حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، أَنَّهُ سَمِعَ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ، يَقُولُ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ أَصَابَ النَّاسَ فِيهِ شِدَّةٌ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ لأَصْحَابِهِ لاَ تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى يَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِهِ . قَالَ زُهَيْرٌ وَهِيَ قِرَاءَةُ مَنْ خَفَضَ حَوْلَهُ . وَقَالَ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الأَعَزُّ مِنْهَا الأَذَلَّ - قَالَ - فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ بِذَلِكَ فَأَرْسَلَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ فَسَأَلَهُ فَاجْتَهَدَ يَمِينَهُ مَا فَعَلَ فَقَالَ كَذَبَ زَيْدٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - فَوَقَعَ فِي نَفْسِي مِمَّا قَالُوهُ شِدَّةٌ حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقِي { إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ} قَالَ ثُمَّ دَعَاهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِيَسْتَغْفِرَ لَهُمْ - قَالَ - فَلَوَّوْا رُءُوسَهُمْ . وَقَوْلُهُ { كَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ} وَقَالَ كَانُوا رِجَالاً أَجْمَلَ شَىْءٍ .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ҳадис айтди, бизга Ҳасан ибн Мусо ҳадис айтди, бизга Зуҳайр ибн Муъовия ҳадис айтди, бизга Абу Ишоқ ҳадис айтдики, у Зайд ибн Арқамнинг шундай деганини эшитган: биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бир сафарга чиқдик, унда одамларга қийинчилик етди. Шунда Абдуллаҳ ибн Убайй ўз шерикларига: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузуридагиларга, улар у кишининг атрофидан тарқаб кетгунча, нафақа қилманглар» деди. Зуҳайр айтди: «ҳавлаҳу» сўзини паст (касра билан) ўқиганларнинг қироати шундай. Ва у: «Агар Мадинага қайтсак, албатта азиз бўлганлар ундан хор бўлганларни чиқариб юборади» деди. (Зайд) айтди: мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига келиб, буларни хабар бердим. У киши Абдуллаҳ ибн Убаййни чақиртириб, ундан сўрадилар, у қаттиқ қасам ичиб, бундай қилмаганини (айтди) ва: «Зайд Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга ёлғон айтди» деди. (Зайд) айтди: улар айтган нарсадан кўнглимга қаттиқ (алам) тушди, ҳатто Аллаҳ мени тасдиқлаб: «Мунофиқлар сенга келганда...» (оятини) нозил қилди. (Зайд) айтди: сўнг Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам улар учун истиғфор сўраш учун уларни чақирдилар, улар эса бошларини бурдилар. Унинг сўзи: «Гўё улар суяб қўйилган ёғочлардир». Ва у: «Улар энг келишган эркаклар эдилар» деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَبِي شَيْبَةَ - قَالَ ابْنُ عَبْدَةَ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ أَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَبْرَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ فَأَخْرَجَهُ مِنْ قَبْرِهِ فَوَضَعَهُ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَنَفَثَ عَلَيْهِ مِنْ رِيقِهِ وَأَلْبَسَهُ قَمِيصَهُ فَاللَّهُ أَعْلَمُ .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба, Зуҳайр ибн Ҳарб ва Аҳмад ибн Абда Заббий ҳадис айтдилар — матн ибн Абу Шайбаники — ибн Абда: «хабар берди» деди, қолган иккиси: «ҳадис айтди» дедилар: бизга Суфён ибн Уяйна Амрдан (ҳадис айтди)ки, у Жобирнинг шундай деганини эшитган: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Абдуллаҳ ибн Убаййнинг қабрига келдилар ва уни қабридан чиқариб, икки тиззалари устига қўйдилар, унга сўлакларидан пуркадилар ва унга кўйлакларини кийдирдилар. Аллаҳу аълам (Аллаҳ яхшироқ билувчи).
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ حُفْرَتَهُ . فَذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ سُفْيَانَ .
