حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، وَحُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُمْ سَمِعُوهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُلَبِّي بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ جَمِيعًا يَقُولُ " لَبَّيْكَ عُمْرَةً وَحَجًّا لَبَّيْكَ عُمْرَةً وَحَجًّا " .
Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди: У деди: Бизга Ҳушайм, унга Яҳё ибн Абу Ишоқ, Абдулазиз ибн Суҳайб ва Ҳумайд ат-Тавийл Анас ибн Моликдан хабар бердилар, улар унинг шундай деганини эшитдилар: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳаж ва умра иккаласи билан бирга лаббайк айтиб: «Лаббайк умратан ва ҳажжан, лаббайк умратан ва ҳажжан (Умра ва ҳаж билан лаббайк, умра ва ҳаж билан лаббайк)», деётганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَاتَ بِهَا - يَعْنِي بِذِي الْحُلَيْفَةِ - حَتَّى أَصْبَحَ ثُمَّ رَكِبَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ عَلَى الْبَيْدَاءِ حَمِدَ اللَّهَ وَسَبَّحَ وَكَبَّرَ ثُمَّ أَهَلَّ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهِمَا فَلَمَّا قَدِمْنَا أَمَرَ النَّاسَ فَحَلُّوا حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ أَهَلُّوا بِالْحَجِّ وَنَحَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَبْعَ بَدَنَاتٍ بِيَدِهِ قِيَامًا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ الَّذِي تَفَرَّدَ بِهِ - يَعْنِي أَنَسًا - مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ بَدَأَ بِالْحَمْدِ وَالتَّسْبِيحِ وَالتَّكْبِيرِ ثُمَّ أَهَلَّ بِالْحَجِّ .
Бизга Абу Салама Мусо ибн Исмоийл, унга Вуҳайб, унга Айюб Абу Қилобадан, у Анасдан ривоят қилдики, Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васаллам у ерда — яъни Зул-Ҳулайфада — тонггача тунадилар, сўнгра миниб, Байдў устида у билан баробар бўлганларида Аллаҳга ҳамд айтдилар, тасбиҳ ва такбир айтдилар, сўнгра ҳаж ва умра билан иҳромга кирдилар, одамлар ҳам иккаласи билан иҳромга кирдилар. Етиб келганимизда у зот одамларга буюрдилар, улар иҳромдан чиқдилар. Тарвия куни бўлганда ҳаж билан иҳромга кирдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ўз қўллари билан еттита баданани (қурбонлик туясини) тик турган ҳолда сўйдилар. Абу Довуд деди: Бу ҳадисда у — яъни Анас — ёлғиз келтиргани шуки, у зот аввал ҳамд, тасбиҳ ва такбир билан бошлаб, сўнгра ҳаж билан иҳромга кирдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ كُنْتُ مَعَ عَلِيٍّ حِينَ أَمَّرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْيَمَنِ قَالَ فَأَصَبْتُ مَعَهُ أَوَاقِيَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَدَ فَاطِمَةَ - رضى الله عنها - قَدْ لَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَقَدْ نَضَحَتِ الْبَيْتَ بِنَضُوحٍ فَقَالَتْ مَا لَكَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَمَرَ أَصْحَابَهُ فَأَحَلُّوا قَالَ قُلْتُ لَهَا إِنِّي أَهْلَلْتُ بِإِهْلاَلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي " كَيْفَ صَنَعْتَ " . فَقَالَ قُلْتُ أَهْلَلْتُ بِإِهْلاَلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ " فَإِنِّي قَدْ سُقْتُ الْهَدْىَ وَقَرَنْتُ " . قَالَ فَقَالَ لِي " انْحَرْ مِنَ الْبُدْنِ سَبْعًا وَسِتِّينَ أَوْ سِتًّا وَسِتِّينَ وَأَمْسِكْ لِنَفْسِكَ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ أَوْ أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ وَأَمْسِكْ لِي مِنْ كُلِّ بَدَنَةٍ مِنْهَا بَضْعَةً " .
