حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حَنْظَلَةَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ عَشْرَ رَكَعَاتٍ، وَيُوتِرُ بِسَجْدَةٍ، وَيَسْجُدُ سَجْدَتَىِ الْفَجْرِ، فَذَلِكَ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً .
Бизга Ибн Мусанно ривоят қилди, бизга Ибн Абу Адий Ҳанзаладан, у Қосим ибн Муҳаммаддан, у Оишадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам тунда ўн ракаат намоз ўқир ва бир сажда (ракаат) билан витр қилар, ҳамда фажрнинг икки ракаатини ўқир эди. Бас, бу ўн уч ракаат бўларди.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً، يُوتِرُ مِنْهَا بِوَاحِدَةٍ، فَإِذَا فَرَغَ مِنْهَا اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ .
Бизга Қаънабий Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у Урва ибн Зубайрдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг завжаси Оишадан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам тунда ўн бир ракаат ўқир, улардан бирини витр қилар, ундан фароғат топганидан кейин ўнг ёнбошига ётар эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَنَصْرُ بْنُ عَاصِمٍ، - وَهَذَا لَفْظُهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، - وَقَالَ نَصْرٌ : عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، وَالأَوْزَاعِيِّ، - عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فِيمَا بَيْنَ أَنْ يَفْرُغَ مِنْ صَلاَةِ الْعِشَاءِ إِلَى أَنْ يَنْصَدِعَ الْفَجْرُ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً، يُسَلِّمُ مِنْ كُلِّ ثِنْتَيْنِ وَيُوتِرُ بِوَاحِدَةٍ، وَيَمْكُثُ فِي سُجُودِهِ قَدْرَ مَا يَقْرَأُ أَحَدُكُمْ خَمْسِينَ آيَةً قَبْلَ أَنْ يَرْفَعَ رَأْسَهُ، فَإِذَا سَكَتَ الْمُؤَذِّنُ بِالأُولَى مِنْ صَلاَةِ الْفَجْرِ قَامَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ، ثُمَّ اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمُؤَذِّنُ .
Бизга Абдурраҳмон ибн Иброҳим ва Наср ибн Осим — бу унинг лафзи — ривоят қилиб дедилар: Бизга Валид ривоят қилди, бизга Авзоий ривоят қилди — Наср эса: «Ибн Абу Зиъб ва Авзоийдан» деди — у Зуҳрийдан, у Урвадан, у Оишадан розияллаҳу анҳо ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам хуфтон намозидан фароғат топгандан тонг ёришгунига қадар ўн бир ракаат ўқир, ҳар икки ракаатда салом берар, биттаси билан витр қилар эди. Саждасида бирингиз эллик оят ўқийдиган вақт қадар бошини кўтармасдан турарди. Муаззин фажр намозининг биринчи азонини тугатганида туриб, икки енгил ракаат ўқир, сўнгра муаззин келгунига қадар ўнг ёнбошига ётар эди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، وَعَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، وَيُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ، أَخْبَرَهُمْ بِإِسْنَادِهِ، وَمَعْنَاهُ،، قَالَ : وَيُوتِرُ بِوَاحِدَةٍ، وَيَسْجُدُ سَجْدَةً قَدْرَ مَا يَقْرَأُ أَحَدُكُمْ خَمْسِينَ آيَةً قَبْلَ أَنْ يَرْفَعَ رَأْسَهُ، فَإِذَا سَكَتَ الْمُؤَذِّنُ مِنْ صَلاَةِ الْفَجْرِ وَتَبَيَّنَ لَهُ الْفَجْرُ . وَسَاقَ مَعْنَاهُ . قَالَ : وَبَعْضُهُمْ يَزِيدُ عَلَى بَعْضٍ .
