باب تَحْرِيمِ طَلاَقِ الْحَائِضِ بِغَيْرِ رِضَاهَا وَأَنَّهُ لَوْ خَالَفَ وَقَعَ الطَّلاَقُ وَيُؤْمَرُ بِجْعَتِهَا
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهْىَ حَائِضٌ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا ثُمَّ لْيَتْرُكْهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ تَحِيضَ ثُمَّ تَطْهُرَ ثُمَّ إِنْ شَاءَ أَمْسَكَ بَعْدُ وَإِنْ شَاءَ طَلَّقَ قَبْلَ أَنْ يَمَسَّ فَتِلْكَ الْعِدَّةُ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يُطَلَّقَ لَهَا النِّسَاءُ" .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ат-Тамимий ривоят қилди, у деди: Молик ибн Анасга Нофидан, у Ибн Умардан (ривоят қилганини) ўқиб бердим — у (Ибн Умар) Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) даврида аёлини ҳайз ҳолатида талоқ қилди. Умар ибн ал-Хаттоб Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан бу ҳақда сўради. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Унга буюр, уни қайтариб олсин (ружуъ қилсин), сўнг уни поклангунча, кейин (яна) ҳайз кўриб, сўнг поклангунча қолдирсин; сўнг хоҳласа, шундан кейин (уни) ушлаб турсин, хоҳласа, (унга) яқинлик қилишдан олдин талоқ қилсин. Мана шу — Аллаҳ азза ва жалла аёллар учун талоқ қилинишини буюрган идда (муддати)дир» деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، رُمْحٍ - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى - قَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا لَيْثٌ، وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، - عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَةً لَهُ وَهْىَ حَائِضٌ تَطْلِيقَةً وَاحِدَةً فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُرَاجِعَهَا ثُمَّ يُمْسِكَهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ تَحِيضَ عِنْدَهُ حَيْضَةً أُخْرَى ثُمَّ يُمْهِلَهَا حَتَّى تَطْهُرَ مِنْ حَيْضَتِهَا فَإِنْ أَرَادَ أَنْ يُطَلِّقَهَا فَلْيُطَلِّقْهَا حِينَ تَطْهُرُ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُجَامِعَهَا فَتِلْكَ الْعِدَّةُ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ أَنْ يُطَلَّقَ لَهَا النِّسَاءُ . وَزَادَ ابْنُ رُمْحٍ فِي رِوَايَتِهِ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ إِذَا سُئِلَ عَنْ ذَلِكَ قَالَ لأَحَدِهِمْ أَمَّا أَنْتَ طَلَّقْتَ امْرَأَتَكَ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَنِي بِهَذَا وَإِنْ كُنْتَ طَلَّقْتَهَا ثَلاَثًا فَقَدْ حَرُمَتْ عَلَيْكَ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَكَ وَعَصَيْتَ اللَّهَ فِيمَا أَمَرَكَ مِنْ طَلاَقِ امْرَأَتِكَ . قَالَ مُسْلِمٌ جَوَّدَ اللَّيْثُ فِي قَوْلِهِ تَطْلِيقَةً وَاحِدَةً .
