باب بَيَانِ مَا كَانَ مِنَ النَّهْىِ عَنْ أَكْلِ لُحُومِ الأَضَاحِيِّ بَعْدَ ثَلاَثٍ فِي أَوَّلِ الإِسْلاَمِ وَبَيَانِ نَسْخِهِ وَإِبَاحَتِهِ إِلَى مَتَى شَاءَ
حَدَّثَنِي عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ، قَالَ شَهِدْتُ الْعِيدَ مَعَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَبَدَأَ بِالصَّلاَةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَانَا أَنْ نَأْكُلَ مِنْ لُحُومِ نُسُكِنَا بَعْدَ ثَلاَثٍ .
Менга Абдулжаббор ибн Алў ривоят қилди, бизга Суфён ривоят қилди, бизга Зуҳрий ривоят қилди, у Абу Убайддан ривоят қилди: У деди: Мен Али ибн Абу Толиб билан ийд намозида ҳозир бўлдим. У хутбадан олдин намоздан бошлади ва деди: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизни қурбонлик гўштларимиздан уч кундан кейин ейишдан қайтарган».
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي أَبُو عُبَيْدٍ، مَوْلَى ابْنِ أَزْهَرَ أَنَّهُ شَهِدَ الْعِيدَ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ - قَالَ - فَصَلَّى لَنَا قَبْلَ الْخُطْبَةِ ثُمَّ خَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ نَهَاكُمْ أَنْ تَأْكُلُوا لُحُومَ نُسُكِكُمْ فَوْقَ ثَلاَثِ لَيَالٍ فَلاَ تَأْكُلُوا .
Менга Ҳармала ибн Яҳё ривоят қилди, бизга ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус ривоят қилди, у ибн Шиҳобдан ривоят қилди, менга ибн Азҳарнинг озод қилган қули Абу Убайд ривоят қилди: У Умар ибн Хаттоб билан ийд намозида ҳозир бўлган экан. У деди: Сўнгра мен Али ибн Абу Толиб билан намоз ўқидим. У бизга хутбадан олдин намоз ўқиб берди, сўнгра одамларга хутба қилди ва деди: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам сизларни қурбонлик гўштларингизни уч кечадан ортиқ ейишдан қайтарган. Бас, еманглар».
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ، ح وَحَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، كُلُّهُمْ عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
Менга Зуҳайр ибн Ҳарб ҳам ривоят қилди, бизга Яъқуб ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга ибн Шиҳобнинг жияни ривоят қилди, (ҳ) бизга Ҳасан Ҳулвоний ҳам ривоят қилди, бизга Яъқуб ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, у Солиҳдан, (ҳ) бизга Абд ибн Ҳумайд ҳам ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ хабар берди, бизга Маъмар хабар берди — барчаси Зуҳрийдан шу иснод билан унинг каби ривоят қилдилар.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " لاَ يَأْكُلْ أَحَدٌ مِنْ لَحْمِ أُضْحِيَّتِهِ فَوْقَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ " .
Бизга Қутайба ибн Саийд ҳам ривоят қилди, бизга Лайс ривоят қилди, (ҳ) менга Муҳаммад ибн Румҳ ҳам ривоят қилди, бизга Лайс хабар берди, у Нофиъдан, у ибн Умардан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди: У деди: «Ҳеч ким қурбонлиги гўштидан уч кундан ортиқ емасин».
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ، بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، أَخْبَرَنَا الضَّحَّاكُ، - يَعْنِي ابْنَ عُثْمَانَ - كِلاَهُمَا عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ اللَّيْثِ .
Менга Муҳаммад ибн Ҳотим ҳам ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Саийд ривоят қилди, у ибн Журайждан, (ҳ) менга Муҳаммад ибн Рофиъ ҳам ривоят қилди, бизга ибн Абу Фудайк ривоят қилди, бизга Заҳҳок — яъни ибн Усмон — хабар берди, иккаласи Нофиъдан, у ибн Умардан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан Лайснинг ҳадиси каби ривоят қилдилар.
وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ تُؤْكَلَ لُحُومُ الأَضَاحِي بَعْدَ ثَلاَثٍ . قَالَ سَالِمٌ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ لاَ يَأْكُلُ لُحُومَ الأَضَاحِيِّ فَوْقَ ثَلاَثٍ . وَقَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ بَعْدَ ثَلاَثٍ .
Бизга ибн Абу Умар ва Абд ибн Ҳумайд ривоят қилдилар. Ибн Абу Умар «ҳадий ривоят қилди» деди, Абд эса «хабар берди» деди, бизга Абдурраззоқ хабар берди, бизга Маъмар хабар берди, у Зуҳрийдан, у Солимдан, у ибн Умардан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейишдан қайтарди. Солим деди: Ибн Умар қурбонлик гўштларини уч кундан ортиқ емас эди. Ибн Абу Умар эса «уч кундан кейин» деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، أَخْبَرَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ، أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ وَاقِدٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَكْلِ لُحُومِ الضَّحَايَا بَعْدَ ثَلاَثٍ . قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَمْرَةَ فَقَالَتْ صَدَقَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُ دَفَّ أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ حِضْرَةَ الأَضْحَى زَمَنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ادَّخِرُوا ثَلاَثًا ثُمَّ تَصَدَّقُوا بِمَا بَقِيَ " . فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ النَّاسَ يَتَّخِذُونَ الأَسْقِيَةَ مِنْ ضَحَايَاهُمْ وَيَحْمِلُونَ مِنْهَا الْوَدَكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَمَا ذَاكَ " . قَالُوا نَهَيْتَ أَنْ تُؤْكَلَ لُحُومُ الضَّحَايَا بَعْدَ ثَلاَثٍ . فَقَالَ " إِنَّمَا نَهَيْتُكُمْ مِنْ أَجْلِ الدَّافَّةِ الَّتِي دَفَّتْ فَكُلُوا وَادَّخِرُوا وَتَصَدَّقُوا " .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим Ҳанзалий ривоят қилди, бизга Равҳ хабар берди, бизга Молик ривоят қилди, у Абдуллаҳ ибн Абу Бакрдан, у Абдуллаҳ ибн Воқиддан ривоят қилди: У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейишдан қайтарди. Абдуллаҳ ибн Абу Бакр деди: Мен буни Амрага зикр қилдим. У деди: «Тўғри айтди. Мен Оишанинг шундай деяётганини эшитганман: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам замонида ҳайит чоғида чўл аҳлидан бир неча хонадон одамлари (Мадинага оч) келишди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Уч кунлик сақланглар, сўнгра қолганини садақа қилинглар› деди. Шундан кейин улар: ‹Ё Расулуллаҳ, одамлар қурбонликларидан мешлар (терилардан идишлар) тайёрламоқда ва улардан мой эритмоқда› дедилар. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Бу нима?› деди. Улар: ‹Сен қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейишдан қайтарган эдинг› дедилар. У: ‹Мен сизларни фақат (оч) келган кишилар сабабли қайтарган эдим. Энди енглар, сақланглар ва садақа қилинглар› деди».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنْ أَكْلِ لُحُومِ الضَّحَايَا بَعْدَ ثَلاَثٍ ثُمَّ قَالَ بَعْدُ " كُلُوا وَتَزَوَّدُوا وَادَّخِرُوا " .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, у деди: Мен Моликка ўқиб эшиттирдим, у Абу Зубайрдан, у Жобирдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди: У қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейишдан қайтарди, сўнгра кейинроқ: «Енглар, озиқ қилиб олинг ва сақланглар» деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، كِلاَهُمَا عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنَا عَطَاءٌ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ، عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ كُنَّا لاَ نَأْكُلُ مِنْ لُحُومِ بُدْنِنَا فَوْقَ ثَلاَثِ مِنًى فَأَرْخَصَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " كُلُوا وَتَزَوَّدُوا " . قُلْتُ لِعَطَاءٍ قَالَ جَابِرٌ حَتَّى جِئْنَا الْمَدِينَةَ قَالَ نَعَمْ .