حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ، عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ الصَّعْبِ بْنِ جَثَّامَةَ اللَّيْثِيِّ، أَنَّهُ أَهْدَى لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِمَارًا وَحْشِيًّا وَهُوَ بِالأَبْوَاءِ - أَوْ بِوَدَّانَ - فَرَدَّهُ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَلَمَّا أَنْ رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا فِي وَجْهِي قَالَ " إِنَّا لَمْ نَرُدَّهُ عَلَيْكَ إِلاَّ أَنَّا حُرُمٌ " .
Саъб ибн Жассама ал-Лайсий (ривоят қилди)ки: У Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га — у Абвода — ёки: Ваддонда — экан — бир ёввойи эшак ҳадя қилди; бас Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни унга қайтарди. (Саъб:) Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менинг юзимда(ги норозиликни) кўрганида: «Биз уни сенга фақат муҳрим (эҳромли) бўлганимиз учун қайтарди к (бошқа сабаб йўқ)» деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، وَقُتَيْبَةُ، جَمِيعًا عَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، ح وَحَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، كُلُّهُمْ عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ أَهْدَيْتُ لَهُ حِمَارَ وَحْشٍ . كَمَا قَالَ مَالِكٌ . وَفِي حَدِيثِ اللَّيْثِ وَصَالِحٍ أَنَّ الصَّعْبَ بْنَ جَثَّامَةَ أَخْبَرَهُ .
(Бу ҳадис) Зуҳрий(дан) шу иснодда (ривоят қилинди): «Мен унга ёввойи эшак ҳадя қилдим» — Молик айтганидек. Лайс ва Солиҳнинг ҳадисида: «Саъб ибн Жассама унга хабар берди» (дейилган).
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، بْنُ عُيَيْنَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ أَهْدَيْتُ لَهُ مِنْ لَحْمِ حِمَارِ وَحْشٍ .
(Бу ҳадис) Зуҳрий(дан) шу иснодда (ривоят қилинди); у: «Мен унга ёввойи эшак гўштидан ҳадя қилдим» деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ أَهْدَى الصَّعْبُ بْنُ جَثَّامَةَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِمَارَ وَحْشٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَرَدَّهُ عَلَيْهِ وَقَالَ " لَوْلاَ أَنَّا مُحْرِمُونَ لَقَبِلْنَاهُ مِنْكَ " .
Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо) айтди: Саъб ибн Жассама Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га — у муҳрим ҳолда — бир ёввойи эшак ҳадя қилди; бас у уни унга қайтарди ва: «Агар биз муҳрим бўлмаганимизда, уни сендан қабул қилар эдик» деди.
وَحَدَّثَنَاهُ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ مَنْصُورًا، يُحَدِّثُ عَنِ الْحَكَمِ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حَبِيبٍ، جَمِيعًا عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - فِي رِوَايَةِ مَنْصُورٍ عَنِ الْحَكَمِ أَهْدَى الصَّعْبُ بْنُ جَثَّامَةَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رِجْلَ حِمَارِ وَحْشٍ . وَفِي رِوَايَةِ شُعْبَةَ عَنِ الْحَكَمِ عَجُزَ حِمَارِ وَحْشٍ يَقْطُرُ دَمًا . وَفِي رِوَايَةِ شُعْبَةَ عَنْ حَبِيبٍ أُهْدِيَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم شِقُّ حِمَارِ وَحْشٍ فَرَدَّهُ .
Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо) (ривоят қилди). Мансурнинг Ҳакамдан (ривоят қилган) ривоятида: «Саъб ибн Жассама Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га ёввойи эшакнинг оёғини ҳадя қилди». Шуъбанинг Ҳакамдан (ривоятида): «қон томиб турган ёввойи эшакнинг орқа (сони)ни (ҳадя қилди)». Шуъбанинг Ҳабибдан (ривоятида): «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га ёввойи эшакнинг ярми (бир бўлаги) ҳадя қилинди, бас у уни қайтарди» (дейилган).
