حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا دَعَوْتُمُ اللَّهَ فَاعْزِمُوا فِي الدُّعَاءِ، وَلاَ يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ إِنْ شِئْتَ فَأَعْطِنِي، فَإِنَّ اللَّهَ لاَ مُسْتَكْرِهَ لَهُ ".
Анас айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Аллаҳга дуъо қилганингизда, дуъода қатъий (азмли) бўлинглар; бирингиз: ‹Агар хоҳласанг, менга бер› демасин, чунки Аллаҳни мажбурлаб (истамаслигига қарамай қилдирадиган) ҳеч ким йўқ" деди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ،. وَحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي أَخِي عَبْدُ الْحَمِيدِ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ ـ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَرَقَهُ وَفَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً فَقَالَ لَهُمْ " أَلاَ تُصَلُّونَ ". قَالَ عَلِيٌّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا أَنْفُسُنَا بِيَدِ اللَّهِ، فَإِذَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَنَا بَعَثَنَا، فَانْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ، وَلَمْ يَرْجِعْ إِلَىَّ شَيْئًا، ثُمَّ سَمِعْتُهُ وَهْوَ مُدْبِرٌ يَضْرِبُ فَخِذَهُ وَيَقُولُ " {وَكَانَ الإِنْسَانُ أَكْثَرَ شَىْءٍ جَدَلاً}"
Али ибн Абу Толиб (ривоят қилди): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг қизи Фотимани бир кеча (уйғотгани) келди ва уларга: "Намоз ўқимайсизларми?" деди. Али: Мен: "Эй Расулуллаҳ, жонларимиз Аллаҳнинг қўлида, У бизни (уйғотишни) истаса, уйғотади" дедим. Буни айтганимда, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (чиқиб) қайтди ва менга ҳеч нарса қайтармади. Кейин — у орқага қайтиб кетаётган ҳолда — унинг сонини (қўли билан) уриб: «Инсон ҳар нарсадан кўра кўпроқ жанжалкаш(жадал)дир» (оятни) айтаётганини эшитдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، حَدَّثَنَا هِلاَلُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَثَلُ الْمُؤْمِنِ كَمَثَلِ خَامَةِ الزَّرْعِ، يَفِيءُ وَرَقُهُ مِنْ حَيْثُ أَتَتْهَا الرِّيحُ تُكَفِّئُهَا، فَإِذَا سَكَنَتِ اعْتَدَلَتْ، وَكَذَلِكَ الْمُؤْمِنُ يُكَفَّأُ بِالْبَلاَءِ، وَمَثَلُ الْكَافِرِ كَمَثَلِ الأَرْزَةِ صَمَّاءَ مُعْتَدِلَةً حَتَّى يَقْصِمَهَا اللَّهُ إِذَا شَاءَ ".
Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу) (ривоят қилди): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Мўминнинг масали — экиннинг юмшоқ (янги) ниҳоли кабидир: шамол қайси томондан келса, унинг барглари ўша томонга эгилади (ётади); шамол тинса, тикланади. Мўмин ҳам шундай — бало билан эгилади (синалади). Кофирнинг масали эса — қаттиқ (бўш ичли), тик турган қарағай кабидир, то Аллаҳ хоҳлаган(пайт)ида уни (бирдан) синдиргунча (эгилмайди)" деди.
حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ " إِنَّمَا بَقَاؤُكُمْ فِيمَا سَلَفَ قَبْلَكُمْ مِنَ الأُمَمِ، كَمَا بَيْنَ صَلاَةِ الْعَصْرِ إِلَى غُرُوبِ الشَّمْسِ، أُعْطِيَ أَهْلُ التَّوْرَاةِ التَّوْرَاةَ، فَعَمِلُوا بِهَا حَتَّى انْتَصَفَ النَّهَارُ، ثُمَّ عَجَزُوا، فَأُعْطُوا قِيرَاطًا قِيرَاطًا، ثُمَّ أُعْطِيَ أَهْلُ الإِنْجِيلِ الإِنْجِيلَ، فَعَمِلُوا بِهِ حَتَّى صَلاَةِ الْعَصْرِ، ثُمَّ عَجَزُوا، فَأُعْطُوا قِيرَاطًا قِيرَاطًا، ثُمَّ أُعْطِيتُمُ الْقُرْآنَ فَعَمِلْتُمْ بِهِ حَتَّى غُرُوبِ الشَّمْسِ، فَأُعْطِيتُمْ قِيرَاطَيْنِ قِيرَاطَيْنِ، قَالَ أَهْلُ التَّوْرَاةِ رَبَّنَا هَؤُلاَءِ أَقَلُّ عَمَلاً وَأَكْثَرُ أَجْرًا. قَالَ هَلْ ظَلَمْتُكُمْ مِنْ أَجْرِكُمْ مِنْ شَىْءٍ قَالُوا لاَ. فَقَالَ فَذَلِكَ فَضْلِي أُوتِيهِ مَنْ أَشَاءُ ".