Менга Аҳмад ибн Юсуф Аздий ҳадис айтди, бизга Абдураззоқ ҳадис айтди, бизга ибн Журайж хабар берди: менга Амр ибн Динор хабар берди, у айтди: мен Жобир ибн Абдуллаҳнинг шундай деганини эшитдим: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Абдуллаҳ ибн Убаййнинг олдига, у қабрига киритилганидан кейин келдилар. Сўнг у (рови) Суфённинг ҳадиси каби зикр қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ جَاءَ ابْنُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ أَنْ يُعْطِيَهُ قَمِيصَهُ يُكَفِّنُ فِيهِ أَبَاهُ فَأَعْطَاهُ ثُمَّ سَأَلَهُ أَنْ يُصَلِّيَ عَلَيْهِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُصَلِّيَ عَلَيْهِ فَقَامَ عُمَرُ فَأَخَذَ بِثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُصَلِّي عَلَيْهِ وَقَدْ نَهَاكَ اللَّهُ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا خَيَّرَنِي اللَّهُ فَقَالَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لاَ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً وَسَأَزِيدُهُ عَلَى سَبْعِينَ " . قَالَ إِنَّهُ مُنَافِقٌ . فَصَلَّى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَلاَ تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلاَ تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ}
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ҳадис айтди, бизга Абу Усома ҳадис айтди, бизга Убайдуллаҳ ибн Умар Нофеъдан, у ибн Умардан ҳадис айтди, у айтди: Абдуллаҳ ибн Убайй ибн Салул вафот этганда, унинг ўғли Абдуллаҳ ибн Абдуллаҳ Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига келди ва у кишидан отасини кафанлаш учун кўйлакларини беришларини сўради. У киши унга бердилар. Сўнг ундан у (отаси)га (жаноза) намозини ўқиб беришни сўради. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга намоз ўқигани турдилар. Шунда Умар ўрнидан туриб, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг кийимларидан ушлаб: «Эй Расулуллаҳ, унга намоз ўқийсизми, ахир Аллаҳ сизни унга намоз ўқишдан қайтарган-ку?» деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Аллаҳ мени фақат ихтиёр (танлов) қилди-ку, У: «Улар учун истиғфор сўрасанг ҳам, сўрамасанг ҳам (барибир), агар улар учун етмиш марта истиғфор сўрасанг ҳам (Аллаҳ мағфират қилмайди)» деди, мен эса унга етмишдан ҳам ортиқ қўшаман» дедилар. У (Умар): «Ахир у мунофиқ-ку» деди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга намоз ўқидилар. Сўнг Аллаҳ азиз ва жалил зот: «Ва уларнинг бирортасига, у ўлганда ҳеч қачон намоз ўқима ва унинг қабри устида турма» (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ الْقَطَّانُ - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَزَادَ قَالَ فَتَرَكَ الصَّلاَةَ عَلَيْهِمْ .
Бизга Муҳаммад ибн Мусанно ва Убайдуллаҳ ибн Саъид ҳадис айтдилар, иккаласи: бизга Яҳё — у Қаттон — Убайдуллаҳдан шу иснод билан шунга ўхшаш ҳадис айтди ва шу зиёдани қўшди: у айтди: шунда у киши уларга (мунофиқларга жаноза) намозини ўқишни тарк қилдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي، مَعْمَرٍ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ اجْتَمَعَ عِنْدَ الْبَيْتِ ثَلاَثَةُ نَفَرٍ قُرَشِيَّانِ وَثَقَفِيٌّ أَوْ ثَقَفِيَّانِ وَقُرَشِيٌّ قَلِيلٌ فِقْهُ قُلُوبِهِمْ كَثِيرٌ شَحْمُ بُطُونِهِمْ فَقَالَ أَحَدُهُمْ أَتَرَوْنَ اللَّهَ يَسْمَعُ مَا نَقُولُ وَقَالَ الآخَرُ يَسْمَعُ إِنْ جَهَرْنَا وَلاَ يَسْمَعُ إِنْ أَخْفَيْنَا وَقَالَ الآخَرُ إِنْ كَانَ يَسْمَعُ إِذَا جَهَرْنَا فَهُوَ يَسْمَعُ إِذَا أَخْفَيْنَا . فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلاَ أَبْصَارُكُمْ وَلاَ جُلُودُكُمْ} الآيَةَ .
