Яҳё ибн Саид ҳадисидаги ихтилоф

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَبِي أُنَيْسَةَ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَدِمَ أَعْرَابٌ مِنْ عُرَيْنَةَ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَسْلَمُوا فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ حَتَّى اصْفَرَّتْ أَلْوَانُهُمْ وَعَظُمَتْ بُطُونُهُمْ فَبَعَثَ بِهِمْ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى لِقَاحٍ لَهُ فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا حَتَّى صَحُّوا فَقَتَلُوا رُعَاتِهَا وَاسْتَاقُوا الإِبِلَ فَبَعَثَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي طَلَبِهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَّرَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَبْدُ الْمَلِكِ لأَنَسٍ وَهُوَ يُحَدِّثُهُ هَذَا الْحَدِيثَ بِكُفْرٍ أَوْ بِذَنْبٍ قَالَ بِكُفْرٍ ‏.‏

Менга Муҳаммад ибн Ваҳб хабар бериб, деди: бизга Муҳаммад ибн Салама ривоят қилди, у деди: менга Абу Абдураҳим ривоят қилди, у деди: менга Зайд ибн Абу Унайса ривоят қилди, у Талҳа ибн Мусаррифдан, у Яҳё ибн Саиддан, у Анас ибн Моликдан (ривоят қилиб), у деди: Урайналик аъробийлар Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурларига келиб, Исломга кирдилар. Сўнг Мадина уларга (ҳавоси) ёқмади, ҳатто ранглари сарғайди ва қоринлари шишди. Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларни ўзларининг соғин туялари олдига юбордилар ва уларга сутлари ва сийдикларидан ичишни буюрдилар, токи соғайдилар. Сўнг чўпонларини ўлдириб, туяларни ҳайдаб кетдилар. Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларни қидириб (одам) юбордилар, улар келтирилди. У уларнинг қўл ва оёқларини кесди ва кўзларига (қиздирилган темир) мих босди. Амирул-мўминин Абдул-Малик, Анас унга бу ҳадисни ривоят қилаётганида: «(Бу жазо) куфр учунмиди ёки гуноҳ учунмиди?» деди. У: «Куфр учун,» деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ وَأَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَمُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ قَدِمَ نَاسٌ مِنَ الْعَرَبِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَسْلَمُوا ثُمَّ مَرِضُوا فَبَعَثَ بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى لِقَاحٍ لِيَشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا فَكَانُوا فِيهَا ثُمَّ عَمَدُوا إِلَى الرَّاعِي غُلاَمِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَتَلُوهُ وَاسْتَاقُوا اللِّقَاحَ فَزَعَمُوا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ اللَّهُمَّ عَطِّشَ مَنْ عَطَّشَ آلَ مُحَمَّدٍ اللَّيْلَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي طَلَبِهِمْ فَأُخِذُوا فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏ وَبَعْضُهُمْ يَزِيدُ عَلَى بَعْضٍ إِلاَّ أَنَّ مُعَاوِيَةَ قَالَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ اسْتَاقُوا إِلَى أَرْضِ الشِّرْكِ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Амр ибн Сарҳ хабар бериб, деди: бизга Ибн Ваҳб хабар бериб, деди: менга Яҳё ибн Айюб ва Муовия ибн Солиҳ ҳам хабар бериб, улар Яҳё ибн Саиддан, у Саид ибн Мусайябдан (ривоят қилиб), у деди: Араблардан бир неча киши Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурларига келиб, Исломга кирдилар, сўнг касал бўлдилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларни соғин туялар олдига уларнинг сутларидан ичишлари учун юбордилар ва улар ўша туялар орасида бўлдилар. Сўнг улар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг қули бўлган чўпоннинг қасдига ўтиб, уни ўлдирдилар ва туяларни ҳайдаб кетдилар. Улар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) шундай деганларини гумон қилдилар (ривоят қилдилар): «Эй Аллаҳ, бу кечада Муҳаммад оиласини чанқатган кишини чанқат,» дедилар. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларни қидириб (одам) юбордилар, улар тутилди. У уларнинг қўл ва оёқларини кесди ва кўзларига (қиздирилган темирни) босди. Улардан (ровиларнинг) баъзилари баъзиларидан ортиқроқ (сўз) қўшади, фақат Муовия бу ҳадисда: «Улар (туяларни) ширк юртига ҳайдаб кетдилар,» деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخَلَنْجِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ سُعَيْرٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ أَغَارَ قَوْمٌ عَلَى لِقَاحِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَهُمْ فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ал-Халанжий хабар берди, у деди: бизга Молик ибн Суайр ривоят қилди, у Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилдики), у деди: «Бир қавм Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг сутлик туяларига бостириб кирди. Шунда у (Набий) уларни тутиб, қўл-оёқларини кесди ва кўзларини ўйди.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي الْوَزِيرِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، ح وَأَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي الْوَزِيرِ، قَالَ حَدَّثَنَا الدَّرَاوَرْدِيُّ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ قَوْمًا، أَغَارُوا عَلَى لِقَاحِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُتِيَ بِهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَطَّعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏ اللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно хабар берди, у Иброҳим ибн Абил-Вазирдан (ривоят қилди), у деди: бизга Абдулазиз ривоят қилди; (бошқа йўл билан) бизга Муҳаммад ибн Башшор ҳам хабар берди, у деди: бизга Иброҳим ибн Абил-Вазир ривоят қилди, у деди: бизга ад-Даровардий ривоят қилди, у Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Оишадан (ривоят қилдики), бир қавм Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг сутлик туяларига бостириб кирди. Кейин улар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурига келтирилди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларнинг қўл-оёқларини кесди ва кўзларини ўйди. Бу (ривоятнинг) лафзи Ибн ал-Мусаннога тегишлидир.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ قَوْمًا، أَغَارُوا عَلَى إِبِلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏

