باب مَا ذَكَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَحَضَّ عَلَى اتِّفَاقِ أَهْلِ الْعِلْمِ
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ السَّلَمِيِّ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، بَايَعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ، فَأَصَابَ الأَعْرَابِيَّ وَعْكٌ بِالْمَدِينَةِ، فَجَاءَ الأَعْرَابِيُّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقِلْنِي بَيْعَتِي. فَأَبَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي. فَأَبَى ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي. فَأَبَى فَخَرَجَ الأَعْرَابِيُّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ، تَنْفِي خَبَثَهَا، وَيَنْصَعُ طِيبُهَا ".
Жобир ибн Абдуллаҳ ал-Саламий (ривоят қилди): Бир бадавий Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га Ислом узра байъат қилди. Бадавийга Мадинада иситма тегди. Бадавий Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига келиб: "Эй Расулуллаҳ, байъатимни қайтар" деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) рад этди. Кейин (яна) келиб: "Байъатимни қайтар" деди, (Набий) рад этди. Кейин (яна) келиб: "Байъатимни қайтар" деди, (Набий) рад этди. Бадавий (Мадинадан) чиқиб кетди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Албатта Мадина темирчи кўруги кабидир — ўз зангини чиқариб ташлайди ва яхшисини соф қилади" деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنْتُ أُقْرِئُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ، فَلَمَّا كَانَ آخِرَ حَجَّةٍ حَجَّهَا عُمَرُ فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بِمِنًى، لَوْ شَهِدْتَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَتَاهُ رَجُلٌ قَالَ إِنَّ فُلاَنًا يَقُولُ لَوْ مَاتَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ لَبَايَعْنَا فُلاَنًا. فَقَالَ عُمَرُ لأَقُومَنَّ الْعَشِيَّةَ فَأُحَذِّرَ هَؤُلاَءِ الرَّهْطَ الَّذِينَ يُرِيدُونَ أَنْ يَغْصِبُوهُمْ. قُلْتُ لاَ تَفْعَلْ فَإِنَّ الْمَوْسِمَ يَجْمَعُ رَعَاعَ النَّاسِ يَغْلِبُونَ عَلَى مَجْلِسِكَ، فَأَخَافُ أَنْ لاَ يُنْزِلُوهَا عَلَى وَجْهِهَا فَيُطِيرُ بِهَا كُلُّ مُطِيرٍ، فَأَمْهِلْ حَتَّى تَقْدَمَ الْمَدِينَةَ دَارَ الْهِجْرَةِ وَدَارَ السُّنَّةِ، فَتَخْلُصُ بِأَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ فَيَحْفَظُوا مَقَالَتَكَ، وَيُنَزِّلُوهَا عَلَى وَجْهِهَا. فَقَالَ وَاللَّهِ لأَقُومَنَّ بِهِ فِي أَوَّلِ مَقَامٍ أَقُومُهُ بِالْمَدِينَةِ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ، فَكَانَ فِيمَا أُنْزِلَ آيَةُ الرَّجْمِ.
Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо) айтди: Мен Абдураҳмон ибн Авфга (Қуръан) ўқиб (талқин қилиб) турар эдим. Умар ҳаж қилган охирги ҳаж(да), Абдураҳмон Минода: "Кошки сен амирул мўмининни кўрганингда — унга бир киши келиб: ‹Фалон(киши): ‹Агар амирул мўминин вафот этса, биз фалонга байъат қилар эдик› деяпти› деди. Умар: ‹Мен албатта бугун кечқурун туриб, мана шу — (халқнинг ишини) ўзлаштириб олмоқчи бўлган жамоадан огоҳлантираман› деди." Мен: "Бундай қилма, чунки мавсим (ҳаж) авом (оддий) одамларни жамлайди, улар сенинг мажлисингда устун келади (кўпчилик бўлади); мен улар буни (сўзингни) ўз ўрнига қўймаслигидан ва ҳар бир учирувчи уни (турлича) учиришидан қўрқаман. Мадинага — ҳижрат ва суннат диёрига — келгунча сабр қил, у ерда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ашоблари — муҳожир ва ансор билан холислаш, улар сенинг сўзингни ёдда сақлайди ва уни ўз ўрнига қўяди" дедим. У: "Валлаҳи, мен буни Мадинада турадиган биринчи мақомимда айтаман" деди. Ибн Аббос: Биз Мадинага келдик. У: "Албатта Аллаҳ Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни ҳақ билан юборди ва унга Китобни нозил қилди; нозил қилинган(нарса)лар орасида ражм ояти ҳам бор эди..." деди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَلَيْهِ ثَوْبَانِ مُمَشَّقَانِ مِنْ كَتَّانٍ فَتَمَخَّطَ فَقَالَ بَخْ بَخْ أَبُو هُرَيْرَةَ يَتَمَخَّطُ فِي الْكَتَّانِ، لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَإِنِّي لأَخِرُّ فِيمَا بَيْنَ مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى حُجْرَةِ عَائِشَةَ مَغْشِيًّا عَلَىَّ، فَيَجِيءُ الْجَائِي فَيَضَعُ رِجْلَهُ عَلَى عُنُقِي، وَيُرَى أَنِّي مَجْنُونٌ، وَمَا بِي مِنْ جُنُونٍ، مَا بِي إِلاَّ الْجُوعُ.
Муҳаммад (ибн Сирин) айтди: Биз Абу Ҳурайранинг ҳузурида эдик — унинг устида зиғирдан (қилинган) икки қизғиш кийим бор эди. У бурнини қоқди (артди) ва: "Баҳ-баҳ! Абу Ҳурайра зиғирга бурнини артаяпти! Мен ўзимни кўрганман — мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг минбари билан Оишанинг ҳужраси орасида ҳушдан кетган ҳолда йиқилар эдим, келувчи келиб, оёғини бўйнимга қўяр, мени жинни деб ўйлар эди, ҳолбуки менда жинни(лик) йўқ — менда фақат очлик бор эди" деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ، قَالَ سُئِلَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَشَهِدْتَ الْعِيدَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ وَلَوْلاَ مَنْزِلَتِي مِنْهُ مَا شَهِدْتُهُ مِنَ الصِّغَرِ، فَأَتَى الْعَلَمَ الَّذِي عِنْدَ دَارِ كَثِيرِ بْنِ الصَّلْتِ فَصَلَّى ثُمَّ خَطَبَ، وَلَمْ يَذْكُرْ أَذَانًا وَلاَ إِقَامَةً، ثُمَّ أَمَرَ بِالصَّدَقَةِ فَجَعَلَ النِّسَاءُ يُشِرْنَ إِلَى آذَانِهِنَّ وَحُلُوقِهِنَّ، فَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَتَاهُنَّ، ثُمَّ رَجَعَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Абдураҳмон ибн Обис айтди: Ибн Аббосдан: "Сен Ийд(намози)ни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан кўрганмисан (ҳозир бўлганмисан)?" деб сўралди. У: "Ҳа, агар менинг унга (яқин) мавқейим бўлмаганида, мен уни — кичиклигим туфайли — кўрмас (ҳозир бўлмас) эдим. У Касир ибн ал-Салт уйи янидаги белги (нишон)га келди, намоз ўқиди, кейин хутба қилди — азон ва иқоматни зикр қилмади — кейин садақага буюрди. Аёллар (садақа деб) ўз қулоқларига ва бўйинларига (зийнатларига) ишорат қила бошлади. У Билолга буюрди, у уларнинг олдига борди, кейин Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига қайтди" деди.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْتِي قُبَاءً مَاشِيًا وَرَاكِبًا.
Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо) (ривоят қилди): Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Қубага пиёда ҳам, уловда ҳам келар эди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ ادْفِنِّي مَعَ صَوَاحِبِي وَلاَ تَدْفِنِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْبَيْتِ، فَإِنِّي أَكْرَهُ أَنْ أُزَكَّى. وَعَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ، أَرْسَلَ إِلَى عَائِشَةَ ائْذَنِي لِي أَنْ أُدْفَنَ مَعَ صَاحِبَىَّ فَقَالَتْ إِي وَاللَّهِ. قَالَ وَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا أَرْسَلَ إِلَيْهَا مِنَ الصَّحَابَةِ قَالَتْ لاَ وَاللَّهِ لاَ أُوثِرُهُمْ بِأَحَدٍ أَبَدًا.