Бизга Муҳаммад ибн Абу Умар Маккий ҳадис айтди, бизга Суфён Мансурдан, у Мужоҳиддан, у Абу Маъмардан, у ибн Масъуддан ҳадис айтди, у айтди: Байт (Каъба) олдида уч киши йиғилди — икки қурайшлик ва бир сақафий, ёки икки сақафий ва бир қурайшлик — дилларининг фиқҳи (тушунчаси) оз, қоринларининг ёғи кўп эди. Улардан бири: «Сизнингча, Аллаҳ биз айтаётган нарсани эшитадими?» деди. Бошқаси: «Агар баланд айтсак эшитади, яширин айтсак эшитмайди» деди. Яна бири: «Агар баланд айтганимизда эшитса, демак яширин айтганимизда ҳам эшитади» деди. Шунда Аллаҳ азиз ва жалил зот: «Сизлар қулоқларингиз, кўзларингиз ва териларингиз ўзингизга қарши гувоҳлик беришидан яширинмас эдингизлар» — оятини нозил қилди.
وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، ح وَقَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، بِنَحْوِهِ .
Менга Абу Бакр ибн Халлод Боҳилий ҳадис айтди, бизга Яҳё — яъни ибн Саъид — ҳадис айтди, бизга Суфён ҳадис айтди, менга Сулаймон Умора ибн Умайдан, у Ваҳб ибн Робиъадан, у Абдуллаҳдан ҳадис айтди. (ҳ) Ва у (Яҳё): бизга Суфён ҳадис айтди, деди: менга Мансур Мужоҳиддан, у Абу Маъмардан, у Абдуллаҳдан шунга ўхшаш ҳадис айтди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيٍّ، - وَهُوَ ابْنُ ثَابِتٍ - قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ، يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ إِلَى أُحُدٍ فَرَجَعَ نَاسٌ مِمَّنْ كَانَ مَعَهُ فَكَانَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيهِمْ فِرْقَتَيْنِ قَالَ بَعْضُهُمْ نَقْتُلُهُمْ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ . فَنَزَلَتْ { فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ}
Бизга Убайдуллаҳ ибн Муъоз Анбарий ҳадис айтди, бизга отам ҳадис айтди, бизга Шуъба Адийдан — у ибн Собит — ҳадис айтди, у айтди: мен Абдуллаҳ ибн Язиднинг Зайд ибн Собитдан ҳадис айтаётганини эшитдим: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Уҳуд (жанги)га чиқдилар, шунда у киши билан бирга бўлганлардан бир гуруҳ одам қайтиб кетди. Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобалари улар (қайтганлар) ҳақида икки фирқага бўлиндилар. Баъзилари: «Уларни ўлдирамиз» деди, баъзилари: «Йўқ» деди. Шунда: «Сизларга нима бўлдики, мунофиқлар ҳақида икки фирқа бўлиб қолдингизлар?» (ояти) нозил бўлди.
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، كِلاَهُمَا عَنْ شُعْبَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ .
Менга Зуҳайр ибн Ҳарб ҳадис айтди, бизга Яҳё ибн Саъид ҳадис айтди. (ҳ) Ва менга Абу Бакр ибн Нофеъ ҳадис айтди, бизга Ғундар ҳадис айтди, иккаласи Шуъбадан шу иснод билан шунга ўхшаш ҳадис айтдилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ سَهْلٍ التَّمِيمِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي، مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، الْخُدْرِيِّ أَنَّ رِجَالاً، مِنَ الْمُنَافِقِينَ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانُوا إِذَا خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْغَزْوِ تَخَلَّفُوا عَنْهُ وَفَرِحُوا بِمَقْعَدِهِمْ خِلاَفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم اعْتَذَرُوا إِلَيْهِ وَحَلَفُوا وَأَحَبُّوا أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا فَنَزَلَتْ { لاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا فَلاَ تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفَازَةٍ مِنَ الْعَذَابِ}
