باب {إِذْ هَمَّتْ طَائِفَتَانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلاَ وَاللَّهُ وَلِيُّهُمَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ}
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فِينَا {إِذْ هَمَّتْ طَائِفَتَانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلاَ} بَنِي سَلِمَةَ وَبَنِي حَارِثَةَ، وَمَا أُحِبُّ أَنَّهَا لَمْ تَنْزِلْ، وَاللَّهُ يَقُولُ {وَاللَّهُ وَلِيُّهُمَا}
Муҳаммад ибн Юсуф бизга айтди, Ибн Уяйнадан, Амрдан, Жобир розияллаҳу анҳудан, у деди: Мана бу оят биз ҳақимизда нозил бўлди: {Ўшанда сизлардан икки тоифа (Бану Салима ва Бану Ҳориса) ожизлик (қўрқоқлик) қилишни (кўнглидан) ўтказган эди} — Бану Салима ва Бану Ҳориса; мен унинг нозил бўлмаганини хоҳламайман (ёқтирмайман), ҳолбуки Аллаҳ: {Аллаҳ улар иккисинин валийсидир} дейди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، أَخْبَرَنَا عَمْرٌو، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلْ نَكَحْتَ يَا جَابِرُ ". قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " مَاذَا أَبِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ". قُلْتُ لاَ بَلْ ثَيِّبًا. قَالَ " فَهَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُكَ ". قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أَبِي قُتِلَ يَوْمَ أُحُدٍ وَتَرَكَ تِسْعَ بَنَاتٍ كُنَّ لِي تِسْعَ أَخَوَاتٍ، فَكَرِهْتُ أَنْ أَجْمَعَ إِلَيْهِنَّ جَارِيَةً خَرْقَاءَ مِثْلَهُنَّ، وَلَكِنِ امْرَأَةً تَمْشُطُهُنَّ وَتَقُومُ عَلَيْهِنَّ. قَالَ " أَصَبْتَ ".
Қутайба бизга айтди, Суфён бизга айтди, Амр бизга хабар берди, Жобирдан, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга: «Уйландингми, эй Жобир?», деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Нимага — бокира(қиз)гами ёки севган (бева ёки ажрашган аёл)гами?», деди. Мен: «Йўқ, балки севган(га)», дедим. У: «Сен билан ўйнашадиган бир қиз (бокира) бўлганида (яхшироқ эмасмиди)?», деди. Мен: «Эй Расулуллаҳ, отам Уҳуд куни ўлдирилди ва тўққиз қиз қолдирди, улар менга тўққиз сингил бўлди; мен уларга ўзлари каби тажрибасиз (хом) бир қиз қўшишни ёқтирмадим, балки уларни тарайдиган (сочларини) ва уларни парвариш қиладиган бир аёл(ни хоҳладим)», дедим. У: «Тўғри қилдинг», деди.
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ أَبِي سُرَيْجٍ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ فِرَاسٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما أَنَّ أَبَاهُ، اسْتُشْهِدَ يَوْمَ أُحُدٍ وَتَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا، وَتَرَكَ سِتَّ بَنَاتٍ، فَلَمَّا حَضَرَ جِذَاذُ النَّخْلِ قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ قَدْ عَلِمْتَ أَنَّ وَالِدِي قَدِ اسْتُشْهِدَ يَوْمَ أُحُدٍ، وَتَرَكَ دَيْنًا كَثِيرًا، وَإِنِّي أُحِبُّ أَنْ يَرَاكَ الْغُرَمَاءُ. فَقَالَ " اذْهَبْ فَبَيْدِرْ كُلَّ تَمْرٍ عَلَى نَاحِيَةٍ ". فَفَعَلْتُ ثُمَّ دَعَوْتُهُ، فَلَمَّا نَظَرُوا إِلَيْهِ كَأَنَّهُمْ أُغْرُوا بِي تِلْكَ السَّاعَةَ، فَلَمَّا رَأَى مَا يَصْنَعُونَ أَطَافَ حَوْلَ أَعْظَمِهَا بَيْدَرًا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ جَلَسَ عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ " ادْعُ لَكَ أَصْحَابَكَ ". فَمَا زَالَ يَكِيلُ لَهُمْ حَتَّى أَدَّى اللَّهُ عَنْ وَالِدِي أَمَانَتَهُ، وَأَنَا أَرْضَى أَنْ يُؤَدِّيَ اللَّهُ أَمَانَةَ وَالِدِي، وَلاَ أَرْجِعَ إِلَى أَخَوَاتِي بِتَمْرَةٍ، فَسَلَّمَ اللَّهُ الْبَيَادِرَ كُلَّهَا وَحَتَّى إِنِّي أَنْظُرُ إِلَى الْبَيْدَرِ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّهَا لَمْ تَنْقُصْ تَمْرَةً وَاحِدَةً.
Аҳмад ибн Абу Сурайж менга айтди, Убайдуллаҳ ибн Мусо бизга хабар берди, Шайбон бизга айтди, Фиросдан, Шаъбийдан, у деди: Жобир ибн Абдуллаҳ розияллаҳу анҳумо менга айтди: Отаси Уҳуд куни шаҳид бўлди ва ўз устида қарз ҳамда олти қиз қолдирди. Хурмо (узиб) териш (вақти) етганида, мен: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга келдим ва: «Сен биласанки, отам Уҳуд куни шаҳид бўлди ва кўп қарз қолдирди; мен қарздорлар сени кўришини хоҳлайман», дедим. У: «Бор ва ҳар хил (турдаги) хурмони алоҳида бир томонга уйма», деди. Мен шундай қилдим, сўнг уни чақирдим. Улар унга қараганида, гўё улар ўша соатда менга (қарши) қутқуланган (қаттиқлашган) эдилар (ҳақларини қаттиқ талаб қилдилар). У уларнинг нима қилаётганини кўрганида, уларнинг энг каттаси (уюми) атрофида уч марта айланди, сўнг унинг устига ўтирди, сўнг: «Шерикларингни (ишчиларингни) чақир», деди. У уларга ўлчаб (хурмо) бераверди, токи Аллаҳ отам (зиммаси)даги омонат(қарз)ни адо этди. Мен Аллаҳ отамнин омонатини адо этса ва сингилларимга бир (дона) хурмо (ҳам) қайтармасам (қолдирмасам) ҳам рози эдим. Шунда Аллаҳ барча уюмларни омон (бутун) қолдирди, ҳатто мен Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам устида ўтирган уюмга қараб турибман — гўё ундан бир (дона) хурмо ҳам камаймагандек (тўлиқ қолди).
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ أُحُدٍ، وَمَعَهُ رَجُلاَنِ يُقَاتِلاَنِ عَنْهُ، عَلَيْهِمَا ثِيَابٌ بِيضٌ، كَأَشَدِّ الْقِتَالِ، مَا رَأَيْتُهُمَا قَبْلُ وَلاَ بَعْدُ.
Абдулазиз ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Иброҳим ибн Саъд бизга айтди, отасидан, бобосидан, Саъд ибн Абу Ваққос розияллаҳу анҳудан, у деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни Уҳуд куни кўрдим, унинг ёнида икки киши уни ҳимоя қилиб урушар эди, уларнинг устида оқ кийимлар бор эди, энг қаттиқ уруш(чи)дек; мен уларни на ундан олдин, на ундан кейин кўрмадим.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ هَاشِمٍ السَّعْدِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، يَقُولُ نَثَلَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كِنَانَتَهُ يَوْمَ أُحُدٍ فَقَالَ " ارْمِ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي ".