Бизга Яҳё ибн Яҳё, Қутайба ва Ибн Румҳ — лафз Яҳёники — ривоят қилди — Қутайба: бизга Лайс ривоят қилди, деди, бошқа иккиси: бизга ал-Лайс ибн Саъд хабар берди, дедилар — Нофидан, у Абдуллаҳдан (ривоят қилдики), у ўз аёлини ҳайз ҳолатида бир талоқ қилди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга уни қайтариб олишни (ружуъ қилишни), сўнг уни поклангунча ушлаб туришни, кейин унинг ҳузурида бошқа бир ҳайз кўришини (кутишни), сўнг ҳайзидан поклангунча кутишни буюрди; агар уни талоқ қилмоқчи бўлса, покланган пайтида, унга жимаъ (яқинлик) қилишдан олдин талоқ қилсин. Мана шу — Аллаҳ аёллар учун талоқ қилинишини буюрган идда (муддати)дир. Ибн Румҳ ўз ривоятида (шуни) қўшди: Абдуллаҳ бу ҳақда сўралганда, улардан бирига: «Агар сен аёлингни бир ёки икки марта талоқ қилган бўлсанг, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мени шунга буюрган; агар уни уч марта талоқ қилган бўлсанг, у сендан бошқа эр никоҳламагунча сенга ҳаром бўлибди ва сен аёлингни талоқ қилиш ҳақида Аллаҳ буюрган (амрида) Унга осий бўлубсан» дерди. Муслим деди: Лайс «бир талоқ» деган сўзида (энг) аниқ (ривоят) қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ طَلَّقْتُ امْرَأَتِي عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْىَ حَائِضٌ فَذَكَرَ ذَلِكَ عُمَرُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا ثُمَّ لْيَدَعْهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ تَحِيضَ حَيْضَةً أُخْرَى فَإِذَا طَهُرَتْ فَلْيُطَلِّقْهَا قَبْلَ أَنْ يُجَامِعَهَا أَوْ يُمْسِكْهَا فَإِنَّهَا الْعِدَّةُ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ أَنْ يُطَلَّقَ لَهَا النِّسَاءُ " . قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ قُلْتُ لِنَافِعٍ مَا صَنَعَتِ التَّطْلِيقَةُ قَالَ وَاحِدَةٌ اعْتَدَّ بِهَا .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ Нофидан, у Ибн Умардан ривоят қилди, у деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) даврида аёлимни ҳайз ҳолатида талоқ қилдим. Умар буни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га айтди, у: «Унга буюр, уни қайтариб олсин, сўнг уни поклангунча, кейин бошқа бир ҳайз кўргунча қолдирсин; покланганда, унга жимаъ қилишдан олдин уни талоқ қилсин ёки ушлаб турсин. Албатта бу — Аллаҳ аёллар учун талоқ қилинишини буюрган идда (муддати)дир» деди. Убайдуллаҳ деди: Мен Нофига: «Ўша талоқ нима бўлди?» дедим. У: «Битта (деб) ҳисобланди» деди.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ قَوْلَ عُبَيْدِ اللَّهِ لِنَافِعٍ . قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى فِي رِوَايَتِهِ فَلْيَرْجِعْهَا . وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فَلْيُرَاجِعْهَا .
Ва бизга буни Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Ибн ал-Мусанно ривоят қилиб, иккаласи: бизга Абдуллаҳ ибн Идрис Убайдуллаҳдан шу иснод билан унга ўхшаш ривоят қилди, дедилар ва Убайдуллаҳнинг Нофига айтган сўзини зикр қилмади. Ибн ал-Мусанно ўз ривоятида: «уни қайтариб олсин (фал-яржиъҳа)» деди; Абу Бакр: «уни қайтариб олсин (фал-юрожиъҳа)» деди.
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهْىَ حَائِضٌ فَسَأَلَ عُمَرُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَهُ أَنْ يَرْجِعَهَا ثُمَّ يُمْهِلَهَا حَتَّى تَحِيضَ حَيْضَةً أُخْرَى ثُمَّ يُمْهِلَهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ يُطَلِّقَهَا قَبْلَ أَنْ يَمَسَّهَا فَتِلْكَ الْعِدَّةُ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ أَنْ يُطَلَّقَ لَهَا النِّسَاءُ . قَالَ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا سُئِلَ عَنِ الرَّجُلِ يُطَلِّقُ امْرَأَتَهُ وَهْىَ حَائِضٌ يَقُولُ أَمَّا أَنْتَ طَلَّقْتَهَا وَاحِدَةً أَوِ اثْنَتَيْنِ . إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهُ أَنْ يَرْجِعَهَا ثُمَّ يُمْهِلَهَا حَتَّى تَحِيضَ حَيْضَةً أُخْرَى ثُمَّ يُمْهِلَهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ يُطَلِّقَهَا قَبْلَ أَنْ يَمَسَّهَا وَأَمَّا أَنْتَ طَلَّقْتَهَا ثَلاَثًا فَقَدْ عَصَيْتَ رَبَّكَ فِيمَا أَمَرَكَ بِهِ مِنْ طَلاَقِ امْرَأَتِكَ . وَبَانَتْ مِنْكَ .
