Хорижийлар ва уларнинг сифатлари

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي، الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَتَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْجِعْرَانَةِ مُنْصَرَفَهُ مِنْ حُنَيْنٍ وَفِي ثَوْبِ بِلاَلٍ فِضَّةٌ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْبِضُ مِنْهَا يُعْطِي النَّاسَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ اعْدِلْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَيْلَكَ وَمَنْ يَعْدِلُ إِذَا لَمْ أَكُنْ أَعْدِلُ لَقَدْ خِبْتَ وَخَسِرْتَ إِنْ لَمْ أَكُنْ أَعْدِلُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَقْتُلَ هَذَا الْمُنَافِقَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مَعَاذَ اللَّهِ أَنْ يَتَحَدَّثَ النَّاسُ أَنِّي أَقْتُلُ أَصْحَابِي إِنَّ هَذَا وَأَصْحَابَهُ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنْهُ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Жобир ибн Абдуллаҳ айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га — у Ҳунайндан қайтаётган пайтда, Жиъронада — бир киши келди; Билолнинг кийимида (этагида) кумуш бор эди, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) эса ундан (овучлаб) олиб одамларга бераётган эди. Бас у: «Эй Муҳаммад, адолат қил» деди. У: «Ҳолингга вой! Агар мен адолат қилмасам, ким адолат қилади?! Агар мен адолат қилмасам, сен хор ва зиён кўрган(дан) бўлурсан» деди. Бас Умар ибн ал-Хаттоб (розияллаҳу анҳу): «Эй Расулуллаҳ, мени қўй — мен шу мунофиқни ўлдираман» деди. У: «Аллаҳдан паноҳ — одамлар ‹у ўз ашобларини ўлдиряпти› деб гапиришидан! Албатта бу (киши) ва унинг ашоблари Қуръан ўқийдилар — (лекин у) томоқларидан ўтмайди; улар ундан (Қуръандан/дийндан) — ўқ овдан ўтиб кетганидек — чиқиб кетадилар» деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، ح. وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، حَدَّثَنِي قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْسِمُ مَغَانِمَ ‏.‏ وَسَاقَ الْحَدِيثَ ‏.‏

Жобир ибн Абдуллаҳ (ривоят қилди)ки: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ғаниматларни тақсимлар эди — ва (ровий) ҳадисни келтирди.

حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، بْنِ أَبِي نُعْمٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَعَثَ عَلِيٌّ - رضى الله عنه - وَهُوَ بِالْيَمَنِ بِذَهَبَةٍ فِي تُرْبَتِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَسَمَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَرْبَعَةِ نَفَرٍ الأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ الْحَنْظَلِيُّ وَعُيَيْنَةُ بْنُ بَدْرٍ الْفَزَارِيُّ وَعَلْقَمَةُ بْنُ عُلاَثَةَ الْعَامِرِيُّ ثُمَّ أَحَدُ بَنِي كِلاَبٍ وَزَيْدُ الْخَيْرِ الطَّائِيُّ ثُمَّ أَحَدُ بَنِي نَبْهَانَ - قَالَ - فَغَضِبَتْ قُرَيْشٌ فَقَالُوا أَتُعْطِي صَنَادِيدَ نَجْدٍ وَتَدَعُنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي إِنَّمَا فَعَلْتُ ذَلِكَ لأَتَأَلَّفَهُمْ ‏"‏ فَجَاءَ رَجُلٌ كَثُّ اللِّحْيَةِ مُشْرِفُ الْوَجْنَتَيْنِ غَائِرُ الْعَيْنَيْنِ نَاتِئُ الْجَبِينِ مَحْلُوقُ الرَّأْسِ فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ يَا مُحَمَّدُ ‏.‏ - قَالَ - فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ إِنْ عَصَيْتُهُ أَيَأْمَنُنِي عَلَى أَهْلِ الأَرْضِ وَلاَ تَأْمَنُونِي ‏"‏ قَالَ ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَاسْتَأْذَنَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فِي قَتْلِهِ - يُرَوْنَ أَنَّهُ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ - فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ يَقْتُلُونَ أَهْلَ الإِسْلاَمِ وَيَدَعُونَ أَهْلَ الأَوْثَانِ يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ لَئِنْ أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ عَادٍ ‏"‏ ‏.‏