Бизга Сулаймон ибн Довуд ал-Маҳрий ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Ибн Абу Зиъб, Амр ибн Ҳорис ва Юнус ибн Язид хабар бердиларки, Ибн Шиҳоб уларга ўз исноди ва маъноси билан хабар берди. У деди: Биттаси билан витр қилар, саждани бирингиз эллик оят ўқийдиган вақт қадар бошини кўтармасдан қилар эди. Муаззин фажр намозини тугатганида ва унга фажр равшан бўлганида... ва шу маънони келтирди. У деди: Уларнинг баъзиси баъзисидан кўпроқ қўшади.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً يُوتِرُ مِنْهَا بِخَمْسٍ، لاَ يَجْلِسُ فِي شَىْءٍ مِنَ الْخَمْسِ حَتَّى يَجْلِسَ فِي الآخِرَةِ فَيُسَلِّمَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : رَوَاهُ ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ، نَحْوَهُ .
Бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Вуҳайб ривоят қилди, бизга Ҳишом ибн Урва отасидан, у Оишадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам тунда ўн уч ракаат ўқир, улардан бештаси билан витр қилар, бештанинг ҳеч бирида ўтирмас, фақат охиргисида ўтириб салом берар эди. Абу Довуд деди: Буни Ибн Нумайр Ҳишомдан шунга ўхшаш ривоят қилди.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي بِاللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً، ثُمَّ يُصَلِّي إِذَا سَمِعَ النِّدَاءَ بِالصُّبْحِ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ .
Бизга Қаънабий Моликдан, у Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Оишадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам тунда ўн уч ракаат ўқир, сўнгра субҳга азон эшитганида икки енгил ракаат ўқир эди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، وَمُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، : أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً، وَكَانَ يُصَلِّي ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ، وَيُوتِرُ بِرَكْعَةٍ، ثُمَّ يُصَلِّي - قَالَ مُسْلِمٌ : بَعْدَ الْوِتْرِ، ثُمَّ اتَّفَقَا - رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ قَاعِدٌ، فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ قَامَ فَرَكَعَ، وَيُصَلِّي بَيْنَ أَذَانِ الْفَجْرِ وَالإِقَامَةِ رَكْعَتَيْنِ .
Бизга Мусо ибн Исмоил ва Муслим ибн Иброҳим ривоят қилиб дедилар: Бизга Абон Яҳёдан, у Абу Саламадан, у Оишадан ривоят қилди: Аллаҳнинг Набийси соллаллаҳу алайҳи васаллам тунда ўн уч ракаат ўқир эди. У саккиз ракаат ўқир, бир ракаат билан витр қилар, сўнгра — Муслим: «витрдан кейин» деди, кейин улар иккаласи мувофиқ бўлдилар — ўтирган ҳолда икки ракаат ўқир, руку қилмоқчи бўлганида туриб руку қилар эди. Фажр азони билан иқомат орасида икки ракаат ўқир эди.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ : أَنَّهُ، سَأَلَ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَيْفَ كَانَتْ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَمَضَانَ فَقَالَتْ : مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَزِيدُ فِي رَمَضَانَ وَلاَ فِي غَيْرِهِ عَلَى إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً : يُصَلِّي أَرْبَعًا فَلاَ تَسْأَلْ عَنْ حُسْنِهِنَّ وَطُولِهِنَّ، ثُمَّ يُصَلِّي أَرْبَعًا فَلاَ تَسْأَلْ عَنْ حُسْنِهِنَّ وَطُولِهِنَّ، ثُمَّ يُصَلِّي ثَلاَثًا، قَالَتْ عَائِشَةُ - رضى الله عنها - فَقُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَنَامُ قَبْلَ أَنْ تُوتِرَ قَالَ : " يَا عَائِشَةُ إِنَّ عَيْنَىَّ تَنَامَانِ وَلاَ يَنَامُ قَلْبِي " .
