حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قال حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْفَرْوِيُّ، قال حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ بْنِ النُّعْمَانِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا أَحَبَّ اللَّهُ عَبْدًا حَمَاهُ الدُّنْيَا كَمَا يَظَلُّ أَحَدُكُمْ يَحْمِي سَقِيمَهُ الْمَاءَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ صُهَيْبٍ وَأُمِّ الْمُنْذِرِ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً . حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قال أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ قَتَادَةَ بْنِ النُّعْمَانِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَتَادَةُ بْنُ النُّعْمَانِ الظَّفَرِيُّ هُوَ أَخُو أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ لأُمِّهِ وَمَحْمُودُ بْنُ لَبِيدٍ قَدْ أَدْرَكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَرَآهُ وَهُوَ غُلاَمٌ صَغِيرٌ .
Бизга Муҳаммад ибн Яҳё ривоят қилди, у деди: бизга Ишоқ ибн Муҳаммад ал-Фарвий ривоят қилди, у деди: бизга Исмоил ибн Жаъфар ривоят қилди, у Умора ибн Ғазийядан, у Осим ибн Умар ибн Қатодадан, у Маҳмуд ибн Лабиддан, у Қатода ибн ан-Нуъмондан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳ бирор бандани севса, бирингиз касалини сувдан (зарарли нарсадан) сақлаб турганидек, уни дунёдан сақлайди (парҳез қилдиради),» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Суҳайб ва Уммул-Мунзирдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Бу ҳадис Маҳмуд ибн Лабиддан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан мурсал (саҳобани тилга олмасдан) ҳам ривоят қилинган. Бизга буни Али ибн Ҳужр ривоят қилди, у деди: бизга Исмоил ибн Жаъфар хабар берди, у Амр ибн Абу Амрдан, у Осим ибн Умар ибн Қатодадан, у Маҳмуд ибн Лабиддан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшашини (ривоят қилди) ва унда Қатода ибн ан-Нуъмонни тилга олмади. Абу Исо (Термизий) деди: Қатода ибн ан-Нуъмон аз-Зафарий — Абу Саид ал-Худрийнинг она томонидан укасидир; Маҳмуд ибн Лабид эса Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га етишган ва кичик бола чоғида у зотни кўрган.
حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ، قال حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قال حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ التَّيْمِيِّ، عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ، عَنْ أُمِّ الْمُنْذِرِ، قَالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ عَلِيٌّ وَلَنَا دَوَالٍ مُعَلَّقَةٌ قَالَتْ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْكُلُ وَعَلِيٌّ مَعَهُ يَأْكُلُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِعَلِيٍّ " مَهْ مَهْ يَا عَلِيُّ فَإِنَّكَ نَاقِهٌ " . قَالَ فَجَلَسَ عَلِيٌّ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَأْكُلُ . قَالَتْ فَجَعَلْتُ لَهُمْ سِلْقًا وَشَعِيرًا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا عَلِيُّ مِنْ هَذَا فَأَصِبْ فَإِنَّهُ أَوْفَقُ لَكَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ فُلَيْحٍ . وَيُرْوَى عَنْ فُلَيْحٍ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، وَأَبُو دَاوُدَ قَالاَ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَعْقُوبَ، عَنْ أُمِّ الْمُنْذِرِ الأَنْصَارِيَّةِ، فِي حَدِيثِهِ قَالَتْ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ يُونُسَ بْنِ مُحَمَّدٍ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ " أَنْفَعُ لَكَ " . وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَحَدَّثَنِيهِ أَيُّوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ . هَذَا حَدِيثٌ جَيِّدٌ غَرِيبٌ .
Бизга Аббос ибн Муҳаммад ад-Дурий ривоят қилди, у деди: бизга Юнус ибн Муҳаммад ривоят қилди, у деди: бизга Фулайҳ ибн Сулаймон ривоят қилди, у Усмон ибн Абдурраҳмон ат-Таймийдан, у Яъқуб ибн Абу Яъқубдан, у Уммул-Мунзир (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузуримга кирдилар, у зот билан Али ҳам бор эди; бизнинг осиғлиқ турган хурмоларимиз бор эди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ея бошладилар, Али ҳам у зот билан еди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Алига: «Бас, бас, эй Али! Сен ҳали касалликдан энди тузаляпсан,» дедилар. У деди: шунда Али ўтирди, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) еявердилар. У (Уммул-Мунзир) деди: мен уларга лавлаги (силқ) ва арпа (таом) тайёрладим. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Эй Али, мана шундан е, зеро бу сенга мувофиқроқдир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Фулайҳ ривоятидан биламиз. Фулайҳдан, у Айюб ибн Абдурраҳмондан ҳам ривоят қилинади. Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Абу Омир ва Абу Довуд ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Фулайҳ ибн Сулаймон ривоят қилди, у Айюб ибн Абдурраҳмондан, у Яъқубдан, у Уммул-Мунзир ал-Ансорийядан — унинг ҳадисида у: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузуримизга кирдилар,» деди-да, Юнус ибн Муҳаммад ҳадисига ўхшашини зикр қилди, фақат у: «сенга фойдалироқдир,» деди. Муҳаммад ибн Башшор деди: буни менга Айюб ибн Абдурраҳмон ҳам ривоят қилди. Бу ҳадис жаййид, ғарибдир.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ، قال حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ، قَالَ قَالَتِ الأَعْرَابُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ نَتَدَاوَى قَالَ " نَعَمْ يَا عِبَادَ اللَّهِ تَدَاوَوْا فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَضَعْ دَاءً إِلاَّ وَضَعَ لَهُ شِفَاءً أَوْ قَالَ دَوَاءً إِلاَّ دَاءً وَاحِدًا " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا هُوَ قَالَ " الْهَرَمُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي خُزَامَةَ عَنْ أَبِيهِ وَابْنِ عَبَّاسٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Бишр ибн Муоз ал-Ақадий ривоят қилди, у деди: бизга Абу Авона ривоят қилди, у Зиёд ибн Илоқадан, у Усома ибн Шарик (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: аъробийлар (бадавийлар): «Эй Аллаҳнинг Расули, даволанмаймизми?» дейишди. У: «Ҳа, эй Аллаҳнинг бандалари, даволанинглар! Зеро, Аллаҳ бирон-бир дард (касаллик)ни яратса, албатта унга шифо — ёки дори — ҳам қўйгандир, фақат битта дарддан бошқа,» дедилар. Улар: «Эй Аллаҳнинг Расули, у нима?» дейишди. У: «Қарилик,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Ибн Масъуд, Абу Ҳурайра, Абу Хузома — у отасидан — ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قال أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ،قال حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ السَّائِبِ بْنِ بَرَكَةَ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَخَذَ أَهْلَهُ الْوَعْكُ أَمَرَ بِالْحَسَاءِ فَصُنِعَ ثُمَّ أَمَرَهُمْ فَحَسَوْا مِنْهُ وَكَانَ يَقُولُ " إِنَّهُ لَيَرْتُو فُؤَادَ الْحَزِينِ وَيَسْرُو عَنْ فُؤَادِ السَّقِيمِ كَمَا تَسْرُو إِحْدَاكُنَّ الْوَسَخَ بِالْمَاءِ عَنْ وَجْهِهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَاهُ ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . حَدَّثَنَا بِذَلِكَ الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الطَّالْقَانِيُّ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عن يونس، عن الزهري بمعناه
Бизга Аҳмад ибн Манииъ ривоят қилди, у деди: бизга Исмоил ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Муҳаммад ибн ас-Соиб ибн Барака ривоят қилди, у онасидан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) аҳли оиласидан бирортасини иситма (касаллик) тутса, шўрва (талқон каби) тайёрлашга буюрардилар ва у тайёрлангач, уларга буюриб, ундан ҳўплатардилар. У зот: «Албатта, у ғамгин кишининг юрагини мустаҳкамлайди ва хаста кишининг юрагидан (ғамни) ювиб кетади — худди сизлардан бирингиз юзидаги кирни сув билан ювиб кетказганидек,» дердилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни Ибн ал-Муборак Юнусдан, у аз-Зуҳрийдан, у Урвадан, у Оишадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ҳам ривоят қилган. Бизга буни ал-Ҳусайн ибн Муҳаммад ривоят қилди, у деди: бизга Абу Ишоқ ат-Толақоний ривоят қилди, у Ибн ал-Муборакдан, у Юнусдан, у аз-Зуҳрийдан, унинг маъноси билан (ривоят қилди).
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ يُونُسَ بْنِ بُكَيْرٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُكْرِهُوا مَرْضَاكُمْ عَلَى الطَّعَامِ فَإِنَّ اللَّهَ تبارك و تعالى يُطْعِمُهُمْ وَيَسْقِيهِمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Бизга Абу Курайб ривоят қилди, у деди: бизга Бакр ибн Юнус ибн Букайр ривоят қилди, у Мусо ибн Алийдан, у отасидан, у Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Касалларингизни таом ейишга мажбурламанглар, зеро Аллаҳ таборак ва таоло уларни ўзи таомлантиради ва суғоради,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдан биламиз.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " عَلَيْكُمْ بِهَذِهِ الْحَبَّةِ السَّوْدَاءِ فَإِنَّ فِيهَا شِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ إِلاَّ السَّامَ " . وَالسَّامُ الْمَوْتُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ بُرَيْدَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْحَبَّةُ السَّوْدَاءُ هِيَ الشُّونِيزُ .