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Али ибн Мушир ривоят қилди, (ҳ) бизга Яҳё ибн Айюб ҳам ривоят қилди, бизга ибн Улайя ривоят қилди, иккаласи ибн Журайждан, у Атодан, у Жобирдан, (ҳ) менга Муҳаммад ибн Ҳотим ҳам ривоят қилди — лафз уникидир — бизга Яҳё ибн Саийд ривоят қилди, у ибн Журайждан, бизга Ато ривоят қилди, у деди: Мен Жобир ибн Абдуллаҳнинг шундай деяётганини эшитдим: Биз қурбонлик туяларимиз гўштидан Минода уч кундан ортиқ емас эдик. Сўнгра Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизга рухсат берди ва: «Енглар ва озиқ қилиб олинг» деди. Мен Атога: «Жобир ‹Мадинага келгунимизча› дедими?» дедим. У: «Ҳа» деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ عَدِيٍّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا لاَ نُمْسِكُ لُحُومَ الأَضَاحِيِّ فَوْقَ ثَلاَثٍ فَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَتَزَوَّدَ مِنْهَا وَنَأْكُلَ مِنْهَا . يَعْنِي فَوْقَ ثَلاَثٍ .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Закариё ибн Адийй хабар берди, у Убайдуллаҳ ибн Амрдан, у Зайд ибн Абу Унайсадан, у Ато ибн Абу Робоҳдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан ривоят қилди: У деди: Биз қурбонлик гўштларини уч кундан ортиқ сақламас эдик. Сўнгра Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизга улардан озиқ қилиб олишни ва ейишни — яъни уч кундан ортиқ — буюрди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا نَتَزَوَّدُهَا إِلَى الْمَدِينَةِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ҳам ривоят қилди, бизга Суфён ибн Уяйна ривоят қилди, у Амрдан, у Атодан, у Жобирдан ривоят қилди: У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам замонида биз уларни (қурбонлик гўштларини) Мадинагача озиқ қилиб олар эдик.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي، نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أَهْلَ الْمَدِينَةِ لاَ تَأْكُلُوا لُحُومَ الأَضَاحِيِّ فَوْقَ ثَلاَثٍ " . وَقَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ . فَشَكَوْا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ لَهُمْ عِيَالاً وَحَشَمًا وَخَدَمًا فَقَالَ " كُلُوا وَأَطْعِمُوا وَاحْبِسُوا أَوِ ادَّخِرُوا " . قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى شَكَّ عَبْدُ الأَعْلَى .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Абдулаъло ривоят қилди, у Журайрийдан, у Абу Назрадан, у Абу Саийд Худрийдан, (ҳ) бизга Муҳаммад ибн Мусанно ҳам ривоят қилди, бизга Абдулаъло ривоят қилди, бизга Саийд ривоят қилди, у Қатодадан, у Абу Назрадан, у Абу Саийд Худрийдан ривоят қилди: У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Эй Мадина аҳли, қурбонлик гўштларини уч кундан ортиқ еманглар» деди. Ибн Мусанно: «уч кун» деди. Улар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга оилалари, хизматкорлари ва ходимлари борлигидан шикоят қилдилар. Шунда у: «Енглар, (бошқаларга) едирилар ва тўхтатиб қўйинглар ёки сақланглар» деди. Ибн Мусанно деди: Абдулаъло шубҳа қилди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ، بْنِ الأَكْوَعِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ ضَحَّى مِنْكُمْ فَلاَ يُصْبِحَنَّ فِي بَيْتِهِ بَعْدَ ثَالِثَةٍ شَيْئًا " . فَلَمَّا كَانَ فِي الْعَامِ الْمُقْبِلِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ نَفْعَلُ كَمَا فَعَلْنَا عَامَ أَوَّلَ فَقَالَ " لاَ إِنَّ ذَاكَ عَامٌ كَانَ النَّاسُ فِيهِ بِجَهْدٍ فَأَرَدْتُ أَنْ يَفْشُوَ فِيهِمْ " .
