بَابُ مَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِي الْمُؤَلَّفَةَ قُلُوبُهُمْ وَغَيْرَهُمْ مِنَ الْخُمُسِ وَنَحْوِهِ
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي، ثُمَّ قَالَ لِي " يَا حَكِيمُ، إِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرٌ حُلْوٌ، فَمَنْ أَخَذَهُ بِسَخَاوَةِ نَفْسٍ بُورِكَ لَهُ فِيهِ، وَمَنْ أَخَذَهُ بِإِشْرَافِ نَفْسٍ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ، وَكَانَ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ، وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى ". قَالَ حَكِيمٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ أَرْزَأُ أَحَدًا بَعْدَكَ شَيْئًا حَتَّى أُفَارِقَ الدُّنْيَا. فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَدْعُو حَكِيمًا لِيُعْطِيَهُ الْعَطَاءَ، فَيَأْبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُ شَيْئًا، ثُمَّ إِنَّ عُمَرَ دَعَاهُ لِيُعْطِيَهُ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ، إِنِّي أَعْرِضُ عَلَيْهِ حَقَّهُ الَّذِي قَسَمَ اللَّهُ لَهُ مِنْ هَذَا الْفَىْءِ، فَيَأْبَى أَنْ يَأْخُذَهُ. فَلَمْ يَرْزَأْ حَكِيمٌ أَحَدًا مِنَ النَّاسِ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى تُوُفِّيَ.
Муҳаммад ибн Юсуф бизга айтди, Авзўий бизга айтди, Зуҳрийдан, Саъид ибнул-Мусайяб ва Урва ибн Зубайрдан: Ҳаким ибн Ҳизом розияллаҳу анҳу деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан сўрадим, у менга берди; сўнг сўрадим, берди; сўнг менга: «Эй Ҳаким, албатта бу мол кўкалам ва шириндир. Ким уни нафсининг сахийлиги билан олса, унга унда барака берилади; ким уни нафсининг очкўзлиги билан олса, унга унда барака берилмайди ва у еётган-у тўймайдиган киши каби бўлади. Юқори қўл (берувчи қўл) паст қўл (олувчи қўл)дан яхшироқдир», деди. Ҳаким деди: Мен: «Эй Расулуллаҳ, сени ҳақ билан юборган Зотга қасамки, мен сендан кейин ҳеч кимдан бирор нарса олиб (камайтириб) зарар етказмайман, токи дунёдан кетгунимча», дедим. Абу Бакр Ҳакимни — унга ато (улуш) бериш учун чақирар, у эса ундан бирор нарса қабул қилишни рад этарди. Сўнг Умар уни бериш учун чақирди, у қабул қилишни рад этди. (Умар): «Эй мусулмонлар жамоаси, мен унга Аллаҳ бу файъдан унга тақсимлаган ҳаққини тақдим қиляпман, у эса уни олишни рад этяпти», деди. Ҳаким Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан кейин одамлардан ҳеч кимдан бирор нарса олмади, токи вафот этди.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ عَلَىَّ اعْتِكَافُ يَوْمٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَأَمَرَهُ أَنْ يَفِيَ بِهِ. قَالَ وَأَصَابَ عُمَرُ جَارِيَتَيْنِ مِنْ سَبْىِ حُنَيْنٍ، فَوَضَعَهُمَا فِي بَعْضِ بُيُوتِ مَكَّةَ ـ قَالَ ـ فَمَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى سَبْىِ حُنَيْنٍ، فَجَعَلُوا يَسْعَوْنَ فِي السِّكَكِ فَقَالَ عُمَرُ يَا عَبْدَ اللَّهِ، انْظُرْ مَا هَذَا فَقَالَ مَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّبْىِ. قَالَ اذْهَبْ فَأَرْسِلِ الْجَارِيَتَيْنِ. قَالَ نَافِعٌ وَلَمْ يَعْتَمِرْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْجِعْرَانَةِ وَلَوِ اعْتَمَرَ لَمْ يَخْفَ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ. وَزَادَ جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ مِنَ الْخُمُسِ. وَرَوَاهُ مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ فِي النَّذْرِ وَلَمْ يَقُلْ يَوْمَ.
