حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ، الرَّحْمَنِ عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّهُ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ " اعْرِفْ عِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا وَإِلاَّ فَشَأْنَكَ بِهَا " . قَالَ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ " لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ " . قَالَ فَضَالَّةُ الإِبِلِ قَالَ " مَا لَكَ وَلَهَا مَعَهَا سِقَاؤُهَا وَحِذَاؤُهَا تَرِدُ الْمَاءَ وَتَأْكُلُ الشَّجَرَ حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا " . قَالَ يَحْيَى أَحْسِبُ قَرَأْتُ عِفَاصَهَا
Бизга Яҳё ибн Яҳё ат-Тамимий ривоят қилди, у айтди: Мен Моликка ўқиб бердим, у Рабиа ибн Абу Абдурраҳмондан, у ал-Мунбаиснинг озод қилган қули Язиддан, у Зайд ибн Холид ал-Жуҳанийдан ривоят қилади: У айтди: Бир киши Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келиб, ундан луқата (топилган нарса) ҳақида сўради. У: «Унинг идиши (қопи) ва боғичини билиб ол, сўнг уни бир йил эълон қил. Агар эгаси келса (бер), бўлмаса, ўзингга ихтиёр» дедилар. У: «Йўқолган қўй-чи?» деди. У: «У сеники, ё биродарингники, ё бўриникидир» дедилар. У: «Йўқолган туя-чи?» деди. У: «Сенга ундай нима бор? У билан ўз идиши (сув сақловчиси) ва туёғи бор, сувга келади ва дарахтни ейди, токи эгаси уни топиб олгунча» дедилар. Яҳё айтди: Мен ‹ифосаҳа› (идиши) деб ўқиган деб ўйлайман.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ قَالَ ابْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهْوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ " عَرِّفْهَا سَنَةً ثُمَّ اعْرِفْ وِكَاءَهَا وَعِفَاصَهَا ثُمَّ اسْتَنْفِقْ بِهَا فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ " خُذْهَا فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الإِبِلِ قَالَ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ - أَوِ احْمَرَّ وَجْهُهُ - ثُمَّ قَالَ " مَا لَكَ وَلَهَا مَعَهَا حِذَاؤُهَا وَسِقَاؤُهَا حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا " .
Бизга Яҳё ибн Айюб, Қутайба ва ибн Ҳужр ривоят қилдилар. Ибн Ҳужр: «Хабар берди» деди, бошқа иккиси: «Ривоят қилди» дедилар. Бизга Исмоил — у ибн Жаъфар — ривоят қилди, у Рабиа ибн Абу Абдурраҳмондан, у ал-Мунбаиснинг озод қилган қули Язиддан, у Зайд ибн Холид ал-Жуҳанийдан ривоят қилади: Бир киши Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан луқата ҳақида сўради. У: «Уни бир йил эълон қил, сўнг унинг боғичи ва идишини билиб ол, кейин ундан фойдалан. Агар эгаси келса, уни унга қайтариб бер» дедилар. У: «Эй Аллаҳнинг Расули, йўқолган қўй-чи?» деди. У: «Уни ол, чунки у сеники, ё биродарингники, ё бўриникидир» дедилар. У: «Эй Аллаҳнинг Расули, йўқолган туя-чи?» деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ғазабландилар, ҳатто икки ёноғи қизарди — ёки юзи қизарди — сўнг: «Сенга ундай нима бор? У билан ўз туёғи ва сув идиши бор, токи эгаси уни топиб олгунча» дедилар.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، وَمَالِكُ، بْنُ أَنَسٍ وَعَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ وَغَيْرُهُمْ أَنَّ رَبِيعَةَ بْنَ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَهُمْ بِهَذَا الإِسْنَادِ، مِثْلَ حَدِيثِ مَالِكٍ غَيْرَ أَنَّهُ زَادَ قَالَ أَتَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَعَهُ فَسَأَلَهُ عَنِ اللُّقَطَةِ . قَالَ وَقَالَ عَمْرٌو فِي الْحَدِيثِ " فَإِذَا لَمْ يَأْتِ لَهَا طَالِبٌ فَاسْتَنْفِقْهَا " .