Ва менга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Исмоил Айюбдан, у Нофидан ривоят қилдики, Ибн Умар ўз аёлини ҳайз ҳолатида талоқ қилди. Умар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан сўради, у унга уни қайтариб олишни, сўнг бошқа бир ҳайз кўргунча кутишни, кейин поклангунча кутишни, сўнг унга тегмасдан (яқинлик қилмасдан) олдин талоқ қилишни буюрди. Мана шу — Аллаҳ аёллар учун талоқ қилинишини буюрган идда (муддати)дир. (Ровий) деди: Ибн Умар аёлини ҳайз ҳолатида талоқ қиладиган киши ҳақида сўралганда: «Агар сен уни бир ёки икки марта талоқ қилган бўлсанг — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга уни қайтариб олишни, сўнг бошқа бир ҳайз кўргунча кутишни, кейин поклангунча кутишни, сўнг унга тегмасдан олдин талоқ қилишни буюрган; аммо сен уни уч марта талоқ қилган бўлсанг, аёлингни талоқ қилиш ҳақида Роббинг буюрган (амрида) Унга осий бўлубсан ва у сендан (қатъий) ажралди» дерди.
حَدَّثَنِي عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - وَهُوَ ابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ - عَنْ عَمِّهِ، أَخْبَرَنَا سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ طَلَّقْتُ امْرَأَتِي وَهْىَ حَائِضٌ فَذَكَرَ ذَلِكَ عُمَرُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَتَغَيَّظَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا حَتَّى تَحِيضَ حَيْضَةً أُخْرَى مُسْتَقْبَلَةً سِوَى حَيْضَتِهَا الَّتِي طَلَّقَهَا فِيهَا فَإِنْ بَدَا لَهُ أَنْ يُطَلِّقَهَا فَلْيُطَلِّقْهَا طَاهِرًا مِنْ حَيْضَتِهَا قَبْلَ أَنْ يَمَسَّهَا فَذَلِكَ الطَّلاَقُ لِلْعِدَّةِ كَمَا أَمَرَ اللَّهُ " . وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ طَلَّقَهَا تَطْلِيقَةً وَاحِدَةً فَحُسِبَتْ مِنْ طَلاَقِهَا وَرَاجَعَهَا عَبْدُ اللَّهِ كَمَا أَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
менга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, менга Яъқуб ибн Иброҳим хабар берди, бизга Муҳаммад — у аз-Зуҳрийнинг жияни — амакисидан ривоят қилди, бизга Солим ибн Абдуллаҳ хабар бердики, Абдуллаҳ ибн Умар деди: Мен аёлимни ҳайз ҳолатида талоқ қилдим. Умар буни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га айтди, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ғазабланди, сўнг: «Унга буюр, уни қайтариб олсин — токи у (аёл) талоқ қилинган ҳайзидан бошқа, кейинги (янги) бир ҳайзни кўргунча; агар унга уни талоқ қилиш маъқул бўлса, ҳайзидан пок ҳолда, унга тегмасдан олдин талоқ қилсин. Мана шу — Аллаҳ буюрган идда учун (қилинадиган) талоқдир» деди. Абдуллаҳ уни бир талоқ қилган эди, у унинг талоқидан (бири деб) ҳисобланди, Абдуллаҳ уни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) буюрганидек қайтариб олди.
وَحَدَّثَنِيهِ إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ رَبِّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنِي الزُّبَيْدِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ فَرَاجَعْتُهَا وَحَسَبْتُ لَهَا التَّطْلِيقَةَ الَّتِي طَلَّقْتُهَا .
Ва менга буни Ишоқ ибн Мансур ривоят қилди, бизга Язид ибн Абд Раббиҳ хабар берди, бизга Муҳаммад ибн Ҳарб ривоят қилди, менга аз-Зубайдий аз-Зуҳрийдан шу иснод билан (ривоят қилди), фақат у: Ибн Умар: «Мен уни қайтариб олдим ва унга талоқ қилган ўша талоқимни (бири деб) ҳисобладим» деди, деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ - وَاللَّفْظُ لأَبِي بَكْرٍ - قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، مَوْلَى آلِ طَلْحَةَ عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهْىَ حَائِضٌ فَذَكَرَ ذَلِكَ عُمَرُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا ثُمَّ لْيُطَلِّقْهَا طَاهِرًا أَوْ حَامِلاً " .