Абун-Нуъмон бизга айтди, Ҳаммод ибн Зайд бизга айтди, Айюбдан, Нофиъдан: Умар ибн Хаттоб розияллаҳу анҳу деди: «Эй Расулуллаҳ, менинг зиммамда жоҳилиятда бир кунлик иътикоф (қилиш назри) бор эди». Шунда у унга уни адо этишни буюрди. (Нофиъ) деди: Умар Ҳунайн асирларидан икки чўрини (ўлжа) олди ва уларни Макканинг баъзи уйларидан бирига қўйди. (Рови) деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Ҳунайн асирларига (озодлик) инъом қилди, улар кўчаларда югура бошладилар. Умар: «Эй Абдуллаҳ, бу нима эканини кўр», деди. У: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам асирларга инъом қилди (озод қилди)», деди. У: «Бор, икки чўрини қўйиб юбор», деди. Нофиъ деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Жиъронадан умра қилмади, агар умра қилганида, Абдуллаҳга (бу) махфий қолмас эди. Жарир ибн Ҳозим Айюбдан, Нофиъдан, Ибн Умардан зиёда қилди, у: «хумсдан» деди. Буни Маъмар Айюбдан, Нофиъдан, Ибн Умардан «назр» (мавзуси)да ривоят қилди ва «кун» демади.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ تَغْلِبَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْمًا وَمَنَعَ آخَرِينَ، فَكَأَنَّهُمْ عَتَبُوا عَلَيْهِ فَقَالَ " إِنِّي أُعْطِي قَوْمًا أَخَافُ ظَلَعَهُمْ وَجَزَعَهُمْ، وَأَكِلُ أَقْوَامًا إِلَى مَا جَعَلَ اللَّهُ فِي قُلُوبِهِمْ مِنَ الْخَيْرِ وَالْغِنَى، مِنْهُمْ عَمْرُو بْنُ تَغْلِبَ ". فَقَالَ عَمْرُو بْنُ تَغْلِبَ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِكَلِمَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حُمْرَ النَّعَمِ. وَزَادَ أَبُو عَاصِمٍ عَنْ جَرِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ تَغْلِبَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِمَالٍ أَوْ بِسَبْىٍ فَقَسَمَهُ. بِهَذَا.
Мусо ибн Исмоил бизга айтди, Жарир ибн Ҳозим бизга айтди, Ҳасан бизга айтди, у деди: Амр ибн Тағлиб розияллаҳу анҳу менга айтди, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бир қавмга берди ва бошқаларга бермади. Гўё улар ундан хафа бўлишди. Шунда у: «Албатта, мен баъзи қавмларга (мол) бераман — уларнинг (иймонида) оғиш ва сабрсизлигидан қўрқиб; баъзи қавмларни эса Аллаҳ уларнинг қалбларига солган яхшилик ва бойликка (ҳавола қилиб) тарк этаман (бермайман) — улардан бири Амр ибн Тағлибдир», деди. Амр ибн Тағлиб: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг (мен ҳақимдаги) бу сўзи эвазига менга қизил туялар (берилишини) ҳам хоҳламайман», деди. Абу Осим Жарирдан зиёда қилди: у деди: Ҳасанни эшитдим, у дер эди: Амр ибн Тағлиб бизга айтдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга бир мол ёки асирлар келтирилди, у уни тақсимлади — шу (ҳадисни).
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي أُعْطِي قُرَيْشًا أَتَأَلَّفُهُمْ، لأَنَّهُمْ حَدِيثُ عَهْدٍ بِجَاهِلِيَّةٍ ".
Абул-Валид бизга айтди, Шуъба бизга айтди, Қатодадан, Анас розияллаҳу анҳудан, у деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Мен Қурайшга бераман, уларни (Исломга) кўндираман, чунки улар яқиндагина жоҳилиятда (кофир) бўлган».
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ نَاسًا، مِنَ الأَنْصَارِ قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَمْوَالِ هَوَازِنَ مَا أَفَاءَ، فَطَفِقَ يُعْطِي رِجَالاً مِنْ قُرَيْشٍ الْمِائَةَ مِنَ الإِبِلِ فَقَالُوا يَغْفِرُ اللَّهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِي قُرَيْشًا وَيَدَعُنَا، وَسُيُوفُنَا تَقْطُرُ مِنْ دِمَائِهِمْ قَالَ أَنَسٌ فَحُدِّثَ رَسُولُ اللَّهِ بِمَقَالَتِهِمْ، فَأَرْسَلَ إِلَى الأَنْصَارِ، فَجَمَعَهُمْ فِي قُبَّةٍ مِنْ أَدَمٍ، وَلَمْ يَدْعُ مَعَهُمْ أَحَدًا غَيْرَهُمْ، فَلَمَّا اجْتَمَعُوا جَاءَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا كَانَ حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكُمْ ". قَالَ لَهُ فُقَهَاؤُهُمْ أَمَّا ذَوُو آرَائِنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَلَمْ يَقُولُوا شَيْئًا، وَأَمَّا أُنَاسٌ مِنَّا حَدِيثَةٌ أَسْنَانُهُمْ فَقَالُوا يَغْفِرُ اللَّهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِي قُرَيْشًا وَيَتْرُكُ الأَنْصَارَ، وَسُيُوفُنَا تَقْطُرُ مِنْ دِمَائِهِمْ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي أُعْطِي رِجَالاً حَدِيثٌ عَهْدُهُمْ بِكُفْرٍ، أَمَا تَرْضَوْنَ أَنْ يَذْهَبَ النَّاسُ بِالأَمْوَالِ وَتَرْجِعُونَ إِلَى رِحَالِكُمْ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَوَاللَّهِ مَا تَنْقَلِبُونَ بِهِ خَيْرٌ مِمَّا يَنْقَلِبُونَ بِهِ ". قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ رَضِينَا. فَقَالَ لَهُمْ " إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ بَعْدِي أُثْرَةً شَدِيدَةً، فَاصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوُا اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْحَوْضِ ". قَالَ أَنَسٌ فَلَمْ نَصْبِرْ.
Абул-Ямон бизга айтди, Шуъайб бизга хабар берди, Зуҳрий бизга айтди, у деди: Анас ибн Молик менга хабар бердики, ансорлардан баъзи кишилар — Аллаҳ ўз Расули соллаллаҳу алайҳи васалламга Ҳавозин молларидан файъ қилиб берган нарсани файъ қилганида ва у (Набий) Қурайшдан баъзи кишиларга юзтадан туя бера бошлаганида — Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга: «Аллаҳ Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни мағфират қилсин, Қурайшга беради-ю, бизни қолдиради, ҳолбуки бизнинг қиличларимиздан уларнинг қонлари томиб турибди», дедилар. Анас деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга уларнинг сўзи айтилди. У ансорларга (одам) юборди ва уларни бир чарм чодирда жамлади, улар билан бирга улардан бошқа ҳеч кимни чақирмади. Улар жамланганида, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларнинг олдига келди ва: «Мендан сизлар ҳақида етган гап нима эди?», деди. Уларнинг фақиҳлари (оқил кишилари): «Эй Расулуллаҳ, бизнинг фикр эгаларимиз (оқсоқоллар) ҳеч нарса демадилар; аммо биздан ёши ёш баъзи кишилар: ‹Аллаҳ Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни мағфират қилсин, Қурайшга беради-ю, ансорларни қолдиради, ҳолбуки бизнинг қиличларимиздан уларнинг қонлари томиб турибди›, дедилар», дедилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мен куфрга (иймони) яқин (янги мусулмон) бўлган кишиларга беряпман. Одамлар мол-мулкни олиб кетиши, сизлар эса ўз манзилларингизга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан қайтишингизга рози эмасмисизлар? Аллаҳга қасамки, сизлар (уй)га қайтарадиган (нарса — мен) улар қайтарадиган (мол)дан яхшироқдир», деди. Улар: «Ҳа, эй Расулуллаҳ, биз рози бўлдик», дедилар. У уларга: «Сизлар мендан кейин (бошқаларнинг) қаттиқ (ўзини) афзал кўришини (сизлардан устун қўйилишини) кўрасизлар; бас, Аллаҳ ва Расули соллаллаҳу алайҳи васалламни Ҳавзда учратгунингизча сабр қилинглар», деди. Анас деди: Биз эса сабр қилмадик.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأُوَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ جُبَيْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍ، أَنَّهُ بَيْنَا هُوَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ النَّاسُ مُقْبِلاً مِنْ حُنَيْنٍ عَلِقَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الأَعْرَابُ يَسْأَلُونَهُ حَتَّى اضْطَرُّوهُ إِلَى سَمُرَةٍ، فَخَطِفَتْ رِدَاءَهُ، فَوَقَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَعْطُونِي رِدَائِي، فَلَوْ كَانَ عَدَدُ هَذِهِ الْعِضَاهِ نَعَمًا لَقَسَمْتُهُ بَيْنَكُمْ، ثُمَّ لاَ تَجِدُونِي بَخِيلاً وَلاَ كَذُوبًا وَلاَ جَبَانًا ".