Менга Абу Тоҳир ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб хабар берди, менга Суфён ас-Саврий, Молик ибн Анас, Амр ибн ал-Ҳорис ва бошқалар хабар бердиларки, Рабиа ибн Абу Абдурраҳмон уларга шу иснод билан Моликнинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилди. Фақат у зиёда қилди: У айтди: Бир киши Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келди, мен у киши билан эдим, у ундан луқата ҳақида сўради. Амр ҳадисда деди: «Агар уни сўровчи келмаса, ундан фойдалан».
وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ الأَوْدِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، - وَهُوَ ابْنُ بِلاَلٍ - عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ الْجُهَنِيَّ، يَقُولُ أَتَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ . غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَاحْمَارَّ وَجْهُهُ وَجَبِينُهُ وَغَضِبَ . وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ " ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً " . " فَإِنْ لَمْ يَجِئْ صَاحِبُهَا كَانَتْ وَدِيعَةً عِنْدَكَ " .
Менга Аҳмад ибн Усмон ибн Ҳаким ал-Авдий ривоят қилди, бизга Холид ибн Махлад ривоят қилди, менга Сулаймон — у ибн Билол — ривоят қилди, у Рабиа ибн Абу Абдурраҳмондан, у ал-Мунбаиснинг озод қилган қули Язиддан, у айтди: Мен Зайд ибн Холид ал-Жуҳанийнинг шундай деганини эшитдим: Бир киши Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келди. Сўнг у Исмоил ибн Жаъфарнинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилди. Фақат у: «Унинг юзи ва пешонаси қизарди ва ғазабланди» деди. Ва у: «Сўнг уни бир йил эълон қил» деган сўзидан кейин: «Агар эгаси келмаса, у сенинг ҳузурингда омонат бўлиб туради» деб зиёда қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ بِلاَلٍ - عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ أَنَّهُ سَمِعَ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ الْجُهَنِيَّ، صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ الذَّهَبِ أَوِ الْوَرِقِ فَقَالَ " اعْرِفْ وِكَاءَهَا وَعِفَاصَهَا ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً فَإِنْ لَمْ تَعْرِفْ فَاسْتَنْفِقْهَا وَلْتَكُنْ وَدِيعَةً عِنْدَكَ فَإِنْ جَاءَ طَالِبُهَا يَوْمًا مِنَ الدَّهْرِ فَأَدِّهَا إِلَيْهِ " . وَسَأَلَهُ عَنْ ضَالَّةِ الإِبِلِ فَقَالَ " مَا لَكَ وَلَهَا دَعْهَا فَإِنَّ مَعَهَا حِذَاءَهَا وَسِقَاءَهَا تَرِدُ الْمَاءَ وَتَأْكُلُ الشَّجَرَ حَتَّى يَجِدَهَا رَبُّهَا " . وَسَأَلَهُ عَنِ الشَّاةِ فَقَالَ " خُذْهَا فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ " .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама ибн Қаънаб ривоят қилди, бизга Сулаймон — яъни ибн Билол — ривоят қилди, у Яҳё ибн Саиддан, у ал-Мунбаиснинг озод қилган қули Язиддан ривоят қилади: У Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобаси Зайд ибн Холид ал-Жуҳанийнинг шундай деганини эшитди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан олтин ёки кумуш луқатаси ҳақида сўралди. У: «Унинг боғичи ва идишини билиб ол, сўнг уни бир йил эълон қил. Агар танитилмаса, ундан фойдалан ва у сенинг ҳузурингда омонат бўлиб турсин. Агар бир кун замонлар ичида унинг сўровчиси келса, уни унга қайтариб бер» дедилар. Ундан йўқолган туя ҳақида сўради. У: «Сенга ундай нима бор? Уни қўй, чунки у билан ўз туёғи ва сув идиши бор, сувга келади ва дарахтни ейди, токи эгаси уни топгунча» дедилар. Ундан қўй ҳақида сўради. У: «Уни ол, чунки у сеники, ё биродарингники, ё бўриникидир» дедилар.
وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَرَبِيعَةُ الرَّأْىِ بْنُ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ، خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ ضَالَّةِ الإِبِلِ . زَادَ رَبِيعَةُ فَغَضِبَ حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ . وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ وَزَادَ " فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا فَعَرَفَ عِفَاصَهَا وَعَدَدَهَا وَوِكَاءَهَا فَأَعْطِهَا إِيَّاهُ وَإِلاَّ فَهْىَ لَكَ " .
Менга Ишоқ ибн Мансур ривоят қилди, бизга Ҳаббон ибн Ҳилол хабар берди, бизга Ҳаммод ибн Салама ривоят қилди, менга Яҳё ибн Саид ва Рабиатур Раъй ибн Абу Абдурраҳмон ривоят қилдилар, у ал-Мунбаиснинг озод қилган қули Язиддан, у Зайд ибн Холид ал-Жуҳанийдан ривоят қилади: Бир киши Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан йўқолган туя ҳақида сўради. Рабиа зиёда қилди: У ғазабланди, ҳатто икки ёноғи қизарди. Ва у ҳадисни уларнинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилди ва зиёда қилди: «Агар эгаси келиб, унинг идиши, сони ва боғичини билса, уни унга бер, бўлмаса, у сеники» дедилар.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ " عَرِّفْهَا سَنَةً فَإِنْ لَمْ تُعْتَرَفْ فَاعْرِفْ عِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا ثُمَّ كُلْهَا فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ " . وَحَدَّثَنِيهِ إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ " فَإِنِ اعْتُرِفَتْ فَأَدِّهَا وَإِلاَّ فَاعْرِفْ عِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا وَعَدَدَهَا " .
Менга Абу Тоҳир Аҳмад ибн Амр ибн Сарҳ ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб хабар берди, менга Заҳҳок ибн Усмон ривоят қилди, у Абу Назрдан, у Буср ибн Саиддан, у Зайд ибн Холид ал-Жуҳанийдан ривоят қилади: У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан луқата ҳақида сўралди. У: «Уни бир йил эълон қил. Агар танилмаса, унинг идиши ва боғичини билиб ол, сўнг уни еб (фойдаланиб кет). Агар эгаси келса, уни унга қайтариб бер» дедилар. Буни менга Ишоқ ибн Мансур ҳам ривоят қилди, бизга Абу Бакр ал-Ҳанафий хабар берди, бизга Заҳҳок ибн Усмон шу иснод билан ривоят қилди ва ҳадисда: «Агар танитилса, уни қайтариб бер, бўлмаса, унинг идиши, боғичи ва сонини билиб ол» деди.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ " عَرِّفْهَا سَنَةً فَإِنْ لَمْ تُعْتَرَفْ فَاعْرِفْ عِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا ثُمَّ كُلْهَا فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ " . وَحَدَّثَنِيهِ إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ " فَإِنِ اعْتُرِفَتْ فَأَدِّهَا وَإِلاَّ فَاعْرِفْ عِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا وَعَدَدَهَا " .