Ва бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба, Зуҳайр ибн Ҳарб ва Ибн Нумайр — лафз Абу Бакрники — ривоят қилиб: бизга Вакиъ Суфёндан, у Ол Талҳанинг озоди (мавлоси) Муҳаммад ибн Абдурраҳмондан, у Солимдан, у Ибн Умардан ривоят қилди, дедилар — у ўз аёлини ҳайз ҳолатида талоқ қилди. Умар буни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га айтди, у: «Унга буюр, уни қайтариб олсин, сўнг уни пок ёки ҳомиладор ҳолда талоқ қилсин» деди.
وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ الأَوْدِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، - وَهُوَ ابْنُ بِلاَلٍ - حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهْىَ حَائِضٌ فَسَأَلَ عُمَرُ عَنْ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ تَحِيضَ حَيْضَةً أُخْرَى ثُمَّ تَطْهُرَ ثُمَّ يُطَلِّقَ بَعْدُ أَوْ يُمْسِكَ " .
Ва менга Аҳмад ибн Усмон ибн Ҳаким ал-Авдий ривоят қилди, бизга Холид ибн Махлад ривоят қилди, менга Сулаймон — у ибн Билол — ривоят қилди, менга Абдуллаҳ ибн Динор Ибн Умардан ривоят қилдики, у ўз аёлини ҳайз ҳолатида талоқ қилди. Умар бу ҳақда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан сўради, у: «Унга буюр, уни қайтариб олсин — токи у покланиб, сўнг бошқа бир ҳайз кўриб, кейин (яна) поклангунча; сўнг шундан кейин талоқ қилсин ёки ушлаб турсин» деди.
وَحَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ، سِيرِينَ قَالَ مَكَثْتُ عِشْرِينَ سَنَةً يُحَدِّثُنِي مَنْ لاَ أَتَّهِمُ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثَلاَثًا وَهْىَ حَائِضٌ فَأُمِرَ أَنْ يُرَاجِعَهَا فَجَعَلْتُ لاَ أَتَّهِمُهُمْ وَلاَ أَعْرِفُ الْحَدِيثَ حَتَّى لَقِيتُ أَبَا غَلاَّبٍ يُونُسَ بْنَ جُبَيْرٍ الْبَاهِلِيَّ . وَكَانَ ذَا ثَبَتٍ فَحَدَّثَنِي أَنَّهُ سَأَلَ ابْنَ عُمَرَ فَحَدَّثَهُ أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ تَطْلِيقَةً وَهْىَ حَائِضٌ فَأُمِرَ أَنْ يَرْجِعَهَا - قَالَ - قُلْتُ أَفَحُسِبَتْ عَلَيْهِ قَالَ فَمَهْ . أَوَإِنْ عَجَزَ وَاسْتَحْمَقَ
Ва менга Али ибн Ҳужр ас-Саъдий ривоят қилди, бизга Исмоил ибн Иброҳим Айюбдан, у Ибн Сириндан ривоят қилди, у деди: Мен йигирма йил — ўзим айбламайдиган (ишончли) кишилар менга Ибн Умар аёлини ҳайз ҳолатида уч (талоқ) қилган ва уни қайтариб олишга буюрилган деб ривоят қилган ҳолда — турдим; мен уларни айбламас, (аммо) ҳадисни (аниқ) билмас эдим; токи Абу Ғаллоб Юнус ибн Жубайр ал-Боҳилийни учратгунча — у собит (ишончли) киши эди — у менга ривоят қилдики, у Ибн Умардан сўради, у (Ибн Умар) унга ривоят қилдики, у аёлини ҳайз ҳолатида бир талоқ қилди ва уни қайтариб олишга буюрилди. (Юнус) деди: Мен: «У (талоқ) унга ҳисобландими?» дедим. У: «Бўлмаса-чи (албатта)? Ҳатто у ожиз қолиб, аҳмоқлик қилган бўлса ҳам (ҳисобланади)» деди.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو الرَّبِيعِ، وَقُتَيْبَةُ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . نَحْوَهُ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَسَأَلَ عُمَرُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَهُ .
Ва бизга буни Абур-Робиъ ва Қутайба ривоят қилиб, иккаласи: бизга Ҳаммод Айюбдан шу иснод билан унга ўхшаш ривоят қилди, дедилар; фақат у: «Умар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан сўради, у унга буюрди» деди.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، عَنْ أَيُّوبَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَسَأَلَ عُمَرُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَأَمَرَهُ أَنْ يُرَاجِعَهَا حَتَّى يُطَلِّقَهَا طَاهِرًا مِنْ غَيْرِ جِمَاعٍ وَقَالَ " يُطَلِّقُهَا فِي قُبُلِ عِدَّتِهَا " .
Ва бизга Абдул-Ворис ибн Абдуссамад ривоят қилди, менга отам бобомдан, у Айюбдан шу иснод билан ривоят қилди ва ҳадисда: «Умар бу ҳақда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан сўради, у унга уни қайтариб олишни буюрди — токи уни жимаъсиз (яқинликсиз) пок ҳолда талоқ қилгунча» деди ва: «Уни иддаси олдида (яъни поклиги бошида) талоқ қилсин» деди.
وَحَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ، عَنْ يُونُسَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ، سِيرِينَ عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عُمَرَ رَجُلٌ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهْىَ حَائِضٌ فَقَالَ أَتَعْرِفُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَإِنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهْىَ حَائِضٌ فَأَتَى عُمَرُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ فَأَمَرَهُ أَنْ يَرْجِعَهَا ثُمَّ تَسْتَقْبِلَ عِدَّتَهَا . قَالَ فَقُلْتُ لَهُ إِذَا طَلَّقَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ وَهْىَ حَائِضٌ أَتَعْتَدُّ بِتِلْكَ التَّطْلِيقَةِ فَقَالَ فَمَهْ أَوَإِنْ عَجَزَ وَاسْتَحْمَقَ
Ва менга Яъқуб ибн Иброҳим ад-Даврақий Ибн Улайядан, у Юнусдан, у Муҳаммад ибн Сириндан, у Юнус ибн Жубайрдан ривоят қилди, у деди: Мен Ибн Умарга: «Бир киши аёлини ҳайз ҳолатида талоқ қилди (қандай бўлади)?» дедим. У: «Абдуллаҳ ибн Умарни танийсанми? У ўз аёлини ҳайз ҳолатида талоқ қилди; Умар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига келиб, ундан сўради, у унга уни қайтариб олишни, сўнг (аёл) иддасини (янгидан) бошлашини буюрди» деди. (Юнус) деди: Мен унга: «Киши аёлини ҳайз ҳолатида талоқ қилса, ўша талоқ ҳисобланадими?» дедим. У: «Бўлмаса-чи? Ҳатто у ожиз қолиб, аҳмоқлик қилган бўлса ҳам (ҳисобланади)» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ يُونُسَ بْنَ جُبَيْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ طَلَّقْتُ امْرَأَتِي وَهْىَ حَائِضٌ فَأَتَى عُمَرُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لِيُرَاجِعْهَا . فَإِذَا طَهَرَتْ فَإِنْ شَاءَ فَلْيُطَلِّقْهَا " . قَالَ فَقُلْتُ لاِبْنِ عُمَرَ أَفَاحْتَسَبْتَ بِهَا قَالَ مَا يَمْنَعُهُ . أَرَأَيْتَ إِنْ عَجَزَ وَاسْتَحْمَقَ
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ва Ибн Башшор ривоят қилиб — Ибн ал-Мусанно: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, деди — бизга Шуъба Қатодадан ривоят қилди, у деди: Мен Юнус ибн Жубайрни эшитдим, у деди: Мен Ибн Умарни шундай деяётганини эшитдим: Мен аёлимни ҳайз ҳолатида талоқ қилдим. Умар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига келиб, буни унга айтди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Уни қайтариб олсин; покланганда, агар хоҳласа, уни талоқ қилсин» деди. (Юнус) деди: Мен Ибн Умарга: «Уни (талоқ деб) ҳисобладингми?» дедим. У: «Нима тўса оларди (албатта