وَحَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ الْعَامِرِيُّ، وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ، أَخْبَرَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً مِنَ اللَّيَالِي بِصَلاَةِ الْعِشَاءِ وَهِيَ الَّتِي تُدْعَى الْعَتَمَةَ فَلَمْ يَخْرُجْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ نَامَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لأَهْلِ الْمَسْجِدِ حِينَ خَرَجَ عَلَيْهِمْ " مَا يَنْتَظِرُهَا أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ غَيْرُكُمْ " . وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يَفْشُوَ الإِسْلاَمُ فِي النَّاسِ . زَادَ حَرْمَلَةُ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَذُكِرَ لِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " وَمَا كَانَ لَكُمْ أَنْ تَنْزُرُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الصَّلاَةِ " . وَذَاكَ حِينَ صَاحَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ .
Оиша — Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг завжаси — айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) кечалардан бир кеча хуфтон намозини кечиктирди — бу (намоз) «атама» деб аталади. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) — то Умар ибн ал-Хаттоб: «Аёллар ва болалар ухлаб қолди» дегунга қадар — чиқмади. Бас Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) чиқди ва масжид аҳлига — уларнинг олдига чиқганида: «Ер аҳлидан сиздан бошқа ҳеч ким уни (шу намозни) кутмайди» деди. Бу — одамлар орасида Ислом кенг ёйилишдан олдин (бўлган) эди. Ҳармала ўз ривоятида зиёда қилди: Ибн Шиҳоб: «Менга зикр қилинди (етказилди)ки, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): ‹Сизларга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни намоз ҳақида қисташ (зўрлаш) (жоиз) эмас эди› деди» деди — бу Умар ибн ал-Хаттоб қичқирган пайтда (бўлган).
وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . مِثْلَهُ . وَلَمْ يَذْكُرْ قَوْلَ الزُّهْرِيِّ وَذُكِرَ لِي . وَمَا بَعْدَهُ .
Ибн Шиҳоб(дан) шу иснод билан — худди шу мислида (ривоят қилинди); ва Зуҳрийнинг «менга зикр қилинди» (деган) сўзини ва ундан кейингини зикр қилмади.
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، كِلاَهُمَا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بَكْرٍ، ح قَالَ وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، ح قَالَ وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، - وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ - قَالُوا جَمِيعًا عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْمُغِيرَةُ بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ أُمِّ كُلْثُومٍ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَعْتَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ حَتَّى ذَهَبَ عَامَّةُ اللَّيْلِ وَحَتَّى نَامَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى فَقَالَ " إِنَّهُ لَوَقْتُهَا لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي " . وَفِي حَدِيثِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ " لَوْلاَ أَنْ يَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي " .
Оиша айтди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир кеча хуфтонни — то кечанинг кўпи (умуми) ўтгунча ва масжид аҳли ухлаб қолгунча — кечиктирди; кейин чиқди ва (намоз) ўқиди ва: «Албатта бу — унинг (ҳақиқий) вақтидир, агар умматимга машаққат қилишдан (чўчимасам эди, ҳар доим шундай қилар эдим)» деди. Абдурраззоқ ҳадисида: «агар умматимга машаққат бўлмаса эди».
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ، زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، - عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ مَكَثْنَا ذَاتَ لَيْلَةٍ نَنْتَظِرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - لِصَلاَةِ الْعِشَاءِ الآخِرَةِ فَخَرَجَ إِلَيْنَا حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ أَوْ بَعْدَهُ فَلاَ نَدْرِي أَشَىْءٌ شَغَلَهُ فِي أَهْلِهِ أَوْ غَيْرُ ذَلِكَ فَقَالَ حِينَ خَرَجَ " إِنَّكُمْ لَتَنْتَظِرُونَ صَلاَةً مَا يَنْتَظِرُهَا أَهْلُ دِينٍ غَيْرُكُمْ وَلَوْلاَ أَنْ يَثْقُلَ عَلَى أُمَّتِي لَصَلَّيْتُ بِهِمْ هَذِهِ السَّاعَةَ " . ثُمَّ أَمَرَ الْمُؤَذِّنَ فَأَقَامَ الصَّلاَةَ وَصَلَّى .