Бизга Яҳё ибн Маъийн ривоят қилди: У деди: Бизга Ҳажжож, унга Юнус Абу Ишоқдан, у ал-Барў ибн Озибдан ривоят қилди: У деди: Мен Алий билан бирга эдим, қачонки Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уни Яманга амир қилиб тайинлаганларида. У деди: Мен у билан бирга (закот сифатида) бир неча уқия (кумуш) олдим. Алий Ямандан Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келганида, Фотимани розияллаҳу анҳо бўялган кийимлар кийган ва уйни хушбўй модда билан ҳидлатган ҳолда топди. У: «Сенга нима бўлди? Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ашобларига буюрдилар, улар иҳромдан чиқишди», деди. У деди: Мен унга: «Мен Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васаллам иҳромга киргани каби иҳромга кирдим», дедим. У деди: Мен Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига келдим. У зот менга: «Қандай қилдинг?» дедилар. Мен: «Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васаллам иҳромга киргани каби иҳромга кирдим», дедим. У зот: «Мен ҳадйни (қурбонлик мол) олиб келдим ва қирон қилдим», дедилар. У деди: У зот менга: «Баданалардан (қурбонлик туяларидан) олтмиш етти ёки олтмиш олтитасини сўй, ўзинг учун ўттиз уч ёки ўттиз тўрттасини ушлаб қол, ва мен учун улардан ҳар бир баданадан бир бўлакни ушлаб қол», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ الصُّبَىُّ بْنُ مَعْبَدٍ أَهْلَلْتُ بِهِمَا مَعًا . فَقَالَ عُمَرُ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Усмон ибн Абу Шайба, унга Жарийр ибн Абдулҳамид Мансурдан, у Абу Воилдан ривоят қилди: У деди: Субай ибн Маъбад: «Мен иккаласи (ҳаж ва умра) билан бирга иҳромга кирдим», деди. Шунда Умар: «Сен пайғамбаринг соллаллаҳу алайҳи васалламнинг суннатига ҳидоят топибсан», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ بْنِ أَعْيَنَ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ الصُّبَىُّ بْنُ مَعْبَدٍ كُنْتُ رَجُلاً أَعْرَابِيًّا نَصْرَانِيًّا فَأَسْلَمْتُ فَأَتَيْتُ رَجُلاً مِنْ عَشِيرَتِي يُقَالُ لَهُ هُذَيْمُ بْنُ ثُرْمُلَةَ فَقُلْتُ لَهُ يَا هَنَاهُ إِنِّي حَرِيصٌ عَلَى الْجِهَادِ وَإِنِّي وَجَدْتُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ مَكْتُوبَيْنِ عَلَىَّ فَكَيْفَ لِي بِأَنْ أَجْمَعَهُمَا قَالَ اجْمَعْهُمَا وَاذْبَحْ مَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْىِ . فَأَهْلَلْتُ بِهِمَا مَعًا فَلَمَّا أَتَيْتُ الْعُذَيْبَ لَقِيَنِي سَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ وَزَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَأَنَا أُهِلُّ بِهِمَا جَمِيعًا فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِلآخَرِ مَا هَذَا بِأَفْقَهَ مِنْ بَعِيرِهِ . قَالَ فَكَأَنَّمَا أُلْقِيَ عَلَىَّ جَبَلٌ حَتَّى أَتَيْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنِّي كُنْتُ رَجُلاً أَعْرَابِيًّا نَصْرَانِيًّا وَإِنِّي أَسْلَمْتُ وَأَنَا حَرِيصٌ عَلَى الْجِهَادِ وَإِنِّي وَجَدْتُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ مَكْتُوبَيْنِ عَلَىَّ فَأَتَيْتُ رَجُلاً مِنْ قَوْمِي فَقَالَ لِي اجْمَعْهُمَا وَاذْبَحْ مَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْىِ وَإِنِّي أَهْلَلْتُ بِهِمَا مَعًا . فَقَالَ لِي عُمَرُ رضى الله عنه هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Муҳаммад ибн Қудома ибн Аъян ва Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилиб, иккови деди: Бизга Жарийр ибн Абдулҳамид Мансурдан, у Абу Воилдан ривоят қилди: У деди: Субай ибн Маъбад: «Мен аъробий (бадавий), насроний бир киши эдим, сўнгра ислом келтирдим. Қабиламдан Ҳузайм ибн Сурмула деб аталган бир кишининг олдига келиб, унга: ‹Эй фалончи, мен жиҳодга жуда ҳарисман, ҳаж ва умра менга фарз қилинган экан, уларни қандай жам қилай?