ҳисобланди)? Агар у ожиз қолиб, аҳмоқлик қилган бўлса (нима қилардин)?» деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ، سِيرِينَ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنِ امْرَأَتِهِ الَّتِي، طَلَّقَ فَقَالَ طَلَّقْتُهَا وَهْىَ حَائِضٌ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِعُمَرَ فَذَكَرَهُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا فَإِذَا طَهَرَتْ فَلْيُطَلِّقْهَا لِطُهْرِهَا " . قَالَ فَرَاجَعْتُهَا ثُمَّ طَلَّقْتُهَا لِطُهْرِهَا . قُلْتُ فَاعْتَدَدْتَ بِتِلْكَ التَّطْلِيقَةِ الَّتِي طَلَّقْتَ وَهْىَ حَائِضٌ قَالَ مَا لِيَ لاَ أَعْتَدُّ بِهَا وَإِنْ كُنْتُ عَجَزْتُ وَاسْتَحْمَقْتُ .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Холид ибн Абдуллаҳ Абдулмаликдан, у Анас ибн Сириндан хабар берди, у деди: Мен Ибн Умардан у талоқ қилган аёли ҳақида сўрадим. У: «Мен уни ҳайз ҳолатида талоқ қилдим. Бу Умарга айтилди, у буни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га айтди, у: ‹Унга буюр, уни қайтариб олсин; покланганда, уни поклигида талоқ қилсин›, деди» деди. (Анас) деди: Мен уни қайтариб олдим, сўнг уни поклигида талоқ қилдим. Мен: «Сен ҳайз ҳолатида талоқ қилган ўша талоқни (санаб) ҳисобладингми?» дедим. У: «Нега уни ҳисобламас эканман, агар ожиз қолиб, аҳмоқлик қилган бўлсам ҳам (ҳисобланади)» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، قَالَ طَلَّقْتُ امْرَأَتِي وَهْىَ حَائِضٌ فَأَتَى عُمَرُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ " مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا ثُمَّ إِذَا طَهَرَتْ فَلْيُطَلِّقْهَا " . قُلْتُ لاِبْنِ عُمَرَ أَفَاحْتَسَبْتَ بِتِلْكَ التَّطْلِيقَةِ قَالَ فَمَهْ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ва Ибн Башшор ривоят қилиб — Ибн ал-Мусанно: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, деди — бизга Шуъба Анас ибн Сириндан ривоят қилдики, у Ибн Умарни эшитди, у деди: Мен аёлимни ҳайз ҳолатида талоқ қилдим. Умар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига келиб, унга хабар берди, у: «Унга буюр, уни қайтариб олсин, сўнг покланганда, уни талоқ қилсин» деди. Мен Ибн Умарга: «Ўша талоқни (санаб) ҳисобладингми?» дедим. У: «Бўлмаса-чи (албатта)» деди.
وَحَدَّثَنِيهِ يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، ح وَحَدَّثَنِيهِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ، بِشْرٍ حَدَّثَنَا بَهْزٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّ فِي، حَدِيثِهِمَا " لِيَرْجِعْهَا " . وَفِي حَدِيثِهِمَا قَالَ قُلْتُ لَهُ أَتَحْتَسِبُ بِهَا قَالَ فَمَهْ .
Ва менга буни Яҳё ибн Ҳабиб ривоят қилди, бизга Холид ибн ал-Ҳорис ривоят қилди; (ҳ) ва менга буни Абдурраҳмон ибн Бишр ривоят қилди, бизга Баҳз ривоят қилди, иккаласи: бизга Шуъба шу иснод билан (ривоят қилди), дедилар; фақат уларнинг ҳадисида: «Уни қайтариб олсин (ли-яржиъҳа)» (дейилган); ва уларнинг ҳадисида: «Мен унга: ‹Уни (талоқ деб) ҳисоблайсанми?›, дедим; у: ‹Бўлмаса-чи›, деди» (дейилган).
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، يُسْأَلُ عَنْ رَجُلٍ، طَلَّقَ امْرَأَتَهُ حَائِضًا فَقَالَ أَتَعْرِفُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ نَعَمْ . قَالَ فَإِنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ حَائِضًا فَذَهَبَ عُمَرُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ الْخَبَرَ فَأَمَرَهُ أَنْ يُرَاجِعَهَا قَالَ لَمْ أَسْمَعْهُ يَزِيدُ عَلَى ذَلِكَ لأَبِيهِ.