Абу Саъид ал-Худрий айтди: Али (розияллаҳу анҳу) — у Яманда экан — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га тупроғида(турган, тозаланмаган) бир бўлак олтин юборди. Бас Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни тўрт киши орасида тақсимлади: Ақраъ ибн Ҳобис ал-Ҳанзалий, Уяйна ибн Бадр ал-Фазорий, Алқама ибн Улоса ал-Омирий — Бану Килобдан бири — ва Зайд ал-Хайр ат-Тоий — Бану Набҳондан бири. Бас Қурайш ғазабланди ва: «Нажд зодагонларига бериб, бизни қолдиряпсанми?» дедилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта мен буни фақат уларни (қалбини) улфатлаштириш учун қилдим» деди. Бас соқоли қуюқ, ёноқлари туртиб чиқган, кўзлари чуқур, пешонаси дўнг, боши қирилган бир киши келди ва: «Аллаҳдан қўрқ, эй Муҳаммад» деди. (Ровий) айтди: Бас Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен Аллаҳга итоатсизлик қилсам, ким Аллаҳга итоат қилади?! У (Аллаҳ) мени ер аҳли устида (ваҳийга) ишонди-ю, сизлар менга ишонмайсизми?!» деди. Кейин ўша киши орқага қайтди. Бас қавмдан бир киши (Холид ибн ал-Валид бўлса керак, деб ўйлашади) уни ўлдиришга изн сўради. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта шу(киши)нинг наслидан бир қавм чиқади — улар Қуръан ўқийдилар, (лекин у) томоқларидан ўтмайди; улар ислом аҳлини ўлдирадилар ва бут (санам) аҳлини қолдирадилар; улар исломдан — ўқ овдан ўтиб кетганидек — чиқиб кетадилар; агар мен уларга етишсам, уларни Од (қавмининг ҳалок бўлиши) каби ўлдирар эдим» деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ، الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي نُعْمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ بَعَثَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْيَمَنِ بِذَهَبَةٍ فِي أَدِيمٍ مَقْرُوظٍ لَمْ تُحَصَّلْ مِنْ تُرَابِهَا - قَالَ - فَقَسَمَهَا بَيْنَ أَرْبَعَةِ نَفَرٍ بَيْنَ عُيَيْنَةَ بْنِ حِصْنٍ وَالأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ وَزَيْدِ الْخَيْلِ وَالرَّابِعُ إِمَّا عَلْقَمَةُ بْنُ عُلاَثَةَ وَإِمَّا عَامِرُ بْنُ الطُّفَيْلِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ كُنَّا نَحْنُ أَحَقَّ بِهَذَا مِنْ هَؤُلاَءِ - قَالَ - فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تَأْمَنُونِي وَأَنَا أَمِينُ مَنْ فِي السَّمَاءِ يَأْتِينِي خَبَرُ السَّمَاءِ صَبَاحًا وَمَسَاءً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقَامَ رَجُلٌ غَائِرُ الْعَيْنَيْنِ مُشْرِفُ الْوَجْنَتَيْنِ نَاشِزُ الْجَبْهَةِ كَثُّ اللِّحْيَةِ مَحْلُوقُ الرَّأْسِ مُشَمَّرُ الإِزَارِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ وَيْلَكَ أَوَلَسْتُ أَحَقَّ أَهْلِ الأَرْضِ أَنْ يَتَّقِيَ اللَّهَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ وَلَّى الرَّجُلُ فَقَالَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ أَضْرِبُ عُنُقَهُ فَقَالَ ‏"‏ لاَ لَعَلَّهُ أَنْ يَكُونَ يُصَلِّي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ خَالِدٌ وَكَمْ مِنْ مُصَلٍّ يَقُولُ بِلِسَانِهِ مَا لَيْسَ فِي قَلْبِهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي لَمْ أُومَرْ أَنْ أَنْقُبَ عَنْ قُلُوبِ النَّاسِ وَلاَ أَشُقَّ بُطُونَهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ نَظَرَ إِلَيْهِ وَهُوَ مُقَفٍّ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ يَخْرُجُ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمٌ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ رَطْبًا لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ - قَالَ أَظُنُّهُ قَالَ - لَئِنْ أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ ثَمُودَ ‏"‏ ‏.‏