Менга Абу Тоҳир Аҳмад ибн Амр ибн Сарҳ ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб хабар берди, менга Заҳҳок ибн Усмон ривоят қилди, у Абу Назрдан, у Буср ибн Саиддан, у Зайд ибн Холид ал-Жуҳанийдан ривоят қилади: У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан луқата ҳақида сўралди. У: «Уни бир йил эълон қил. Агар танилмаса, унинг идиши ва боғичини билиб ол, сўнг уни еб (фойдаланиб кет). Агар эгаси келса, уни унга қайтариб бер» дедилар. Буни менга Ишоқ ибн Мансур ҳам ривоят қилди, бизга Абу Бакр ал-Ҳанафий хабар берди, бизга Заҳҳок ибн Усмон шу иснод билан ривоят қилди ва ҳадисда: «Агар танитилса, уни қайтариб бер, бўлмаса, унинг идиши, боғичи ва сонини билиб ол» деди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ، بْنُ نَافِعٍ - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ سُوَيْدَ، بْنَ غَفَلَةَ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَزَيْدُ بْنُ صُوحَانَ، وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ، غَازِينَ فَوَجَدْتُ سَوْطًا فَأَخَذْتُهُ فَقَالاَ لِي دَعْهُ . فَقُلْتُ لاَ وَلَكِنِّي أُعَرِّفُهُ فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهُ وَإِلاَّ اسْتَمْتَعْتُ بِهِ . قَالَ فَأَبَيْتُ عَلَيْهِمَا فَلَمَّا رَجَعْنَا مِنْ غَزَاتِنَا قُضِيَ لِي أَنِّي حَجَجْتُ فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيتُ أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ فَأَخْبَرْتُهُ بِشَأْنِ السَّوْطِ وَبِقَوْلِهِمَا فَقَالَ إِنِّي وَجَدْتُ صُرَّةً فِيهَا مِائَةُ دِينَارٍ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَيْتُ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " عَرِّفْهَا حَوْلاً " . قَالَ فَعَرَّفْتُهَا فَلَمْ أَجِدْ مَنْ يَعْرِفُهَا ثُمَّ أَتَيْتُهُ . فَقَالَ " عَرِّفْهَا حَوْلاً " . فَعَرَّفْتُهَا فَلَمْ أَجِدْ مَنْ يَعْرِفُهَا ثُمَّ أَتَيْتُهُ . فَقَالَ " عَرِّفْهَا حَوْلاً " . فَعَرَّفْتُهَا فَلَمْ أَجِدْ مَنْ يَعْرِفُهَا . فَقَالَ " احْفَظْ عَدَدَهَا وَوِعَاءَهَا وَوِكَاءَهَا فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا وَإِلاَّ فَاسْتَمْتِعْ بِهَا " . فَاسْتَمْتَعْتُ بِهَا . فَلَقِيتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ بِمَكَّةَ فَقَالَ لاَ أَدْرِي بِثَلاَثَةِ أَحْوَالٍ أَوْ حَوْلٍ وَاحِدٍ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди, (ҳ) менга Абу Бакр ибн Нофиъ ҳам ривоят қилди — лафз уники — бизга Ғундар ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди, у Салама ибн Куҳайлдан, у айтди: Мен Сувайд ибн Ғафаланинг шундай деганини эшитдим: Мен, Зайд ибн Сувҳон ва Салмон ибн Рабиа ғазотга чиқдик. Мен бир қамчи топиб олдим. Улар менга: «Уни қўй» дедилар. Мен: «Йўқ, балки мен уни эълон қиламан, агар эгаси келса (бераман), бўлмаса, ундан фойдаланаман» дедим. У айтди: Мен уларга (гапига) кўнмадим. Биз ғазотимиздан қайтганимизда, менга ҳаж қилиш насиб бўлди. Мен Мадинага келиб, Убай ибн Каъб билан учрашдим, унга қамчи иши ва уларнинг гапини айтиб бердим. У: «Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам даврида ичида юз динор бўлган бир ҳамён топиб олдим ва уни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга келтирдим. У: ‹Уни бир йил эълон қил› дедилар. Мен уни эълон қилдим, лекин уни танийдиган бировни топмадим, сўнг унинг олдига келдим. У: ‹Уни бир йил эълон қил› дедилар. Мен уни эълон қилдим, лекин танийдиган бировни топмадим, сўнг унинг олдига келдим. У: ‹Уни бир йил эълон қил› дедилар. Мен уни эълон қилдим, лекин танийдиган бировни топмадим. Сўнг у: ‹Унинг сонини, идиши ва боғичини эслаб қол. Агар эгаси келса (бер), бўлмаса, ундан фойдалан› дедилар. Шунда мен ундан фойдаландим» деди. Мен ундан кейин Маккада уни (Салама ибн Куҳайлни) учратдим, у: «Билмадим, уч йилми ёки бир йилми» деди.
وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي سَلَمَةُ، بْنُ كُهَيْلٍ أَوْ أَخْبَرَ الْقَوْمَ، وَأَنَا فِيهِمْ، قَالَ سَمِعْتُ سُوَيْدَ بْنَ غَفَلَةَ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ زَيْدِ بْنِ صُوحَانَ وَسَلْمَانَ بْنِ رَبِيعَةَ فَوَجَدْتُ سَوْطًا . وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ إِلَى قَوْلِهِ فَاسْتَمْتَعْتُ بِهَا . قَالَ شُعْبَةُ فَسَمِعْتُهُ بَعْدَ عَشْرِ سِنِينَ يَقُولُ عَرَّفَهَا عَامًا وَاحِدًا .
Менга Абдурраҳмон ибн Бишр ал-Абдий ривоят қилди, бизга Баҳз ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди, менга Салама ибн Куҳайл хабар берди — ёки у қавмга хабар берди, мен улар орасида эдим — у айтди: Мен Сувайд ибн Ғафаланинг шундай деганини эшитдим: Мен Зайд ибн Сувҳон ва Салмон ибн Рабиа билан чиқдим ва бир қамчи топиб олдим. Ва у ҳадисни «Шунда мен ундан фойдаландим» деган сўзига қадар худди шунга ўхшаш ривоят қилди. Шуъба айтди: Мен ундан ўн йилдан кейин: «Уни бир йил эълон қилди» деганини эшитдим.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي، شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي جَمِيعًا، عَنْ سُفْيَانَ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ، بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو - عَنْ زَيْدِ، بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ ح وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، كُلُّ هَؤُلاَءِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ . وَفِي حَدِيثِهِمْ جَمِيعًا ثَلاَثَةَ أَحْوَالٍ إِلاَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ فَإِنَّ فِي حَدِيثِهِ عَامَيْنِ أَوْ ثَلاَثَةً . وَفِي حَدِيثِ سُفْيَانَ وَزَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ وَحَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ " فَإِنْ جَاءَ أَحَدٌ يُخْبِرُكَ بِعَدَدِهَا وَوِعَائِهَا وَوِكَائِهَا فَأَعْطِهَا إِيَّاهُ " . وَزَادَ سُفْيَانُ فِي رِوَايَةِ وَكِيعٍ " وَإِلاَّ فَهِيَ كَسَبِيلِ مَالِكَ " . وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ نُمَيْرٍ " وَإِلاَّ فَاسْتَمْتِعْ بِهَا " .
Бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди, бизга Жарир ривоят қилди, у ал-Аъмашдан, (ҳ) бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ҳам ривоят қилди, бизга Вакиъ ривоят қилди, (ҳ) бизга ибн Нумайр ҳам ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди — иккаласи Суфёндан, (ҳ) менга Муҳаммад ибн Ҳотим ҳам ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Жаъфар ар-Раққий ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ — яъни ибн Амр — ривоят қилди, у Зайд ибн Абу Унайсадан, (ҳ) менга Абдурраҳмон ибн Бишр ҳам ривоят қилди, бизга Баҳз ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Салама ривоят қилди — буларнинг ҳаммаси Салама ибн Куҳайлдан, шу иснод билан Шуъбанинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилдилар. Уларнинг барчасининг ҳадисида «уч йил» (дейилган), фақат Ҳаммод ибн Салама бундан мустасно, чунки унинг ҳадисида «икки йил ёки уч йил» (дейилган). Суфён, Зайд ибн Абу Унайса ва Ҳаммод ибн Саламанинг ҳадисида: «Агар кимдир келиб, сенга унинг сони, идиши ва боғичини хабар берса, уни унга бер» (дейилган). Суфён Вакиънинг ривоятида: «Бўлмаса, у сенинг молинг кабидир» деб зиёда қилди. Ибн Нумайрнинг ривоятида эса: «Бўлмаса, ундан фойдалан» (дейилган).