حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ إِسْرَائِيلَ، وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ " أَنْتَ مِنِّي وَأَنَا مِنْكَ " . وَفِي الْحَدِيثِ قِصَّةٌ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Суфён ибн Вакииъ ривоят қилди, бизга отам, Исроилдан ривоят қилди; (яна) бизга Муҳаммад ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ ибн Мусо, Исроилдан, у Абу Ишоқдан, у ал-Баро ибн Озибдан (ривоят қилдики): Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Али ибн Абу Толибга: «Сен мендан ва мен сенданман,» дедилар. Бу ҳадисда бир қисса бор. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى الْفَزَارِيُّ ابْنُ بِنْتِ السُّدِّيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي رَبِيعَةَ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِحُبِّ أَرْبَعَةٍ وَأَخْبَرَنِي أَنَّهُ يُحِبُّهُمْ " . قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ سَمِّهِمْ لَنَا . قَالَ " عَلِيٌّ مِنْهُمْ يَقُولُ ذَلِكَ ثَلاَثًا وَأَبُو ذَرٍّ وَالْمِقْدَادُ وَسَلْمَانُ أَمَرَنِي بِحُبِّهِمْ وَأَخْبَرَنِي أَنَّهُ يُحِبُّهُمْ " .هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ شَرِيكٍ .
Бизга Исмоил ибн Мусо ал-Фазорий — ас-Суддийнинг қизининг ўғли — ривоят қилди, у деди: бизга Шарик, Абу Робиадан, у Ибн Бурайдадан, у отасидан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта Аллаҳ менга тўрт (кишини) севишни буюрди ва мени Ўзи ҳам уларни севишидан хабардор қилди,» дедилар. «Эй Расулуллаҳ! Уларни бизга номма-ном айтинг,» дейилди. У: «Али улардан биридир,» дедилар — буни уч марта айтиб — «яна Абу Зар, ал-Миқдод ва Салмон. (Аллаҳ) менга уларни севишни буюрди ва мени Ўзи ҳам уларни севишидан хабардор қилди,» дедилар. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир; уни фақат Шарикнинг ҳадиси орқалигина биламиз.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ حُبْشِيِّ بْنِ جُنَادَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " عَلِيٌّ مِنِّي وَأَنَا مِنْ عَلِيٍّ وَلاَ يُؤَدِّي عَنِّي إِلاَّ أَنَا أَوْ عَلِيٌّ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ .
Бизга Исмоил ибн Мусо ривоят қилди, у деди: бизга Шарик, Абу Ишоқдан, у Ҳубший ибн Жунодадан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Али мендан ва мен Алиданман; мендан (дин ишларида) фақат ўзим ёки Али (вакил бўлиб) адо этади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى الْقَطَّانُ الْبَغْدَادِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ قَادِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ صَالِحِ بْنِ حَىٍّ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ جُمَيْعِ بْنِ عُمَيْرٍ التَّيْمِيِّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ آخَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَصْحَابِهِ فَجَاءَ عَلِيٌّ تَدْمَعُ عَيْنَاهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ آخَيْتَ بَيْنَ أَصْحَابِكَ وَلَمْ تُؤَاخِ بَيْنِي وَبَيْنَ أَحَدٍ . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنْتَ أَخِي فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَفِي الْبَابِ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أَوْفَى .
Бизга Юсуф ибн Мусо ал-Қаттон ал-Бағдодий ривоят қилди, у деди: бизга Али ибн Қодим ривоят қилди, у деди: бизга Али ибн Солиҳ ибн Ҳайй, Ҳаким ибн Жубайрдан, у Жумайъ ибн Умайр ат-Таймийдан, у Ибн Умардан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўз ашоблари орасида биродарлик (ака-ука) қилдилар. Шунда Али кўзларидан ёш оқиб келиб: «Эй Расулуллаҳ! Сиз ашобларингиз орасида биродарлик қилдингиз, лекин мен билан биров ўртасида биродарлик қилмадингиз,» деди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Сен дунёда ҳам, охиратда ҳам менинг биродаримсан,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Бу бобда Зайд ибн Абу Авфодан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ عِيسَى بْنِ عُمَرَ، عَنِ السُّدِّيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم طَيْرٌ فَقَالَ " اللَّهُمَّ ائْتِنِي بِأَحَبِّ خَلْقِكَ إِلَيْكَ يَأْكُلُ مَعِي هَذَا الطَّيْرَ " . فَجَاءَ عَلِيٌّ فَأَكَلَ مَعَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ السُّدِّيِّ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَنَسٍ . وَعِيسَى بْنُ عُمَرَ هُوَ كُوفِيٌّ وَالسُّدِّيُّ اسْمُهُ إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَدْ أَدْرَكَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ وَرَأَى الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ وَثَّقَهُ شُعْبَةُ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَزَائِدَةُ وَوَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ .
Бизга Суфён ибн Вакииъ ривоят қилди, у деди: бизга Убайдуллаҳ ибн Мусо ривоят қилди, у Исо ибн Умардан, у ас-Суддийдан, у Анас ибн Моликдан (ривоят қилдики), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларида бир парранда (гўшти) бор эди. Шунда у: «Аллаҳим, халқинг ичида Сенга энг суюкли (бўлган зотни) ҳузуримга келтиргин, у мен билан бирга шу паррандадан есин,» дедилар. Бас, Али келди ва у (Набий) билан бирга еди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир, биз уни ас-Суддийнинг ҳадисидан фақат шу йўл билангина биламиз. Бу ҳадис Анасдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган. Исо ибн Умар куфалик (рови)дир. Ас-Суддийнинг исми Исмоил ибн Абдурраҳмондир, у Анас ибн Моликка етишган ва Ҳусайн ибн Алини кўрган. Уни Шуъба, Суфён ас-Саврий ва Зоида ишончли (рови) деб ҳисоблаган, ҳамда Яҳё ибн Саид ал-Қаттон ҳам уни ишончли деб ҳисоблаган.
حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ أَسْلَمَ الْبَغْدَادِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَوْفٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ هِنْدٍ الْجَمَلِيِّ، قَالَ قَالَ عَلِيٌّ كُنْتُ إِذَا سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْطَانِي وَإِذَا سَكَتُّ ابْتَدَأَنِي .هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Бизга Халлод ибн Аслам ал-Бағдодий ривоят қилди, у деди: бизга ан-Назр ибн Шумайл ривоят қилди, у деди: бизга Авф хабар берди, у Абдуллаҳ ибн Амр ибн Ҳинд ал-Жамалийдан (ривоят қилдики), у деди: Али деди: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан бирор нарса сўрасам, У менга берардилар, жим турсам, Унинг Ўзлари (гапни) менга бошлаб берардилар.» Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ مِسْمَارٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَمَّرَ مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ سَعْدًا فَقَالَ مَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَسُبَّ أَبَا تُرَابٍ قَالَ أَمَّا مَا ذَكَرْتُ ثَلاَثًا قَالَهُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَنْ أَسُبَّهُ لأَنْ تَكُونَ لِي وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ حُمْرِ النَّعَمِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ لِعَلِيٍّ وَخَلَفَهُ فِي بَعْضِ مَغَازِيهِ فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُخَلِّفُنِي مَعَ النِّسَاءِ وَالصِّبْيَانِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلاَّ أَنَّهُ لاَ نُبُوَّةَ بَعْدِي " . وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ يَوْمَ خَيْبَرَ " لأُعْطِيَنَّ الرَّايَةَ رَجُلاً يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيُحِبُّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ " . قَالَ فَتَطَاوَلْنَا لَهَا فَقَالَ " ادْعُ لِي عَلِيًّا " . فَأَتَاهُ وَبِهِ رَمَدٌ فَبَصَقَ فِي عَيْنِهِ فَدَفَعَ الرَّايَةَ إِلَيْهِ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ . وَأُنْزِلَتْ هَذِهِ الآيَةُ : ( فَقلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ ) الآيَةَ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيًّا وَفَاطِمَةَ وَحَسَنًا وَحُسَيْنًا فَقَالَ " اللَّهُمَّ هَؤُلاَءِ أَهْلِي " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, у деди: бизга Ҳотим ибн Исмоил ривоят қилди, у Букайр ибн Мисмордан, у Омир ибн Саъд ибн Аби Ваққосдан, у отасидан (ривоят қилдики), у деди: Муовия ибн Абу Суфён Саъдни (бир ишга) амир қилди, сўнг: «Абу Туробни (Алини) сўкишингга нима тўсқинлик қилади?» деди. (Саъд) деди: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (Али ҳақида) айтган учта (сўз)ни эслайман, шунинг учун уни ҳеч қачон сўкмайман. Улардан бирортаси мен учун қизил туялардан ҳам суюклидир. Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг Алига айтганларини эшитганман — У Алини ғазотларидан бирида (Мадинада) ўринбосар қилиб қолдирган эдилар. Шунда Али Унга: «Эй Расулуллаҳ, мени аёллар ва болалар билан қолдирмоқдамисиз?» деди. Бас, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сен менга Ҳорун Мусога (қандай) бўлган бўлса, шундай мартабада бўлишингга рози эмасмисан? Фақат мендан кейин нубувват (пайғамбарлик) йўқ,» дедилар. Яна мен Унинг Хайбар куни: «Мен байроқни Аллаҳни ва Унинг Расулини севадиган, Аллаҳ ва Унинг Расули ҳам уни севадиган бир кишига бераман,» деганларини эшитганман.» (Саъд) деди: «Бас, биз унга (умид билан) бўйин чўздик. Шунда У: «Менга Алини чақиринглар,» дедилар. Бас, у кўзлари оғриб турган ҳолда келди. (Набий) унинг кўзига тупурдилар ва байроқни унга топширдилар, сўнг Аллаҳ унга (Хайбар) фатҳини насиб этди. Яна «(Айт: келинглар, бизнинг ўғилларимизни ва сизнинг ўғилларингизни... чақирайлик) (Оли Имрон сураси, 61)» деган оят нозил бўлганида, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Али, Фотима, Ҳасан ва Ҳусайнни чақирдилар, сўнг: «Аллаҳим, булар менинг аҳли (оилам)дир,» дедилар.» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис шу йўлдан ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَحْوَصُ بْنُ جَوَّابٍ أَبُو الْجَوَّابِ، عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم جَيْشَيْنِ وَأَمَّرَ عَلَى أَحَدِهِمَا عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَعَلَى الآخَرِ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ وَقَالَ " إِذَا كَانَ الْقِتَالُ فَعَلِيٌّ " . قَالَ فَافْتَتَحَ عَلِيٌّ حِصْنًا فَأَخَذَ مِنْهُ جَارِيَةً فَكَتَبَ مَعِي خَالِدٌ كِتَابًا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَشِي بِهِ . قَالَ فَقَدِمْتُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَرَأَ الْكِتَابَ فَتَغَيَّرَ لَوْنُهُ ثُمَّ قَالَ " مَا تَرَى فِي رَجُلٍ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيُحِبُّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ " . قَالَ قُلْتُ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ غَضَبِ اللَّهِ وَ مِنْ غَضَبِ رَسُولِهِ وَإِنَّمَا أَنَا رَسُولٌ فَسَكَتَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Бизга Абдуллаҳ ибн Абу Зиёд ривоят қилди, у деди: бизга ал-Аҳвас ибн Жаввоб Абул-Жаввоб ривоят қилди, у Юнус ибн Абу Ишоқдан, у Абу Ишоқдан, у ал-Бародан (ривоят қилдики), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) иккита қўшин жўнатдилар ва улардан бирига Али ибн Абу Толибни, бошқасига Холид ибн Валидни амир қилдилар ва: «Агар жанг бўлса, (умумий амир) Алидир,» дедилар. (ал-Баро) деди: Бас, Али бир қалъани фатҳ қилди ва ундан бир чўрини (асир) олди. Шунда Холид мен билан Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га уни айблаб хат йўллади. (ал-Баро) деди: Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдларига келдим, У хатни ўқидилар, сўнг рангллари ўзгарди, кейин: «Аллаҳни ва Унинг Расулини севадиган, Аллаҳ ва Унинг Расули ҳам уни севадиган бир киши ҳақида нима дейсан?» дедилар. (ал-Баро) деди: Мен: «Мен Аллаҳнинг ғазабидан ва Унинг Расулининг ғазабидан Аллаҳдан паноҳ сўрайман, мен фақат бир элчиман, холос,» дедим. Шунда У жим қолдилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат шу йўл билангина биламиз.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْدِرِ الْكُوفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنِ الأَجْلَحِ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيًّا يَوْمَ الطَّائِفِ فَانْتَجَاهُ فَقَالَ النَّاسُ لَقَدْ طَالَ نَجْوَاهُ مَعَ ابْنِ عَمِّهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا انْتَجَيْتُهُ وَلَكِنَّ اللَّهَ انْتَجَاهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ الأَجْلَحِ وَقَدْ رَوَاهُ غَيْرُ ابْنِ فُضَيْلٍ أَيْضًا عَنِ الأَجْلَحِ . وَمَعْنَى قَوْلِهِ " وَلَكِنَّ اللَّهَ انْتَجَاهُ " . يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَنْتَجِيَ مَعَهُ .
