حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ حَيَّانَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، وَابْنِ، عَبَّاسٍ قَالاَ نَشْهَدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ .
Бизга Мусаддад, унга Абдул Воҳид ибн Зиёд, унга Мансур ибн Ҳайён Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Умар ва Ибн Аббосдан ҳадис айтди. Улар иккаласи: «Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дуббо (қовоқ идиш), ҳантам (сирланган кўза), музаффат (қатрон сурилган идиш) ва нақир (хурмо танасидан ўйилган идиш)дан қайтарганларига гувоҳлик берамиз» дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، وَمُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ يَعْلَى، - يَعْنِي ابْنَ حَكِيمٍ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يَقُولُ حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَبِيذَ الْجَرِّ فَخَرَجْتُ فَزِعًا مِنْ قَوْلِهِ حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَبِيذَ الْجَرِّ فَدَخَلْتُ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ أَمَا تَسْمَعُ مَا يَقُولُ ابْنُ عُمَرَ قَالَ وَمَا ذَاكَ قُلْتُ قَالَ حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَبِيذَ الْجَرِّ . قَالَ صَدَقَ حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَبِيذَ الْجَرِّ . قُلْتُ مَا الْجَرُّ قَالَ كُلُّ شَىْءٍ يُصْنَعُ مِنْ مَدَرٍ .
Бизга Мусо ибн Исмоил ва Муслим ибн Иброҳим — маъно бир — ҳадис айтиб: «Бизга Жарир Яъладан — яъни ибн Ҳакимдан — у Саид ибн Жубайрдан ҳадис айтди» дедилар. У: «Мен Абдуллаҳ ибн Умарнинг: ‹Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам жарр (сопол кўза) набидини ҳаром қилдилар› деганини эшитдим. Мен унинг ‹Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам жарр набидини ҳаром қилдилар› деган сўзидан қўрқиб чиқиб кетдим ва Ибн Аббоснинг олдига кириб: «Ибн Умар нима деётганини эшитмадингми?» дедим. У: «У нима?» деди. Мен: «У: ‹Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам жарр набидини ҳаром қилдилар› деди» дедим. У: «Рост айтди, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам жарр набидини ҳаром қилдилар» деди. Мен: «Жарр нима?» дедим. У: «Лойдан ясалган ҳар бир нарса» деди» деди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ - وَقَالَ مُسَدَّدٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، وَهَذَا، حَدِيثُ سُلَيْمَانَ قَالَ - قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا هَذَا الْحَىَّ مِنْ رَبِيعَةَ قَدْ حَالَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ وَلَسْنَا نَخْلُصُ إِلَيْكَ إِلاَّ فِي شَهْرٍ حَرَامٍ فَمُرْنَا بِشَىْءٍ نَأْخُذُ بِهِ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا . قَالَ " آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الإِيمَانُ بِاللَّهِ وَشَهَادَةُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ " . وَعَقَدَ بِيَدِهِ وَاحِدَةً . وَقَالَ مُسَدَّدٌ الإِيمَانُ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ شَهَادَةَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ " وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلاَةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا الْخُمُسَ مِمَّا غَنِمْتُمْ وَأَنْهَاكُمْ عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالْمُقَيَّرِ " . وَقَالَ ابْنُ عُبَيْدٍ النَّقِيرِ مَكَانَ الْمُقَيَّرِ . وَقَالَ مُسَدَّدٌ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ وَلَمْ يَذْكُرِ الْمُزَفَّتِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَبُو جَمْرَةَ نَصْرُ بْنُ عِمْرَانَ الضُّبَعِيُّ .
Бизга Сулаймон ибн Ҳарб ва Муҳаммад ибн Убайд ҳадис айтиб: «Бизга Ҳаммод ҳадис айтди» дедилар; (ҳ) яна бизга Мусаддад, унга Аббод ибн Аббод Абу Жамрадан ҳадис айтди. У: «Мен Ибн Аббоснинг айтганини эшитдим — Мусаддад эса Ибн Аббосдан, деб айтди, бу Сулаймоннинг ҳадисидир — у деди: Абдул Қайс вакиллари Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келдилар ва: ‹Эй Расулуллаҳ, биз Робиа (қабиласи)нинг ушбу аҳлимиз, бизнинг билан сизнинг орангизда Музар кофирлари тўсиқ бўлиб турибди, биз сизга фақат ҳаром (уруш тақиқланган) ойда ета оламиз. Бизни бирор нарсага буюрингки, биз унга амал қилайлик ва ортимиздагиларни унга чақирайлик› дедилар. У: ‹Сизларни тўрт нарсага буюраман ва тўрт нарсадан қайтараман: Аллаҳга иймон келтириш ва Аллаҳдан бошқа илоҳ йўқлигига гувоҳлик бериш› деди ва қўли билан биттасини санаб кўрсатди. Мусаддад эса: ‹Аллаҳга иймон келтириш› деди, сўнг уни уларга: ‹Аллаҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Аллаҳнинг Расули эканига гувоҳлик бериш, намозни барпо қилиш, закот бериш ва ўлжа олган нарсаларингиздан бешдан бирини топширишларингиздир. Сизларни дуббо, ҳантам, музаффат ва муқайяр (қатронланган идиш)дан қайтараман› деди. Ибн Убайд муқайяр ўрнига нақир деди. Мусаддад эса: ‹нақир ва муқайяр› деди ва музаффатни зикр қилмади» деди. Абу Довуд айтди: Абу Жамра — Наср ибн Имрон ад-Дубаъийдир.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ نُوحِ بْنِ قَيْسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِوَفْدِ عَبْدِ الْقَيْسِ " أَنْهَاكُمْ عَنِ النَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ وَالْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالْمَزَادَةِ الْمَجْبُوبَةِ وَلَكِنِ اشْرَبْ فِي سِقَائِكَ وَأَوْكِهْ " .