«Бизга Ибн Абу Умар ва Саид ибн Абдурраҳмон ал-Махзумий ривоят қилди, улар деди: бизга Суфён, Зуҳрийдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сизларга ушбу қора уруғ (севда) лозим, чунки унда Сом (ўлим)дан бошқа ҳар бир дардга шифо бор,» дедилар. Сом эса ўлимдир. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Бурайда, Ибн Умар ва Оишадан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Қора уруғ эса шуниз (севда)дир.»
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، وَثَابِتٌ، وَقَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ نَاسًا، مِنْ عُرَيْنَةَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ فَاجْتَوَوْهَا فَبَعَثَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي إِبِلِ الصَّدَقَةِ وَقَالَ " اشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
«Бизга ал-Ҳасан ибн Муҳаммад аз-Заъфароний ривоят қилди, у деди: бизга Аффон ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Салама ривоят қилди, у деди: бизга Ҳумайд, Собит ва Қатода хабар берди, Анас (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Урайнадан бўлган бир неча киши Мадинага келди ва у (ер иқлими) уларга ёқмади (касал бўлишди). Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларни садақа туялари олдига юборди ва: «Уларнинг сутларидан ва сийдикларидан ичинглар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.»
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قال حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أُرَاهُ رَفَعَهُ قَالَ " مَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِحَدِيدَةٍ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَحَدِيدَتُهُ فِي يَدِهِ يَتَوَجَّأُ بِهَا فِي بَطْنِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا أَبَدًا وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِسُمٍّ فَسُمُّهُ فِي يَدِهِ يَتَحَسَّاهُ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا أَبَدًا " .
«Бизга Аҳмад ибн Манииъ ривоят қилди, у деди: бизга Абида ибн Ҳумайд, ал-Аъмашдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилди) — уни (Набийга) марфуъ қилган деб ўйлайман — деди: «Ким ўзини темир (асбоб) билан ўлдирса, қиёмат кунида темири қўлида ҳолида келади ва у билан жаҳаннам ўтида ўз қорнини санчиб туради, абадий ва доимий ўша ҳолда қолади. Ким ўзини заҳар билан ўлдирса, заҳари қўлида бўлиб, уни жаҳаннам ўтида ҳўплаб туради, абадий ва доимий ўша ҳолда қолади,» дедилар.»
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قال حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِحَدِيدَةٍ فَحَدِيدَتُهُ فِي يَدِهِ يَتَوَجَّأُ بِهَا فِي بَطْنِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِسُمٍّ فَسُمُّهُ فِي يَدِهِ يَتَحَسَّاهُ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا وَمَنْ تَرَدَّى مِنْ جَبَلٍ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَهُوَ يَتَرَدَّى فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا " . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قال حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ عَنِ الأَعْمَشِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَهُوَ أَصَحُّ مِنَ الْحَدِيثِ الأَوَّلِ . هَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَرَوَى مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلاَنَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِسُمٍّ عُذِّبَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ " . وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا . وَهَكَذَا رَوَاهُ أَبُو الزِّنَادِ عَنِ الأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهَذَا أَصَحُّ لأَنَّ الرِّوَايَاتِ إِنَّمَا تَجِيءُ بِأَنَّ أَهْلَ التَّوْحِيدِ يُعَذَّبُونَ فِي النَّارِ ثُمَّ يُخْرَجُونَ مِنْهَا وَلَمْ يُذْكَرْ أَنَّهُمْ يُخَلَّدُونَ فِيهَا .
«Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Абу Довуд, Шуъбадан, у ал-Аъмашдан (ривоят қилди), у деди: мен Абу Солиҳни эшитдим, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким ўзини темир (асбоб) билан ўлдирса, темири қўлида бўлиб, у билан жаҳаннам ўтида ўз қорнини санчиб туради, абадий ва доимий унда қолади. Ким ўзини заҳар билан ўлдирса, заҳари қўлида бўлиб, уни жаҳаннам ўтида ҳўплаб туради, абадий ва доимий унда қолади. Ким тоғдан ўзини ташлаб ўзини ўлдирса, у жаҳаннам ўтида ўзини ташлаб туради, абадий ва доимий унда қолади,» дедилар. Бизга Муҳаммад ибн ал-Алў ривоят қилди, у деди: бизга Вакииъ ва Абу Муовия, ал-Аъмашдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан Шуъбанинг ал-Аъмашдан (қилган) ривоятига ўхшаш (ривоят қилди). Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис саҳиҳдир ва у биринчи ҳадисдан саҳиҳроқдир. Ушбу ҳадисни ал-Аъмашдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан бир неча киши шу тарзда ривоят қилган. Муҳаммад ибн Ажлон эса Саид ал-Мақбурийдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилиб: «Ким ўзини заҳар билан ўлдирса, жаҳаннам ўтида азобланади,» дедилар, деб келтирган ва унда «абадий ва доимий унда қолади» (сўзини) зикр қилмаган. Абуз-Зинод ҳам буни ал-Аъраждан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шу тарзда ривоят қилган ва бу саҳиҳроқдир, чунки ривоятлар аҳли тавҳид ўтда азобланиб, сўнгра ундан чиқарилишини баён қилиб келади ва улар унда мангу қоладилар деб зикр қилинмаган.»
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قال أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدَّوَاءِ الْخَبِيثِ . قَالَ أَبُو عِيسَى يَعْنِي السُّمَّ .
«Бизга Сувайд ибн Наср ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллоҳ ибн ал-Муборак, Юнус ибн Абу Ишоқдан, у Мужоҳиддан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан хабар берди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хабис (ёмон) дорини ман қилдилар. Абу Исо (Термизий) деди: яъни заҳарни (ман қилдилар).»
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قال حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَائِلٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ شَهِدَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَسَأَلَهُ سُوَيْدُ بْنُ طَارِقٍ أَوْ طَارِقُ بْنُ سُوَيْدٍ عَنِ الْخَمْرِ فَنَهَاهُ عَنْهُ فَقَالَ إِنَّنَا نَتَدَاوَى بِهَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهَا لَيْسَتْ بِدَوَاءٍ وَلَكِنَّهَا دَاءٌ " . حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، قال حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، وَشَبَابَةُ، عَنْ شُعْبَةَ، بِمِثْلِهِ . قَالَ مَحْمُودٌ قَالَ النَّضْرُ طَارِقُ بْنُ سُوَيْدٍ وَقَالَ شَبَابَةُ سُوَيْدُ بْنُ طَارِقٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
«Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Абу Довуд, Шуъбадан, у Симокдан (ривоят қилди)ки, у Алқама ибн Воилни эшитди, у отасидан (ривоят қилдики), у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурида ҳозир бўлган экан, Сувайд ибн Ториқ ёки Ториқ ибн Сувайд у (зот)дан хамр (маст қилувчи ичимлик) ҳақида сўради ва у (зот) уни ман қилдилар. Шунда у: «Биз уни даво сифатида ишлатамиз,» деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «У даво эмас, балки у дард (касаллик)дир,» дедилар. Бизга Маҳмуд ривоят қилди, у деди: бизга ан-Назр ибн Шумайл ва Шабобаа, Шуъбадан, шунга ўхшашини (ривоят қилди). Маҳмуд деди: ан-Назр «Ториқ ибн Сувайд» деди, Шабобаа эса «Сувайд ибн Ториқ» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَدُّويَهْ، قال حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حَمَّادٍ الشُّعَيْثِيُّ، قال حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ خَيْرَ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ السَّعُوطُ وَاللَّدُودُ وَالْحِجَامَةُ وَالْمَشِيُّ " . فَلَمَّا اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَدَّهُ أَصْحَابُهُ فَلَمَّا فَرَغُوا قَالَ " لُدُّوهُمْ " . قَالَ فَلُدُّوا كُلُّهُمْ غَيْرَ الْعَبَّاسِ .
«Бизга Муҳаммад ибн Маддувайҳ ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраҳмон ибн Ҳаммод аш-Шуъайсий ривоят қилди, у деди: бизга Аббод ибн Мансур, Икримадан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта, сиз даволанадиган энг яхши (воситалар) — бурунга томизма (саъут), оғиз четидан қуйма дори (ладуд), ҳижома (қон олиш) ва сурги (маший)дир,» дедилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) оғриб қолганларида ашоблари у (зот)га оғиз четидан дори қуйишди. Тугатганларидан сўнг у (зот): «Уларга ҳам дори қуйинглар,» дедилар. (Рови) деди: шунда Аббосдан бошқа ҳаммасига дори қуйилди.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قال حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قال حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ خَيْرَ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ اللَّدُودُ وَالسَّعُوطُ وَالْحِجَامَةُ وَالْمَشِيُّ وَخَيْرُ مَا اكْتَحَلْتُمْ بِهِ الإِثْمِدُ فَإِنَّهُ يَجْلُو الْبَصَرَ وَيُنْبِتُ الشَّعْرَ " . قَالَ وَكَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُكْحُلَةٌ يَكْتَحِلُ بِهَا عِنْدَ النَّوْمِ ثَلاَثًا فِي كُلِّ عَيْنٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ حَدِيثُ عَبَّادِ بْنِ مَنْصُورٍ .