Бизга Али ибн ал-Мундир ал-Куфий ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Фузайл ривоят қилди, у ал-Ажлаҳдан, у Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Тоиф куни Алини чақирдилар ва у билан яширинча сўзлашдилар. Шунда одамлар: «Унинг амакиваччаси билан яширин суҳбати узайиб кетди,» дедилар. Бас, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен у билан яширинча сўзлашганим йўқ, балки Аллаҳ у билан яширинча сўзлашди,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат ал-Ажлаҳнинг ҳадисидан биламиз. Бу (ҳадисни) Ибн Фузайлдан бошқалар ҳам ал-Ажлаҳдан ривоят қилганлар. Унинг «балки Аллаҳ у билан яширинча сўзлашди» деган сўзининг маъноси: «Аллаҳ менга у билан яширинча сўзлашишни амр қилди,» деганидир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي حَفْصَةَ، عَنْ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِعَلِيٍّ " يَا عَلِيُّ لاَ يَحِلُّ لأَحَدٍ أَنْ يُجْنِبَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ غَيْرِي وَغَيْرَكَ " . قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ قُلْتُ لِضِرَارِ بْنِ صُرَدَ مَا مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ لاَ يَحِلُّ لأَحَدٍ يَسْتَطْرِقُهُ جُنُبًا غَيْرِي وَغَيْرُكَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ سَمِعَ مِنِّي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ هَذَا الْحَدِيثَ وَاسْتَغْرَبَهُ .
Бизга Али ибн ал-Мунзир ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Фузайл ривоят қилди, у Солим ибн Абу Ҳафсадан, у Атийядан, у Абу Саиддан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Алига: «Эй Али, бу масжидда мен ва сендан бошқа ҳеч кимга жунуб ҳолда (туриш) ҳалол эмас,» дедилар. Али ибн ал-Мунзир деди: Мен Зирор ибн Сурадга: «Бу ҳадиснинг маъноси нима?» дедим. У: «Бу масжиддан мен ва сендан бошқа ҳеч кимга жунуб ҳолда ўтиб юриш ҳалол эмас (дегани),» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат шу йўл билангина биламиз. Бу ҳадисни мендан Муҳаммад ибн Исмоил (Бухорий) эшитган ва уни ғариб санаган.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَابِسٍ، عَنْ مُسْلِمٍ الْمُلاَئِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ بُعِثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الاِثْنَيْنِ وَصَلَّى عَلِيٌّ يَوْمَ الثُّلاَثَاءِ . وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ مُسْلِمٍ الأَعْوَرِ . وَمُسْلِمٌ الأَعْوَرُ لَيْسَ عِنْدَهُمْ بِذَلِكَ الْقَوِيِّ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ حَبَّةَ عَنْ عَلِيٍّ نَحْوَ هَذَا
Бизга Исмоил ибн Мусо ривоят қилди, у деди: бизга Али ибн Обис ривоят қилди, у Муслим ал-Мулоийдан, у Анас ибн Моликдан (ривоят қилдики), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) душанба куни (пайғамбар қилиб) юборилдилар ва Али сешанба куни намоз ўқиди. Бу бобда Алидан ҳам (ҳадис) бор. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Муслим ал-Аъварнинг ҳадисидан биламиз. Муслим ал-Аъвар (муҳаддислар) наздида унчалик кучли (рови) эмас. Бу (ҳадис) Муслимдан, у Ҳаббадан, у Алидан шунга ўхшаш (тарзда) ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا خَلَّادُ بْنُ أَسْلَمَ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، أَخْبَرَنَا عَوْفٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ هِنْدٍ الْجَمَلِيِّ قَالَ: قَالَ عَلِيٌّ: كُنْتُ إِذَا سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَانِي وَإِذَا سَكَتُّ ابْتَدَأَنِي. قَالَ أَبُو عِيسَى: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
Бизга Халлод ибн Аслам ал-Бағдодий ривоят қилди, бизга ан-Назр ибн Шумайл ривоят қилди, бизга Авф хабар берди, у Абдуллаҳ ибн Амр ибн Ҳинд ал-Жамалийдан (ривоят қилдики), у деди: Али деди: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан бирор нарса сўрасам, У менга берардилар, жим турсам, Унинг Ўзлари (гапни) менга бошлаб берардилар.» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис шу йўлдан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِعَلِيٍّ " أَنْتَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلاَّ أَنَّهُ لاَ نَبِيَّ بَعْدِي " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَفِي الْبَابِ عَنْ سَعْدٍ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Абу Аҳмад ривоят қилди, у деди: бизга Шарик ривоят қилди, у Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ибн Ақилдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Алига: «Сен менга Ҳорун Мусога (қандай) бўлган бўлса, шундай мартабадасан. Фақат мендан кейин пайғамбар йўқ,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис шу йўлдан ҳасан ғарибдир. Бу бобда Саъддан, Зайд ибн Арқамдан, Абу Ҳурайрадан ва Умму Саламадан ҳам (ҳадис) бор.
حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ دِينَارٍ الْكُوفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، عَنْ عَبْدِ السَّلاَمِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِعَلِيٍّ " أَنْتَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلاَّ أَنَّهُ لاَ نَبِيَّ بَعْدِي " .هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَيُسْتَغْرَبُ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيِّ .
Бизга ал-Қосим ибн Динор ал-Куфий ривоят қилди, у деди: бизга Абу Нуайм ривоят қилди, у Абдуссалом ибн Ҳарбдан, у Яҳё ибн Саиддан, у Саид ибн ал-Мусайябдан, у Саъд ибн Абу Ваққосдан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Алига: «Сен менга Ҳорун Мусога (қандай) бўлган бўлса, шундай мартабадасан. Фақат мендан кейин пайғамбар йўқ,» дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу (ҳадис) Саъддан Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган. Бу ҳадис Яҳё ибн Саид ал-Ансорийнинг ҳадиси сифатида ғариб саналади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُخْتَارِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي بَلْجٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِسَدِّ الأَبْوَابِ إِلاَّ بَابَ عَلِيٍّ . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ عَنْ شُعْبَةَ بِهَذَا الإِسْنَادِ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Бизга Муҳаммад ибн Ҳумайд ар-Розий ривоят қилди, у деди: бизга Иброҳим ибн ал-Мухтор ривоят қилди, у Шуъбадан, у Абу Балждан, у Амр ибн Маймундан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Алининг эшигидан бошқа (масжидга очиладиган) эшикларни беркитишга амр қилдилар. Бу ҳадис ғарибдир, биз уни Шуъбадан бу иснод билан фақат шу йўл билангина биламиз.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَخِي، مُوسَى بْنُ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ، جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ، مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ، عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَذَ بِيَدِ حَسَنٍ وَحُسَيْنٍ فَقَالَ " مَنْ أَحَبَّنِي وَأَحَبَّ هَذَيْنِ وَأَبَاهُمَا وَأُمَّهُمَا كَانَ مَعِي فِي دَرَجَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Бизга Наср ибн Али ал-Жаҳзамий ривоят қилди, у деди: бизга Али ибн Жаъфар ибн Муҳаммад ибн Али ривоят қилди, у деди: менга акам Мусо ибн Жаъфар ибн Муҳаммад хабар берди, у отаси Жаъфар ибн Муҳаммаддан, у отаси Муҳаммад ибн Алидан, у отаси Али ибн ал-Ҳусайндан, у отасидан, у бобоси Али ибн Абу Толибдан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Ҳасан ва Ҳусайннинг қўлидан ушлаб: «Ким мени ва шу икковини ҳамда уларнинг отаси ва онасини севса, қиёмат куни мен билан менинг даражамда бўлади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни Жаъфар ибн Муҳаммаднинг ҳадисидан фақат шу йўл билангина биламиз.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُخْتَارِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي بَلْجٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَوَّلُ مَنْ صَلَّى عَلِيٌّ . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي بَلْجٍ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ حُمَيْدٍ . وَأَبُو بَلْجٍ اسْمُهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ . وَقَدِ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ أَوَّلُ مَنْ أَسْلَمَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ أَوَّلُ مَنْ أَسْلَمَ عَلِيٌّ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَوَّلُ مَنْ أَسْلَمَ مِنَ الرِّجَالِ أَبُو بَكْرٍ وَأَسْلَمَ عَلِيٌّ وَهُوَ غُلاَمٌ ابْنُ ثَمَانِ سِنِينَ وَأَوَّلُ مَنْ أَسْلَمَ مِنَ النِّسَاءِ خَدِيجَةُ .