Абдуллаҳ ибн Умар айтди: Биз бир кеча Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни — охирги хуфтон намози учун — кутиб турдик; бас у бизнинг олдимизга — кечанинг учдан бири ўтган ёки ундан кейин — чиқди; уни аҳли (хонадони) ичида бир нарса машғул қилдими ёки бошқа нарсами — билмаймиз. Бас чиқганида: «Албатта сизлар шундай намозни кутяпсизки, сиздан бошқа ҳеч бир дийн аҳли уни кутмайди; ва агар умматимга оғир бўлиб қолишидан (чўчимасам эди), уларга уни шу соатда ўқир эдим» деди. Кейин муаззинга буюрди, у намозга иқомат айтди ва (Набий) ўқиди.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شُغِلَ عَنْهَا لَيْلَةً فَأَخَّرَهَا حَتَّى رَقَدْنَا فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ اسْتَيْقَظْنَا ثُمَّ رَقَدْنَا ثُمَّ اسْتَيْقَظْنَا ثُمَّ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ اللَّيْلَةَ يَنْتَظِرُ الصَّلاَةَ غَيْرُكُمْ " .
Абдуллаҳ ибн Умар (ривоят қилди)ки: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир кеча ундан (хуфтондан) машғул бўлиб қолди (кечикди); бас уни — биз масжидда ухлаб, кейин уйғониб, кейин ухлаб, кейин уйғонгунимизча — кечиктирди. Кейин Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизнинг олдимизга чиқди ва: «Бу кеча ер аҳлидан сиздан бошқа ҳеч ким намозни кутмайди» деди.
وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ الْعَمِّيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، . أَنَّهُمْ سَأَلُوا أَنَسًا عَنْ خَاتَمِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَخَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعِشَاءَ ذَاتَ لَيْلَةٍ إِلَى شَطْرِ اللَّيْلِ أَوْ كَادَ يَذْهَبُ شَطْرُ اللَّيْلِ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ " إِنَّ النَّاسَ قَدْ صَلَّوْا وَنَامُوا وَإِنَّكُمْ لَمْ تَزَالُوا فِي صَلاَةٍ مَا انْتَظَرْتُمُ الصَّلاَةَ " . قَالَ أَنَسٌ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ خَاتَمِهِ مِنْ فِضَّةٍ وَرَفَعَ إِصْبَعَهُ الْيُسْرَى بِالْخِنْصَرِ .
Собит (ривоят қилди)ки: Улар Анасдан Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг узуги ҳақида сўрадилар. У: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир кеча хуфтонни кечанинг яримига — ёки кечанинг ярими кетай деб тургунга — қадар кечиктирди, кейин келди ва: «Албатта одамлар (аллақачон) намоз ўқиди ва ухлади; сизлар эса, то намозни кутар эканси з, ҳамон намозда (саналасиз)» деди. Анас: Гўё мен унинг кумуш узугининг ялтирашига қараб тургандекман, деди — ва у чап қўлининг жимжилоғини кўтарди.
وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ، سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ نَظَرْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً حَتَّى كَانَ قَرِيبٌ مِنْ نِصْفِ اللَّيْلِ ثُمَّ جَاءَ فَصَلَّى ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَكَأَنَّمَا أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ خَاتَمِهِ فِي يَدِهِ مِنْ فِضَّةٍ .
Анас ибн Молик айтди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни бир кеча — то кечанинг яримига яқин бўлгунча — кутдик (қараб турдик); кейин у келди ва (намоз) ўқиди; кейин юзини бизга қаратди — гўё мен унинг қўлидаги кумуш узугининг ялтирашига қараб тургандекман.
وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّبَّاحِ الْعَطَّارُ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَلَمْ يَذْكُرْ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ .
Қурра(дан) шу иснод билан (ривоят қилинди); ва «кейин юзини бизга қаратди» (қисмини) зикр қилмади.
وَحَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الأَشْعَرِيُّ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ كُنْتُ أَنَا وَأَصْحَابِي الَّذِينَ، قَدِمُوا مَعِي فِي السَّفِينَةِ نُزُولاً فِي بَقِيعِ بُطْحَانَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ فَكَانَ يَتَنَاوَبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ صَلاَةِ الْعِشَاءِ كُلَّ لَيْلَةٍ نَفَرٌ مِنْهُمْ قَالَ أَبُو مُوسَى فَوَافَقْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَأَصْحَابِي وَلَهُ بَعْضُ الشُّغُلِ فِي أَمْرِهِ حَتَّى أَعْتَمَ بِالصَّلاَةِ حَتَّى ابْهَارَّ اللَّيْلُ ثُمَّ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِهِمْ فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ قَالَ لِمَنْ حَضَرَهُ " عَلَى رِسْلِكُمْ أُعْلِمُكُمْ وَأَبْشِرُوا أَنَّ مِنْ نِعْمَةِ اللَّهِ عَلَيْكُمْ أَنَّهُ لَيْسَ مِنَ النَّاسِ أَحَدٌ يُصَلِّي هَذِهِ السَّاعَةَ غَيْرُكُمْ " . أَوْ قَالَ " مَا صَلَّى هَذِهِ السَّاعَةَ أَحَدٌ غَيْرُكُمْ " . لاَ نَدْرِي أَىَّ الْكَلِمَتَيْنِ قَالَ قَالَ أَبُو مُوسَى فَرَجَعْنَا فَرِحِينَ بِمَا سَمِعْنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Абу Мусо айтди: Мен ва мен билан кемада келган шерикларим Бутҳоннинг Бақиъида (жойлашиб) тушган эдик, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) эса Мадинада эди. Бас ҳар кеча хуфтон намози пайти улардан бир гуруҳ навбатма-навбат Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига борар эди. Абу Мусо: Бир (куни) мен ва шерикларим Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га (навбатда) тўғри келдик; унинг ишида баъзи машғулот бор эди, шу сабабли намозни — то ярим кечагақадар — кечиктирди. Кейин Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) чиқди ва уларга намоз ўқиди. Намозини адо этганида, ҳозир бўлганларга: «Секинроқ (шошилманг), мен сизларга билдираман ва хушхабар бўлсин: Аллаҳнинг сизларга (инъом этган) неъматлариданки, одамлардан сиздан бошқа ҳеч ким шу соатда намоз ўқимайди» — ёки: «шу соатда сиздан бошқа ҳеч ким намоз ўқимади» деди. Икки калиманинг қайсини айтганини билмаймиз. Абу Мусо: Бас биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитган (сўз)имиздан хурсанд бўлиб қайтдик, деди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَطَاءٍ أَىُّ حِينٍ أَحَبُّ إِلَيْكَ أَنْ أُصَلِّيَ الْعِشَاءَ الَّتِي يَقُولُهَا النَّاسُ الْعَتَمَةَ إِمَامًا وَخِلْوًا قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ أَعْتَمَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ الْعِشَاءَ - قَالَ - حَتَّى رَقَدَ نَاسٌ وَاسْتَيْقَظُوا وَرَقَدُوا وَاسْتَيْقَظُوا فَقَامَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ الصَّلاَةَ . فَقَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَرَجَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ الآنَ يَقْطُرُ رَأْسُهُ مَاءً وَاضِعًا يَدَهُ عَلَى شِقِّ رَأْسِهِ قَالَ " لَوْلاَ أَنْ يَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُصَلُّوهَا كَذَلِكَ " . قَالَ فَاسْتَثْبَتُّ عَطَاءً كَيْفَ وَضَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ كَمَا أَنْبَأَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَبَدَّدَ لِي عَطَاءٌ بَيْنَ أَصَابِعِهِ شَيْئًا مِنْ تَبْدِيدٍ ثُمَّ وَضَعَ أَطْرَافَ أَصَابِعِهِ عَلَى قَرْنِ الرَّأْسِ ثُمَّ صَبَّهَا يُمِرُّهَا كَذَلِكَ عَلَى الرَّأْسِ حَتَّى مَسَّتْ إِبْهَامُهُ طَرَفَ الأُذُنِ مِمَّا يَلِي الْوَجْهَ ثُمَّ عَلَى الصُّدْغِ وَنَاحِيَةِ اللِّحْيَةِ لاَ يُقَصِّرُ وَلاَ يَبْطِشُ بِشَىْءٍ إِلاَّ كَذَلِكَ . قُلْتُ لِعَطَاءٍ كَمْ ذُكِرَ لَكَ أَخَّرَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَتَئِذٍ قَالَ لاَ أَدْرِي . قَالَ عَطَاءٌ أَحَبُّ إِلَىَّ أَنْ أُصَلِّيَهَا إِمَامًا وَخِلْوًا مُؤَخَّرَةً كَمَا صَلاَّهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَتَئِذٍ فَإِنْ شَقَّ عَلَيْكَ ذَلِكَ خِلْوًا أَوْ عَلَى النَّاسِ فِي الْجَمَاعَةِ وَأَنْتَ إِمَامُهُمْ فَصَلِّهَا وَسَطًا لاَ مُعَجَّلَةً وَلاَ مُؤَخَّرَةً .
