен Моликка: «Кутайба нима?» дедим. У: «Хайбар еридир, у қирқ минг туп хурмодир» деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم افْتَتَحَ خَيْبَرَ عَنْوَةً بَعْدَ الْقِتَالِ وَنَزَلَ مَنْ نَزَلَ مِنْ أَهْلِهَا عَلَى الْجَلاَءِ بَعْدَ الْقِتَالِ .
Бизга Ибн Сарҳ ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Юнус ибн Язид Ибн Шиҳобдан хабар берди. У айтди: Менга етиб келдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Хайбарни жангдан кейин анватан (жанг билан) фатҳ қилдилар ва унинг аҳлидан кўчиб кетганлар жангдан кейин жало (кўчиб кетиш) шарти билан тушдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ خَمَّسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْبَرَ ثُمَّ قَسَّمَ سَائِرَهَا عَلَى مَنْ شَهِدَهَا وَمَنْ غَابَ عَنْهَا مِنْ أَهْلِ الْحُدَيْبِيَةِ .
Бизга Ибн Сарҳ ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Юнус ибн Язид Ибн Шиҳобдан хабар берди. У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Хайбардан бешдан бирни (хумс) ажратди, сўнг қолганини унда ҳозир бўлганлар ва ундан ғойиб бўлган Ҳудайбия аҳли орасида тақсимлади.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَرَ، قَالَ لَوْلاَ آخِرُ الْمُسْلِمِينَ مَا فَتَحْتُ قَرْيَةً إِلاَّ قَسَمْتُهَا كَمَا قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْبَرَ .
Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон Моликдан, у Зайд ибн Асламдан, у отасидан, у Умардан ривоят қилди. У айтди: Агар мусулмонларнинг охиргиларини (келажак авлодларни) ўйламаганимда, мен ҳеч бир қишлоқни фатҳ қилмас эдим, илло уни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Хайбарни тақсимлаганларидек тақсимлар эдим.