Абдуллаҳ ибн Муҳаммад менга айтди, Марвон ибн Муовия бизга айтди, Ҳошим ибн Ҳошим Саъдий бизга айтди, у деди: Саъид ибнул-Мусайябни шундай деганини эшитдим: Саъд ибн Абу Ваққосни шундай деганини эшитдим: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Уҳуд куни мен учун ўз ўқ жабдуғи (кинона)ни тўкди (чиқарди) ва: «От, отам ва онам сенга фидо бўлсин», деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، قَالَ سَمِعْتُ سَعْدًا، يَقُولُ جَمَعَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَبَوَيْهِ يَوْمَ أُحُدٍ.
Мусаддад бизга айтди, Яҳё бизга айтди, Яҳё ибн Саъиддан, у деди: Саъид ибнул-Мусайябни эшитдим, у деди: Саъдни шундай деганини эшитдим: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Уҳуд куни мен учун ўз ота-онасини жамлади (иккаласини фидо қилди).
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ قَالَ قَالَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ ـ رضى الله عنه ـ لَقَدْ جَمَعَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ أُحُدٍ أَبَوَيْهِ كِلَيْهِمَا. يُرِيدُ حِينَ قَالَ " فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي ". وَهُوَ يُقَاتِلُ.
Қутайба бизга айтди, Лайс бизга айтди, Яҳёдан, Ибнул-Мусайябдан: У деди: Саъд ибн Абу Ваққос розияллаҳу анҳу деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Уҳуд куни мен учун ота-онаси иккаласини жамлади — яъни у урушар экан: «Отам ва онам сенга фидо бўлсин» деган пайтини (назарда тутди).
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شَدَّادٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ مَا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَجْمَعُ أَبَوَيْهِ لأَحَدٍ غَيْرَ سَعْدٍ.
Абу Нуъайм бизга айтди, Мисъар бизга айтди, Саъддан, Ибн Шаддоддан, у деди: Алини розияллаҳу анҳу шундай деганини эшитдим: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни Саъддан ўзга бирор кишига ота-онасини жамлаб (фидо қилганини) эшитмадим.
حَدَّثَنَا يَسَرَةُ بْنُ صَفْوَانَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ مَا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَمَعَ أَبَوَيْهِ لأَحَدٍ إِلاَّ لِسَعْدِ بْنِ مَالِكٍ، فَإِنِّي سَمِعْتُهُ يَقُولُ يَوْمَ أُحُدٍ " يَا سَعْدُ ارْمِ، فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي ".
Ясара ибн Сафвон бизга айтди, Иброҳим бизга айтди, отасидан, Абдуллаҳ ибн Шаддоддан, Али розияллаҳу анҳудан, у деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни — Саъд ибн Моликдан ўзга — бирор кишига ота-онасини жамлаб (фидо қилганини) эшитмадим, чунки мен уни Уҳуд куни: «Эй Саъд, от, отам ва онам сенга фидо бўлсин», деганини эшитдим.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ مُعْتَمِرٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ زَعَمَ أَبُو عُثْمَانَ أَنَّهُ لَمْ يَبْقَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْضِ تِلْكَ الأَيَّامِ الَّتِي يُقَاتِلُ فِيهِنَّ غَيْرُ طَلْحَةَ وَسَعْدٍ. عَنْ حَدِيثِهِمَا.
Мусо ибн Исмоил бизга айтди, Муътамирдан, отасидан, у деди: Абу Усмон: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уруш қилган ўша кунларнинг баъзисида (Уҳуд куни) Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Талҳа ва Саъддан ўзга (ҳеч ким) қолмади, деб даъво қилди — улар иккаласинин ҳадисидан (ривоятида).
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ مُعْتَمِرٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ زَعَمَ أَبُو عُثْمَانَ أَنَّهُ لَمْ يَبْقَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْضِ تِلْكَ الأَيَّامِ الَّتِي يُقَاتِلُ فِيهِنَّ غَيْرُ طَلْحَةَ وَسَعْدٍ. عَنْ حَدِيثِهِمَا.