Абдуллаҳ ибн Умар (розияллаҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни — у минбарда турган ҳолда — (шундай деганини) эшитдим: "Албатта сизнинг (ер юзида) қолишингиз — сиздан олдин ўтган умматларга (нисбатан) — аср намозидан қуёш ботишигача бўлган (вақт) кабидир. Таврот аҳлига Таврот берилди, улар у билан кундузнинг ярмигача амал қилдилар, кейин ожиз қолдилар ва уларга қийротдан-қийрот берилди. Кейин Инжил аҳлига Инжил берилди, улар у билан аср намозигача амал қилдилар, кейин ожиз қолдилар ва уларга қийротдан-қийрот берилди. Кейин сизларга Қуръан берилди, сиз у билан қуёш ботишигача амал қилдингиз ва сизларга икки қийротдан-икки қийрот берилди. Таврот аҳли: ‹Роббимиз, булар камроқ амал қилди-ю, кўпроқ ажр (олди)?!› деди. У: ‹Мен сизнинг ажрингиздан бирор нарсани камайтирдимми (зулм қилдимми)?› деди. Улар: ‹Йўқ› дедилар. У: ‹Бу — Менинг фазлимдир, уни кимга хоҳласам бераман› деди" деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ الْمُسْنَدِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ فَقَالَ " أُبَايِعُكُمْ عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلاَ تَسْرِقُوا، وَلاَ تَزْنُوا، وَلاَ تَقْتُلُوا أَوْلاَدَكُمْ، وَلاَ تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلاَ تَعْصُونِي فِي مَعْرُوفٍ، فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَأُخِذَ بِهِ فِي الدُّنْيَا فَهْوَ لَهُ كَفَّارَةٌ وَطَهُورٌ، وَمَنْ سَتَرَهُ اللَّهُ فَذَلِكَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَذَّبَهُ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُ ".
Убада ибн Сомит айтди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га бир тўда (киши) орасида байъат қилдим. У: "Менга — Аллаҳга ҳеч нарсани шерик қилмасликка, ўғирламасликка, зино қилмасликка, болаларингизни ўлдирмасликка, қўл ва оёқларингиз орасидан тўқиб (уйдириб) бўҳтон келтирмасликка, маъруф(иш)да менга осий бўлмасликка — байъат қилинглар. Ким сиздан вафо қилса, унинг ажри Аллаҳ зиммасида. Ким шулардан бирортасини қилиб, дунёда (жазоси) олинса — у унга каффорат ва поклик. Кимни Аллаҳ яширса — у Аллаҳга (ҳавола): истаса азоблайди, истаса мағфират қилади" деди.
حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ سُلَيْمَانَ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ كَانَ لَهُ سِتُّونَ امْرَأَةً فَقَالَ لأَطُوفَنَّ اللَّيْلَةَ عَلَى نِسَائِي، فَلْتَحْمِلْنَ كُلُّ امْرَأَةٍ وَلْتَلِدْنَ فَارِسًا يُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، فَطَافَ عَلَى نِسَائِهِ، فَمَا وَلَدَتْ مِنْهُنَّ إِلاَّ امْرَأَةٌ وَلَدَتْ شِقَّ غُلاَمٍ. قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ كَانَ سُلَيْمَانُ اسْتَثْنَى لَحَمَلَتْ كُلُّ امْرَأَةٍ مِنْهُنَّ، فَوَلَدَتْ فَارِسًا يُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ".