Бизга Ҳасан ибн Али Ҳулвоний ва Муҳаммад ибн Саҳл Тамимий ҳадис айтдилар, иккаласи: бизга ибн Абу Марям ҳадис айтди, бизга Муҳаммад ибн Жаъфар хабар берди, менга Зайд ибн Аслам Атоо ибн Ясордан, у Абу Саъид Худрийдан хабар бердики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам замонида мунофиқлардан баъзи кишилар Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ғазотга чиққанларида ортда қолар, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга мухолиф равишда ўтириб қолганликларидан хурсанд бўлар эдилар. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам (ғазотдан) келганларида эса у кишига узр айтиб, қасам ичар ва қилмаган ишлари билан мақталишни яхши кўрар эдилар. Шунда: «Қилган ишларидан хурсанд бўладиган ва қилмаган нарсалари билан мақталишни яхши кўрадиган кимсаларни — уларни азобдан нажотда деб ҳисоблама» (ояти) нозил бўлди.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ، بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، أَنَّ حُمَيْدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ مَرْوَانَ قَالَ اذْهَبْ يَا رَافِعُ - لِبَوَّابِهِ - إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْ لَئِنْ كَانَ كُلُّ امْرِئٍ مِنَّا فَرِحَ بِمَا أَتَى وَأَحَبَّ أَنْ يُحْمَدَ بِمَا لَمْ يَفْعَلْ مُعَذَّبًا لَنُعَذَّبَنَّ أَجْمَعُونَ . فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَا لَكُمْ وَلِهَذِهِ الآيَةِ إِنَّمَا أُنْزِلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فِي أَهْلِ الْكِتَابِ . ثُمَّ تَلاَ ابْنُ عَبَّاسٍ { وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلاَ تَكْتُمُونَهُ} هَذِهِ الآيَةَ وَتَلاَ ابْنُ عَبَّاسٍ { لاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا} وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ سَأَلَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ شَىْءٍ فَكَتَمُوهُ إِيَّاهُ وَأَخْبَرُوهُ بِغَيْرِهِ فَخَرَجُوا قَدْ أَرَوْهُ أَنْ قَدْ أَخْبَرُوهُ بِمَا سَأَلَهُمْ عَنْهُ وَاسْتَحْمَدُوا بِذَلِكَ إِلَيْهِ وَفَرِحُوا بِمَا أَتَوْا مِنْ كِتْمَانِهِمْ إِيَّاهُ مَا سَأَلَهُمْ عَنْهُ .
Бизга Зуҳайр ибн Ҳарб ва Ҳорун ибн Абдуллаҳ ҳадис айтдилар — матн Зуҳайрники — иккаласи: бизга Ҳажжож ибн Муҳаммад ибн Журайждан ҳадис айтди, менга ибн Абу Мулайка хабар бердики, Ҳумайд ибн Абдураҳмон ибн Авф унга хабар бердики, Марвон: «Эй Рофеъ — эшик оғасига — ибн Аббоснинг олдига бориб айт: агар ҳар биримиз қилган ишидан хурсанд бўлиб, қилмаган нарсаси билан мақталишни яхши кўргани учун азобланадиган бўлса, биз ҳаммамиз албатта азобланар эдик» деди. Шунда ибн Аббос: «Сизларга бу оятдан нима? Бу оят фақат китоб аҳли ҳақида нозил қилинган» деди. Сўнг ибн Аббос: «Ва ўшанда Аллаҳ китоб берилганлардан: «Уни одамларга албатта баён қиласизлар ва уни яширмайсизлар» деб аҳд-паймон олган эди» — шу оятни тиловат қилди ва ибн Аббос: «Қилган ишларидан хурсанд бўладиган ва қилмаган нарсалари билан мақталишни яхши кўрадиган кимсаларни (азобдан нажотда деб ҳисоблама)» (оятини) ҳам тиловат қилди. Ва ибн Аббос: «Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам улардан бир нарса ҳақида сўрадилар, улар эса уни у кишидан яшириб, бошқа нарсани хабар қилдилар, сўнг у кишига сўраган нарсаларини хабар бергандек кўрсатиб чиқиб кетдилар ва бу билан у кишидан мақтов кутдилар ҳамда у киши сўраган нарсани яширганлари билан, қилган ишларидан хурсанд бўлдилар» деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بْنُ الْحَجَّاجِ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَمَّارٍ أَرَأَيْتُمْ صَنِيعَكُمْ هَذَا الَّذِي صَنَعْتُمْ فِي أَمْرِ عَلِيٍّ أَرَأْيًا رَأَيْتُمُوهُ أَوْ شَيْئًا عَهِدَهُ إِلَيْكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَا عَهِدَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا لَمْ يَعْهَدْهُ إِلَى النَّاسِ كَافَّةً وَلَكِنْ حُذَيْفَةُ أَخْبَرَنِي عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فِي أَصْحَابِي اثْنَا عَشَرَ مُنَافِقًا فِيهِمْ ثَمَانِيَةٌ لاَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ ثَمَانِيَةٌ مِنْهُمْ تَكْفِيكَهُمُ الدُّبَيْلَةُ وَأَرْبَعَةٌ " . لَمْ أَحْفَظْ مَا قَالَ شُعْبَةُ فِيهِمْ .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Асвад ибн Омир ривоят қилди, бизга Шуъба ибн Ҳажжож Қатодадан, у Абу Назрадан, у Қайсдан ривоят қилди. У деди: Мен Амморга: «Али ишида қилган бу ишингиз — бу сизлар ўзингиз топган фикрмиди ёки Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам сизларга аҳд қилиб қолдирган нарсамиди?» дедим. У деди: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизга бутун одамларга аҳд қилмаган бирон нарсани аҳд қилмаган. Лекин Ҳузайфа менга Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан хабар бериб дедики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Ашобимнинг ичида ўн иккита мунофиқ бор. Уларнинг ичида саккизтаси туя игна тешигидан ўтмагунча жаннатга кирмайдилар. Улардан саккизтасига дубайла (ўлат яраси) кифоя қилади ва тўрттаси...› деди». Шуъба улар ҳақида нима деганини ёдлаб қололмадим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ قَيْسِ بْنِ عُبَادٍ، قَالَ قُلْنَا لِعَمَّارٍ أَرَأَيْتَ قِتَالَكُمْ أَرَأْيًا رَأَيْتُمُوهُ فَإِنَّ الرَّأْىَ يُخْطِئُ وَيُصِيبُ أَوْ عَهْدًا عَهِدَهُ إِلَيْكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَا عَهِدَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا لَمْ يَعْهَدْهُ إِلَى النَّاسِ كَافَّةً . وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ فِي أُمَّتِي " . قَالَ شُعْبَةُ وَأَحْسِبُهُ قَالَ حَدَّثَنِي حُذَيْفَةُ . وَقَالَ غُنْدَرٌ أُرَاهُ قَالَ " فِي أُمَّتِي اثْنَا عَشَرَ مُنَافِقًا لاَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلاَ يَجِدُونَ رِيحَهَا حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ ثَمَانِيَةٌ مِنْهُمْ تَكْفِيكَهُمُ الدُّبَيْلَةُ سِرَاجٌ مِنَ النَّارِ يَظْهَرُ فِي أَكْتَافِهِمْ حَتَّى يَنْجُمَ مِنْ صُدُورِهِمْ " .
Бизга Муҳаммад ибн Мусанно ва Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилдилар — матн Ибн Мусанноники — улар дедилар: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба Қатодадан, у Абу Назрадан, у Қайс ибн Убоддан ривоят қилди. У деди: Биз Амморга: «Сизнинг жанг қилишингиз — бу сизлар топган фикрмиди? Зеро фикр хато ҳам қилади, тўғри ҳам бўлади. Ёки Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам сизларга қилиб қолдирган аҳдмиди?» дедик. У деди: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизга бутун одамларга аҳд қилмаган бирон нарсани аҳд қилмаган». Ва деди: Албатта Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Албатта умматимда...» деди. Шуъба деди: Ўйлайманки у: «Менга Ҳузайфа ривоят қилди» деди. Ғундар эса деди: Ўйлайманки у дедики: «Умматимда ўн иккита мунофиқ бор. Улар туя игна тешигидан ўтмагунча жаннатга кирмайдилар ва унинг ҳидини ҳам топмайдилар. Улардан саккизтасига дубайла кифоя қилади — бу ўтдан бўлган чироқ бўлиб, уларнинг елкаларида пайдо бўлиб, кўкракларидан чиқиб туради».