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ قَدِمَ زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ يَسْتَذْكِرُهُ كَيْفَ أَخْبَرْتَنِي عَنْ لَحْمِ صَيْدٍ أُهْدِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ حَرَامٌ قَالَ قَالَ أُهْدِيَ لَهُ عُضْوٌ مِنْ لَحْمِ صَيْدٍ فَرَدَّهُ . فَقَالَ " إِنَّا لاَ نَأْكُلُهُ إِنَّا حُرُمٌ " .
Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо) айтди: Зайд ибн Арқам келди; бас Абдуллаҳ ибн Аббос унга — эсига солишни сўраб — : «Сен менга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га — у ҳаром (эҳромли) ҳолда — ҳадя қилинган ов гўшти ҳақида қанай хабар берган эдинг?» деди. У: «У (Зайд): ‹Унга ов гўштидан бир бўлак (аъзо) ҳадя қилинди, бас у уни қайтарди ва: Биз уни емаймиз, биз муҳриммиз, деди› деди» деди.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي، عُمَرَ - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا مُحَمَّدٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا قَتَادَةَ، يَقُولُ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْقَاحَةِ فَمِنَّا الْمُحْرِمُ وَمِنَّا غَيْرُ الْمُحْرِمِ إِذْ بَصُرْتُ بِأَصْحَابِي يَتَرَاءَوْنَ شَيْئًا فَنَظَرْتُ فَإِذَا حِمَارُ وَحْشٍ . فَأَسْرَجْتُ فَرَسِي وَأَخَذْتُ رُمْحِي ثُمَّ رَكِبْتُ فَسَقَطَ مِنِّي سَوْطِي فَقُلْتُ لأَصْحَابِي وَكَانُوا مُحْرِمِينَ نَاوِلُونِي السَّوْطَ . فَقَالُوا وَاللَّهِ لاَ نُعِينُكَ عَلَيْهِ بِشَىْءٍ . فَنَزَلْتُ فَتَنَاوَلْتُهُ ثُمَّ رَكِبْتُ فَأَدْرَكْتُ الْحِمَارَ مِنْ خَلْفِهِ وَهُوَ وَرَاءَ أَكَمَةٍ فَطَعَنْتُهُ بِرُمْحِي فَعَقَرْتُهُ فَأَتَيْتُ بِهِ أَصْحَابِي فَقَالَ بَعْضُهُمْ كُلُوهُ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ تَأْكُلُوهُ . وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَمَامَنَا فَحَرَّكْتُ فَرَسِي فَأَدْرَكْتُهُ فَقَالَ " هُوَ حَلاَلٌ فَكُلُوهُ " .
Абу Қатода айтди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан (йўлга) чиқдик, то Қоҳа(деган жой)да бўлганимизда — биздан муҳрим ҳам, муҳрим бўлмаган ҳам бор эди — ногаҳон мен ашобларимни бир нарсага қараб (бир-бирига кўрсатиб) турганларини кўрдим; мен қарадим — ногаҳон (бу) бир ёввойи эшак (эди). Бас мен отимни эгарлади м ва найзамни олдим, кейин миндим; бас қамчим мендан тушиб кетди. Мен ашобларимга — улар муҳрим эди — : «Менга қамчини узатиб беринглар» дедим. Улар: «Аллаҳга қасам, биз сенга унга (ов) қарши ҳеч нарсада ёрдам бермаймиз» деди. Бас мен тушдим ва уни олдим, кейин миндим; бас эшакка орқасидан етдим — у бир тепалик ортида эди — ва уни найзам билан санчдим, уни (ярадор қилиб) йиқитдим; кейин уни ашобларимга келтирдим. Улардан баъзилари: «Уни енглар» деди; баъзилари: «Уни еманглар» деди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизнинг олдимизда (олдинда) эди; бас мен отимни ҳаракатга келтирдим ва унга етдим. У: «У ҳалол, уни енглар» деди.