Бизга Ишоқ ибн Мансур ривоят қилди, бизга Абу Осим хабар берди, у Язид ибн Абу Убайддан, у Салама ибн Акваъдан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сизлардан ким қурбонлик қилса, учинчи кундан кейин уйида (гўштдан) ҳеч нарса қолдирмасин» деди. Кейинги йил бўлганида улар: «Ё Расулуллаҳ, ўтган йили қилганимиздек қилайликми?» дедилар. У: «Йўқ, у йил одамлар машаққатда эди, мен (гўшт) улар орасида тарқалишини истаган эдим» деди.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ أَبِي، الزَّاهِرِيَّةِ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ ثَوْبَانَ، قَالَ ذَبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَحِيَّتَهُ ثُمَّ قَالَ " يَا ثَوْبَانُ أَصْلِحْ لَحْمَ هَذِهِ " . فَلَمْ أَزَلْ أُطْعِمُهُ مِنْهَا حَتَّى قَدِمَ الْمَدِينَةَ .
Менга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Маън ибн Исо ривоят қилди, бизга Муовия ибн Солиҳ ривоят қилди, у Абу Зоҳириядан, у Жубайр ибн Нуфайрдан, у Савбондан ривоят қилди: У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ўз қурбонлигини сўйди, сўнгра: «Эй Савбон, мана бу гўштни тузатиб қўй» деди. Мен уни Мадинага етиб келгунимизча унга (шу гўштдан) едириб турдим.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ، رَافِعٍ قَالاَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، كِلاَهُمَا عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва ибн Рофиъ ривоят қилдилар, иккаласи деди: Бизга Зайд ибн Ҳубоб ривоят қилди, (ҳ) бизга Ишоқ ибн Иброҳим Ҳанзалий ҳам ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий хабар берди, иккаласи Муовия ибн Солиҳдан шу иснод билан ривоят қилдилар.
وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُسْهِرٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنِي الزُّبَيْدِيُّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ ثَوْبَانَ، مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ " أَصْلِحْ هَذَا اللَّحْمَ " . قَالَ فَأَصْلَحْتُهُ فَلَمْ يَزَلْ يَأْكُلُ مِنْهُ حَتَّى بَلَغَ الْمَدِينَةَ . وَحَدَّثَنِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُبَارَكِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، بْنُ حَمْزَةَ بِهَذَا الإِسْنَادِ وَلَمْ يَقُلْ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ .
Менга Ишоқ ибн Мансур ривоят қилди, бизга Абу Мушир хабар берди, бизга Яҳё ибн Ҳамза ривоят қилди, менга Зубайдий ривоят қилди, у Абдурраҳмон ибн Жубайр ибн Нуфайрдан, у отасидан, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг озод қилган қули Савбондан ривоят қилди: У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Видолашув ҳажжида менга: «Мана бу гўштни тузатиб қўй» деди. У деди: Мен уни тузатдим ва у Мадинага етиб келгунича ундан еб турди. Менга уни Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон Доримий ҳам ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Муборак хабар берди, бизга Яҳё ибн Ҳамза шу иснод билан ривоят қилди, лекин «Видолашув ҳажжида» демади.
وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُسْهِرٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنِي الزُّبَيْدِيُّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ ثَوْبَانَ، مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ " أَصْلِحْ هَذَا اللَّحْمَ " . قَالَ فَأَصْلَحْتُهُ فَلَمْ يَزَلْ يَأْكُلُ مِنْهُ حَتَّى بَلَغَ الْمَدِينَةَ . وَحَدَّثَنِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُبَارَكِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، بْنُ حَمْزَةَ بِهَذَا الإِسْنَادِ وَلَمْ يَقُلْ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ .
Менга Ишоқ ибн Мансур ривоят қилди, бизга Абу Мушир хабар берди, бизга Яҳё ибн Ҳамза ривоят қилди, менга Зубайдий ривоят қилди, у Абдурраҳмон ибн Жубайр ибн Нуфайрдан, у отасидан, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг озод қилган қули Савбондан ривоят қилди: У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Видолашув ҳажжида менга: «Мана бу гўштни тузатиб қўй» деди. У деди: Мен уни тузатдим ва у Мадинага етиб келгунича ундан еб турди. Менга уни Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон Доримий ҳам ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Муборак хабар берди, бизга Яҳё ибн Ҳамза шу иснод билан ривоят қилди, лекин «Видолашув ҳажжида» демади.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ عَنْ أَبِي سِنَانٍ، وَقَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ ضِرَارِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مُحَارِبٍ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا ضِرَارُ بْنُ مُرَّةَ، أَبُو سِنَانٍ عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَهَيْتُكُمْ عَنْ زِيَارَةِ الْقُبُورِ فَزُورُوهَا وَنَهَيْتُكُمْ عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِيِّ فَوْقَ ثَلاَثٍ فَأَمْسِكُوا مَا بَدَا لَكُمْ وَنَهَيْتُكُمْ عَنِ النَّبِيذِ إِلاَّ فِي سِقَاءٍ فَاشْرَبُوا فِي الأَسْقِيَةِ كُلِّهَا وَلاَ تَشْرَبُوا مُسْكِرًا " .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Муҳаммад ибн Мусанно ривоят қилдилар, иккаласи деди: Бизга Муҳаммад ибн Фузайл ривоят қилди. Абу Бакр «Абу Синондан» деди, ибн Мусанно эса «Зирор ибн Муррадан, у Муҳарибдан, у ибн Бурайдадан, у отасидан» деди, (ҳ) бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр ҳам ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Фузайл ривоят қилди, бизга Зирор ибн Мурра Абу Синон ривоят қилди, у Муҳариб ибн Дисордан, у Абдуллаҳ ибн Бурайдадан, у отасидан ривоят қилди: У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мен сизларни қабрларни зиёрат қилишдан қайтарган эдим, энди уларни зиёрат қилинглар. Мен сизларни қурбонлик гўштларини уч кундан ортиқ (сақлашдан) қайтарган эдим, энди хоҳлаганингизча ушлаб туринглар. Мен сизларни фақат меш (тери идиш)дагидан бошқа набиздан қайтарган эдим, энди ҳар қандай идишларда ичинг, лекин маст қилувчи нарса ичманглар» деди.
وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، بْنِ مَرْثَدٍ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ " . فَذَكَرَ بِمَعْنَى حَدِيثِ أَبِي سِنَانٍ .
Менга Ҳажжож ибн Шоир ҳам ривоят қилди, бизга Заҳҳок ибн Махлад ривоят қилди, у Суфёндан, у Алқама ибн Марсаддан, у ибн Бурайдадан, у отасидан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мен сизларни қайтарган эдим...» деди. У Абу Синоннинг ҳадиси маъноси каби зикр қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ عَنْ أَبِي سِنَانٍ، وَقَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ ضِرَارِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مُحَارِبٍ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا ضِرَارُ بْنُ مُرَّةَ، أَبُو سِنَانٍ عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَهَيْتُكُمْ عَنِ النَّبِيذِ إِلاَّ فِي سِقَاءٍ فَاشْرَبُوا فِي الأَسْقِيَةِ كُلِّهَا وَلاَ تَشْرَبُوا مُسْكِرًا " .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Муҳаммад ибнул Мусанно ривоят қилди, иккаласи: бизга Муҳаммад ибн Фузайл ривоят қилди, деди. Абу Бакр: Абу Синондан, деди. Ибнул Мусанно эса: Зирор ибн Муррадан, у Муҳорибдан, у Ибн Бурайдадан, у отасидан, деди. (ҳ) Ва бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Фузайл ривоят қилди, бизга Зирор ибн Мурра Абу Синон Муҳориб ибн Дисордан, у Абдуллаҳ ибн Бурайдадан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Мен сизларни мешдан бошқасида набиз қилишдан қайтарган эдим. Энди барча мешларда ичинг, лекин маст қиладиган нарсани ичманглар.»