Абу Ҳурайра (ривоят қилди): Аллаҳнинг Набийси Сулаймон (алайҳиссалом)нинг олтмиш хотини бор эди. У: "Бу кеча мен албатта (барча) хотинларим(нинг янида) айланаман; ҳар бир аёл ҳомиладор бўлиб, Аллаҳ йўлида жанг қиладиган чавандоз туғсин" деди. У хотинлари(нинг янида) айланди, улардан фақат битта аёл — ярим бола туғди. Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Агар Сулаймон истисно қилганида (‹иншааллаҳ› деса эди), уларнинг ҳар бир аёли ҳомиладор бўлиб, Аллаҳ йўлида жанг қиладиган чавандоз туғар эди" деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَى أَعْرَابِيٍّ يَعُودُهُ فَقَالَ " لاَ بَأْسَ عَلَيْكَ طَهُورٌ، إِنْ شَاءَ اللَّهُ ". قَالَ قَالَ الأَعْرَابِيُّ طَهُورٌ، بَلْ هِيَ حُمَّى تَفُورُ عَلَى شَيْخٍ كَبِيرٍ، تُزِيرُهُ الْقُبُورَ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فَنَعَمْ إِذًا ".
Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо) (ривоят қилди): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир бадавийнинг олдига — уни йўқлаб — кирди ва: "Сенга зарар йўқ, (бу касаллик) таҳур (покловчи)дир, иншааллаҳ" деди. Бадавий: "Таҳур(эмиш)! Йўқ, у — қари чолда қайнаб турган иситма, уни қабрларга зиёрат қилдиради (ўлимга олиб боради)" деди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Унда ҳа (шундай бўлур)" деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، حِينَ نَامُوا عَنِ الصَّلاَةِ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ قَبَضَ أَرْوَاحَكُمْ حِينَ شَاءَ، وَرَدَّهَا حِينَ شَاءَ ". فَقَضَوْا حَوَائِجَهُمْ وَتَوَضَّئُوا إِلَى أَنْ طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَابْيَضَّتْ فَقَامَ فَصَلَّى.
Абу Қатода (ривоят қилди): Улар намоздан (ухлаб) қолганларида, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Албатта Аллаҳ жонларингизни хоҳлаган пайтида қабз қилди ва уларни хоҳлаган пайтда қайтарди" деди. Улар ҳожатларини адо этиб, таҳорат олдилар, то қуёш чиқиб оқарингқунча, кейин у (Набий) туриб намоз ўқиди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، وَالأَعْرَجِ،. وَحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ اسْتَبَّ رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَرَجُلٌ مِنَ الْيَهُودِ فَقَالَ الْمُسْلِمُ وَالَّذِي اصْطَفَى مُحَمَّدًا عَلَى الْعَالَمِينَ فِي قَسَمٍ يُقْسِمُ بِهِ، فَقَالَ الْيَهُودِيُّ وَالَّذِي اصْطَفَى مُوسَى عَلَى الْعَالَمِينَ، فَرَفَعَ الْمُسْلِمُ يَدَهُ عِنْدَ ذَلِكَ فَلَطَمَ الْيَهُودِيَّ، فَذَهَبَ الْيَهُودِيُّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي كَانَ مِنْ أَمْرِهِ وَأَمْرِ الْمُسْلِمِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُخَيِّرُونِي عَلَى مُوسَى، فَإِنَّ النَّاسَ يَصْعَقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يُفِيقُ، فَإِذَا مُوسَى بَاطِشٌ بِجَانِبِ الْعَرْشِ، فَلاَ أَدْرِي أَكَانَ فِيمَنْ صَعِقَ فَأَفَاقَ قَبْلِي أَوْ كَانَ مِمَّنِ اسْتَثْنَى اللَّهُ ".