Оиша Абдуллаҳ ибн ал-Зубайрга: "Мени (бошқа) соҳибаларим (аёллар) билан дафн қил, мени Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан уй(ҳужра)да дафн қилма, чунки мен (ҳаддан ортиқ) пок деб мақталишни ёқтирмайман" деди. Ва Ҳишам отасидан (ривоят қилди): Умар Оишага: "Менга икки соҳибим (Набий ва Абу Бакр) билан дафн қилинишимга изн бер" деб (одам) юборди. У: "Ҳа, валлаҳи (изн бераман)" деди. (Ҳишам:) Саҳобалардан бир киши унга (шу ҳақда) юборса, у: "Йўқ, валлаҳи, мен ҳеч қачон уларни (ўша жойдан) ҳеч кимга бермайман (афзал кўрмайман)" дер эди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ ادْفِنِّي مَعَ صَوَاحِبِي وَلاَ تَدْفِنِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْبَيْتِ، فَإِنِّي أَكْرَهُ أَنْ أُزَكَّى. وَعَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ، أَرْسَلَ إِلَى عَائِشَةَ ائْذَنِي لِي أَنْ أُدْفَنَ مَعَ صَاحِبَىَّ فَقَالَتْ إِي وَاللَّهِ. قَالَ وَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا أَرْسَلَ إِلَيْهَا مِنَ الصَّحَابَةِ قَالَتْ لاَ وَاللَّهِ لاَ أُوثِرُهُمْ بِأَحَدٍ أَبَدًا.
Оиша Абдуллаҳ ибн ал-Зубайрга: "Мени (бошқа) соҳибаларим (аёллар) билан дафн қил, мени Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан уй(ҳужра)да дафн қилма, чунки мен (ҳаддан ортиқ) пок деб мақталишни ёқтирмайман" деди. Ва Ҳишам отасидан (ривоят қилди): Умар Оишага: "Менга икки соҳибим (Набий ва Абу Бакр) билан дафн қилинишимга изн бер" деб (одам) юборди. У: "Ҳа, валлаҳи (изн бераман)" деди. (Ҳишам:) Саҳобалардан бир киши унга (шу ҳақда) юборса, у: "Йўқ, валлаҳи, мен ҳеч қачон уларни (ўша жойдан) ҳеч кимга бермайман (афзал кўрмайман)" дер эди.
حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلاَلٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي الْعَصْرَ فَيَأْتِي الْعَوَالِيَ وَالشَّمْسُ مُرْتَفِعَةٌ. وَزَادَ اللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ، وَبُعْدُ الْعَوَالِي أَرْبَعَةُ أَمْيَالٍ أَوْ ثَلاَثَةٌ.
Анас ибн Молик (ривоят қилди): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) асрни ўқир, кейин (Мадина янидаги) Аволига борар эди — қуёш ҳали баланд (турган) ҳолда. Лайс (қўшди): Аволининг (Мадинадан) узоқлиги тўрт ёки уч мил эди.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ، عَنِ الْجُعَيْدِ، سَمِعْتُ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ، يَقُولُ كَانَ الصَّاعُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُدًّا وَثُلُثًا بِمُدِّكُمُ الْيَوْمَ، وَقَدْ زِيدَ فِيهِ. سَمِعَ الْقَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ الْجُعَيْدَ
Соиб ибн Язид айтди: Сў (ўлчов) Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида — бугунги муддингиз билан — бир мудд-у учдан бир (мудд) эди, (кейин) унга зиёда қилинди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي مِكْيَالِهِمْ، وَبَارِكْ لَهُمْ فِي صَاعِهِمْ وَمُدِّهِمْ " يَعْنِي أَهْلَ الْمَدِينَةِ.
Анас ибн Молик (ривоят қилди): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Аллаҳумма, уларга ўлчовларида барака бер, уларга сўларида ва муддларида барака бер" деди — яъни Мадина аҳлига.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ الْيَهُودَ، جَاءُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِرَجُلٍ وَامْرَأَةٍ زَنَيَا، فَأَمَرَ بِهِمَا فَرُجِمَا قَرِيبًا مِنْ حَيْثُ تُوضَعُ الْجَنَائِزُ عِنْدَ الْمَسْجِدِ.