Мусо ибн Исмоил бизга айтди, Муътамирдан, отасидан, у деди: Абу Усмон: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уруш қилган ўша кунларнинг баъзисида (Уҳуд куни) Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Талҳа ва Саъддан ўзга (ҳеч ким) қолмади, деб даъво қилди — улар иккаласинин ҳадисидан (ривоятида).
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ، قَالَ سَمِعْتُ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ، قَالَ صَحِبْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ وَطَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ وَالْمِقْدَادَ وَسَعْدًا رضى الله عنهم فَمَا سَمِعْتُ أَحَدًا مِنْهُمْ يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، إِلاَّ أَنِّي سَمِعْتُ طَلْحَةَ يُحَدِّثُ عَنْ يَوْمِ أُحُدٍ
Абдуллаҳ ибн Абул-Асвад бизга айтди, Ҳотам ибн Исмоил бизга айтди, Муҳаммад ибн Юсуфдан, у деди: Соиб ибн Язидни шундай деганини эшитдим: Мен Абдураҳмон ибн Авф, Талҳа ибн Убайдуллаҳ, Миқдод ва Саъд розияллаҳу анҳумга саҳбат қилдим, уларнинг ҳеч бирини Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ҳадис айтаётганини эшитмадим, фақат мен Талҳани Уҳуд куни ҳақида ҳикоя қилаётганини эшитдим (холос).
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ رَأَيْتُ يَدَ طَلْحَةَ شَلاَّءَ، وَقَى بِهَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ أُحُدٍ.
Абдуллаҳ ибн Абу Шайба менга айтди, Вакиъ бизга айтди, Исмоилдан, Қайсдан, у деди: Мен Талҳанинг шол (кучсиз) қўлини кўрдим — у у билан Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни Уҳуд куни ҳимоя қилган эди.
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمَ أُحُدٍ انْهَزَمَ النَّاسُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو طَلْحَةَ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُجَوِّبٌ عَلَيْهِ بِحَجَفَةٍ لَهُ، وَكَانَ أَبُو طَلْحَةَ رَجُلاً رَامِيًا شَدِيدَ النَّزْعِ، كَسَرَ يَوْمَئِذٍ قَوْسَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا، وَكَانَ الرَّجُلُ يَمُرُّ مَعَهُ بِجَعْبَةٍ مِنَ النَّبْلِ فَيَقُولُ انْثُرْهَا لأَبِي طَلْحَةَ. قَالَ وَيُشْرِفُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَنْظُرُ إِلَى الْقَوْمِ، فَيَقُولُ أَبُو طَلْحَةَ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي، لاَ تُشْرِفْ يُصِيبُكَ سَهْمٌ مِنْ سِهَامِ الْقَوْمِ، نَحْرِي دُونَ نَحْرِكَ. وَلَقَدْ رَأَيْتُ عَائِشَةَ بِنْتَ أَبِي بَكْرٍ وَأُمَّ سُلَيْمٍ، وَإِنَّهُمَا لَمُشَمِّرَتَانِ أَرَى خَدَمَ سُوقِهِمَا تَنْقُزَانِ الْقِرَبَ عَلَى مُتُونِهِمَا، تُفْرِغَانِهِ فِي أَفْوَاهِ الْقَوْمِ ثُمَّ تَرْجِعَانِ فَتَمْلآنِهَا، ثُمَّ تَجِيئَانِ فَتُفْرِغَانِهِ فِي أَفْوَاهِ الْقَوْمِ، وَلَقَدْ وَقَعَ السَّيْفُ مِنْ يَدَىْ أَبِي طَلْحَةَ إِمَّا مَرَّتَيْنِ وَإِمَّا ثَلاَثًا.