Абу Ҳурайра айтди: Мусулмонлардан бир киши ва яҳудийлардан бир киши сўкишди. Мусулмон — қасам ичиб турган пайтида: "Муҳаммадни оламлар узра танлаган (Зот) ила (қасам)" деди. Яҳудий: "Мусони оламлар узра танлаган (Зот) ила (қасам)" деди. Шунда мусулмон қўлини кўтариб, яҳудийнинг юзига шапати урди. Яҳудий Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига борди ва ўз иши билан мусулмоннинг иши ҳақида унга хабар берди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Мени Мусодан афзал (хайрли) қилманглар, чунки одамлар қиёмат куни ҳушдан кетадилар, мен биринчи бўлиб ўзига келаман, бирдан Мусо Аршнинг бир ёнини ушлаб турган (бўлади); билмайман, у ҳушдан кетганлардан бўлиб мендан олдин ўзига келдими ёки Аллаҳ истисно қилган(лар)дан эканми" деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ أَبِي عِيسَى، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمَدِينَةُ يَأْتِيهَا الدَّجَّالُ فَيَجِدُ الْمَلاَئِكَةَ يَحْرُسُونَهَا فَلاَ يَقْرَبُهَا الدَّجَّالُ وَلاَ الطَّاعُونُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ".
Анас ибн Молик (розияллаҳу анҳу) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Мадина — Дажжол унга келади, малоикаларни уни қўриқлаётган ҳолда топади, шунда Дажжол унга яқинлашмайди, таун ҳам — иншааллаҳ" деди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ، فَأُرِيدُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَخْتَبِيَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ".
Абу Ҳурайра айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Ҳар бир Набийнинг (мустажоб) бир дуъоси бор; мен — иншааллаҳ — ўз дуъоимни умматим учун қиёмат кунидаги шафоат (сифатида) сақлаб қўйишни истайман" деди.
حَدَّثَنَا يَسَرَةُ بْنُ صَفْوَانَ بْنِ جَمِيلٍ اللَّخْمِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُنِي عَلَى قَلِيبٍ فَنَزَعْتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَنْزِعَ، ثُمَّ أَخَذَهَا ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ فَنَزَعَ ذَنُوبًا أَوْ ذَنُوبَيْنِ وَفِي نَزْعِهِ ضَعْفٌ، وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَهُ، ثُمَّ أَخَذَهَا عُمَرُ فَاسْتَحَالَتْ غَرْبًا، فَلَمْ أَرَ عَبْقَرِيًّا مِنَ النَّاسِ يَفْرِي فَرِيَّهُ، حَتَّى ضَرَبَ النَّاسُ حَوْلَهُ بِعَطَنٍ ".
Абу Ҳурайра айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Мен ухлаб турган ҳолда, ўзимни бир қудуқ устида (кўрдим), ундан — Аллаҳ хоҳлаганча — (сув) тортди, кейин уни Ибн Абу Қуҳофа (Абу Бакр) олди, бир-икки челак тортди — унинг тортишида заифлик бор эди, Аллаҳ унга мағфират қилсин. Кейин уни Умар олди, у (челак) катта далвга (челакка) айланди — мен одамлардан бирор моҳирни — унинг ишини (шунчалик усталик билан) қиладиганини кўрмадим, ҳатто одамлар (туялари билан) атрофига қўним (суғориш жойи) урдилар (тўйдирдилар)" деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَتَاهُ السَّائِلُ ـ وَرُبَّمَا قَالَ جَاءَهُ السَّائِلُ ـ أَوْ صَاحِبُ الْحَاجَةِ قَالَ " اشْفَعُوا فَلْتُؤْجَرُوا، وَيَقْضِي اللَّهُ عَلَى لِسَانِ رَسُولِهِ مَا شَاءَ ".
Абу Мусо айтди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига бир савол сўрувчи — баъзан: ‹савол сўрувчи келди› деди — ёки ҳожатманд келса, у: "Шафоат (воситачилик) қилинглар — ажрланасиз; Аллаҳ Ўз Расули тилида хоҳлаган(иш)ни ҳукм қилади" дер эди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامٍ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَقُلْ أَحَدُكُمُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي إِنْ شِئْتَ، ارْحَمْنِي إِنْ شِئْتَ، ارْزُقْنِي إِنْ شِئْتَ، وَلْيَعْزِمْ مَسْأَلَتَهُ، إِنَّهُ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ، لاَ مُكْرِهَ لَهُ ".