Ибн Умар (ривоят қилди): Яҳудийлар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига зино қилган бир эркак ва бир аёлни келтирдилар. У буюрди, иккови — масжид янидаги жанозалар қўйиладиган жойга яқин (жойда) — ражм қилинди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَمْرٍو، مَوْلَى الْمُطَّلِبِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَلَعَ لَهُ أُحُدٌ فَقَالَ " هَذَا جَبَلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ، اللَّهُمَّ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ حَرَّمَ مَكَّةَ، وَإِنِّي أُحَرِّمُ مَا بَيْنَ لاَبَتَيْهَا ". تَابَعَهُ سَهْلٌ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي أُحُدٍ.
Анас ибн Молик (розияллаҳу анҳу) (ривоят қилди): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га Уҳуд (тоғи) кўринди, у: "Бу — бизни севадиган ва биз уни севадиган тоғдир. Аллаҳумма, албатта Иброҳим Маккани ҳарам қилган, мен эса унинг (Мадинанинг) икки қора тошли (чегара)си орасини ҳарам қиламан" деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلٍ، أَنَّهُ كَانَ بَيْنَ جِدَارِ الْمَسْجِدِ مِمَّا يَلِي الْقِبْلَةَ وَبَيْنَ الْمِنْبَرِ مَمَرُّ الشَّاةِ.
Саҳл (ривоят қилди): Масжиднинг қибла томондаги девори билан минбар орасида (фақат) бир қўй ўтадиган (жой)ча (масофа) бор эди.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا بَيْنَ بَيْتِي وَمِنْبَرِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ، وَمِنْبَرِي عَلَى حَوْضِي ".
Абу Ҳурайра айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Менинг уйим билан минбарим орасидаги (жой) — жаннат боғларидан бир боғдир, ва менинг минбарим — ҳавзим устидадир" деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَابَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ الْخَيْلِ، فَأُرْسِلَتِ الَّتِي ضُمِّرَتْ مِنْهَا وَأَمَدُهَا إِلَى الْحَفْيَاءِ إِلَى ثَنِيَّةِ الْوَدَاعِ، وَالَّتِي لَمْ تُضَمَّرْ أَمَدُهَا ثَنِيَّةُ الْوَدَاعِ إِلَى مَسْجِدِ بَنِي زُرَيْقٍ، وَأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ كَانَ فِيمَنْ سَابَقَ. حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ.
Абдуллаҳ (ибн Умар) айтди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) отлар орасида пойга қилди: оздирилган (машқ қилдирилган) отлар — масофаси Ҳафёдан Санийятул Вадогача — юборилди; оздирилмаганларининг масофаси — Санийятул Вадодан Бану Зурайқ масжидигача (эди). Абдуллаҳ пойга қилганлар (чавандозлар) орасида эди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ح. وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، وَابْنُ، إِدْرِيسَ وَابْنُ أَبِي غَنِيَّةَ عَنْ أَبِي حَيَّانَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ، عَلَى مِنْبَرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо) айтди: Мен Умарни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг минбарида (хутба қилаётганини) эшитдим.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ، سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ، خَطَبَنَا عَلَى مِنْبَرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Соиб ибн Язид (ривоят қилди): У Усмон ибн Аффонни — бизга Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг минбарида хутба қилаётганини — эшитди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، أَنَّ هِشَامَ بْنَ عُرْوَةَ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ يُوضَعُ لِي وَلِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَذَا الْمِرْكَنُ فَنَشْرَعُ فِيهِ جَمِيعًا.