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ نَافِعٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، - رضى الله عنه - أَنَّهُ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كَانَ بِبَعْضِ طَرِيقِ مَكَّةَ تَخَلَّفَ مَعَ أَصْحَابٍ لَهُ مُحْرِمِينَ وَهُوَ غَيْرُ مُحْرِمٍ فَرَأَى حِمَارًا وَحْشِيًّا فَاسْتَوَى عَلَى فَرَسِهِ فَسَأَلَ أَصْحَابَهُ أَنْ يُنَاوِلُوهُ سَوْطَهُ فَأَبَوْا عَلَيْهِ فَسَأَلَهُمْ رُمْحَهُ فَأَبَوْا عَلَيْهِ فَأَخَذَهُ ثُمَّ شَدَّ عَلَى الْحِمَارِ فَقَتَلَهُ فَأَكَلَ مِنْهُ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبَى بَعْضُهُمْ فَأَدْرَكُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلُوهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ " إِنَّمَا هِيَ طُعْمَةٌ أَطْعَمَكُمُوهَا اللَّهُ " .
Абу Қатода (розияллаҳу анҳу) (ривоят қилди)ки: У Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бирга эди, то Макка йўлининг бир қисмида у — муҳрим ашоблари билан бирга, ўзи муҳрим бўлмаган ҳолда — ортда қолди. Бас у бир ёввойи эшакни кўрди; отига ўтирди (минди) ва ашобларидан қамчисини узатиб беришни сўради, улар рад қилди; найзасини сўради, улар рад қилди. Бас у уни (ўзи) олди, кейин эшакка ҳужум қилиб, уни ўлдирди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ашобларидан баъзилари ундан еди, баъзилари рад қилди. Бас улар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га етиб, бу ҳақда сўради. У: «У — Аллаҳ сизларга таом (қилиб) берган ризқ, холос» деди.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، - رضى الله عنه - فِي حِمَارِ الْوَحْشِ . مِثْلَ حَدِيثِ أَبِي النَّضْرِ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " هَلْ مَعَكُمْ مِنْ لَحْمِهِ شَىْءٌ " .
Абу Қатода (розияллаҳу анҳу) ёввойи эшак ҳақида (ривоят қилди) — Абун-Назр ҳадиси мисли(да); фақат Зайд ибн Асламнинг ҳадисида Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сизларда унинг гўштидан бир нарса борми?» деди (дейилган).
وَحَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ مِسْمَارٍ السُّلَمِيُّ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يَحْيَى، بْنِ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ انْطَلَقَ أَبِي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْحُدَيْبِيَةِ فَأَحْرَمَ أَصْحَابُهُ وَلَمْ يُحْرِمْ وَحُدِّثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ عَدُوًّا بِغَيْقَةَ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - فَبَيْنَمَا أَنَا مَعَ أَصْحَابِهِ يَضْحَكُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ إِذْ نَظَرْتُ فَإِذَا أَنَا بِحِمَارِ وَحْشٍ فَحَمَلْتُ عَلَيْهِ فَطَعَنْتُهُ فَأَثْبَتُّهُ فَاسْتَعَنْتُهُمْ فَأَبَوْا أَنْ يُعِينُونِي فَأَكَلْنَا مِنْ لَحْمِهِ وَخَشِينَا أَنْ نُقْتَطَعَ فَانْطَلَقْتُ أَطْلُبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُرَفِّعُ فَرَسِي شَأْوًا وَأَسِيرُ شَأْوًا فَلَقِيتُ رَجُلاً مِنْ بَنِي غِفَارٍ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ فَقُلْتُ أَيْنَ لَقِيتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ تَرَكْتُهُ بِتِعْهِنَ وَهُوَ قَائِلٌ السُّقْيَا فَلَحِقْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَصْحَابَكَ يَقْرَءُونَ عَلَيْكَ السَّلاَمَ وَرَحْمَةَ اللَّهِ وَإِنَّهُمْ قَدْ خَشُوا أَنْ يُقْتَطَعُوا دُونَكَ انْتَظِرْهُمْ . فَانْتَظَرَهُمْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَدْتُ وَمَعِي مِنْهُ فَاضِلَةٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلْقَوْمِ " كُلُوا " . وَهُمْ مُحْرِمُونَ .