Абу Саъид ал-Худрий айтди: Али ибн Абу Толиб Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га Ямандан — ошланган терида(турган), тупроғидан ажратилмаган бир бўлак олтин юборди. Бас у уни тўрт киши орасида тақсимлади: Уяйна ибн Ҳисн, Ақраъ ибн Ҳобис, Зайд ал-Хайл ва тўртинчиси — ё Алқама ибн Улоса ёки Омир ибн ат-Туфайл. Бас унинг ашобларидан бир киши: «Биз бунга улардан ҳақлироқ эдик» деди. Бас бу Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га етди. У: «Сизлар менга ишонмайсизми — ҳолбуки мен осмонда(ги Зот)нинг амини(ман); осмон хабари менга эрталаб ва кечқурун келиб турибди?!» деди. Бас кўзлари чуқур, ёноқлари туртиб чиқган, пешонаси дўнг, соқоли қуюқ, боши қирилган, изори (иштони) шимарилган бир киши туриб: «Эй Расулуллаҳ, Аллаҳдан қўрқ» деди. У: «Ҳолингга вой! Мен ер аҳли ичида Аллаҳдан қўрқишга энг ҳақлиси эмасманми?!» деди. Кейин ўша киши (орқага) бурилди. Бас Холид ибн ал-Валид: «Эй Расулуллаҳ, унинг бўйнини урмайинми?» деди. У: «Йўқ; эҳтимол у намоз ўқийдиган (киши)дир» деди. Холид: «Қанча намозхон бор — тили билан қалбида бўлмаган (нарса)ни айтади-ку!» деди. Бас Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта мен одамларнинг қалбларини тешиб (ковлаб) кўришга ёки қорнларини ёришга буюрилмаганман» деди. Кейин у — у (киши) орқасига ўгирилиб кетаётган пайтда — унга қаради ва: «Албатта шу(киши)нинг наслидан бир қавм чиқади — улар Аллаҳнинг Китобини равон (юмшоқ) ўқийдилар, (лекин у) томоқларидан ўтмайди; улар дийндан — ўқ овдан ўтиб кетганидек — чиқиб кетадилар» деди. (Ровий:) Ўйлайманки, у: «Агар мен уларга етишсам, уларни Самуд (қавмининг ҳалок бўлиши) каби ўлдирар эдим» деди.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ قَالَ وَعَلْقَمَةُ بْنُ عُلاَثَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ عَامِرَ بْنَ الطُّفَيْلِ وَقَالَ نَاتِئُ الْجَبْهَةِ وَلَمْ يَقُلْ نَاشِزُ ‏.‏ وَزَادَ فَقَامَ إِلَيْهِ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ - رضى الله عنه - فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ أَضْرِبُ عُنُقَهُ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ أَدْبَرَ فَقَامَ إِلَيْهِ خَالِدٌ سَيْفُ اللَّهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ أَضْرِبُ عُنُقَهُ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ سَيَخْرُجُ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمٌ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ لَيِّنًا رَطْبًا - وَقَالَ قَالَ عُمَارَةُ حَسِبْتُهُ قَالَ ‏"‏ لَئِنْ أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ ثَمُودَ ‏"‏ ‏.‏

(Бу ҳадис) Умора ибн ал-Қаъқў(дан) шу иснодда (ривоят қилинди); у: «Ва Алқама ибн Улоса» деди ва Омир ибн ат-Туфайлни зикр қилмади; ҳамда «пешонаси дўнг» деди, «туртиб чиқган» демади. Ва (шу) зиёдани (қўшди): Бас Умар ибн ал-Хаттоб (розияллаҳу анҳу) унга (Набийга) турди ва: «Эй Расулуллаҳ, унинг бўйнини урмайинми?» деди. У: «Йўқ» деди. Кейин у (киши) орқага қайтди; бас унга Холид — Аллаҳнинг қиличи — турди ва: «Эй Расулуллаҳ, унинг бўйнини урмайинми?» деди. У: «Йўқ» деди. Кейин: «Албатта шу(киши)нинг наслидан бир қавм чиқади — улар Аллаҳнинг Китобини юмшоқ, равон ўқийдилар...» деди. Умора: «Ўйлайманки, у: ‹Агар мен уларга етишсам, уларни Самуд каби ўлдирар эдим› деди» деди.

وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ بَيْنَ أَرْبَعَةِ نَفَرٍ زَيْدُ الْخَيْرِ وَالأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ وَعُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنٍ وَعَلْقَمَةُ بْنُ عُلاَثَةَ أَوْ عَامِرُ بْنُ الطُّفَيْلِ ‏.‏ وَقَالَ نَاشِزُ الْجَبْهَةِ ‏.‏ كَرِوَايَةِ عَبْدِ الْوَاحِدِ ‏.‏ وَقَالَ إِنَّهُ سَيَخْرُجُ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمٌ وَلَمْ يَذْكُرْ ‏ "‏ لَئِنْ أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ ثَمُودَ ‏"‏ ‏.‏

(Бу ҳадис) Умора ибн ал-Қаъқў(дан) шу иснодда (ривоят қилинди); у: «Тўрт киши орасида: Зайд ал-Хайр, Ақраъ ибн Ҳобис, Уяйна ибн Ҳисн ва Алқама ибн Улоса ёки Омир ибн ат-Туфайл» деди ва «пешонаси туртиб чиқган» деди — Абдулвоҳиднинг ривояти каби; ҳамда: «Албатта шу(киши)нинг наслидан бир қавм чиқади» деди ва: «Агар мен уларга етишсам, уларни Самуд каби ўлдирар эдим»ни зикр қилмади.

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، وَعَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّهُمَا أَتَيَا أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ فَسَأَلاَهُ عَنِ الْحَرُورِيَّةِ، هَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُهَا قَالَ لاَ أَدْرِي مَنِ الْحَرُورِيَّةُ وَلَكِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ يَخْرُجُ فِي هَذِهِ الأُمَّةِ - وَلَمْ يَقُلْ مِنْهَا - قَوْمٌ تَحْقِرُونَ صَلاَتَكُمْ مَعَ صَلاَتِهِمْ فَيَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ ‏.‏ لاَ يُجَاوِزُ حُلُوقَهُمْ - أَوْ حَنَاجِرَهُمْ - يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ مُرُوقَ السَّهْمِ مِنَ الرَّمِيَّةِ فَيَنْظُرُ الرَّامِي إِلَى سَهْمِهِ إِلَى نَصْلِهِ إِلَى رِصَافِهِ فَيَتَمَارَى فِي الْفُوقَةِ هَلْ عَلِقَ بِهَا مِنَ الدَّمِ شَىْءٌ ‏"‏ ‏.‏

Абу Салама ва Ато ибн Ясор (ривоят қилинди)ки, улар иккови Абу Саъид ал-Худрийга келди ва ундан Ҳорурия (Хавориж) ҳақида: «Сен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни уларни зикр қилаётган ҳолда эшитганмидинг?» деб сўрадилар. У: «Мен Ҳорурия кимлигини билмайман; аммо мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни: ‹Бу умматда — ‹ундан› демади — шундай бир қавм чиқадики, сизлар ўз намозингизни уларнинг намози билан (таққослаб) кичик (кам) кўрасизлар; улар Қуръан ўқийдилар, (лекин у) томоқларидан — ёки: бўғизларидан — ўтмайди; улар дийндан — ўқ овдан ўтиб кетганидек — чиқиб кетадилар; бас отувчи ўқ(пайкони)га, унинг темагига, унинг риштасига қарайди, кейин патли учида (фуқа) шубҳаланади — унга қондан бир нарса илашга(қолга)нми (деб)› деб айтаётган ҳолда эшитдим» деди.