Оиша айтди: Мен ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) учун мана шу миркан (тоғора/лейлак) қўйилар, биз иккаламиз унда бирга (қўл солиб ғусл учун) бошлар эдик.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الأَحْوَلُ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ حَالَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ الأَنْصَارِ وَقُرَيْشٍ فِي دَارِي الَّتِي بِالْمَدِينَةِ. وَقَنَتَ شَهْرًا يَدْعُو عَلَى أَحْيَاءٍ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ
Анас айтди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ансор ва Қурайш орасида — Мадинадаги менинг уйимда — (биродарлик) аҳдини (қарор) қилди. Ва бир ой қунут (дуъо) қилди — Бану Сулаймдан бир неча қабилага қарши (баддуо) қилиб.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الأَحْوَلُ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ حَالَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ الأَنْصَارِ وَقُرَيْشٍ فِي دَارِي الَّتِي بِالْمَدِينَةِ. وَقَنَتَ شَهْرًا يَدْعُو عَلَى أَحْيَاءٍ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ
Анас айтди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ансор ва Қурайш орасида — Мадинадаги менинг уйимда — (биродарлик) аҳдини (қарор) қилди. Ва бир ой қунут (дуъо) қилди — Бану Сулаймдан бир неча қабилага қарши (баддуо) қилиб.
حَدَّثَنِي أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا بُرَيْدٌ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ فَقَالَ لِي انْطَلِقْ إِلَى الْمَنْزِلِ فَأَسْقِيَكَ فِي قَدَحٍ شَرِبَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَتُصَلِّي فِي مَسْجِدٍ صَلَّى فِيهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم. فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ، فَسَقَانِي سَوِيقًا، وَأَطْعَمَنِي تَمْرًا، وَصَلَّيْتُ فِي مَسْجِدِهِ.
Абу Бурда айтди: Мен Мадинага келдим, менга Абдуллаҳ ибн Салом йўлиқди ва: "Уйга юр, мен сенга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ичган қадаҳда (сув) ичираман ва сен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) намоз ўқиган масжидда намоз ўқийсан" деди. Мен у билан бордим, у менга савиқ (қовурма ун шарбати) ичирди ва хурмо едирди, мен унинг масжидида намоз ўқидим.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، حَدَّثَنِي عِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ قَالَ حَدَّثَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَتَانِي اللَّيْلَةَ آتٍ مِنْ رَبِّي وَهْوَ بِالْعَقِيقِ أَنْ صَلِّ فِي هَذَا الْوَادِي الْمُبَارَكِ وَقُلْ عُمْرَةٌ وَحَجَّةٌ ". وَقَالَ هَارُونُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا عَلِيٌّ عُمْرَةٌ فِي حَجَّةٍ.
Умар (розияллаҳу анҳу) айтди: Менга Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (ривоят қилиб) айтди: "Бу кеча менга Роббимдан бир келувчи (малоика) келди — у (мен) Ақиқда (турган) ҳолда — ва: ‹Мана шу муборак водийда намоз ўқи ва: «умра ва ҳаж (ният қилдим)» де› деди."
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، وَقَّتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَرْنًا لأَهْلِ نَجْدٍ، وَالْجُحْفَةَ لأَهْلِ الشَّأْمِ، وَذَا الْحُلَيْفَةِ لأَهْلِ الْمَدِينَةِ. قَالَ سَمِعْتُ هَذَا مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَبَلَغَنِي أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمُ ". وَذُكِرَ الْعِرَاقُ فَقَالَ لَمْ يَكُنْ عِرَاقٌ يَوْمَئِذٍ.
Ибн Умар (ривоят қилди): Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Нажд аҳлига Қарнни, Шом аҳлига Жуҳфани, Мадина аҳлига Зул-Ҳулайфани (мавқит/иҳромбошлаш жойи қилиб) белгилади. (Ибн Умар): "Мен буни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитдим, ва менга етдики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): ‹Яман аҳлига Яламлам (мавқит)дир› деган" деди. Ироқ зикр қилинди, у: "Ўша кунда (ҳали) Ироқ (мусулмонлар қўлида) йўқ эди" деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْمُبَارَكِ، حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ أُرِيَ وَهْوَ فِي مُعَرَّسِهِ بِذِي الْحُلَيْفَةِ فَقِيلَ لَهُ إِنَّكَ بِبَطْحَاءَ مُبَارَكَةٍ.
Солим ибн Абдуллаҳ отасидан (Ибн Умар), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди): У Зул-Ҳулайфада ўз тунаш жойида (уйқу/ваҳйда) кўрди — унга: "Сен муборак бир батҳода (водийда)сан" дейилди.