Абу Ҳурайра Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди): Деди: "Бирингиз: ‹Аллаҳумма, агар хоҳласанг, менга мағфират қил; агар хоҳласанг, менга раҳм қил; агар хоҳласанг, менга ризқ бер› демасин, балки сўровида қатъий (азмли) бўлсин, чунки У хоҳлаган(иш)ни қилади, Уни мажбурлаб (қилдирадиган) ҳеч ким йўқ."
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرٌو حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى أَهُوَ خَضِرٌ، فَمَرَّ بِهِمَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ الأَنْصَارِيُّ، فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ، هَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ شَأْنَهُ قَالَ نَعَمْ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " بَيْنَا مُوسَى فِي مَلإِ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ فَقَالَ مُوسَى لاَ. فَأُوحِيَ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ. فَسَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ، فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ. فَكَانَ مُوسَى يَتْبَعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ فَتَى مُوسَى لِمُوسَى أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ، قَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي، فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا فَوَجَدَا خَضِرًا، وَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا مَا قَصَّ اللَّهُ ".
Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо) (ривоят қилди): У ва Ҳурр ибн Қайс ибн Ҳисн ал-Фазорий Мусонинг шериги (Хизр) ҳақида — у Хизрми деб — баҳслашди. Уларнинг янидан Убай ибн Каъб ал-Ансорий ўтди. Ибн Аббос уни чақириб: "Мен ва мана шу шеригим Мусонинг шериги — у (Мусо) уни учратишга йўл сўраган (киши) ҳақида баҳслашдик; сен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни унинг ишини зикр қилаётганини эшитдингми?" деди. У: "Ҳа, мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни: ‹Мусо бани Исроил жамоаси орасида (турган) эди, бирдан унга бир киши келиб: «Сен ўзингдан кўра аълам (билувчироқ) бирортани биласанми?» деди. Мусо: «Йўқ» деди. Шунда Мусога ваҳий қилинди: «Балки, бандамиз Хизр (билувчироқ)». Мусо уни учратишга йўл сўради. Аллаҳ унга балиқни аломат қилди ва унга: «Балиқни йўқотсанг, қайт, албатта уни учратасан» дейилди. Мусо денгизда балиқнинг изини кузатиб борди. Мусонинг хизматчиси (йигити) Мусога: «Айтинг-чи, биз тошга паноҳ тутганимизда, мен балиқни унутдим — уни эслатишни фақат шайтон менга унуттирди» деди. Мусо: «Бу — биз истаган(жой) эди» деди, улар изларини кузатиб (орқага) қайтдилар. Улар Хизрни топдилар; уларнинг ишида Аллаҳ ҳикоя қилган(воқеа) бўлди› деганини эшитдим" деди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ،. وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " نَنْزِلُ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِخَيْفِ بَنِي كِنَانَةَ حَيْثُ تَقَاسَمُوا عَلَى الْكُفْرِ ". يُرِيدُ الْمُحَصَّبَ.
Абу Ҳурайра Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди): Деди: "Эртага — иншааллаҳ — биз Бану Кинананинг хайфига (водийсига) тушамиз — улар куфр узра (бир-бирлари билан) қасамлашган жойга" — Муҳассабни назарда тутди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي الْعَبَّاسِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ حَاصَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَهْلَ الطَّائِفِ فَلَمْ يَفْتَحْهَا فَقَالَ " إِنَّا قَافِلُونَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ". فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ نَقْفُلُ وَلَمْ نَفْتَحْ. قَالَ " فَاغْدُوا عَلَى الْقِتَالِ ". فَغَدَوْا فَأَصَابَتْهُمْ جِرَاحَاتٌ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّا قَافِلُونَ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ "، فَكَأَنَّ ذَلِكَ أَعْجَبَهُمْ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
Абдуллаҳ ибн Умар айтди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Тоиф аҳлини қамал қилди, лекин уни фатҳ қила олмади ва: "Биз — иншааллаҳ — қайтамиз (қайтувчимиз)" деди. Мусулмонлар: "Фатх қилмай қайтамизми?" дедилар. У: "Бўлмаса, жангга (боринг) эрталаб" деди. Улар эрталаб (жангга) бордилар, уларга жароҳатлар етди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Биз эртага — иншааллаҳ — қайтувчимиз" деди. Гўё бу (сўз) уларга ёқди (маъқул тушди). Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) табассум қилди.