Абдуллаҳ ибн Абу Қатода айтди: Отам Ҳудайбия йили Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан жўнади; бас ашоблари эҳром боғлади, у эса эҳром боғламади. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га «Ғайқада душман бор» дейилди; бас Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (ўша томонга) жўнади. (Абу Қатода:) Мен унинг ашоблари билан бирга эдим — улар бир-бирига (қараб) кулар эди — ногаҳон мен қарадим ва ўзимни бир ёввойи эшак (олдида) кўрдим. Мен унга ҳужум қилдим ва уни санчдим ҳамда уни (жойида) қолдирдим (ўлдирдим). Мен улардан ёрдам сўрадим, улар менга ёрдам беришни рад қилди. Бас биз унинг гўштидан едик ва (қўшиндан) узилиб қолишдан қўрқди к. Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни қидириб жўнадим — отимни гоҳ чоптирар, гоҳ (оддий) юрар эдим. Бас кечанинг қоқ ярмида Бану Ғифордан бир кишини учратдим ва: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни қаёқда учратдинг?» дедим. У: «Уни Тиъҳинда қолдирдим — у Суқёда қайлула (пешин уйқуси) қилмоқчи эди» деди. Бас мен унга етдим ва: «Эй Расулуллаҳ, ашобларинг сенга салом ва Аллаҳнинг раҳматини йўллайди; ва улар сендан узилиб қолишдан қўрқди — уларни кут» дедим. Бас у уларни кутди. Мен: «Эй Расулуллаҳ, мен ов қилдим, менда ундан ортиқ (гўшт) бор» дедим. Бас Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) қавмга: «Енглар» деди — улар муҳрим ҳолда.
حَدَّثَنِي أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، - رضى الله عنه - قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَاجًّا وَخَرَجْنَا مَعَهُ - قَالَ - فَصَرَفَ مِنْ أَصْحَابِهِ فِيهِمْ أَبُو قَتَادَةَ فَقَالَ " خُذُوا سَاحِلَ الْبَحْرِ حَتَّى تَلْقَوْنِي " . قَالَ فَأَخَذُوا سَاحِلَ الْبَحْرِ . فَلَمَّا انْصَرَفُوا قِبَلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحْرَمُوا كُلُّهُمْ إِلاَّ أَبَا قَتَادَةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُحْرِمْ فَبَيْنَمَا هُمْ يَسِيرُونَ إِذْ رَأَوْا حُمُرَ وَحْشٍ فَحَمَلَ عَلَيْهَا أَبُو قَتَادَةَ فَعَقَرَ مِنْهَا أَتَانًا فَنَزَلُوا فَأَكَلُوا مِنْ لَحْمِهَا - قَالَ - فَقَالُوا أَكَلْنَا لَحْمًا وَنَحْنُ مُحْرِمُونَ - قَالَ - فَحَمَلُوا مَا بَقِيَ مِنْ لَحْمِ الأَتَانِ فَلَمَّا أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَحْرَمْنَا وَكَانَ أَبُو قَتَادَةَ لَمْ يُحْرِمْ فَرَأَيْنَا حُمُرَ وَحْشٍ فَحَمَلَ عَلَيْهَا أَبُو قَتَادَةَ فَعَقَرَ مِنْهَا أَتَانًا فَنَزَلْنَا فَأَكَلْنَا مِنْ لَحْمِهَا فَقُلْنَا نَأْكُلُ لَحْمَ صَيْدٍ وَنَحْنُ مُحْرِمُونَ . فَحَمَلْنَا مَا بَقِيَ مِنْ لَحْمِهَا . فَقَالَ " هَلْ مِنْكُمْ أَحَدٌ أَمَرَهُ أَوْ أَشَارَ إِلَيْهِ بِشَىْءٍ " . قَالَ قَالُوا لاَ . قَالَ " فَكُلُوا مَا بَقِيَ مِنْ لَحْمِهَا " .