Бизга Исо ибн Ҳаммод хабар берди, у деди: бизга ал-Лайс хабар берди, у Ҳишомдан, у отасидан (ривоят қилдики), бир қавм Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг туяларига бостириб кирди. Шунда у (Набий) уларнинг қўл-оёқларини кесди ва кўзларини ўйди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ وَأَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَالِمٍ، وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَذَكَرَ، آخَرَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ قَالَ أَغَارَ نَاسٌ مِنْ عُرَيْنَةَ عَلَى لِقَاحِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتَاقُوهَا وَقَتَلُوا غُلاَمًا لَهُ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي آثَارِهِمْ فَأُخِذُوا فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Амр ибн ас-Сарҳ хабар берди, у деди: бизга Ибн Ваҳб хабар берди, у деди: менга Яҳё ибн Абдуллаҳ ибн Солим ва Саид ибн Абдурраҳмон хабар беришди, яна бошқасини ҳам зикр қилди, улар Ҳишом ибн Урвадан, у Урва ибн аз-Зубайрдан (ривоят қилишдики), у деди: Урайна (қабиласи)дан бўлган бир неча киши Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг сутлик туяларига бостириб кириб, уларни ҳайдаб кетишди ва унинг бир ғуломини (қулини) ўлдиришди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларнинг ортидан (одам) юборди, улар тутилди. Кейин у (Набий) уларнинг қўл-оёқларини кесди ва кўзларини ўйди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَزَلَتْ فِيهِمْ آيَةُ الْمُحَارَبَةِ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Амр ибн ас-Сарҳ хабар берди, у деди: менга Ибн Ваҳб хабар берди, у деди: менга Амр ибн ал-Ҳорис хабар берди, у Саид ибн Абу Ҳилолдан, у Абуз-Зиноддан, у Абдуллаҳ ибн Убайдуллаҳдан, у Абдуллаҳ ибн Умардан, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), улар ҳақида Муҳораба (яъни Аллаҳ ва Расулига қарши уруш очиш жазоси) ояти нозил бўлди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا قَطَّعَ الَّذِينَ سَرَقُوا لِقَاحَهُ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ بِالنَّارِ عَاتَبَهُ اللَّهُ فِي ذَلِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏ إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ‏}‏ الآيَةَ كُلَّهَا ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Амр ибн ас-Сарҳ хабар берди, у деди: бизга Ибн Ваҳб хабар берди, у деди: менга ал-Лайс хабар берди, у Ибн Ажлондан, у Абуз-Зиноддан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўзининг сутлик туяларини ўғирлаганларнинг (қўл-оёқларини) кесиб, кўзларини олов билан ўйганида, Аллаҳ бу ишида уни огоҳлантирди ва Аллаҳ таоло: «Албатта, Аллаҳ ва Унинг Расулига қарши уруш қиладиганларнинг... жазоси» (Моида сураси, 33) деган оятни бошидан охиригача тўлиқ нозил қилди.