حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا سَارَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ فَبَلَغَ ذَلِكَ قُرَيْشًا، خَرَجَ أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍ وَحَكِيمُ بْنُ حِزَامٍ وَبُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ يَلْتَمِسُونَ الْخَبَرَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلُوا يَسِيرُونَ حَتَّى أَتَوْا مَرَّ الظَّهْرَانِ، فَإِذَا هُمْ بِنِيرَانٍ كَأَنَّهَا نِيرَانُ عَرَفَةَ، فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ مَا هَذِهِ لَكَأَنَّهَا نِيرَانُ عَرَفَةَ. فَقَالَ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ نِيرَانُ بَنِي عَمْرٍو. فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ عَمْرٌو أَقَلُّ مِنْ ذَلِكَ. فَرَآهُمْ نَاسٌ مِنْ حَرَسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَدْرَكُوهُمْ فَأَخَذُوهُمْ، فَأَتَوْا بِهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَسْلَمَ أَبُو سُفْيَانَ، فَلَمَّا سَارَ قَالَ لِلْعَبَّاسِ " احْبِسْ أَبَا سُفْيَانَ عِنْدَ حَطْمِ الْخَيْلِ حَتَّى يَنْظُرَ إِلَى الْمُسْلِمِينَ ". فَحَبَسَهُ الْعَبَّاسُ، فَجَعَلَتِ الْقَبَائِلُ تَمُرُّ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَمُرُّ كَتِيبَةً كَتِيبَةً عَلَى أَبِي سُفْيَانَ، فَمَرَّتْ كَتِيبَةٌ قَالَ يَا عَبَّاسُ مَنْ هَذِهِ قَالَ هَذِهِ غِفَارُ. قَالَ مَا لِي وَلِغِفَارَ ثُمَّ مَرَّتْ جُهَيْنَةُ، قَالَ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ مَرَّتْ سَعْدُ بْنُ هُذَيْمٍ، فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ، وَمَرَّتْ سُلَيْمُ، فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ، حَتَّى أَقْبَلَتْ كَتِيبَةٌ لَمْ يَرَ مِثْلَهَا، قَالَ مَنْ هَذِهِ قَالَ هَؤُلاَءِ الأَنْصَارُ عَلَيْهِمْ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ مَعَهُ الرَّايَةُ. فَقَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ يَا أَبَا سُفْيَانَ الْيَوْمُ يَوْمُ الْمَلْحَمَةِ، الْيَوْمَ تُسْتَحَلُّ الْكَعْبَةُ. فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَا عَبَّاسُ حَبَّذَا يَوْمُ الذِّمَارِ. ثُمَّ جَاءَتْ كَتِيبَةٌ، وَهْىَ أَقَلُّ الْكَتَائِبِ، فِيهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ، وَرَايَةُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَعَ الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ، فَلَمَّا مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَلَمْ تَعْلَمْ مَا قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ قَالَ " مَا قَالَ ". قَالَ كَذَا وَكَذَا. فَقَالَ " كَذَبَ سَعْدٌ، وَلَكِنْ هَذَا يَوْمٌ يُعَظِّمُ اللَّهُ فِيهِ الْكَعْبَةَ، وَيَوْمٌ تُكْسَى فِيهِ الْكَعْبَةُ ". قَالَ وَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُرْكَزَ رَايَتُهُ بِالْحَجُونِ. قَالَ عُرْوَةُ وَأَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ سَمِعْتُ الْعَبَّاسَ يَقُولُ لِلزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ، هَا هُنَا أَمَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تَرْكُزَ الرَّايَةَ، قَالَ وَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ أَنْ يَدْخُلَ مِنْ أَعْلَى مَكَّةَ مِنْ كَدَاءٍ، وَدَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ كُدَا، فَقُتِلَ مِنْ خَيْلِ خَالِدٍ يَوْمَئِذٍ رَجُلاَنِ حُبَيْشُ بْنُ الأَشْعَرِ وَكُرْزُ بْنُ جَابِرٍ الْفِهْرِيُّ.
Убайд ибн Исмоил бизга айтди, Абу Усома бизга айтди, у Ҳишомдан, у отасидан: У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Фатҳ йили юрганда, бу Қурайшга етиб келди. Абу Суфён ибн Ҳарб, Ҳаким ибн Ҳизом ва Будайл ибн Варқо Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳақида хабар олиш учун чиқдилар. Улар юриб, Марруз-Заҳронга келдилар, қарасалар, Арафа ўтларидай кўп ўтлар (ёниб турибди). Абу Суфён деди: «Бу нима? Гўё Арафа ўтларига ўхшайди.» Будайл ибн Варқо деди: «Бану Амрнинг ўтлари.» Абу Суфён деди: «Амр бундан озроқдир.» Уларни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг қоровулларидан баъзи одамлар кўриб, уларга етиб олиб ушладилар ва уларни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга келтирдилар. Абу Суфён мусулмон бўлди. У (Набий) юрганда Аббосга деди: «Абу Суфённи отлар ўтадиган тор жойда ушлаб тур, мусулмонларга қарасин.» Аббос уни ушлаб турди. Қабилалар Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга, отряд-отряд бўлиб Абу Суфён ёнидан ўта бошладилар. Бир отряд ўтди. У деди: «Эй Аббос, бу ким?» У деди: «Бу Ғифор.» У деди: «Менга Ғифордан нима?» Кейин Жуҳайна ўтди, у шундай деди. Кейин Саъд ибн Ҳузайм ўтди, у шундай деди. Сулайм ўтди, у шундай деди. То бир отряд келдики, у шу кабисини кўрмаган эди. У деди: «Бу ким?» У деди: «Булар Ансор, устларида Саъд ибн Убода, унинг қўлида байроқ.» Саъд ибн Убода деди: «Эй Абу Суфён, бугун жанг (қирғин) куни, бугун Каъба (ичи) ҳалол қилинади (забт этилади).» Абу Суфён деди: «Эй Аббос, ҳимоя (ғайрат) куни нақадар яхши!» Кейин бир отряд келди, у отрядларнинг энг кичиги эди, уларда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ва саҳобалари бор эди, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг байроғи Зубайр ибн ал-Аввомнинг қўлида эди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Абу Суфён ёнидан ўтганда, у деди: «Саъд ибн Убода нима деганини билмадингми?» У деди: «Нима деди?» У деди: «Шундай-шундай.» У (Набий) деди: «Саъд ёлғон айтди, балки бу Аллаҳ унда Каъбани улуғлайдиган кундир, ва Каъбага (кисва) кийдириладиган кундир.» У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам байроғи Ҳажун (деган жой)да ўрнатилишига буюрди. Урва айтди: Менга Нофиъ ибн Жубайр ибн Мутъим хабар берди, деди: Мен Аббос Зубайр ибн ал-Аввомга: «Эй Абу Абдуллаҳ, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам сенга шу ерда байроқни ўрнатишни буюрди» деганини эшитдим. У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ўша куни Холид ибн ал-Валидга Макканинг юқорисидан, Кадо томонидан киришни буюрди, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам эса Кудо томонидан кирди. Ўша куни Холиднинг отлиқларидан икки киши — Ҳубайш ибн ал-Ашъар ва Курз ибн Жобир ал-Фиҳрий — шаҳид бўлди.