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، ح . وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْفِهْرِيُّ، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَالضَّحَّاكُ الْهَمْدَانِيُّ، أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، قَالَ بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَقْسِمُ قَسْمًا أَتَاهُ ذُو الْخُوَيْصِرَةِ وَهُوَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اعْدِلْ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَيْلَكَ وَمَنْ يَعْدِلُ إِنْ لَمْ أَعْدِلْ قَدْ خِبْتَ وَخَسِرْتَ إِنْ لَمْ أَعْدِلْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِيهِ أَضْرِبْ عُنُقَهُ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعْهُ فَإِنَّ لَهُ أَصْحَابًا يَحْقِرُ أَحَدُكُمْ صَلاَتَهُ مَعَ صَلاَتِهِمْ وَصِيَامَهُ مَعَ صِيَامِهِمْ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ يُنْظَرُ إِلَى نَصْلِهِ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ ثُمَّ يُنْظَرُ إِلَى رِصَافِهِ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ ثُمَّ يُنْظَرُ إِلَى نَضِيِّهِ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ - وَهُوَ الْقِدْحُ - ثُمَّ يُنْظَرُ إِلَى قُذَذِهِ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ سَبَقَ الْفَرْثَ وَالدَّمَ ‏.‏ آيَتُهُمْ رَجُلٌ أَسْوَدُ إِحْدَى عَضُدَيْهِ مِثْلُ ثَدْىِ الْمَرْأَةِ أَوْ مِثْلُ الْبَضْعَةِ تَدَرْدَرُ يَخْرُجُونَ عَلَى حِينِ فُرْقَةٍ مِنَ النَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَأَشْهَدُ أَنِّي سَمِعْتُ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَشْهَدُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ - رضى الله عنه - قَاتَلَهُمْ وَأَنَا مَعَهُ فَأَمَرَ بِذَلِكَ الرَّجُلِ فَالْتُمِسَ فَوُجِدَ فَأُتِيَ بِهِ حَتَّى نَظَرْتُ إِلَيْهِ عَلَى نَعْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّذِي نَعَتَ ‏.‏

Абу Саъид ал-Худрий айтди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурида эдик — у бир тақсимот қилаётган эди; бас унга Зул-Хувайсира келди — у Бану Тамимдан бир киши эди — ва: «Эй Расулуллаҳ, адолат қил» деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳолингга вой! Мен адолат қилмасам, ким адолат қилади?! Агар мен адолат қилмасам, сен хор ва зиён кўрган(дан) бўлурсан» деди. Бас Умар ибн ал-Хаттоб (розияллаҳу анҳу): «Эй Расулуллаҳ, унга (нисбатан) менга изн бер — унинг бўйнини урай» деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Уни қўй; албатта унинг ашоблари бор — бирингиз ўз намозини уларнинг намози билан, ўз рўзасини уларнинг рўзаси билан (таққослаб) кичик (кам) кўради; улар Қуръан ўқийдилар, (лекин у) ўмровларидан ўтмайди; улар исломдан — ўқ овдан ўтиб кетганидек — чиқиб кетадилар; унинг темагига қаралади — унда ҳеч нарса топилмайди; кейин унинг риштасига қаралади — унда ҳеч нарса топилмайди; кейин унинг ёғочига (қамишига) қаралади — унда ҳеч нарса топилмайди — у (ўқ) ўқнинг ёғочидир; кейин унинг патларига қаралади — унда ҳеч нарса топилмайди; у (ўқ) тезак ва қондан ўтиб (олдинга) кетди. Уларнинг белгиси — бир қора киши: икки елкасидан бири аёлнинг кўкрагидек — ёки тебраниб турган бир парча гўштдек; улар одамлар бўлинган (фирқалашган) бир пайтда чиқадилар» деди. Абу Саъид: «Бас мен гувоҳлик бераман: мен буни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитдим; ва гувоҳлик бераман: Али ибн Абу Толиб (розияллаҳу анҳу) уларга қарши жанг қилди — мен у билан бирга эдим; бас у ўша кишини (қидиришга) буюрди, у қидирилди ва топилди, кейин у келтирилди, то мен унга — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) таърифлаган таъриф бўйича — қарагунимча (кўрдим)» деди.