Абу Қатода (розияллаҳу анҳу) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳаж қилувчи бўлиб чиқди, биз ҳам у билан чиқдик. (Абу Қатода:) У ашобларидан баъзиларини — улар ичида Абу Қатода (бор) эди — бурди (бошқа йўлга юборди) ва: «Денгиз соҳилини тутинглар (йўл қилинг), то менга етгунча» деди. Бас улар денгиз соҳилини тутди. Улар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) томонга қайтганларида, ҳаммаси эҳром боғлади — фақат Абу Қатодадан бошқа — у эҳром боғламаган эди. Улар юриб борар экан, ногаҳон ёввойи эшакларни кўрди; бас Абу Қатода уларга ҳужум қилди ва улардан бир урғочи эшакни (ярадор қилиб) йиқитди. Бас улар тушди ва унинг гўштидан еди. (Абу Қатода:) Улар: «Биз гўшт едик — ҳолбуки биз муҳриммиз!» дедилар. Бас улар урғочи эшак гўштидан қолганини (ўзлари билан) олди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га келганларида: «Эй Расулуллаҳ, биз эҳром боғлаган эдик, Абу Қатода эса эҳром боғламаган эди; бас биз ёввойи эшакларни кўрдик; Абу Қатода уларга ҳужум қилди ва улардан бир урғочи эшакни (ярадор қилиб) йиқитди; бас биз тушдик ва унинг гўштидан едик; кейин: ‹Биз ов гўштини ейяпмиз — ҳолбуки муҳриммиз!› дедик; бас унинг гўштидан қолганини олди к» дедилар. У: «Сизлардан бирортангиз унга (Абу Қатодага) буюрдими ёки унга бир нарса билан ишора қилдими?» деди. Улар: «Йўқ» деди. У: «Ундай бўлса, унинг гўштидан қолганини енглар» деди.
وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنِي الْقَاسِمُ، بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ شَيْبَانَ، جَمِيعًا عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ فِي رِوَايَةِ شَيْبَانَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمِنْكُمْ أَحَدٌ أَمَرَهُ أَنْ يَحْمِلَ عَلَيْهَا أَوْ أَشَارَ إِلَيْهَا " . وَفِي رِوَايَةِ شُعْبَةَ قَالَ " أَشَرْتُمْ أَوْ أَعَنْتُمْ " . أَوْ " أَصَدْتُمْ " . قَالَ شُعْبَةُ لاَ أَدْرِي قَالَ " أَعَنْتُمْ أَوْ أَصَدْتُمْ " .
(Бу ҳадис) иккови (Шуъба ва Шайбон)дан Усмон ибн Абдуллаҳ ибн Мавҳаб(дан) шу иснодда (ривоят қилинди). Шайбоннинг ривоятида: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сизлардан бирортангиз унга — унга (эшакка) ҳужум қилишни — буюрдими ёки унга ишора қилдими?» деди. Шуъбанинг ривоятида у: «Ишора қилдингизми ёки ёрдам бердингизми» — ёки: «ов қилдингизми» деди. Шуъба: «Билмайман — у: ‹ёрдам бердингизми ёки ов қилдингизми› деди» деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، - وَهُوَ ابْنُ سَلاَّمٍ - أَخْبَرَنِي يَحْيَى، أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّ أَبَاهُ، - رضى الله عنه - أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، غَزَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزْوَةَ الْحُدَيْبِيَةِ قَالَ فَأَهَلُّوا بِعُمْرَةٍ غَيْرِي - قَالَ - فَاصْطَدْتُ حِمَارَ وَحْشٍ فَأَطْعَمْتُ أَصْحَابِي وَهُمْ مُحْرِمُونَ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَنْبَأْتُهُ أَنَّ عِنْدَنَا مِنْ لَحْمِهِ فَاضِلَةً . فَقَالَ " كُلُوهُ " وَهُمْ مُحْرِمُونَ .