Абдулазиз ибн Абдуллаҳ Увайсий бизга айтди, Иброҳим ибн Саъд бизга айтди, Солиҳдан, Ибн Шиҳобдан, у деди: Умар ибн Муҳаммад ибн Жубайр ибн Мутъим менга хабар бердики, Муҳаммад ибн Жубайр деди: Жубайр ибн Мутъим менга хабар бердики, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан — ёнида одамлар билан — Ҳунайндан қайтаётганида, аъробийлар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга осилиб (мол) сўрай бошладилар, ҳатто уни бир самура (акатсия) дарахти(га қисиб қўйдилар) ва ридосини юлиб олдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам тўхтаб: «Ридоимни беринглар. Агар бу тиканли дарахтлар(нинг) сони қадар чорвам бўлганида, уни сизлар орасида тақсимлардим, сўнг мени бахил, ёлғончи ёки қўрқоқ деб топмас эдингиз», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه قَالَ كُنْتُ أَمْشِي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعَلَيْهِ بُرْدٌ نَجْرَانِيٌّ غَلِيظُ الْحَاشِيَةِ، فَأَدْرَكَهُ أَعْرَابِيٌّ فَجَذَبَهُ جَذْبَةً شَدِيدَةً، حَتَّى نَظَرْتُ إِلَى صَفْحَةِ عَاتِقِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَثَّرَتْ بِهِ حَاشِيَةُ الرِّدَاءِ مِنْ شِدَّةِ جَذْبَتِهِ، ثُمَّ قَالَ مُرْ لِي مِنْ مَالِ اللَّهِ الَّذِي عِنْدَكَ. فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ، فَضَحِكَ ثُمَّ أَمَرَ لَهُ بِعَطَاءٍ.
Яҳё ибн Букайр бизга айтди, Молик бизга айтди, Исъҳоқ ибн Абдуллаҳдан, Анас ибн Молик розияллаҳу анҳудан, у деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан юрардим, устида ҳошияси қалин нажроний бурд (ридо) бор эди. Уни бир аъробий қувиб етиб, қаттиқ тортди, ҳатто мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг елкаси ён (томон)ига қарадим, унинг тортиши қаттиқлигидан ридонинг ҳошияси унда (елкада) из қолдирган эди. Сўнг у: «Сенда бўлган Аллаҳнинг молидан менга (беришни) буюр», деди. У унга (ўгирилиб) қаради, сўнг кулди, кейин унга ато (улуш) беришни буюрди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ حُنَيْنٍ آثَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أُنَاسًا فِي الْقِسْمَةِ، فَأَعْطَى الأَقْرَعَ بْنَ حَابِسٍ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ، وَأَعْطَى عُيَيْنَةَ مِثْلَ ذَلِكَ، وَأَعْطَى أُنَاسًا مِنْ أَشْرَافِ الْعَرَبِ، فَآثَرَهُمْ يَوْمَئِذٍ فِي الْقِسْمَةِ. قَالَ رَجُلٌ وَاللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْقِسْمَةَ مَا عُدِلَ فِيهَا، وَمَا أُرِيدَ بِهَا وَجْهُ اللَّهِ. فَقُلْتُ وَاللَّهِ لأُخْبِرَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم. فَأَتَيْتُهُ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ " فَمَنْ يَعْدِلُ إِذَا لَمْ يَعْدِلِ اللَّهُ وَرَسُولُهُ رَحِمَ اللَّهُ مُوسَى قَدْ أُوذِيَ بِأَكْثَرَ مِنْ هَذَا فَصَبَرَ ".