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ جُمَيْعٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الطُّفَيْلِ، قَالَ كَانَ بَيْنَ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْعَقَبَةِ وَبَيْنَ حُذَيْفَةَ بَعْضُ مَا يَكُونُ بَيْنَ النَّاسِ فَقَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ كَمْ كَانَ أَصْحَابُ الْعَقَبَةِ قَالَ فَقَالَ لَهُ الْقَوْمُ أَخْبِرْهُ إِذْ سَأَلَكَ قَالَ كُنَّا نُخْبَرُ أَنَّهُمْ أَرْبَعَةَ عَشَرَ فَإِنْ كُنْتَ مِنْهُمْ فَقَدْ كَانَ الْقَوْمُ خَمْسَةَ عَشَرَ وَأَشْهَدُ بِاللَّهِ أَنَّ اثْنَىْ عَشَرَ مِنْهُمْ حَرْبٌ لِلَّهِ وَلِرَسُولِهِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ الأَشْهَادُ وَعَذَرَ ثَلاَثَةً قَالُوا مَا سَمِعْنَا مُنَادِيَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ عَلِمْنَا بِمَا أَرَادَ الْقَوْمُ . وَقَدْ كَانَ فِي حَرَّةٍ فَمَشَى فَقَالَ " إِنَّ الْمَاءَ قَلِيلٌ فَلاَ يَسْبِقُنِي إِلَيْهِ أَحَدٌ " . فَوَجَدَ قَوْمًا قَدْ سَبَقُوهُ فَلَعَنَهُمْ يَوْمَئِذٍ .
Бизга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Абу Аҳмад Куфий ривоят қилди, бизга Валид ибн Жумайъ ривоят қилди, бизга Абут-Туфайл ривоят қилиб деди: Ақаба аҳлидан бўлган бир киши билан Ҳузайфа ўртасида одамлар ўртасида бўладиган бир нарса (жанжал) бўлди. Шунда у: «Аллаҳга қасам бераман, Ақаба ашоблари нечта эди?» деди. Қавм унга: «У сўраганида хабар бер унга» дедилар. У деди: «Бизга улар ўн тўрт нафар деб хабар берилар эди. Агар сен ҳам улардан бўлсанг, демак қавм ўн беш нафар бўлган. Аллаҳга қасам ичиб гувоҳлик бераманки, улардан ўн иккитаси дунё ҳаётида ва гувоҳлар турадиган кунда (қиёматда) Аллаҳ ва Унинг Расули учун уруш (душман) эди». Учовини эса у узрли санади — улар: «Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг чақирувчисини эшитмадик ва қавмнинг нимани истаганини билмадик» дедилар. У бир тошли ерда бўлиб, юриб: «Албатта сув оздир, ҳеч ким мендан олдин унга етиб бормасин» деди. Лекин у ўзидан олдин етиб борган бир қавмни топди ва ўша куни уларни лаънатлади.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ يَصْعَدُ الثَّنِيَّةَ ثَنِيَّةَ الْمُرَارِ فَإِنَّهُ يُحَطُّ عَنْهُ مَا حُطَّ عَنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ " . قَالَ فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ صَعِدَهَا خَيْلُنَا خَيْلُ بَنِي الْخَزْرَجِ ثُمَّ تَتَامَّ النَّاسُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَكُلُّكُمْ مَغْفُورٌ لَهُ إِلاَّ صَاحِبَ الْجَمَلِ الأَحْمَرِ " . فَأَتَيْنَاهُ فَقُلْنَا لَهُ تَعَالَ يَسْتَغْفِرْ لَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ وَاللَّهِ لأَنْ أَجِدَ ضَالَّتِي أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ يَسْتَغْفِرَ لِي صَاحِبُكُمْ . قَالَ وَكَانَ رَجُلٌ يَنْشُدُ ضَالَّةً لَهُ .
