حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ النَّبِيلُ، أَخْبَرَنَا سَعْدَانُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُجَاهِدٍ، حَدَّثَنَا مُحِلُّ بْنُ خَلِيفَةَ الطَّائِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ عَدِيَّ بْنَ حَاتِمٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كُنْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَهُ رَجُلاَنِ أَحَدُهُمَا يَشْكُو الْعَيْلَةَ، وَالآخَرُ يَشْكُو قَطْعَ السَّبِيلِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَّا قَطْعُ السَّبِيلِ فَإِنَّهُ لاَ يَأْتِي عَلَيْكَ إِلاَّ قَلِيلٌ حَتَّى تَخْرُجَ الْعِيرُ إِلَى مَكَّةَ بِغَيْرِ خَفِيرٍ، وَأَمَّا الْعَيْلَةُ فَإِنَّ السَّاعَةَ لاَ تَقُومُ حَتَّى يَطُوفَ أَحَدُكُمْ بِصَدَقَتِهِ لاَ يَجِدُ مَنْ يَقْبَلُهَا مِنْهُ، ثُمَّ لَيَقِفَنَّ أَحَدُكُمْ بَيْنَ يَدَىِ اللَّهِ لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ حِجَابٌ وَلاَ تُرْجُمَانٌ يُتَرْجِمُ لَهُ، ثُمَّ لَيَقُولَنَّ لَهُ أَلَمْ أُوتِكَ مَالاً فَلَيَقُولَنَّ بَلَى. ثُمَّ لَيَقُولَنَّ أَلَمْ أُرْسِلْ إِلَيْكَ رَسُولاً فَلَيَقُولَنَّ بَلَى. فَيَنْظُرُ عَنْ يَمِينِهِ فَلاَ يَرَى إِلاَّ النَّارَ، ثُمَّ يَنْظُرُ عَنْ شِمَالِهِ فَلاَ يَرَى إِلاَّ النَّارَ، فَلْيَتَّقِيَنَّ أَحَدُكُمُ النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ، فَإِنْ لَمْ يَجِدْ فَبِكَلِمَةٍ طَيِّبَةٍ ".
Абдуллаҳ ибн Муҳаммад бизга айтди: Абу Осим Набил бизга айтди: Саъдон ибн Бишр бизга хабар берди: Абу Мужоҳид бизга айтди: Муҳилл ибн Халифа Тоий бизга айтди: У деди: Мен Адий ибн Ҳотам розияллаҳу анҳуни шундай деганини эшитди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдида эдим. У зотга икки киши келди, бири йўқчилик (қашшоқлик)дан шикоят қилар, бошқаси йўл кесилишидан (йўлтўсарликдан) шикоят қилар эди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Йўл кесилишига келса, оз (вақт) ўтмай, карвон Маккагача ҳимоячисиз (хавфсиз) чиқадиган бўлади. Йўқчиликка келса, Соат (қиёмат) қоим бўлмайди, токи бирингиз садақаси билан айланиб, уни ундан қабул қиладиган ҳеч кимни топмайдиган бўлмагунча. Сўнг албатта бирингиз Аллаҳ ҳузурида туради — унинг билан У(Аллаҳ) орасида на тўсиқ (парда), на унга таржима қиладиган таржимон бўлмайди. Сўнг У(Аллаҳ) унга: ‹Сенга мол бермадимми?› дейди, у: ‹Ҳа (бердинг)› дейди. Сўнг: ‹Сенга расул (элчи) юбормадимми?› дейди, у: ‹Ҳа (юбординг)› дейди. У ўнг томонига қарайди, фақат дўзахни кўради, сўнг чап томонига қарайди, фақат дўзахни кўради. Бас, бирингиз дўзахдан сақлансин, гарчи ярим дана хурмо билан бўлса ҳам, агар топмаса, яхши (чиройли) бир сўз билан бўлса ҳам» дедилар.