Усмон ибн Абу Шайба бизга айтди, Жарир бизга айтди, Мансурдан, Абу Воилдан, Абдуллаҳ розияллаҳу анҳудан, у деди: Ҳунайн куни бўлганда, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам тақсимда баъзи кишиларни афзал кўрди: Ақраъ ибн Ҳобисга юзтадан туя берди, Уяйнага ҳам шунга ўхшаш берди, арабларнинг ашрофларидан (зодагонларидан) баъзи кишиларга (ҳам) берди ва ўша куни тақсимда уларни афзал кўрди. Бир киши: «Аллаҳга қасамки, бу тақсимда адолат қилинмади ва у билан Аллаҳнинг юзи (ризоси) кўзланмади», деди. Мен: «Аллаҳга қасамки, мен албатта буни Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга хабар қиламан», дедим. Унинг олдига келиб, унга хабар бердим. У: «Агар Аллаҳ ва Расули адолат қилмаса, ким адолат қилади?! Аллаҳ Мусога раҳм қилсин, у бундан кўпроқ (нарса) билан озорланди, лекин сабр қилди», деди.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ أَسْمَاءَ ابْنَةِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَتْ كُنْتُ أَنْقُلُ النَّوَى مِنْ أَرْضِ الزُّبَيْرِ الَّتِي أَقْطَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى رَأْسِي، وَهْىَ مِنِّي عَلَى ثُلُثَىْ فَرْسَخٍ. وَقَالَ أَبُو ضَمْرَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَقْطَعَ الزُّبَيْرَ أَرْضًا مِنْ أَمْوَالِ بَنِي النَّضِيرِ.
Маҳмуд ибн Ғайлон бизга айтди, Абу Усома бизга айтди, Ҳишом бизга айтди, у деди: Отам менга хабар берди, Асмо бинти Абу Бакр розияллаҳу анҳумодан, у деди: Мен Зубайрнинг еридан — Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга (инъом қилиб) ажратиб берган — данак (хурмо уруғларини) бошимда ташир эдим, у (ер) мендан уч чақиримнинг икки (қисм) масофасида эди. Абу Замра Ҳишомдан, отасидан деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Зубайрга Бану Назир молларидан бир ер ажратиб берди.
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ، حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، أَجْلَى الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ أَرْضِ الْحِجَازِ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا ظَهَرَ عَلَى أَهْلِ خَيْبَرَ أَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ الْيَهُودَ مِنْهَا، وَكَانَتِ الأَرْضُ لَمَّا ظَهَرَ عَلَيْهَا لِلْيَهُودِ وَلِلرَّسُولِ وَلِلْمُسْلِمِينَ، فَسَأَلَ الْيَهُودُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَتْرُكَهُمْ عَلَى أَنْ يَكْفُوا الْعَمَلَ، وَلَهُمْ نِصْفُ الثَّمَرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نُقِرُّكُمْ عَلَى ذَلِكَ مَا شِئْنَا ". فَأُقِرُّوا حَتَّى أَجْلاَهُمْ عُمَرُ فِي إِمَارَتِهِ إِلَى تَيْمَاءَ وَأَرِيحَا.
Аҳмад ибнул-Миқдом менга айтди, Фузайл ибн Сулаймон бизга айтди, Мусо ибн Уқба бизга айтди, у деди: Нофиъ менга хабар берди, Ибн Умар розияллаҳу анҳумодан: Умар ибн Хаттоб яҳудий ва насронийларни Ҳижоз еридан (кўчириб) чиқарди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Хайбар аҳли устидан ғолиб келганида, яҳудийларни ундан чиқаришни хоҳлаган эди — ер устидан ғолиб келинганда, у яҳудийлар учун, Расул учун ва мусулмонлар учун (муштарак) эди. Яҳудийлар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан уларни (ерда) қолдиришни — иш (деҳқончилик)ни ўзлари қилишлари ва уларга меванинг ярми (берилиши) шарти билан — сўрадилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Биз сизларни шу (шарт) устида хоҳлагунимизча қолдирамиз», деди. Улар қолдирилди, токи Умар ўз амирлигида уларни Таймо ва Ариҳога (кўчириб) чиқарди.