Бизга Убайдуллаҳ ибн Муъоз Анбарий ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Қурра ибн Холид Абуз-Зубайрдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ким Санийяга — Мурор санийясига (довон) кўтарилса, Бани Исроилдан туширилган (гуноҳ) туширилгани каби ундан ҳам туширилади» деди. У деди: Унга биринчи бўлиб кўтарилган отлиқларимиз — Бани Хазраж отлиқлари эди. Сўнг одамлар тўлиқ кўтарилдилар. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ҳаммангиз мағфират қилинган — қизил туя эгасидан бошқа» деди. Биз унинг олдига келиб унга: «Кел, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам сенга мағфират сўрасин» дедик. У эса: «Аллаҳга қасам, йўқотган нарсамни топишим — сизнинг соҳибингиз менга мағфират сўраганидан кўра менга севимлироқдир» деди. У деди: У ўзининг йўқолган нарсасини излаётган бир киши эди.
وَحَدَّثَنَاهُ يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ يَصْعَدُ ثَنِيَّةَ الْمُرَارِ أَوِ الْمَرَارِ " . بِمِثْلِ حَدِيثِ مُعَاذٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ وَإِذَا هُوَ أَعْرَابِيٌّ جَاءَ يَنْشُدُ ضَالَّةً لَهُ .
Бизга буни Яҳё ибн Ҳабиб Ҳорисий ривоят қилди, бизга Холид ибн Ҳорис ривоят қилди, бизга Қурра ривоят қилди, бизга Абуз-Зубайр Жобир ибн Абдуллаҳдан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ким Мурор санийясига (ёки Марор санийясига) кўтарилса...» деди — Муъознинг ҳадиси каби. Фақат у: «Бирданига у бир аъробий экан, ўзининг йўқолган нарсасини излаб келган экан» деди.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - وَهُوَ ابْنُ الْمُغِيرَةِ - عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ مِنَّا رَجُلٌ مِنْ بَنِي النَّجَّارِ قَدْ قَرَأَ الْبَقَرَةَ وَآلَ عِمْرَانَ وَكَانَ يَكْتُبُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَانْطَلَقَ هَارِبًا حَتَّى لَحِقَ بِأَهْلِ الْكِتَابِ - قَالَ - فَرَفَعُوهُ قَالُوا هَذَا قَدْ كَانَ يَكْتُبُ لِمُحَمَّدٍ فَأُعْجِبُوا بِهِ فَمَا لَبِثَ أَنْ قَصَمَ اللَّهُ عُنُقَهُ فِيهِمْ فَحَفَرُوا لَهُ فَوَارَوْهُ فَأَصْبَحَتِ الأَرْضُ قَدْ نَبَذَتْهُ عَلَى وَجْهِهَا ثُمَّ عَادُوا فَحَفَرُوا لَهُ فَوَارَوْهُ فَأَصْبَحَتِ الأَرْضُ قَدْ نَبَذَتْهُ عَلَى وَجْهِهَا ثُمَّ عَادُوا فَحَفَرُوا لَهُ فَوَارَوْهُ فَأَصْبَحَتِ الأَرْضُ قَدْ نَبَذَتْهُ عَلَى وَجْهِهَا فَتَرَكُوهُ مَنْبُوذًا .
Менга Муҳаммад ибн Рофиъ ривоят қилди, бизга Абун-Назр ривоят қилди, бизга Сулаймон — у Ибнул-Муғийрадир — Собитдан, у Анас ибн Моликдан ривоят қилди. У деди: Биздан Бани Нажжордан бўлган бир киши бор эди. У Бақара ва Оли Имрон сураларини ўқиган ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга (ваҳий) ёзиб турар эди. Сўнг у қочиб кетиб, аҳли китобга (яҳудий ва насороларга) қўшилди. У деди: Улар уни юқори кўтариб: «Бу Муҳаммадга ёзиб турарди» дейишди ва ундан ҳайратланишди. Кўп ўтмай Аллаҳ уларнинг орасида унинг бўйнини синдирди (уни ўлдирди). Улар унга қабр қазиб, уни кўмишди. Лекин эртаси куни ер уни ўз юзига отиб чиқарган эди. Сўнг яна унга қабр қазиб кўмишди, эртасига яна ер уни юзига отиб чиқарган эди. Сўнг яна унга қабр қазиб кўмишди, эртасига яна ер уни юзига отиб чиқарган эди. Шунда уни ташланган ҳолда қолдирдилар.