Ибн Журайж айтди: Мен Атога: «Одамлар ‹атама› деб атайдиган хуфтонни — имом (сифатида) ёки ёлғиз (ўзим) — қайси вақтда ўқишим сенга кўпроқ ёқади?» дедим. У: Мен Ибн Аббосни айтаётган ҳолда эшитдим: Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир кеча хуфтонни кечиктирди — то одамлар ухлаб, уйғониб, (яна) ухлаб, уйғонгунга қадар. Бас Умар ибн ал-Хаттоб туриб: «Намоз!» деди. Ато: Ибн Аббос: Бас Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам) чиқди — гўё мен унга ҳозир қараб тургандекман — бошидан сув томиб, қўлини бошининг бир томонига қўйган ҳолда. У: «Агар умматимга машаққат бўлишидан (чўчимасам эди), уларга уни шундай (кечиктириб) ўқишни буюрар эдим» деди, деди. (Ибн Журайж:) Мен Атодан — Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) қўлини бошига қанай қўйганини, Ибн Аббос унга қанай хабар берган бўлса — (аниқлаб) сўрадим. Бас Ато менга бармоқларини бироз очди (ёйди), кейин бармоқлари учларини бошининг тепасига қўйди, кейин уларни — боши бўйлаб шундай юргизиб — то бош бармоғи юзга яқин қулоқ четига теккунгача туширди, кейин чакка (судғ) ва соқол томонига (етказди); қисқартирмади ва ҳеч нарсани (бошқача) ушламади, фақат шундай (қилди). Мен Атога: «Сенга зикр қилинди (айтилди)ки, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўша кеча уни қанча кечиктирди?» дедим. У: «Билмаймман» деди. Ато: «Менга кўпроқ ёқадиган(и) — уни имом (ёки) ёлғиз ҳолда — Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўша кеча ўқиганидек — кечиктириб ўқишим; агар бу сенга ёлғиз ҳолда, ёки жамоатда — сен уларнинг имоми бўлиб — одамларга оғир бўлса, уни ўртача (вақтда) ўқи — на тезлатиб, на кечиктириб» деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُؤَخِّرُ صَلاَةَ الْعِشَاءِ الآخِرَةِ .
Жобир ибн Самура айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) охирги хуфтон намозини кечиктирар эди.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الصَّلَوَاتِ نَحْوًا مِنْ صَلاَتِكُمْ وَكَانَ يُؤَخِّرُ الْعَتَمَةَ بَعْدَ صَلاَتِكُمْ شَيْئًا وَكَانَ يُخِفُّ الصَّلاَةَ . وَفِي رِوَايَةِ أَبِي كَامِلٍ يُخَفِّفُ .
Жобир ибн Самура айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) намозларни сизнинг намозингизга ўхшаш қилиб ўқир эди; хуфтонни сизнинг намозингиздан (кейин) бироз кечиктирар эди; ва намозни енгил (қисқа) қилар эди. Абу Комил ривоятида: «енгиллатар эди».
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَبِيدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ تَغْلِبَنَّكُمُ الأَعْرَابُ عَلَى اسْمِ صَلاَتِكُمْ أَلاَ إِنَّهَا الْعِشَاءُ وَهُمْ يُعْتِمُونَ بِالإِبِلِ " .
Абдуллаҳ ибн Умар айтди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни: «Аъроблар сизларни намозингизнинг номида енгиб қўймасин; огоҳ бўлинг, у — ‹ишо›дир; улар эса туяни (соғишда кечиктириб) ‹атама› қилади (кечқурунга суради)» деб айтаётган ҳолда эшитдим.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي لَبِيدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَغْلِبَنَّكُمُ الأَعْرَابُ عَلَى اسْمِ صَلاَتِكُمُ الْعِشَاءِ فَإِنَّهَا فِي كِتَابِ اللَّهِ الْعِشَاءُ وَإِنَّهَا تُعْتِمُ بِحِلاَبِ الإِبِلِ " .
Ибн Умар айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аъроблар сизларни намозингизнинг — хуфтоннинг — номида енгиб қўймасин; чунки у Аллаҳнинг Китобида ‹ишо›дир; улар эса уни туя соғиш (пайти) билан ‹атама› (кечқурунга) қилади» деди.