«Бизга Муҳаммад ибн Яҳё ривоят қилди, у деди: бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, у деди: бизга Аббод ибн Мансур, Икримадан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта, сиз даволанадиган энг яхши (воситалар) — оғиз четидан қуйма дори (ладуд), бурунга томизма (саъут), ҳижома (қон олиш) ва сурги (маший)дир. Сурма сифатида ишлатадиганларингизнинг энг яхшиси эса исмиддир, чунки у кўзни тиниқлаштиради ва (киприк) сочларини ўстиради,» дедилар. (Рови) деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг сурмадони бор эди, уйқудан олдин ҳар бир кўзга уч мартадан сурма тортардилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир ва у Аббод ибн Мансурнинг ҳадисидир.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْكَىِّ . قَالَ فَابْتُلِينَا فَاكْتَوَيْنَا فَمَا أَفْلَحْنَا وَلاَ أَنْجَحْنَا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . حَدَّثَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ مُحَمَّدٍ, قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ نُهِينَا عَنِ الْكَىِّ، . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، وَابْنِ، عَبَّاسٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
«Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба, Қатодадан, у ал-Ҳасандан, у Имрон ибн Ҳусайн (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди(ки), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) доғлаш (кайй)ни ман қилдилар. (Имрон) деди: биз (қаттиқ касаллик билан) синалдик, доғландик, бироқ на ютуққа эришдик, на муваффақият топдик. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бизга Абдулқуддус ибн Муҳаммад ривоят қилди, у деди: бизга Амр ибн Осим ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммом, Қатодадан, у ал-Ҳасандан, у Имрон ибн Ҳусайн (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди, у деди: биз доғлашдан ман қилиндик. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Ибн Масъуд, Уқба ибн Омир ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.»
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قال حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قال أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَوَى أَسْعَدَ بْنَ زُرَارَةَ مِنَ الشَّوْكَةِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أُبَىٍّ وَجَابِرٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
«Бизга Ҳумайд ибн Масъада ривоят қилди, у деди: бизга Язид ибн Зурайъ ривоят қилди, у деди: бизга Маъмар, Зуҳрийдан, у Анас (розияллаҳу анҳу)дан хабар берди(ки), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Асъад ибн Зурораани шавка (яъни ўпка оғриғи ёки томоқ дарди) сабабли доғлаб даволаганлар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Убай ва Жобирдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، وَجَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَحْتَجِمُ فِي الأَخْدَعَيْنِ وَالْكَاهِلِ وَكَانَ يَحْتَجِمُ لِسَبْعَ عَشْرَةَ وَتِسْعَ عَشْرَةَ وَإِحْدَى وَعِشْرِينَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَمَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صحيح .
«Бизга Абдулқуддус ибн Муҳаммад ривоят қилди, у деди: бизга Амр ибн Осим ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммом ва Жарир ибн Ҳозим ривоят қилди, улар деди: бизга Қатода, Анас (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бўйиндаги икки томир (ахдаъайн) ва елка чуқуридан (коҳил) ҳижома (қон олиш) қилдирардилар ва (ойнинг) ўн еттинчи, ўн тўққизинчи ва йигирма биринчи (кунлари) ҳижома қилдирардилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Ибн Аббос ва Маъқил ибн Ясордан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.»
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ بُدَيْلِ بْنِ قُرَيْشٍ الْيَامِيُّ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ لَيْلَةَ، أُسْرِيَ بِهِ أَنَّهُ لَمْ يَمُرَّ عَلَى مَلإٍ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ إِلاَّ أَمَرُوهُ أَنْ مُرْ أُمَّتَكَ بِالْحِجَامَةِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ .
«Бизга Аҳмад ибн Будайл ибн Қурайш ал-Ёмий ал-Куфий ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Фузайл ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Ишоқ, ал-Қосим ибн Абдурраҳмондан — у Ибн Абдуллоҳ ибн Масъуддир — у отасидан, у Ибн Масъуд (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўзлари Исро (меърожга олиб борилган) кечаси ҳақида (ривоят қилиб): «У фаришталардан бирор жамоага учрамадилар, магар улар: умматингга ҳижома (қон олиш)ни буюр, деб (у зотга) буюрдилар,» (деб) баён қилдилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис Ибн Масъуднинг ҳадиси жиҳатидан ҳасан ғарибдир.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ، يَقُولُ كَانَ لاِبْنِ عَبَّاسٍ غِلْمَةٌ ثَلاَثَةٌ حَجَّامُونَ فَكَانَ اثْنَانِ مِنْهُمْ يُغِلاَّنِ عَلَيْهِ وَعَلَى أَهْلِهِ وَوَاحِدٌ يَحْجُمُهُ وَيَحْجُمُ أَهْلَهُ . قَالَ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نِعْمَ الْعَبْدُ الْحَجَّامُ يُذْهِبُ الدَّمَ وَيُخِفُّ الصُّلْبَ وَيَجْلُو عَنِ الْبَصَرِ " . وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ عُرِجَ بِهِ مَا مَرَّ عَلَى مَلإٍ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ إِلاَّ قَالُوا عَلَيْكَ بِالْحِجَامَةِ . وَقَالَ " إِنَّ خَيْرَ مَا تَحْتَجِمُونَ فِيهِ يَوْمَ سَبْعَ عَشَرَةَ وَيَوْمَ تِسْعَ عَشَرَةَ وَيَوْمَ إِحْدَى وَعِشْرِينَ " . وَقَالَ " إِنَّ خَيْرَ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ السَّعُوطُ وَاللَّدُودُ وَالْحِجَامَةُ وَالْمَشِيُّ " . وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَدَّهُ الْعَبَّاسُ وَأَصْحَابُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ لَدَّنِي فَكُلُّهُمْ أَمْسَكُوا فَقَالَ " لاَ يَبْقَى أَحَدٌ مِمَّنْ فِي الْبَيْتِ إِلاَّ لُدَّ " . غَيْرَ عَمِّهِ الْعَبَّاسِ قَالَ عَبْدٌ قَالَ النَّضْرُ اللَّدُودُ الْوَجُورُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبَّادِ بْنِ مَنْصُورٍ . وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ .
«Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, у деди: бизга ан-Назр ибн Шумайл хабар берди, у деди: бизга Аббод ибн Мансур ривоят қилди, у деди: мен Икримани айтаётганини эшитдим: Ибн Аббоснинг ҳижома қиладиган учта хизматкор боласи бор эди, улардан иккитаси унга ва аҳлига (даромад билан) фойда келтирарди, бири эса ўзини ва аҳлини ҳижома қиларди. (Икрима) деди: Ибн Аббос деди: Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳижома қилувчи қандай яхши банда — у қонни кетказади, белни енгиллаштиради ва кўзни тиниқлаштиради,» дедилар. Ва у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) меърожга олиб чиқилганларида, фаришталардан бирор жамоага учрамадилар, магар улар: сенга ҳижома лозим, деб (айтдилар). Ва у (зот): «Албатта, сизлар учун ҳижома қилишнинг энг яхшиси (ойнинг) ўн еттинчи куни, ўн тўққизинчи куни ва йигирма биринчи кунидир,» дедилар. Ва у (зот): «Албатта, сиз даволанадиган энг яхши (воситалар) — бурунга томизма (саъут), оғиз четидан қуйма дори (ладуд), ҳижома ва сурги (маший)дир,» дедилар. Ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га Аббос ва ашоблари оғиз четидан дори қуйишди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Менга ким дори қуйди?» дедилар. Ҳаммаси (жавобдан) тийилди. Шунда у (зот): «Уйдагилардан амаким Аббосдан бошқа ҳеч ким қолмасин, ҳаммасига дори қуйилсин,» дедилар. Абд деди: ан-Назр айтди: ладуд — оғизга қуйиладиган дори (важур)дир. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Аббод ибн Мансурнинг ҳадиси орқалигина биламиз. Бу бобда Оишадан ҳам (ривоят) бор.»
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قال حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ الْخَيَّاطُ، قال حَدَّثَنَا فَائِدٌ، مَوْلًى لآلِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ جَدَّتِهِ، سَلْمَى وَكَانَتْ تَخْدُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ مَا كَانَ يَكُونُ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُرْحَةٌ وَلاَ نَكْبَةٌ إِلاَّ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَضَعَ عَلَيْهَا الْحِنَّاءَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ فَائِدٍ . وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ فَائِدٍ فَقَالَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ جَدَّتِهِ سَلْمَى وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَلِيٍّ أَصَحُّ وَيُقَالُ سُلْمَى . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قال حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، عَنْ فَائِدٍ، مَوْلَى عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ مَوْلاَهُ، عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ جَدَّتِهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ .
«Бизга Аҳмад ибн Манииъ ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Холид ал-Хайёт ривоят қилди, у деди: бизга Фоид — Абу Рофиъ оиласининг озод қилинган қулидир — Али ибн Убайдуллоҳдан, у бувиси Салмодан ривоят қилди — у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га хизмат қиларди — у (Салма) деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)да биронта яра ёки кўкариш бўлмасдики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга унинг устига хина қўйишни буюрмаган бўлсалар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Фоиднинг ҳадисидан биламиз. Баъзилар ушбу ҳадисни Фоиддан ривоят қилиб, «Убайдуллоҳ ибн Алидан, у бувиси Салмодан» дедилар; «Убайдуллоҳ ибн Али» (дейилгани) саҳиҳроқдир ва «Сулмо» ҳам дейилади. Бизга Муҳаммад ибн ал-Алў ривоят қилди, у деди: бизга Зайд ибн Ҳубоб, Фоиддан — Убайдуллоҳ ибн Алининг озод қилинган қули — у ўз хўжаси Убайдуллоҳ ибн Алидан, у бувисидан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшаш, шу маънода (ривоят қилди).»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَقَّارِ بْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنِ اكْتَوَى أَوِ اسْتَرْقَى فَقَدْ بَرِئَ مِنَ التَّوَكُّلِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
«Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий ривоят қилди, у деди: бизга Суфён, Мансурдан, у Мужоҳиддан, у Аққор ибн ал-Муғийра ибн Шуъбадан, у отасидан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким (ўзини) доғлатса ёки руқя (афсун билан даволаниш)ни сўраса, у таваккулдан (Аллаҳга таянишдан) йироқлашибди,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Ибн Масъуд, Ибн Аббос ва Имрон ибн Ҳусайндан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.»
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِيُّ، قال حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي الرُّقْيَةِ مِنَ الْحُمَةِ وَالْعَيْنِ وَالنَّمْلَةِ . حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قال حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي الرُّقْيَةِ مِنَ الْحُمَةِ وَالنَّمْلَةِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدِي أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُعَاوِيَةَ بْنِ هِشَامٍ عَنْ سُفْيَانَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ بُرَيْدَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ وَطَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ وَعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ وَأَبِي خُزَامَةَ عَنْ أَبِيهِ .
«Бизга Абда ибн Абдуллоҳ ал-Хузоий ривоят қилди, у деди: бизга Муовия ибн Ҳишом, Суфёндан, у Осимдан, у Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорисдан, у Анас (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди(ки), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) заҳри (чаён-илон чақиши), кўз (тегиши) ва намла (яра) учун руқяга рухсат бердилар. Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Одам ва Абу Нуъайм ривоят қилди, улар деди: бизга Суфён, Осим ал-Аҳвалдан, у Юсуф ибн Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорисдан, у Анас ибн Молик (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди(ки), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) заҳри (чақиш) ва намла (яра) учун руқяга рухсат бердилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу менинг наздимда Муовия ибн Ҳишомнинг Суфёндан (қилган) ҳадисидан саҳиҳроқдир. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Бурайда, Имрон ибн Ҳусайн, Жобир, Оиша, Талқ ибн Али, Амр ибн Ҳазм ва Абу Хузомадан, у отасидан ҳам (ривоят) бор.»
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ رُقْيَةَ إِلاَّ مِنْ عَيْنٍ أَوْ حُمَةٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حُصَيْنٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ بُرَيْدَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ .
«Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, у деди: бизга Суфён, Ҳусайндан, у аш-Шаъбийдан, у Имрон ибн Ҳусайн (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди(ки), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Кўз (тегиши) ёки заҳри (чақиш)дан бошқаси учун руқя йўқ,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: Шуъба ушбу ҳадисни Ҳусайндан, у аш-Шаъбийдан, у Бурайдадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшаш ривоят қилган.»
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُونُسَ الْكُوفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ الْمُزَنِيُّ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَعَوَّذُ مِنَ الْجَانِّ وَعَيْنِ الإِنْسَانِ حَتَّى نَزَلَتِ الْمُعَوِّذَتَانِ فَلَمَّا نَزَلَتَا أَخَذَ بِهِمَا وَتَرَكَ مَا سِوَاهُمَا . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
«Бизга Ҳишом ибн Юнус ал-Куфий ривоят қилди, у деди: бизга ал-Қосим ибн Молик ал-Музаний, ал-Журайсийдан, у Абу Назрадан, у Абу Саид (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) жин ва инсон кўзи (тегиши)дан (Аллаҳдан) паноҳ тилаб турардилар, токи Муаввизатайн (Фалақ ва Нос суралари) нозил бўлгунча. Улар нозил бўлгач, уларни (паноҳ тилашда) тутдилар ва улардан бошқасини тарк қилдилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Анасдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.»
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عُرْوَةَ، وَهُوَ أَبُو حَاتِمِ بْنُ عَامِرٍ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ الزُّرَقِيِّ، أَنَّ أَسْمَاءَ بِنْتَ عُمَيْسٍ، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ وَلَدَ جَعْفَرٍ تُسْرِعُ إِلَيْهِمُ الْعَيْنُ أَفَأَسْتَرْقِي لَهُمْ فَقَالَ " نَعَمْ فَإِنَّهُ لَوْ كَانَ شَيْءٌ سَابَقَ الْقَدَرَ لَسَبَقَتْهُ الْعَيْنُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَبُرَيْدَةَ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ عَامِرٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . حَدَّثَنَا بِذَلِكَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ أَيُّوبَ، بِهَذَا .
Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у Амр ибн Динордан, у Урвадан — у Абу Ҳотим ибн Омирдир — у Убайд ибн Рифоа аз-Зурақийдан (ривоят қилдики), Асмо бинт Умайс деди: «Ё Расулуллаҳ, Жаъфарнинг болаларига кўз тез тегади, уларга руқя (дуо) қилдирайинми?» Шунда У: «Ҳа, чунки агар бирор нарса қадарни ўзиб кета оладиган бўлса, уни кўз ўзиб кетарди,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Имрон ибн Ҳусайн ва Бурайдадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу (ҳадис) Айюбдан, у Амр ибн Динордан, у Урва ибн Омирдан, у Убайд ибн Рифоадан, у Асмо бинт Умайсдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ҳам ривоят қилинган. Буни бизга ал-Ҳасан ибн Али ал-Халол ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраззоқ, Маъмардан, у Айюбдан, шу (зикр қилингани) билан (ривоят қилди).
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قال حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، وَيَعْلَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَوِّذُ الْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ يَقُولُ " أُعِيذُكُمَا بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّةِ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَامَّةٍ وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لاَمَّةٍ " . وَيَقُولُ " هَكَذَا كَانَ إِبْرَاهِيمُ يُعَوِّذُ إِسْحَاقَ وَإِسْمَاعِيلَ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ " . حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраззоқ ва Яъло, Суфёндан, у Мансурдан, у ал-Минҳол ибн Амрдан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Ҳасан ва Ҳусайнни (паноҳга топшириб) таъвизлаб: «Сизларни ҳар бир шайтондан, ҳар бир заҳарли ҳашаротдан ва ҳар бир зарарли кўздан Аллаҳнинг комил калималари билан паноҳга топшираман,» дердилар. Ҳамда: «Иброҳим ҳам Ишоқ ва Исмоилни (алайҳимус салом) шундай таъвизларди,» дердилар. Бизга ал-Ҳасан ибн Али ал-Халол ривоят қилди, у деди: бизга Язид ибн Ҳорун ва Абдурраззоқ, Суфёндан, у Мансурдан, шунга ўхшаш, шу маънода (ривоят қилдилар). Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ, قال حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ كَثِيرٍ أَبُو غَسَّانَ الْعَنْبَرِيُّ، قال حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، حَدَّثَنِي حَيَّةُ بْنُ حَابِسٍ التَّمِيمِيُّ، حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّهُ، سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ شَىْءَ فِي الْهَامِ وَالْعَيْنُ حَقٌّ " .