حَدَّثَنِي أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا حَفْصٌ، - يَعْنِي ابْنَ غِيَاثٍ - عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ فَلَمَّا كَانَ قُرْبَ الْمَدِينَةِ هَاجَتْ رِيحٌ شَدِيدَةٌ تَكَادُ أَنْ تَدْفِنَ الرَّاكِبَ فَزَعَمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بُعِثَتْ هَذِهِ الرِّيحُ لِمَوْتِ مُنَافِقٍ " . فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ فَإِذَا مُنَافِقٌ عَظِيمٌ مِنَ الْمُنَافِقِينَ قَدْ مَاتَ .
Менга Абу Курайб Муҳаммад ибнул-Ало ривоят қилди, бизга Ҳафс — яъни Ибн Ғиёс — Аъмашдан, у Абу Суфёндан, у Жобирдан ривоят қилди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бир сафардан қайтди. Мадинага яқинлашганда кучли бир шамол турди, у деярли отлиқни кўмиб юборар эди. У (Жобир) Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг: «Бу шамол бир мунофиқнинг ўлими учун юборилди» деганини айтди. Мадинага келганида мунофиқлардан катта бир мунофиқ вафот этган экан.
حَدَّثَنِي عَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدٍ النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ، مُوسَى الْيَمَامِيُّ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، حَدَّثَنَا إِيَاسٌ، حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، عُدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مَوْعُوكًا - قَالَ - فَوَضَعْتُ يَدِي عَلَيْهِ فَقُلْتُ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ رَجُلاً أَشَدَّ حَرًّا . فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَشَدَّ حَرًّا مِنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ هَذَيْنِكَ الرَّجُلَيْنِ الرَّاكِبَيْنِ الْمُقَفِّيَيْنِ " . لِرَجُلَيْنِ حِينَئِذٍ مِنْ أَصْحَابِهِ .
Менга Аббос ибн Абдулазим Анбарий ривоят қилди, бизга Абу Муҳаммад Назр ибн Муҳаммад ибн Мусо Ямомий ривоят қилди, бизга Икрима ривоят қилди, бизга Иёс ривоят қилди, менга отам ривоят қилиб деди: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан иситмалаб ётган бир кишини йўқлаб бордик. У деди: Мен қўлимни унга қўйиб: «Аллаҳга қасам, бугунгидек иссиғи кучли кишини кўрмаган эдим» дедим. Шунда Аллаҳнинг Набийи соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сизларга ундан ҳам қиёмат кунида иссиғи кучлироқ нарсани хабар бермайинми — мана шу отланган, орқа ўгириб кетаётган икки кишини» деди — ўшанда ўз ашобларидан икки кишига ишорат қилиб.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي ح، وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، - وَاللَّفْظُ لَهُ - أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، - يَعْنِي الثَّقَفِيَّ - حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَثَلُ الْمُنَافِقِ كَمَثَلِ الشَّاةِ الْعَائِرَةِ بَيْنَ الْغَنَمَيْنِ تَعِيرُ إِلَى هَذِهِ مَرَّةً وَإِلَى هَذِهِ مَرَّةً " .
Менга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди (ҳ); бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ҳам ривоят қилди, бизга Абу Усома ривоят қилди, улар дедилар: бизга Убайдуллаҳ ривоят қилди (ҳ); бизга Муҳаммад ибн Мусанно ҳам ривоят қилди — матн уники — бизга Абдулваҳҳоб — яъни Сақафий — хабар берди, бизга Убайдуллаҳ Нофиъдан, у Ибн Умардан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У деди: «Мунофиқнинг мисоли икки қўй суруви ўртасида сарсонинг гангиб юрган қўй кабидир — гоҳ бунисига, гоҳ унисига ўтиб туради».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيَّ - عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " تَكِرُّ فِي هَذِهِ مَرَّةً وَفِي هَذِهِ مَرَّةً " .
Бизга Қутайба ибн Саъид ривоят қилди, бизга Яъқуб — яъни Ибн Абдурраҳмон Қорийй — Мусо ибн Уқбадан, у Нофиъдан, у Ибн Умардан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шунга ўхшаш ривоят қилди. Фақат у: «Гоҳ бунисига, гоҳ унисига қайтиб туради» деди.