› дедим. У: ‹Уларни жам қил ва ҳадйдан осон топилганини сўй› деди. Мен иккаласи билан бирга иҳромга кирдим. Узайбга етганимда, мен иккаласи билан бирга лаббайк айтаётган ҳолимда, менга Салмон ибн Робиа ва Зайд ибн Сувҳон йўлиқди. Улардан бири иккинчисига: ‹Бу ўз туясидан ҳам фаҳмлироқ эмас экан› деди. Менга гўё бир тоғ ташлангандек бўлди (жуда оғир ботди), то Умар ибн ал-Хаттобнинг олдига келдим. Унга: ‹Эй мўминлар амири, мен аъробий, насроний бир киши эдим, сўнгра ислом келтирдим, мен жиҳодга ҳарисман, ҳаж ва умра менга фарз қилинган экан, қавмимдан бир кишининг олдига келдим, у менга: Уларни жам қил ва ҳадйдан осон топилганини сўй, деди. Мен иккаласи билан бирга иҳромга кирдим› дедим. Шунда Умар розияллаҳу анҳу менга: ‹Сен пайғамбаринг соллаллаҳу алайҳи васалламнинг суннатига ҳидоят топибсан› деди» деди.
حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا مِسْكِينٌ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " أَتَانِي اللَّيْلَةَ آتٍ مِنْ عِنْدِ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ " . قَالَ وَهُوَ بِالْعَقِيقِ " وَقَالَ صَلِّ فِي هَذَا الْوَادِي الْمُبَارَكِ وَقَالَ عُمْرَةٌ فِي حَجَّةٍ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ وَعُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنِ الأَوْزَاعِيِّ " وَقُلْ عُمْرَةٌ فِي حَجَّةٍ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَا رَوَاهُ عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَقَالَ " وَقُلْ عُمْرَةٌ فِي حَجَّةٍ " .
Бизга Нуфайлий ривоят қилди, бизга Мискийн Авзўийдан, у Яҳё ибн Абу Касийрдан, у Икримадан ривоят қилди. У деди: Мен Ибн Аббоснинг шундай деганини эшитдим: Менга Умар ибн Хаттоб ривоят қилдики, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деётганини эшитди: «Бу кеча менга Роббим азза ва жалла ҳузуридан келгувчи (малоика) келди». У Ақийқда эди. «Ва у деди: ‹Бу муборак водийда намоз ўқи ва айт: ‹Ҳажда умра (қилдим)››». Абу Довуд деди: Буни Валиду ибн Муслим ва Умар ибн Абдулвоҳид бу ҳадисда Авзўийдан ‹Айт: ‹Ҳажда умра›› деб ривоят қилишган. Абу Довуд деди: Шунингдек буни Алий ибн Муборак ҳам Яҳё ибн Абу Касийрдан бу ҳадисда ривоят қилиб, ‹Айт: ‹Ҳажда умра›› деган.
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، حَدَّثَنِي الرَّبِيعُ بْنُ سَبْرَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كَانَ بِعُسْفَانَ قَالَ لَهُ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ الْمُدْلِجِيُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْضِ لَنَا قَضَاءَ قَوْمٍ كَأَنَّمَا وُلِدُوا الْيَوْمَ . فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَدْ أَدْخَلَ عَلَيْكُمْ فِي حَجِّكُمْ هَذَا عُمْرَةً فَإِذَا قَدِمْتُمْ فَمَنْ تَطَوَّفَ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَقَدْ حَلَّ إِلاَّ مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ " .
Бизга Ҳаннод ибн Сарий ривоят қилди, бизга Ибн Абу Зоида ривоят қилди, бизга Абдулазийз хабар берди, менга Робийъ ибн Сабра отасидан ривоят қилди. У деди: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга чиқдик, ҳатто Усфонга етганимизда Сурроқа ибн Молик Мудлижий унга деди: ‹Ё Расулуллаҳ, бизга гўё бугун туғилган қавмга ҳукм чиқаргандек ҳукм чиқар›. Шунда у деди: «Албатта Аллаҳ таоло сизларнинг ушбу ҳажингизда сизларга умрани киритди. Бас, (Маккага) етиб келганингизда, ким Байтни ва Сафо билан Марва орасини тавоф қилса, у (эҳромдан) чиқибди — ёнида ҳадйи (қурбонлик) бўлганлардан бошқаси».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ نَجْدَةَ، حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، ح حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - الْمَعْنَى - عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ مُعَاوِيَةَ بْنَ أَبِي سُفْيَانَ، أَخْبَرَهُ قَالَ قَصَّرْتُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِشْقَصٍ عَلَى الْمَرْوَةِ . أَوْ رَأَيْتُهُ يُقَصَّرُ عَنْهُ عَلَى الْمَرْوَةِ بِمِشْقَصٍ . قَالَ ابْنُ خَلاَّدٍ إِنَّ مُعَاوِيَةَ لَمْ يَذْكُرْ أَخْبَرَهُ .
Бизга Абдулваҳҳоб ибн Нажда ривоят қилди, бизга Шуъайб ибн Ишоқ Ибн Журайждан ривоят қилди. (ҳ) Бизга Абу Бакр ибн Халлод ривоят қилди, бизга Яҳё — мазмунан — Ибн Журайждан ривоят қилди, менга Ҳасан ибн Муслим хабар берди, у Товусдан, у Ибн Аббосдан ривоят қилдики, Муовия ибн Абу Суфён унга хабар бериб деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг сочини Марвада пайконли (узун ўқнинг учидаги темир билан) калталадим. Ёки: Мен унинг Марвада пайкон билан калталанаётганини кўрдим. Ибн Халлод деди: Муовия ‹унга хабар берди› деб зикр қилмади.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، وَمَخْلَدُ بْنُ خَالِدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، - الْمَعْنَى - قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ مُعَاوِيَةَ، قَالَ لَهُ أَمَا عَلِمْتَ أَنِّي قَصَّرْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِشْقَصِ أَعْرَابِيٍّ عَلَى الْمَرْوَةِ - زَادَ الْحَسَنُ فِي حَدِيثِهِ - لِحَجَّتِهِ .
Бизга Ҳасан ибн Алий, Махлад ибн Холид ва Муҳаммад ибн Яҳё — мазмунан — ривоят қилиб дедилар: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, бизга Маъмар хабар берди, у Ибн Товусдан, у отасидан, у Ибн Аббосдан ривоят қилдики, Муовия унга деди: ‹Билмайсанми, мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг сочини Марвада бир аъробийнинг пайкони билан калталадим› — Ҳасан ўз ҳадисида ‹унинг ҳажжи учун› деб қўшимча қилди.
حَدَّثَنَا ابْنُ مُعَاذٍ، أَخْبَرَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُسْلِمٍ الْقُرِّيِّ، سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ أَهَلَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِعُمْرَةٍ وَأَهَلَّ أَصْحَابُهُ بِحَجٍّ .
Бизга Ибн Муоз ривоят қилди, бизга отам хабар берди, бизга Шуъба Муслим Қуррийдан ривоят қилди. У Ибн Аббоснинг шундай деганини эшитди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам умрага ният қилиб талбия айтди, ашоблари эса ҳажга ният қилиб талбия айтдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، { عَنْ جَدِّي، } عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ تَمَتَّعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَأَهْدَى وَسَاقَ مَعَهُ الْهَدْىَ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَبَدَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ ثُمَّ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَتَمَتَّعَ النَّاسُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَكَانَ مِنَ النَّاسِ مَنْ أَهْدَى وَسَاقَ الْهَدْىَ وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُهْدِ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ قَالَ لِلنَّاسِ " مَنْ كَانَ مِنْكُمْ أَهْدَى فَإِنَّهُ لاَ يَحِلُّ لَهُ مِنْ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى يَقْضِيَ حَجَّهُ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَهْدَى فَلْيَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَلْيُقَصِّرْ وَلْيَحْلِلْ ثُمَّ لْيُهِلَّ بِالْحَجِّ وَلْيُهْدِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ هَدْيًا فَلْيَصُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةً إِذَا رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ " . وَطَافَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ أَوَّلَ شَىْءٍ ثُمَّ خَبَّ ثَلاَثَةَ أَطْوَافٍ مِنَ السَّبْعِ وَمَشَى أَرْبَعَةَ أَطْوَافٍ ثُمَّ رَكَعَ حِينَ قَضَى طَوَافَهُ بِالْبَيْتِ عِنْدَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَانْصَرَفَ فَأَتَى الصَّفَا فَطَافَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سَبْعَةَ أَطْوَافٍ ثُمَّ لَمْ يَحْلِلْ مِنْ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى قَضَى حَجَّهُ وَنَحَرَ هَدْيَهُ يَوْمَ النَّحْرِ وَأَفَاضَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ ثُمَّ حَلَّ مِنْ كُلِّ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ وَفَعَلَ النَّاسُ مِثْلَ مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْ أَهْدَى وَسَاقَ الْهَدْىَ مِنَ النَّاسِ .