Абу Қатода (розияллаҳу анҳу) (ривоят қилди)ки: У Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан Ҳудайбия ғазотида ғазот қилди. (Абу Қатода:) Улар — мендан бошқаси — умрага эҳлол қилди (эҳром боғлади). Мен бир ёввойи эшак овладим ва ашобларимга едирдим — улар муҳрим ҳолда. Кейин мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га келдим ва унга — бизда унинг гўштидан ортиқ (қолдиқ) борлигини — билдирдим. У: «Уни енглар» деди — улар муҳрим ҳолда.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ النُّمَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، - رضى الله عنه - أَنَّهُمْ خَرَجُوا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُمْ مُحْرِمُونَ وَأَبُو قَتَادَةَ مُحِلٌّ . وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَفِيهِ فَقَالَ " هَلْ مَعَكُمْ مِنْهُ شَىْءٌ " . قَالُوا مَعَنَا رِجْلُهُ . قَالَ فَأَخَذَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَكَلَهَا .
Абу Қатода (розияллаҳу анҳу) (ривоят қилди)ки: Улар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан чиқди — улар муҳрим, Абу Қатода эса муҳрим эмас (муҳил) ҳолда. Ва (ровий) ҳадисни келтирди; унда: У: «Сизларда ундан бир нарса борми?» деди. Улар: «Бизда унинг оёғи бор» деди. (Абу Қатода:) Бас Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни олди ва уни еди.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، وَإِسْحَاقُ، عَنْ جَرِيرٍ، كِلاَهُمَا عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ كَانَ أَبُو قَتَادَةَ فِي نَفَرٍ مُحْرِمِينَ وَأَبُو قَتَادَةَ مُحِلٌّ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَفِيهِ قَالَ " هَلْ أَشَارَ إِلَيْهِ إِنْسَانٌ مِنْكُمْ أَوْ أَمَرَهُ بِشَىْءٍ " . قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " فَكُلُوا " .
Абдуллаҳ ибн Абу Қатода айтди: Абу Қатода муҳрим кишилар (жамоаси) ичида эди — Абу Қатода эса муҳрим эмас эди. Ва (ровий) ҳадисни келтирди; унда: У: «Сизлардан бирор инсон унга ишора қилдими ёки унга бир нарса буюрдими?» деди. Улар: «Йўқ, эй Расулуллаҳ» деди. У: «Ундай бўлса, енглар» деди.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ، بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ مُعَاذِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عُثْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَنَحْنُ حُرُمٌ فَأُهْدِيَ لَهُ طَيْرٌ وَطَلْحَةُ رَاقِدٌ فَمِنَّا مَنْ أَكَلَ وَمِنَّا مَنْ تَوَرَّعَ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ طَلْحَةُ وَفَّقَ مَنْ أَكَلَهُ وَقَالَ أَكَلْنَاهُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Муъоз ибн Абдурраҳмон ибн Усмон ат-Таймий отасидан айтди: Биз Талҳа ибн Убайдуллаҳ билан эдик — биз ҳаром (эҳромли) ҳолда эдик. Бас унга бир қуш ҳадя қилинди — Талҳа эса ухлаб ётган эди. Бас биздан еган (киши) ҳам, (тақводан) эҳтиёт бўлиб (емаган) (киши) ҳам бўлди. Талҳа уйғонганида, еганларни маъқуллади ва: «Биз уни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бирга еган эдик» деди.