Абу Маъмар бизга айтди, Абдулворис бизга айтди, Абдулазиз бизга айтди, Анас розияллаҳу анҳудан, у деди: Уҳуд куни бўлганида, одамлар Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан (қочиб) чекинди. Абу Талҳа эса Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдида — ўз қалқони билан уни беркитиб (ҳимоя қилиб) — турган эди. Абу Талҳа ўқчи (отувчи), кучли тортадиган киши эди, ўша куни икки ёки уч (та) ёйни синдирди. Киши унга ўқ тўла жабдуқ (идиш) билан ўтса, (Набий): «Уни Абу Талҳа учун ёй (сочиб қўй)», дер эди. (Анас) деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам (душман) қавмга қараш учун (бош) кўтарар эди. Абу Талҳа: «Отам ва онам сенга фидо бўлсин, (бош) кўтарма, сенга қавмнин ўқларидан бир ўқ тегиб қолмасин; менинг кўкрагим сенинг кўкрагингга (қалқон)дир», дер эди. Мен Абу Бакр қизи Оиша ва Умму Сулаймни — иккаласи (енгини) шимарган, мен уларнинг оёқлари безагини (холхолини) кўраман — мешларни ўз орқаларида кўтариб (сув) ташиб, уни қавмнин оғизларига қуяётганини, сўнг қайтиб уни (яна) тўлдираётганини, сўнг келиб қавмнин оғизларига қуяётганини кўрдим. Қилич Абу Талҳанинг қўлидан ё икки марта, ё уч марта тушди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ لَمَّا كَانَ يَوْمَ أُحُدٍ هُزِمَ الْمُشْرِكُونَ، فَصَرَخَ إِبْلِيسُ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ أَىْ عِبَادَ اللَّهِ أُخْرَاكُمْ. فَرَجَعَتْ أُولاَهُمْ فَاجْتَلَدَتْ هِيَ وَأُخْرَاهُمْ فَبَصُرَ حُذَيْفَةُ فَإِذَا هُوَ بِأَبِيهِ الْيَمَانِ فَقَالَ أَىْ عِبَادَ اللَّهِ أَبِي أَبِي. قَالَ قَالَتْ فَوَاللَّهِ مَا احْتَجَزُوا حَتَّى قَتَلُوهُ فَقَالَ حُذَيْفَةُ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ. قَالَ عُرْوَةُ فَوَاللَّهِ مَا زَالَتْ فِي حُذَيْفَةَ بَقِيَّةُ خَيْرٍ حَتَّى لَحِقَ بِاللَّهِ. بَصُرْتُ عَلِمْتُ، مِنَ الْبَصِيرَةِ فِي الأَمْرِ، وَأَبْصَرْتُ مِنْ بَصَرِ الْعَيْنِ وَيُقَالُ بَصُرْتُ وَأَبْصَرْتُ وَاحِدٌ.
Убайдуллаҳ ибн Саъид бизга айтди, Абу Усома бизга айтди, Ҳишом ибн Урвадан, отасидан, Оиша розияллаҳу анҳодан, у деди: Уҳуд куни бўлганида, мушриклар енгилди. Шунда Иблис — Аллаҳнинг лаънати унга бўлсин — : «Эй Аллаҳнинг бандалари, ортингиздагиларга (қаранглар)!», деб бақирди. Шунда уларнинг олдиндагилари (мусулмонлар) қайтди (ҳужум қилди) ва у (олдиндагилар) ортидагилар (яна мусулмонлар) билан қиличлашди. Ҳузайфа кўрди, бирдан у отаси Ямон (билан тўқнашди), шунда: «Эй Аллаҳнинг бандалари, отам, отам!», деди. (Оиша) деди: Аллаҳга қасам, улар уни ўлдиргунигача (уришдан) тўхтамади. Ҳузайфа: «Аллаҳ сизларни мағфират қилсин», деди. Урва деди: Аллаҳга қасам, Ҳузайфада шундан бир яхшилик қолдиғи — токи у Аллаҳга қовушгунигача — тураберди (қолди). «Басурту» — билдим, ишда басират (англаш)дан; «абсарту» — кўз кўришидан; ва: «басурту» ва «абсарту» бир (хил) дейилади.