Бизга Ваҳб ибн Бақийя, Нуҳ ибн Қайсдан, унга Абдуллаҳ ибн Авн Муҳаммад ибн Сириндан, у Абу Ҳурайрадан ҳадис айтдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Абдул Қайс вакилларига: «Сизларни нақир, муқайяр, ҳантам, дуббо ва оғзи беркитилган мешдан қайтараман, лекин сен меш идишингда ич ва оғзини боғла» дедилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قِصَّةِ وَفْدِ عَبْدِ الْقَيْسِ قَالُوا فِيمَ نَشْرَبُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " عَلَيْكُمْ بِأَسْقِيَةِ الأَدَمِ الَّتِي يُلاَثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا " .
Бизга Муслим ибн Иброҳим, унга Абон, унга Қатода Икримадан ва Саид ибн ал-Мусайябдан, улар Ибн Аббосдан, Абдул Қайс вакиллари қиссаси ҳақида ҳадис айтдилар. Улар: «Эй Аллаҳнинг Набийси, нимада ичайлик?» дедилар. Аллаҳнинг Набийси соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Оғизлари боғланадиган тери мешларидан фойдаланинг» дедилар.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ أَبِي الْقَمُوصِ، زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ حَدَّثَنِي رَجُلٌ، كَانَ مِنَ الْوَفْدِ الَّذِينَ وَفَدُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ يَحْسِبُ عَوْفٌ أَنَّ اسْمَهُ قَيْسُ بْنُ النُّعْمَانِ فَقَالَ " لاَ تَشْرَبُوا فِي نَقِيرٍ وَلاَ مُزَفَّتٍ وَلاَ دُبَّاءٍ وَلاَ حَنْتَمٍ وَاشْرَبُوا فِي الْجِلْدِ الْمُوكَإِ عَلَيْهِ فَإِنِ اشْتَدَّ فَاكْسِرُوهُ بِالْمَاءِ فَإِنْ أَعْيَاكُمْ فَأَهْرِيقُوهُ " .
Бизга Ваҳб ибн Бақийя, Холиддан, у Авфдан, у Абул Қомус Зайд ибн Алидан ҳадис айтди: «Менга Абдул Қайсдан Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келган вакиллардан бўлган бир киши ҳадис айтди — Авф унинг исмини Қайс ибн ан-Нуъмон деб ўйлайди. У (Набий): ‹Нақирда, музаффатда, дуббода ва ҳантамда ичманг, оғзи боғланган тери идишда ичинг. Агар (ичимлик) кучайиб қаттиқ бўлса, уни сув билан суюлтиринг. Агар бунинг ҳам иложи бўлмаса, уни тўкиб ташланг› деди» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ بَذِيمَةَ، حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ حَبْتَرٍ النَّهْشَلِيُّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ، قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَ نَشْرَبُ قَالَ " لاَ تَشْرَبُوا فِي الدُّبَّاءِ وَلاَ فِي الْمُزَفَّتِ وَلاَ فِي النَّقِيرِ وَانْتَبِذُوا فِي الأَسْقِيَةِ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنِ اشْتَدَّ فِي الأَسْقِيَةِ قَالَ " فَصُبُّوا عَلَيْهِ الْمَاءَ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ لَهُمْ فِي الثَّالِثَةِ أَوِ الرَّابِعَةِ " أَهْرِيقُوهُ " . ثُمَّ قَالَ " إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ عَلَىَّ أَوْ حُرِّمَ الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْكُوبَةُ " . قَالَ " وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " . قَالَ سُفْيَانُ فَسَأَلْتُ عَلِيَّ بْنَ بَذِيمَةَ عَنِ الْكُوبَةِ قَالَ الطَّبْلُ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор, унга Абу Аҳмад, унга Суфён Али ибн Базимадан ҳадис айтди: «Менга Қайс ибн Ҳабтар ан-Наҳшалий Ибн Аббосдан ҳадис айтдики, Абдул Қайс вакиллари: ‹Эй Расулуллаҳ, нимада ичайлик?› дедилар. У: «Дуббода, музаффатда ва нақирда ичманг, мешларда набид қилинг» деди. Улар: ‹Эй Расулуллаҳ, агар меш ичида кучайиб қаттиқ бўлса-чи?› дедилар. У: «Унга сув қуйинг» деди. Улар: ‹Эй Расулуллаҳ...› дедилар. У уларга учинчи ёки тўртинчи марта: «Уни тўкиб ташланг» деди. Сўнг: «Албатта, Аллаҳ менга хамрни, қиморни ва кубани ҳаром қилди — ёки ҳаром қилинди» деди. Ва: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир» деди» деди. Суфён: «Мен Али ибн Базимадан куба ҳақида сўрадим, у: ‹Ноғора› деди» деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ سُمَيْعٍ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ عُمَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْجِعَةِ .
Бизга Мусаддад, унга Абдул Воҳид, унга Исмоил ибн Сумайъ, унга Молик ибн Умайр Алидан — алайҳис салом — ҳадис айтди. У: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизни дуббо, ҳантам, нақир ва жиъа (арпа шароби)дан қайтардилар» деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا مُعَرِّفُ بْنُ وَاصِلٍ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَهَيْتُكُمْ عَنْ ثَلاَثٍ وَأَنَا آمُرُكُمْ بِهِنَّ نَهَيْتُكُمْ عَنْ زِيَارَةِ الْقُبُورِ فَزُورُوهَا فَإِنَّ فِي زِيَارَتِهَا تَذْكِرَةً وَنَهَيْتُكُمْ عَنِ الأَشْرِبَةِ أَنْ تَشْرَبُوا إِلاَّ فِي ظُرُوفِ الأَدَمِ فَاشْرَبُوا فِي كُلِّ وِعَاءٍ غَيْرَ أَنْ لاَ تَشْرَبُوا مُسْكِرًا وَنَهَيْتُكُمْ عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي أَنْ تَأْكُلُوهَا بَعْدَ ثَلاَثٍ فَكُلُوا وَاسْتَمْتِعُوا بِهَا فِي أَسْفَارِكُمْ " .
Бизга Аҳмад ибн Юнус, унга Муъарриф ибн Восил Муҳориб ибн Дисордан, у Ибн Бурайдадан, у отасидан ҳадис айтди. У: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Мен сизларни уч нарсадан қайтарган эдим, энди сизларни уларга буюраман: Сизларни қабрларни зиёрат қилишдан қайтарган эдим, энди уларни зиёрат қилинг, чунки унинг зиёратида (охиратни) эслатиш бордир. Сизларни ичимликларни фақат тери идишларда ичишдан бошқасидан қайтарган эдим, энди ҳар қандай идишда ичинг, фақат маст қилувчи нарсани ичманг. Сизларни қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейишдан қайтарган эдим, энди енглар ва сафарларингизда ундан фойдаланинглар› дедилар» деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَمَّا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الأَوْعِيَةِ قَالَ قَالَتِ الأَنْصَارُ إِنَّهُ لاَ بُدَّ لَنَا . قَالَ " فَلاَ إِذًا " .
Бизга Мусаддад, унга Яҳё Суфёндан ҳадис айтди: «Менга Мансур Солим ибн Абул Жаъддан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан ҳадис айтди». У: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам идишлардан қайтарганларида, ансорлар: ‹Бизга (улардан бошқа) илож йўқ› дедилар. У: ‹Ундай бўлса, майли› деди» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ زِيَادِ بْنِ فَيَّاضٍ، عَنْ أَبِي عِيَاضٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الأَوْعِيَةَ الدُّبَّاءَ وَالْحَنْتَمَ وَالْمُزَفَّتَ وَالنَّقِيرَ فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ إِنَّهُ لاَ ظُرُوفَ لَنَا . فَقَالَ " اشْرَبُوا مَا حَلَّ " .
Бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ибн Зиёд, унга Шарик Зиёд ибн Файёздан, у Абу Иёздан, у Абдуллаҳ ибн Амрдан ҳадис айтди. У: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам идишларни — дуббо, ҳантам, музаффат ва нақирни зикр қилдилар. Шунда бир аъробий: ‹Бизнинг идишларимиз йўқ› деди. У: ‹Ҳалол бўлган нарсани ичинг› деди» деди.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ، - يَعْنِي ابْنَ عَلِيٍّ - حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، بِإِسْنَادِهِ قَالَ " اجْتَنِبُوا مَا أَسْكَرَ " .
Бизга ал-Ҳасан — яъни ибн Али — унга Яҳё ибн Одам, унга Шарик ўз исноди билан ҳадис айтди. У: «‹Маст қиладиган нарсадан сақланинг› деди» деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ يُنْبَذُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سِقَاءٍ فَإِذَا لَمْ يَجِدُوا سِقَاءً نُبِذَ لَهُ فِي تَوْرٍ مِنْ حِجَارَةٍ .
Бизга Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ан-Нуфайлий, унга Зуҳайр, унга Абуз Зубайр Жобир ибн Абдуллаҳдан ҳадис айтди. У: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам учун меш идишда набид тайёрланарди. Агар меш топмасалар, у учун тошдан ясалган тоғорада набид тайёрланарди» деди.