Бизга Муҳаммад ибн Ҳумайд ривоят қилди, у деди: бизга Иброҳим ибн ал-Мухтор ривоят қилди, у Шуъбадан, у Абу Балждан, у Амр ибн Маймундан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилдики), у деди: Биринчи бўлиб намоз ўқиган киши Али эди. (Абу Исо) деди: бу ҳадис шу йўлдан ғарибдир, биз уни Шуъбанинг Абу Балждан (қилган) ҳадисидан фақат Муҳаммад ибн Ҳумайднинг ҳадиси орқалигина биламиз. Абу Балжнинг исми Яҳё ибн Абу Сулаймдир. Илм аҳли бу (масала)да ихтилоф қилишган. Уларнинг баъзилари: «Биринчи бўлиб Исломни қабул қилган киши Абу Бакр Сиддиқдир,» деди. Баъзилари: «Биринчи бўлиб Исломни қабул қилган киши Алидир,» деди. Илм аҳлининг баъзилари эса: «Эркаклардан биринчи бўлиб Исломни қабул қилган киши Абу Бакрдир, Али эса саккиз ёшли ўсмир бола бўлганида Исломни қабул қилган, аёллардан биринчи бўлиб Исломни қабул қилган зот Хадижадир,» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ، يَقُولُ أَوَّلُ مَنْ أَسْلَمَ عَلِيٌّ . قَالَ عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لإِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ فَأَنْكَرَهُ وَقَالَ أَوَّلُ مَنْ أَسْلَمَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَأَبُو حَمْزَةَ اسْمُهُ طَلْحَةُ بْنُ يَزِيدَ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ва Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилдилар, иккови дедилар: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, у Амр ибн Муррадан, у ансорлардан бўлган бир киши — Абу Ҳамзадан (ривоят қилдики), у деди: Мен Зайд ибн Арқамнинг: «Биринчи бўлиб Исломни қабул қилган киши Алидир,» деётганини эшитдим. Амр ибн Мурра деди: Мен буни Иброҳим ан-Нахаъийга зикр қилдим, у эса буни инкор қилиб: «Биринчи бўлиб Исломни қабул қилган киши Абу Бакр Сиддиқдир,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Ҳамзанинг исми Талҳа ибн Язид.
حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ عُثْمَانَ ابْنُ أَخِي، يَحْيَى بْنِ عِيسَى الرَّمْلِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عِيسَى الرَّمْلِيُّ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ لَقَدْ عَهِدَ إِلَىَّ النَّبِيُّ الأُمِّيُّ صلى الله عليه وسلم " أَنَّهُ لاَ يُحِبُّكَ إِلاَّ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَبْغَضُكَ إِلاَّ مُنَافِقٌ " . قَالَ عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ أَنَا مِنَ الْقَرْنِ الَّذِينَ دَعَا لَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Исо ибн Усмон — Яҳё ибн Исо ар-Ромлийнинг жияни — ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Исо ар-Ромлий ривоят қилди, у ал-Аъмашдан, у Адий ибн Собитдан, у Зирр ибн Ҳубайшдан, у Алидан (ривоят қилдики), у деди: «Уммий (саводсиз) Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга аҳд-васият қилиб: «Сени фақат мўмин севади, сенгагина фақат мунофиқ адоват қилади,» дедилар.» Адий ибн Собит деди: «Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўзлари учун дуо қилган авлод (қарн)данман.» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي الْجَرَّاحِ، قَالَ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ صُبْحٍ، قَالَ حَدَّثَتْنِي أُمُّ شَرَاحِيلَ، قَالَتْ حَدَّثَتْنِي أُمُّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم جَيْشًا فِيهِمْ عَلِيٌّ . قَالَتْ فَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ رَافِعٌ يَدَيْهِ يَقُولُ " اللَّهُمَّ لاَ تُمِتْنِي حَتَّى تُرِيَنِي عَلِيًّا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор, Яъқуб ибн Иброҳим ва бошқа бир неча (рови) ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Абу Осим ривоят қилди, у Абул-Жарроҳдан (ривоят қилдики), у деди: менга Жобир ибн Субҳ ривоят қилди, у деди: менга Умму Шароҳил ривоят қилди, у деди: менга Умму Атийя ривоят қилди, у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ичида Али бўлган бир қўшин жўнатдилар. (Умму Атийя) деди: Бас, мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг қўлларини кўтариб: «Аллаҳим, менга Алини кўрсатмагунингча, мени вафот эттирма,» деётганларини эшитдим. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат шу йўл билангина биламиз.