Бизга Абу Ҳафс Амр ибн Али ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Касир Абу Ғассон ал-Анбарий ривоят қилди, у деди: бизга Али ибн ал-Муборак, Яҳё ибн Абу Касирдан ривоят қилди, у деди: менга Ҳайя ибн Ҳобис ат-Тамимий ривоят қилди, у деди: менга отам ривоят қилдики, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳом (бойқуш ёки ўлим қушига ишонишда) ҳеч нарса йўқ, аммо кўз (тегиши) ҳақдир,» деганларини эшитган.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ خِرَاشٍ الْبَغْدَادِيُّ، قال حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ الْحَضْرَمِيُّ، قال حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ كَانَ شَيْءٌ سَابَقَ الْقَدَرَ لَسَبَقَتْهُ الْعَيْنُ وَإِذَا اسْتُغْسِلْتُمْ فَاغْسِلُوا " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ . وَحَدِيثُ حَيَّةَ بْنِ حَابِسٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَرَوَى شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ حَيَّةَ بْنِ حَابِسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَعَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ وَحَرْبُ بْنُ شَدَّادٍ لاَ يَذْكُرَانِ فِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Бизга Аҳмад ибн ал-Ҳасан ибн Хирош ал-Бағдодий ривоят қилди, у деди: бизга Аҳмад ибн Ишоқ ал-Ҳазрамий ривоят қилди, у деди: бизга Вуҳайб, Ибн Товусдан, у отасидан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Агар бирор нарса қадарни ўзиб кета оладиган бўлса, уни кўз ўзиб кетарди. Сизлардан ғусл (қилиш) сўралса, ювининглар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Абдуллоҳ ибн Амрдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Ҳайя ибн Ҳобис ҳадиси эса ғариб ҳадисдир. Шайбоон, Яҳё ибн Абу Касирдан, у Ҳайя ибн Ҳобисдан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилган. Али ибн ал-Муборак ва Ҳарб ибн Шаддод эса унда Абу Ҳурайрадан (деб) зикр қилмайдилар.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، قال حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ إِيَاسٍ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَرِيَّةٍ فَنَزَلْنَا بِقَوْمٍ فَسَأَلْنَاهُمُ الْقِرَى فَلَمْ يَقْرُونَا فَلُدِغَ سَيِّدُهُمْ فَأَتَوْنَا فَقَالُوا هَلْ فِيكُمْ مَنْ يَرْقِي مِنَ الْعَقْرَبِ قُلْتُ نَعَمْ أَنَا وَلَكِنْ لاَ أَرْقِيهِ حَتَّى تُعْطُونَا غَنَمًا . قَالُوا فَإِنَّا نُعْطِيكُمْ ثَلاَثِينَ شَاةً . فَقَبِلْنَا فَقَرَأْتُ عَلَيْهِ (الْحَمْدُ لِلَّهِ ) سَبْعَ مَرَّاتٍ فَبَرَأَ وَقَبَضْنَا الْغَنَمَ . قَالَ فَعَرَضَ فِي أَنْفُسِنَا مِنْهَا شَيْءٌ فَقُلْنَا لاَ تَعْجَلُوا حَتَّى تَأْتُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَيْهِ ذَكَرْتُ لَهُ الَّذِي صَنَعْتُ قَالَ " وَمَا عَلِمْتَ أَنَّهَا رُقْيَةٌ اقْبِضُوا الْغَنَمَ وَاضْرِبُوا لِي مَعَكُمْ بِسَهْمٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَأَبُو نَضْرَةَ اسْمُهُ الْمُنْذِرُ بْنُ مَالِكِ بْنِ قُطَعَةَ . وَرَخَّصَ الشَّافِعِيُّ لِلْمُعَلِّمِ أَنْ يَأْخُذَ عَلَى تَعْلِيمِ الْقُرْآنِ أَجْرًا وَيَرَى لَهُ أَنْ يَشْتَرِطَ عَلَى ذَلِكَ . وَاحْتَجَّ بِهَذَا الْحَدِيثِ . وَرَوَى شُعْبَةُ وَأَبُو عَوَانَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ أَبِي بِشْرٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Ҳаннод ривоят қилди, у деди: бизга Абу Муовия, ал-Аъмашдан, у Жаъфар ибн Иёсдан, у Абу Назрадан, у Абу Саид ал-Худрийдан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизни бир сарийя (қўшин)да юбордилар. Биз бир қавмнинг олдига тушдик ва улардан меҳмондорчилик сўрадик, лекин улар бизни меҳмон қилмадилар. Кейин уларнинг бошлиғини (чаён ёки илон) чақиб олди, шунда улар олдимизга келиб: «Орангизда чаён (чақиши)дан руқя қиладиган киши борми?» дедилар. Мен: «Ҳа, мен (қиламан), лекин бизга қўй бермагунингизча унга руқя қилмайман,» дедим. Улар: «Сизларга ўттиз қўй берамиз,» дедилар. Биз қабул қилдик, мен унга (Фотиҳа — яъни) «ал-Ҳамду лиллаҳ»ни етти марта ўқидим, у соғайди ва биз қўйларни олдик. У (ривоят қилувчи) деди: кейин кўнглимизда ундан (оладиган ҳақдан) бир нарса (шубҳа) пайдо бўлди ва биз: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдларига боргунча шошилманглар,» дедик. У деди: У Зотнинг олдларига келганимизда, мен қилган ишимни У Зотга айтдим. У: «Бунинг руқя эканини қайдан билдинг? Қўйларни олинглар ва ўзинглар билан мен учун ҳам бир улуш ажратинглар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Назранинг исми ал-Мунзир ибн Молик ибн Қутъадир. Шофиъий муаллимга Қуръон ўргатиш эвазига ҳақ олишга рухсат берган ва буни (олдиндан) шарт қилиб қўйишни унга (жоиз) деб кўрган ҳамда шу ҳадис билан далил келтирган. Шуъба, Абу Авона ва бошқалар бу ҳадисни Абу Бишрдан, у Абул-Мутаваккилдан, у Абу Саиддан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилганлар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنِي عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْمُتَوَكِّلِ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ نَاسًا، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَرُّوا بِحَىٍّ مِنَ الْعَرَبِ فَلَمْ يَقْرُوهُمْ وَلَمْ يُضَيِّفُوهُمْ فَاشْتَكَى سَيِّدُهُمْ فَأَتَوْنَا فَقَالُوا هَلْ عِنْدَكُمْ دَوَاءٌ قُلْنَا نَعَمْ وَلَكِنْ لَمْ تَقْرُونَا وَلَمْ تُضَيِّفُونَا فَلاَ نَفْعَلُ حَتَّى تَجْعَلُوا لَنَا جُعْلاً . فَجَعَلُوا عَلَى ذَلِكَ قَطِيعًا مِنَ الْغَنَمِ . قَالَ فَجَعَلَ رَجُلٌ مِنَّا يَقْرَأُ عَلَيْهِ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ فَبَرَأَ فَلَمَّا أَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ قَالَ " وَمَا يُدْرِيكَ أَنَّهَا رُقْيَةٌ " . وَلَمْ يَذْكُرْ نَهْيًا مِنْهُ وَقَالَ " كُلُوا وَاضْرِبُوا لِي مَعَكُمْ بِسَهْمٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ الأَعْمَشِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ إِيَاسٍ . وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي وَحْشِيَّةَ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ . وَجَعْفَرُ بْنُ إِيَاسٍ هُوَ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي وَحْشِيَّةَ .
Бизга Абу Мусо Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, у деди: менга Абдуссамад ибн Абдулворис ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, у деди: бизга Абу Бишр ривоят қилди, у деди: мен Абул-Мутаваккилнинг Абу Саиддан ривоят қилаётганини эшитдим: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ашобларидан бир гуруҳ одам араблардан бир қабиланинг олдидан ўтдилар, аммо улар уларни меҳмон ҳам, қабул ҳам қилмадилар. Кейин уларнинг бошлиғи касал бўлди, шунда улар олдимизга келиб: «Сизларда дори борми?» дедилар. Биз: «Ҳа, лекин сизлар бизни на меҳмон, на қабул қилдингиз; шунинг учун бизга (қайтарим сифатида) бир ҳақ белгиламагунингизча (бу ишни) қилмаймиз,» дедик. Шунда улар шу (иш) учун бир пода қўйни белгиладилар. У деди: биздан бир киши унга Фотиҳатул-Китобни ўқий бошлади, у соғайди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдларига келганимизда, буни У Зотга айтдик. У: «Бунинг руқя эканини қайдан билдинг?» дедилар ва ундан (олувдан) қайтарувни зикр қилмадилар, балки: «Енглар ва ўзинглар билан мен учун ҳам бир улуш ажратинглар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис саҳиҳдир ва бу ал-Аъмашнинг Жаъфар ибн Иёсдан (қилган) ривоятидан кўра саҳиҳроқдир. Бир неча киши ҳам бу ҳадисни шу тарзда Абу Бишр Жаъфар ибн Абу Ваҳшиядан, у Абул-Мутаваккилдан, у Абу Саиддан ривоят қилган. Жаъфар ибн Иёс эса Жаъфар ибн Абу Ваҳшиянинг ўзидир.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي خُزَامَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ رُقًى نَسْتَرْقِيهَا وَدَوَاءً نَتَدَاوَى بِهِ وَتُقَاةً نَتَّقِيهَا هَلْ تَرُدُّ مِنْ قَدَرِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ " هِيَ مِنْ قَدَرِ اللَّهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي خُزَامَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رُوِيَ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ كِلْتَا الرِّوَايَتَيْنِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ عَنْ أَبِي خُزَامَةَ عَنْ أَبِيهِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ عَنِ ابْنِ أَبِي خُزَامَةَ عَنْ أَبِيهِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ عَنْ أَبِي خُزَامَةَ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ ابْنِ عُيَيْنَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي خُزَامَةَ عَنْ أَبِيهِ وَهَذَا أَصَحُّ وَلاَ نَعْرِفُ لأَبِي خُزَامَةَ عَنْ أَبِيهِ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ .
Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, у деди: бизга Суфён, аз-Зуҳрийдан, у Абу Хузомадан, у отасидан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан сўраб: «Ё Расулуллаҳ, биз қиладиган руқялар, даволанадиган дорилар ва сақланадиган эҳтиёт чораларимиз Аллаҳнинг қадаридан бирор нарсани қайтарадими (ўзгартирадими), бу ҳақда нима дейсиз?» дедим. У: «Улар (ҳам) Аллаҳнинг қадаридандир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бизга Саид ибн Абдурраҳмон ривоят қилди, у деди: бизга Суфён, аз-Зуҳрийдан, у Ибн Абу Хузомадан, у отасидан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшаш (ривоят қилди). Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Ибн Уяйнадан ҳар иккала ривоят ҳам ривоят қилинган: баъзилар «Абу Хузомадан, у отасидан» деган, баъзилар «Ибн Абу Хузомадан, у отасидан» деган, баъзилар эса «Абу Хузомадан» деган. Ибн Уяйнадан бошқалар ҳам бу ҳадисни аз-Зуҳрийдан, у Абу Хузомадан, у отасидан ривоят қилган, бу (ривоят) саҳиҳроқдир. Абу Хузоманинг отасидан (қилган) бу ҳадисдан бошқасини билмаймиз.
حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ، أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيُّ وَهُوَ ابْنُ أَبِي السَّفَرِ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ قَالاَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْعَجْوَةُ مِنَ الْجَنَّةِ وَفِيهَا شِفَاءٌ مِنَ السُّمِّ وَالْكَمْأَةُ مِنَ الْمَنِّ وَمَاؤُهَا شِفَاءٌ لِلْعَيْنِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَلاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ سَعِيدِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو .
Бизга Абу Убайда Аҳмад ибн Абдуллоҳ ал-Ҳамдоний — у Ибн Абус-Сафардир — ва Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилиб, дедилар: бизга Саид ибн Омир, Муҳаммад ибн Амрдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ажва (хурмоси) жаннатдандир ва унда заҳарга шифо бордир. Труффел (қўзиқорин) эса манннинг бир туридир ва унинг суви кўзга шифодир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Саид ибн Зайд, Абу Саид ва Жобирдан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан ғарибдир ва уни фақат Саид ибн Омирнинг Муҳаммад ибн Амрдан (қилган) ривояти орқалигина биламиз.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، قال حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عُبَيْدٍ الطَّنَافِسِيُّ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قال حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قال حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْكَمْأَةُ مِنَ الْمَنِّ وَمَاؤُهَا شِفَاءٌ لِلْعَيْنِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Абу Курайб ривоят қилди, у деди: бизга Умар ибн Убайд ат-Танофисий, Абдулмалик ибн Умайдан (ривоят қилди). (Бошқа санад билан) бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба, Абдулмалик ибн Умайдан, у Амр ибн Ҳуррайсдан, у Саид ибн Зайддан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди), У: «Труффел (қўзиқорин) манннинг бир туридир ва унинг суви кўзга шифодир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قال حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ نَاسًا، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالُوا الْكَمْأَةُ جُدَرِيُّ الأَرْضِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْكَمْأَةُ مِنَ الْمَنِّ وَمَاؤُهَا شِفَاءٌ لِلْعَيْنِ وَالْعَجْوَةُ مِنَ الْجَنَّةِ وَهِيَ شِفَاءٌ مِنَ السُّمِّ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Муоз ибн Ҳишом ривоят қилди, у деди: бизга отам, Қатодадан, у Шаҳр ибн Ҳавшабдан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилди)ки, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ашобларидан баъзилар: «Труффел — ернинг чечагидир (чечакка ўхшаган касаллигидир),» дедилар. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Труффел манннинг бир туридир ва унинг суви кўзга шифодир; Ажва (хурмоси) эса жаннатдандир ва у заҳарга шифодир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، قال حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ حُدِّثْتُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ أَخَذْتُ ثَلاَثَةَ أَكْمُئٍ أَوْ خَمْسًا أَوْ سَبْعًا فَعَصَرْتُهُنَّ فَجَعَلْتُ مَاءَهُنَّ فِي قَارُورَةٍ فَكَحَلْتُ بِهِ جَارِيَةً لِي فَبَرَأَتْ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Муоз ривоят қилди, у деди: бизга отам, Қатодадан (ривоят қилди), у деди: менга шундай ривоят қилиндики, Абу Ҳурайра деди: «Мен учта, ё бешта, ё еттита труффел олиб, уларни сиқдим, сувини бир шишага солдим ва у билан ўзимнинг бир чўримнинг кўзини сурма қилдим, шунда у соғайди.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قال حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ حُدِّثْتُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ الشُّونِيزُ دَوَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ إِلاَّ السَّامَ . قَالَ قَتَادَةُ يَأْخُذُ كُلَّ يَوْمٍ إِحْدَى وَعِشْرِينَ حَبَّةً فَيَجْعَلُهُنَّ فِي خِرْقَةٍ فَلْيَنْقَعْهُ فَيَتَسَعَّطُ بِهِ كُلَّ يَوْمٍ فِي مَنْخَرِهِ الأَيْمَنِ قَطْرَتَيْنِ وَفِي الأَيْسَرِ قَطْرَةً وَالثَّانِي فِي الأَيْسَرِ قَطْرَتَيْنِ وَفِي الأَيْمَنِ قَطْرَةً وَالثَّالِثُ فِي الأَيْمَنِ قَطْرَتَيْنِ وَفِي الأَيْسَرِ قَطْرَةً .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Муоз ибн Ҳишом ривоят қилди, у деди: бизга отам, Қатодадан (ривоят қилди), у деди: менга шундай ривоят қилиндики, Абу Ҳурайра деди: «Шуниз (севда уруғи) ўлимдан бошқа ҳар бир дардга даводир.» Қатода деди: «Ҳар куни йигирма битта донасини олиб, уларни бир латтага солиб, ҳўлласин, сўнг ҳар куни ўнг бурун тешигига икки томчи, чап (бурун тешигига) бир томчи томизсин; иккинчи (куни) чапга икки томчи, ўнгга бир томчи; учинчи (куни) ўнгга икки томчи, чапга бир томчи (томизсин).»
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قال حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ثَمَنِ الْكَلْبِ وَمَهْرِ الْبَغِيِّ وَحُلْوَانِ الْكَاهِنِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, у деди: бизга ал-Лайс, Ибн Шиҳобдан, у Абу Бакр ибн Абдурраҳмондан, у Абу Масъуд ал-Ансорийдан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ит баҳосидан, фоҳишанинг (зинодан оладиган) ҳақидан ва коҳиннинг (фолбиннинг) тўловидан қайтардилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَدُّويَهْ، قال حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عِيسَى، أَخِيهِ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُكَيْمٍ أَبِي مَعْبَدٍ الْجُهَنِيِّ أَعُودُهُ وَبِهِ حُمْرَةٌ فَقُلْنَا أَلاَ تُعَلِّقُ شَيْئًا قَالَ الْمَوْتُ أَقْرَبُ مِنْ ذَلِكَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ تَعَلَّقَ شَيْئًا وُكِلَ إِلَيْهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُكَيْمٍ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى . وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُكَيْمٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ فِي زَمَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ كَتَبَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، .
Бизга Муҳаммад ибн Маддувайҳ ривоят қилди, у деди: бизга Убайдуллоҳ ибн Мусо, Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн Абу Лайладан, у ўз акаси Исодан (ривоят қилди), у деди: Мен Абдуллоҳ ибн Укайм Абу Маъбад ал-Жуҳанийнинг олдига, уни кўргани (йўқлагани) кирдим, унда ҳумра (терининг қизариб оғриши) бор эди. Биз: «(Даво учун) бирор нарса осиб қўймайсизми?» дедик. У: «Ўлим бундан (осиб қўйишдан) яқинроқдир. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): ‹Ким бирор нарса осиб қўйса (унга ишонса), ўша нарсага топшириб қўйилади,› дедилар,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: Абдуллоҳ ибн Укайм ҳадисини биз фақат Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн Абу Лайла ҳадиси орқалигина биламиз. Абдуллоҳ ибн Укайм Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (бевосита) эшитмаган, балки Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида бўлиб: «Бизга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ёзган эдилар,» дерди. Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Саид, Ибн Абу Лайладан шунга ўхшаш, шу маънода (ривоят қилди). Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Уқба ибн Омирдан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، قال حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ جَدِّهِ، رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْحُمَّى فَوْرٌ مِنَ النَّارِ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ وَابْنِ عُمَرَ وَامْرَأَةِ الزُّبَيْرِ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ .
Бизга Ҳаннод ривоят қилди, у деди: бизга Абул-Аҳвас, Саид ибн Масруқдан, у Абоя ибн Рифоадан, у бобоси Рофиъ ибн Хадиждан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди), У: «Иситма дўзах оташининг қайнашидандир, шунинг учун уни сув билан совутинглар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Асмо бинт Абу Бакр, Ибн Умар, Зубайрнинг хотини, Оиша ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоятлар) бор.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، قال حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ " . حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، قال حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي حَدِيثِ أَسْمَاءَ كَلاَمٌ أَكْثَرُ مِنْ هَذَا وَكِلاَ الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحٌ .
Бизга Ҳорун ибн Ишоқ ал-Ҳамдоний ривоят қилди, у деди: бизга Абда ибн Сулаймон, Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Оишадан (ривоят қилди)ки, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта, иситма жаҳаннамнинг иссиқ буғидандир, шунинг учун уни сув билан совутинглар,» дедилар. Бизга Ҳорун ибн Ишоқ ривоят қилди, у деди: бизга Абда, Ҳишом ибн Урвадан, у Фотима бинт ал-Мунзирдан, у Асмо бинт Абу Бакрдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшаш (ривоят қилди). Абу Исо (Термизий) деди: Асмо ҳадисида бундан кўпроқ сўз (зиёда) бор ва ҳар иккала ҳадис ҳам саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، قال حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي حَبِيبَةَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ حُصَيْنٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُعَلِّمُهُمْ مِنَ الْحُمَّى وَمِنَ الأَوْجَاعِ كُلِّهَا أَنْ يَقُولَ " بِسْمِ اللَّهِ الْكَبِيرِ أَعُوذُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ مِنْ شَرِّ كُلِّ عِرْقٍ نَعَّارٍ وَمِنْ شَرِّ حَرِّ النَّارِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي حَبِيبَةَ . وَإِبْرَاهِيمُ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ . وَيُرْوَى " عِرْقٍ يَعَّارٍ " .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Абу Омир ал-Ақадий ривоят қилди, у деди: бизга Иброҳим ибн Исмоил ибн Абу Ҳабиба, Довуд ибн Ҳусайндан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилди)ки, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларга иситмадан ва барча оғриқлардан (шифо сўраб) шундай дейишни ўргатардилар: «Бисмиллаҳил-Кабир, аъузу биллаҳил-Азим мин шарри кулли ирқин наъарин, ва мин шарри ҳаррин-нар (Буюк Аллаҳнинг номи билан, ҳар бир отилиб турувчи томир ёмонлигидан ва оташ иссиқлигининг ёмонлигидан Улуғ Аллаҳдан паноҳ тилайман).» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир, уни фақат Иброҳим ибн Исмоил ибн Абу Ҳабиба ҳадиси орқалигина биламиз. Иброҳим эса ҳадисда заиф саналади. «Ирқин яъарин» (деб) ҳам ривоят қилинади.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قال حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ، قال حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ ابْنَةِ وَهْبٍ، وَهِيَ جُدَامَةُ - قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " أَرَدْتُ أَنْ أَنْهَى عَنِ الْغِيَالِ فَإِذَا فَارِسُ وَالرُّومُ يَفْعَلُونَ وَلاَ يَقْتُلُونَ أَوْلاَدَهُمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَاهُ مَالِكٌ عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ جُدَامَةَ بِنْتِ وَهْبٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ مَالِكٌ وَالْغِيَالُ أَنْ يَطَأَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ وَهِيَ تُرْضِعُ .
Бизга Аҳмад ибн Маниъ ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Ишоқ ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Айюб, Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн Навфалдан, у Урвадан, у Оишадан, у Ваҳбнинг қизи — у Жудомадир — (ривоят қилди), у деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ғийл (эмизар хотин билан жимў қилиш)дан қайтармоқчи бўлдим, лекин (қарасам) форслар ва румликлар буни қилар эканлар, аммо болаларини ўлдирмас (яъни унга зарари етмас) экан,» деганларини эшитдим. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Асмо бинт Язидъдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни Молик, Абул-Асваддан, у Урвадан, у Оишадан, у Жудома бинт Ваҳбдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилган. Молик деди: «Ғийл — кишининг хотини билан, у эмизаётган пайтида, жимў қилишидир.»
حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ أَحْمَدَ، قال حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنْ جُدَامَةَ بِنْتِ وَهْبٍ الأَسَدِيَّةِ، أَنَّهَا سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ أَنْهَى عَنِ الْغِيلَةِ حَتَّى ذُكِّرْتُ أَنَّ الرُّومَ وَفَارِسَ يَصْنَعُونَ ذَلِكَ فَلاَ يَضُرُّ أَوْلاَدَهُمْ " . قَالَ مَالِكٌ وَالْغِيلَةُ أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ وَهِيَ تُرْضِعُ . قَالَ عِيسَى بْنُ أَحْمَدَ وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ .
Бизга Ийсо ибн Аҳмад ривоят қилди, у деди: бизга ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Молик ривоят қилди, Абул-Асвад Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн Навфалдан, у Урвадан, у Оишадан, у Жудома бинти Ваҳб ал-Асадийядан (ривоят қилдики), у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг: «Мен ғийладан қайтармоқчи бўлган эдим, бироқ менга Рум ва Форслар буни қилишлари, лекин бу уларнинг болаларига зарар етказмаслиги эслатилди,» деяётганларини эшитди. Молик деди: «Ғийла — бу эркак кишининг бола эмизаётган аёлига (қўшилиши) қилишидир.» Ийсо ибн Аҳмад деди: бизга Ишоқ ибн Ийсо ҳам ривоят қилди, менга Молик Абул-Асваддан шунга ўхшаш (ривоят қилди). Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَنْعَتُ الزَّيْتَ وَالْوَرْسَ مِنْ ذَاتِ الْجَنْبِ . قَالَ قَتَادَةُ وَيَلُدُّهُ مِنَ الْجَانِبِ الَّذِي يَشْتَكِيهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ اسْمُهُ مَيْمُونٌ هُوَ شَيْخٌ بَصْرِيٌّ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Муоз ибн Ҳишом ривоят қилди, менга отам ривоят қилди, Қатодадан, у Абу Абдуллоҳдан, у Зайд ибн Арқамдан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ён оғриғи (зотулжанб) учун зайтун мойи ва варс (ўсимлигини) тавсия қилар эдилар. Қатода деди: «Ва у дард сезаётган томонидан оғзига томизилади.» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Абдуллоҳнинг исми Маймун бўлиб, у Басралик шайхдир.
حَدَّثَنَا رَجَاءُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعُذْرِيُّ الْبَصْرِيُّ، قال حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي رَزِينٍ، قال حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، حَدَّثَنَا مَيْمُونٌ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ، قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَتَدَاوَى مِنْ ذَاتِ الْجَنْبِ بِالْقُسْطِ الْبَحْرِيِّ وَالزَّيْتِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ مَيْمُونٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ . وَقَدْ رَوَى عَنْ مَيْمُونٍ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا الْحَدِيثَ . وَذَاتُ الْجَنْبِ السُّلُّ .
Бизга Ражо ибн Муҳаммад ал-Узрий ал-Басрий ривоят қилди, у деди: бизга Амр ибн Муҳаммад ибн Абу Разин ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, Холид ал-Ҳаззодан, бизга Маймун Абу Абдуллоҳ ривоят қилди, у деди: мен Зайд ибн Арқамнинг шундай деганини эшитдим: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизга ён оғриғи (зотулжанб)ни денгиз қусти ва зайтун мойи билан даволашни буюрдилар.» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир, биз уни фақат Маймуннинг Зайд ибн Арқамдан (қилган) ривояти орқалигина биламиз. Бу ҳадисни Маймундан илм аҳлидан бир нечтаси ривоят қилган. Зотулжанб — силдир.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، قال حَدَّثَنَا مَعْنٌ، قال حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُصَيْفَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ السُّلَمِيِّ، أَنَّ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، أَخْبَرَهُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِي، أَنَّهُ قَالَ أَتَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِي وَجَعٌ قَدْ كَانَ يُهْلِكُنِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " امْسَحْ بِيَمِينِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ وَقُلْ أَعُوذُ بِعِزَّةِ اللَّهِ وَقُوَّتِهِ مِنْ شَرِّ مَا أَجِدُ " . قَالَ فَفَعَلْتُ فَأَذْهَبَ اللَّهُ مَا كَانَ بِي فَلَمْ أَزَلْ آمُرُ بِهِ أَهْلِي وَغَيْرَهُمْ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Ишоқ ибн Мусо ал-Ансорий ривоят қилди, у деди: бизга Маън ривоят қилди, у деди: бизга Молик ривоят қилди, Язид ибн Хусайфадан, у Амр ибн Абдуллоҳ ибн Каъб ас-Суламийдан (ривоят қилдики), Нофиъ ибн Жубайр ибн Мутъим унга Усмон ибн Абул-Осдан хабар бериб (айтдики), у деди: Менинг олдимга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) келдилар, ҳолбуки менда мени ҳалок қилаётган бир оғриқ бор эди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ўнг қўлинг билан етти марта сийпалаб, «Аъузу би-иззатиллаҳи ва қудратиҳи мин шарри мо ажиду» (Сезаётган дардим ёмонлигидан Аллаҳнинг иззати ва қудратига сиғинаман), деб айт,» дедилар. У деди: мен шундай қилдим, Аллаҳ мендаги (дардни) кетказди ва мен буни ўз аҳлимга ва бошқаларга буюришдан тўхтамадим. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قال حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنِي عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَأَلَهَا " بِمَ تَسْتَمْشِينَ " . قَالَتْ بِالشُّبْرُمِ . قَالَ " حَارٌّ جَارٌّ " . قَالَتْ ثُمَّ اسْتَمْشَيْتُ بِالسَّنَا . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْ أَنَّ شَيْئًا كَانَ فِيهِ شِفَاءٌ مِنَ الْمَوْتِ لَكَانَ فِي السَّنَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . يَعْنِي دَوَاءَ الْمَشْىِّ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Бакр ривоят қилди, бизга Абдулҳамид ибн Жаъфар ривоят қилди, менга Утба ибн Абдуллоҳ ривоят қилди, Асмо бинти Умайсдан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ундан: «Сен нима билан ич юмшатасан?» деб сўрадилар. У: «Шубрум билан,» деди. У: «(У) иссиқ ва ўткирдир,» дедилар. У: «Сўнг мен сано (ўсимлиги) билан ич юмшатдим,» деди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Агар бирор нарсада ўлимдан шифо бўлганида, у санода бўларди,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир. (Бу) ич юмшатувчи дорини билдиради.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ،قال حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قال حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ أَخِي اسْتُطْلِقَ بَطْنُهُ . فَقَالَ " اسْقِهِ عَسَلاً " . فَسَقَاهُ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ سَقَيْتُهُ عَسَلاً فَلَمْ يَزِدْهُ إِلاَّ اسْتِطْلاَقًا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اسْقِهِ عَسَلاً " . فَسَقَاهُ ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ سَقَيْتُهُ عَسَلاً فَلَمْ يَزِدْهُ إِلاَّ اسْتِطْلاَقًا . قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " صَدَقَ اللَّهُ وَكَذَبَ بَطْنُ أَخِيكَ, اسْقِهِ عَسَلاً " . فَسَقَاهُ عَسَلاً فَبَرَأَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, Қатодадан, у Абул-Мутаваккилдан, у Абу Саиддан (ривоят қилдики), у деди: Бир киши Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига келиб: «Акамнинг ичи кетяпти,» деди. У: «Унга асал ичир,» дедилар. У асал ичирди, сўнг келиб: «Ё Расулаллоҳ, мен унга асал ичирдим, бироқ бу унинг ич кетишини кўпайтирди, холос,» деди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Унга асал ичир,» дедилар. У асал ичирди, сўнг келиб: «Ё Расулаллоҳ, мен унга асал ичирдим, бироқ бу унинг ич кетишини кўпайтирди, холос,» деди. У деди: Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳ рост айтди, акангнинг қорни эса ёлғон чиқди, унга асал ичир,» дедилар. У унга асал ичирди ва у тузалди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قال حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قال حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَزِيدَ أَبِي خَالِدٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْمِنْهَالَ بْنَ عَمْرٍو، يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مَا مِنْ عَبْدٍ مُسْلِمٍ يَعُودُ مَرِيضًا لَمْ يَحْضُرْ أَجَلُهُ فَيَقُولُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أَسْأَلُ اللَّهَ الْعَظِيمَ رَبَّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ أَنْ يَشْفِيَكَ إِلاَّ عُوفِيَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, Язид Абу Холиддан, у деди: мен Минҳол ибн Амрнинг Саид ибн Жубайрдан, у ибн Аббосдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилиб айтганини эшитдимки, у: «Қайси бир мусулмон банда ажали етиб келмаган беморни бориб кўрса-ю, етти марта: «Асъалуллаҳал-Азима, Раббал-аршил-азими, ан яшфияка» (Буюк Аллаҳдан, улуғ Арш Роббидан сенга шифо беришини сўрайман), деса, албатта у (бемор) соғаяди,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Минҳол ибн Амрнинг ҳадиси орқалигина биламиз.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الأَشْقَرُ الرِّبَاطِيُّ، قال حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، قال حَدَّثَنَا مَرْزُوقٌ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الشَّامِيُّ، قال حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ أَخْبَرَنَا ثَوْبَانُ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمُ الْحُمَّى فَإِنَّ الْحُمَّى قِطْعَةٌ مِنَ النَّارِ فَلْيُطْفِئْهَا عَنْهُ بِالْمَاءِ فَلْيَسْتَنْقِعْ نَهْرًا جَارِيًا لِيَسْتَقْبِلَ جَرْيَةَ الْمَاءِ فَيَقُولُ بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ اشْفِ عَبْدَكَ وَصَدِّقْ رَسُولَكَ بَعْدَ صَلاَةِ الصُّبْحِ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ فَلْيَغْتَمِسْ فِيهِ ثَلاَثَ غَمَسَاتٍ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فَإِنْ لَمْ يَبْرَأْ فِي ثَلاَثٍ فَخَمْسٌ وَإِنْ لَمْ يَبْرَأْ فِي خَمْسٍ فَسَبْعٌ فَإِنْ لَمْ يَبْرَأْ فِي سَبْعٍ فَتِسْعٌ فَإِنَّهَا لاَ تَكَادُ تُجَاوِزُ تِسْعًا بِإِذْنِ اللَّهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ .
Бизга Аҳмад ибн Саид ал-Ашқар ар-Риботий ривоят қилди, у деди: бизга Равҳ ибн Убода ривоят қилди, у деди: бизга Марзуқ Абу Абдуллоҳ аш-Шомий ривоят қилди, у деди: бизга Саид — Шом аҳлидан бўлган бир киши — ривоят қилди, бизга Савбон Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан хабар бердики, у: «Бирортангизни иситма тутса, албатта иситма дўзахнинг бир бўлагидир, бас, уни ўзидан сув билан ўчирсин; оқар дарёга, сув оқимига юзланиб тушсин ва Субҳ намозидан кейин, қуёш чиқишидан олдин: «Бисмиллаҳ, Аллоҳуммашфи абдака ва саддиқ расулака» (Аллаҳ номи билан. Эй Аллаҳ, бандангга шифо бер ва Расулингни тасдиқла), десин, сўнг унга уч кун давомида уч марта чўмсин; агар уч (кун)да тузалмаса, беш (кун); агар беш (кун)да тузалмаса, етти (кун); агар етти (кун)да тузалмаса, тўққиз (кун) қилсин, чунки у Аллаҳнинг изни билан тўққиздан ошмайди,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، قال حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ سُئِلَ سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ وَأَنَا أَسْمَعُ، بِأَىِّ شَيْءٍ دُووِيَ جُرْحُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَا بَقِيَ أَحَدٌ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي كَانَ عَلِيٌّ يَأْتِي بِالْمَاءِ فِي تُرْسِهِ وَفَاطِمَةُ تَغْسِلُ عَنْهُ الدَّمَ وَأُحْرِقَ لَهُ حَصِيرٌ فَحُشِيَ بِهِ جُرْحُهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга ибн Абу Умар ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, Абу Ҳозимдан, у деди: Саҳл ибн Саъддан, мен эшитиб турганимда, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг яраси нима билан даволанганини сўрадилар. У: «Бу ҳақда мендан кўра билимлироқ бирор киши қолгани йўқ. Али қалқонида сув келтирар, Фотима эса ундан қонни ювар эди, ва у (киши) учун бўйра ёқилиб, кули билан яраси тўлдирилар эди,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُوَقَّرِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا مَثَلُ الْمَرِيضِ إِذَا بَرَأَ وَصَحَّ كَالْبَرْدَةِ تَقَعُ مِنَ السَّمَاءِ فِي صَفَائِهَا وَلَوْنِهَا " .
Бизга Али ибн Ҳужр ривоят қилди, у деди: бизга ал-Валиду ибн Муҳаммад ал-Муваққарий хабар берди, Зуҳрийдан, у Анас ибн Моликдан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бемор тузалиб, соғайганидаги мисоли — осмондан ўзининг софлиги ва рангида тушадиган дўл кабидир,» дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الأَشَجُّ، قال حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ السَّكُونِيُّ، عَنْ مُوسَى بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا دَخَلْتُمْ عَلَى الْمَرِيضِ فَنَفِّسُوا لَهُ فِي أَجَلِهِ فَإِنَّ ذَلِكَ لاَ يَرُدُّ شَيْئًا وَيُطَيِّبُ نَفْسَهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ .
Бизга Абдуллоҳ ибн Саид ал-Ашажж ривоят қилди, у деди: бизга Уқба ибн Холид ас-Сакуний ривоят қилди, Мусо ибн Муҳаммад ибн Иброҳим ат-Таймийдан, у отасидан, у Абу Саид ал-Худрийдан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Беморнинг олдига кирсангиз, унинг ажали (умри) ҳақида кўнглини кўтаринглар, зеро бу (сўз) ҳеч нарсани қайтармайди, бироқ унинг кўнглини хуш қилади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ الأَشْعَرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَادَ رَجُلاً مِنْ وَعَكٍ كَانَ بِهِ فَقَالَ " أَبْشِرْ فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ هِيَ نَارِي أُسَلِّطُهَا عَلَى عَبْدِي الْمُذْنِبِ لِتَكُونَ حَظَّهُ مِنَ النَّارِ " . حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنِ الْحَسَنِ قَالَ كَانُوا يَرْتَجُونَ الْحُمَّى لَيْلَةً كَفَّارَةً لِمَا نَقَصَ مِنَ الذُّنُوبِ . تَمَّ كِتَابُ الطِّبِّ وَيَلِيهِ كِتَابُ الْفَرَائِضِ
Бизга Ҳаннод ва Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Абу Усома ривоят қилди, Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобирдан, у Исмоил ибн Убайдуллоҳдан, у Абу Солиҳ ал-Ашъарийдан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўзида иситма бўлган бир кишини бориб кўриб: «Суюнчи бўлсин, зеро Аллаҳ айтадики: «У менинг ўтим бўлиб, уни гуноҳкор бандамга дўзахдан улуши бўлсин деб соламан»,» дедилар. Бизга Ишоқ ибн Мансур ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий хабар берди, Суфён ас-Саврийдан, у Ҳишом ибн Ҳассондан, у Ҳасандан (ривоят қилдики), у: «Улар (саҳобалар) гуноҳлардан камайган (савоб) учун каффорат бўлсин деб бир кечалик иситмани умид қилар эдилар,» деди. Тибб китоби тамом бўлди, ундан кейин Фароиз (мерос) китоби келади.