Ва бизга Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ хабар берди, бизга Ибн Журайж хабар берди, менга Ибн Товус отасидан хабар бердики, у Ибн Умарни — аёлини ҳайз ҳолатида талоқ қилган киши ҳақида сўралганда — эшитди, у: «Абдуллаҳ ибн Умарни танийсанми?» деди. У: «Ҳа» деди. У: «У ўз аёлини ҳайз ҳолатида талоқ қилди, Умар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига бориб, унга хабарни айтди, у унга уни қайтариб олишни буюрди» деди. (Ровий) деди: Мен уни (Товус) отасига бундан ортиғини қўшаётганини эшитмадим.
وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَيْمَنَ، مَوْلَى عَزَّةَ يَسْأَلُ ابْنَ عُمَرَ وَأَبُو الزُّبَيْرِ يَسْمَعُ ذَلِكَ كَيْفَ تَرَى فِي رَجُلٍ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ حَائِضًا فَقَالَ طَلَّقَ ابْنُ عُمَرَ امْرَأَتَهُ وَهْىَ حَائِضٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَ عُمَرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهْىَ حَائِضٌ . فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لِيُرَاجِعْهَا " . فَرَدَّهَا وَقَالَ " إِذَا طَهَرَتْ فَلْيُطَلِّقْ أَوْ لِيُمْسِكْ " . قَالَ ابْنُ عُمَرَ وَقَرَأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ فِي قُبُلِ عِدَّتِهِنَّ .
Ва менга Ҳорун ибн Абдуллаҳ ривоят қилди, бизга Ҳажжож ибн Муҳаммад ривоят қилди, у деди: Ибн Журайж деди: менга Абуз-Зубайр хабар бердики, у Аззанинг озоди (мавлоси) Абдурраҳмон ибн Айманни — Абуз-Зубайр буни эшитиб турган ҳолда — Ибн Умардан: «Аёлини ҳайз ҳолатида талоқ қилган киши ҳақида нима дейсан?» деб сўраганини эшитди. У: «Ибн Умар ўз аёлини Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) даврида ҳайз ҳолатида талоқ қилди. Умар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан сўраб: ‹Абдуллаҳ ибн Умар аёлини ҳайз ҳолатида талоқ қилди›, деди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: ‹Уни қайтариб олсин›, деди» деди. У уни қайтарди ва: «Покланганда, талоқ қилсин ёки ушлаб турсин» деди. Ибн Умар деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): ‹Эй Набий, аёлларни талоқ қилсангиз, уларни иддалари олдида (пок пайтида) талоқ қилинглар›, деб ўқиди.
وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، . نَحْوَ هَذِهِ الْقِصَّةِ .
Ва менга Ҳорун ибн Абдуллаҳ ривоят қилди, бизга Абу Осим Ибн Журайждан, у Абуз-Зубайрдан, у Ибн Умардан шу қиссага ўхшаш ривоят қилди.
وَحَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَيْمَنَ، مَوْلَى عُرْوَةَ يَسْأَلُ ابْنَ عُمَرَ وَأَبُو الزُّبَيْرِ يَسْمَعُ بِمِثْلِ حَدِيثِ حَجَّاجٍ وَفِيهِ بَعْضُ الزِّيَادَةِ . قَالَ مُسْلِمٌ أَخْطَأَ حَيْثُ قَالَ عُرْوَةَ إِنَّمَا هُوَ مَوْلَى عَزَّةَ .
Ва менга буни Муҳаммад ибн Рофиъ ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, бизга Ибн Журайж хабар берди, менга Абуз-Зубайр хабар бердики, у Урванинг озоди (мавлоси) Абдурраҳмон ибн Айманни — Абуз-Зубайр эшитиб турган ҳолда — Ибн Умардан сўраганини (эшитди) — Ҳажжожнинг ҳадиси каби, унда бироз зиёда (қўшимча) бор. Муслим деди: У «Урва» деб хато қилди; аслида у Аззанинг озодидир.