Бизга Абдулмалик ибн Шуъайб ибн Лайс ривоят қилди, менга отам, у бобомдан, у Уқайлдан, у Ибн Шиҳобдан, у Солим ибн Абдуллаҳ ибн Умардан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Видў ҳажжида умрадан ҳажга таматтуъ қилди ва ҳадйи қилиб, ҳадйини Ўзи билан Зул-Ҳулайфадан ҳайдаб келди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам аввал умрага ният қилиб талбия айтди, сўнг ҳажга ният қилди ва одамлар ҳам Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга умрадан ҳажга таматтуъ қилдилар. Одамлардан кимдир ҳадйи қилиб ҳадйини ҳайдаб келди, улардан кимдир эса ҳадйи қилмади. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Маккага етиб келганида одамларга деди: «Сизлардан ким ҳадйи қилган бўлса, унга (эҳромда) ҳаром бўлган нарсадан ҳеч нима ҳалол бўлмайди, токи ҳажини адо этмагунча. Сизлардан ким ҳадйи қилмаган бўлса, Байтни ҳамда Сафо ва Марвани тавоф қилсин, сочини калталасин ва (эҳромдан) чиқсин, сўнг ҳажга ният қилиб талбия айтсин ва ҳадйи қилсин. Ким ҳадйи топмаса, ҳажда уч кун ва аҳлига қайтганида етти кун рўза тутсин». Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Маккага келганида тавоф қилди, энг аввал Рукнни истилом қилди (қўл теккизди), сўнг етти айланишдан учтасида тез юриб (рамл қилиб) ва тўрттасида оддий юриб айланди. Байтни тавоф қилиб бўлгач Мақом олдида икки ракъат намоз ўқиди, сўнг салом бериб қайтди ва Сафога келди, Сафо билан Марвани етти марта тавоф қилди. Сўнг унга ҳаром бўлган нарсадан ҳеч нарсадан чиқмади, токи ҳажини адо этмагунча. Наҳр куни ҳадйини сўйди ва (Байтга) бориб тавоф қилди, сўнг унга ҳаром бўлган ҳар бир нарсадан чиқди (ҳалол бўлди). Одамлардан ҳадйи қилиб ҳадйини ҳайдаб келганлар ҳам Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам қилгани каби қилдилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ حَفْصَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا شَأْنُ النَّاسِ قَدْ حَلُّوا وَلَمْ تَحْلِلْ أَنْتَ مِنْ عُمْرَتِكَ فَقَالَ " إِنِّي لَبَّدْتُ رَأْسِي وَقَلَّدْتُ هَدْيِي فَلاَ أَحِلُّ حَتَّى أَنْحَرَ الْهَدْىَ " .
Бизга Қаънабий Моликдан, у Нофиъдан, у Абдуллаҳ ибн Умардан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг завжаси Ҳафсадан ривоят қилдики, у деди: ‹Ё Расулуллаҳ, одамларга нима бўлдики, улар (эҳромдан) чиқдилар, сиз эса умрангиздан чиқмадингиз?›. Шунда у деди: «Албатта мен сочимни елимладим ва ҳадйимни қалладим (белгиладим), бас ҳадйини сўймагунимча (эҳромдан) чиқмайман».