Бизга Қаънабий Моликдан, у Саид ибн Абу Саид ал-Мақбурийдан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмондан хабар беришича, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг завжаси Оишадан Рамазонда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг намози қандай бўларди деб сўради. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам на Рамазонда, на бошқасида ўн бир ракаатдан оширмас эди. У тўрт ўқир — уларнинг гўзаллиги ва узунлиги ҳақида сўрама — сўнгра яна тўрт ўқир — уларнинг гўзаллиги ва узунлиги ҳақида сўрама — сўнгра уч ўқир эди. Оиша розияллаҳу анҳо деди: Мен: «Эй Расулуллаҳ, витр ўқишдан олдин ухлайсизми?» дедим. У: «Эй Оиша, кўзларим ухлайди, аммо қалбим ухламайди», деди.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، قَالَ : طَلَّقْتُ امْرَأَتِي فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ لأَبِيعَ عَقَارًا كَانَ لِي بِهَا، فَأَشْتَرِيَ بِهِ السِّلاَحَ وَأَغْزُوَ، فَلَقِيتُ نَفَرًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا : قَدْ أَرَادَ نَفَرٌ مِنَّا سِتَّةٌ أَنْ يَفْعَلُوا ذَلِكَ فَنَهَاهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ : " لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ " . فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَسَأَلْتُهُ عَنْ وِتْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ : أَدُلُّكَ عَلَى أَعْلَمِ النَّاسِ بِوِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأْتِ عَائِشَةَ رضى الله عنها . فَأَتَيْتُهَا فَاسْتَتْبَعْتُ حَكِيمَ بْنَ أَفْلَحَ فَأَبَى فَنَاشَدْتُهُ فَانْطَلَقَ مَعِي، فَاسْتَأْذَنَّا عَلَى عَائِشَةَ، فَقَالَتْ : مَنْ هَذَا قَالَ : حَكِيمُ بْنُ أَفْلَحَ . قَالَتْ : وَمَنْ مَعَكَ قَالَ : سَعْدُ بْنُ هِشَامٍ . قَالَتْ : هِشَامُ بْنُ عَامِرٍ الَّذِي قُتِلَ يَوْمَ أُحُدٍ قَالَ قُلْتُ : نَعَمْ . قَالَتْ : نِعْمَ الْمَرْءُ كَانَ عَامِرًا . قَالَ قُلْتُ : يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ حَدِّثِينِي عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ : أَلَسْتَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ فَإِنَّ خُلُقَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ الْقُرْآنَ . قَالَ قُلْتُ : حَدِّثِينِي عَنْ قِيَامِ اللَّيْلِ قَالَتْ : أَلَسْتَ تَقْرَأُ { يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ } قَالَ قُلْتُ : بَلَى . قَالَتْ : فَإِنَّ أَوَّلَ هَذِهِ السُّورَةِ نَزَلَتْ، فَقَامَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى انْتَفَخَتْ أَقْدَامُهُمْ، وَحُبِسَ خَاتِمَتُهَا فِي السَّمَاءِ اثْنَىْ عَشَرَ شَهْرًا، ثُمَّ نَزَلَ آخِرُهَا فَصَارَ قِيَامُ اللَّيْلِ تَطَوُّعًا بَعْدَ فَرِيضَةٍ . قَالَ قُلْتُ : حَدِّثِينِي عَنْ وِتْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ : كَانَ يُوتِرُ بِثَمَانِ رَكَعَاتٍ لاَ يَجْلِسُ إِلاَّ فِي الثَّامِنَةِ، ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّي رَكْعَةً أُخْرَى، لاَ يَجْلِسُ إِلاَّ فِي الثَّامِنَةِ وَالتَّاسِعَةِ، وَلاَ يُسَلِّمُ إِلاَّ فِي التَّاسِعَةِ، ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ فَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَىَّ، فَلَمَّا أَسَنَّ وَأَخَذَ اللَّحْمَ أَوْتَرَ بِسَبْعِ رَكَعَاتٍ لَمْ يَجْلِسْ إِلاَّ فِي السَّادِسَةِ وَالسَّابِعَةِ، وَلَمْ يُسَلِّمْ إِلاَّ فِي السَّابِعَةِ، ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ، فَتِلْكَ هِيَ تِسْعُ رَكَعَاتٍ يَا بُنَىَّ، وَلَمْ يَقُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً يُتِمُّهَا إِلَى الصَّبَاحِ، وَلَمْ يَقْرَإِ الْقُرْآنَ فِي لَيْلَةٍ قَطُّ، وَلَمْ يَصُمْ شَهْرًا يُتِمُّهُ غَيْرَ رَمَضَانَ، وَكَانَ إِذَا صَلَّى صَلاَةً دَاوَمَ عَلَيْهَا، وَكَانَ إِذَا غَلَبَتْهُ عَيْنَاهُ مِنَ اللَّيْلِ بِنَوْمٍ صَلَّى مِنَ النَّهَارِ ثِنْتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً . قَالَ : فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَحَدَّثْتُهُ . فَقَالَ : هَذَا وَاللَّهِ هُوَ الْحَدِيثُ، وَلَوْ كُنْتُ أُكَلِّمُهَا لأَتَيْتُهَا حَتَّى أُشَافِهَهَا بِهِ مُشَافَهَةً . قَالَ قُلْتُ : لَوْ عَلِمْتُ أَنَّكَ لاَ تُكَلِّمُهَا مَا حَدَّثْتُكَ .
Бизга Ҳафс ибн Умар ривоят қилди, бизга Ҳаммом ривоят қилди, бизга Қатода Зуроро ибн Авфодан, у Саъд ибн Ҳишомдан ривоят қилди. У деди: Мен хотинимни талоқ қилдим ва у ерда менга тегишли мол-мулкни сотиб, қурол сотиб олиб жангга чиқиш учун Мадинага келдим. Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ашобларидан бир гуруҳ билан учрашдим. Улар: «Биздан бир гуруҳ — олтита — шундай қилмоқчи бўлган эди, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уларни қайтариб: ‹Сизлар учун Расулуллаҳда гўзал намуна бор эди-ку›, деди», дедилар. Мен Ибн Аббоснинг олдига келиб, ундан Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг витри ҳақида сўрадим. У: «Сенга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг витрини энг яхши биладиган кишини кўрсатайинми? Оиша розияллаҳу анҳонинг олдига бор», деди. Мен унинг олдига бордим ва Ҳаким ибн Афлаҳни ҳамроҳ қилмоқчи бўлдим, у бош тортди. Мен уни қасам ичиб чақирдим, у мен билан борди. Биз Оишанинг олдига киришга изн сўрадик. У: «Бу ким?» деди. У: «Ҳаким ибн Афлаҳ», деди. У: «Сен билан ким бор?» деди. У: «Саъд ибн Ҳишом», деди. У: «Уҳуд куни ўлдирилган Ҳишом ибн Омирнинг (ўғлими)?» деди. У деди: Мен: «Ҳа», дедим. У: «Омир нақадар яхши киши эди», деди. У деди: Мен: «Эй мўминлар онаси, менга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг хулқи ҳақида ҳадис айтинг», дедим. У: «Сен Қуръан ўқимайсанми? Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг хулқи Қуръан эди», деди. У деди: Мен: «Менга тун қиёми ҳақида ҳадис айтинг», дедим. У: «Сен ‹Эй кийим ўраниб олган зот› (сурасини) ўқимайсанми?» деди. У деди: Мен: «Ҳа», дедим. У: «Бу суранинг аввали нозил бўлганида Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ашоблари оёқлари шишгунча (намозга) турдилар. Унинг хотимаси ўн икки ой осмонда ушлаб турилди, сўнгра унинг охири нозил бўлиб, тун қиёми фарздан кейин нафл бўлиб қолди», деди. У деди: Мен: «Менга Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг витри ҳақида ҳадис айтинг», дедим. У деди: «У саккиз ракаат билан витр қилар, фақат саккизинчисида ўтирар, сўнгра туриб яна бир ракаат ўқир, фақат саккизинчи ва тўққизинчисида ўтирар, фақат тўққизинчисида салом берар эди. Сўнгра ўтирган ҳолда икки ракаат ўқир эди. Бас, бу ўн бир ракаат, эй ўғилчам. У кексайгач ва вазни ортгач, этти ракаат билан витр қилиб, фақат олтинчи ва эттинчисида ўтирар, фақат эттинчисида салом берар эди. Сўнгра ўтирган ҳолда икки ракаат ўқир эди. Бас, бу тўққиз ракаат, эй ўғилчам. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бир кечани тонгга қадар тўлиқ қоим турмаган, ҳеч қачон бир кечада Қуръанни (тўлиқ) ўқимаган, Рамазондан бошқа ҳеч бир ойни тўлиқ рўза тутмаган. У бир намозни ўқиса, унга давом этарди. Агар тунда кўзлари уйқу билан ғолиб келса, кундузи ўн икки ракаат ўқир эди». У деди: Мен Ибн Аббоснинг олдига келиб унга ҳадисни айтдим. У: «Бу — валлаҳи — ҳақиқий ҳадисдир. Агар мен у билан гаплашадиган бўлганимда, олдига бориб уни ўзидан оғизма-оғиз эшитардим», деди. У деди: Мен: «Агар сен у билан гаплашмаслигингни билганимда, сенга айтмас эдим», дедим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ قَالَ : يُصَلِّي ثَمَانِ رَكَعَاتٍ لاَ يَجْلِسُ فِيهِنَّ إِلاَّ عِنْدَ الثَّامِنَةِ، فَيَجْلِسُ فَيَذْكُرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ، ثُمَّ يَدْعُو، ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا يُسْمِعُنَا، ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ، ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَةً، فَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَىَّ، فَلَمَّا أَسَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَخَذَ اللَّحْمَ أَوْتَرَ بِسَبْعٍ، وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ، بِمَعْنَاهُ إِلَى مُشَافَهَةً .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Саид Саиддан, у Қатодадан унинг исноди билан шунга ўхшаш ривоят қилди. У деди: У саккиз ракаат ўқир, уларда фақат саккизинчисида ўтирар, ўтириб Аллаҳ азза ва жаллани зикр қилар, сўнгра дуо қилар, сўнгра бизга эшиттириб салом берар эди. Сўнгра салом берганидан кейин ўтирган ҳолда икки ракаат ўқир, сўнгра бир ракаат ўқир эди. Бас, бу ўн бир ракаат, эй ўғилчам. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам кексайгач ва вазни ортгач, этти билан витр қилди ва салом берганидан кейин ўтирган ҳолда икки ракаат ўқир эди — ва шу маънони «оғизма-оғиз» сўзига қадар келтирди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ : يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا يُسْمِعُنَا كَمَا قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ .
Бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Бишр ривоят қилди, бизга Саид ушбу ҳадисни ривоят қилди. У: «Бизга эшиттириб салом берар эди», деди — Яҳё ибн Саид айтгани каби.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ ابْنُ بَشَّارٍ بِنَحْوِ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ : وَيُسَلِّمُ تَسْلِيمَةً يُسْمِعُنَا .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Ибн Абу Адий Саиддан ушбу ҳадисни ривоят қилди. Ибн Башшор Яҳё ибн Саиднинг ҳадисига ўхшаш деди, фақат у: «Бизга эшиттириб бир салом берар эди», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ الدِّرْهَمِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا زُرَارَةُ بْنُ أَوْفَى، : أَنَّ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - سُئِلَتْ عَنْ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي جَوْفِ اللَّيْلِ، فَقَالَتْ : كَانَ يُصَلِّي صَلاَةَ الْعِشَاءِ فِي جَمَاعَةٍ، ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى أَهْلِهِ فَيَرْكَعُ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ، ثُمَّ يَأْوِي إِلَى فِرَاشِهِ وَيَنَامُ وَطَهُورُهُ مُغَطًّى عِنْدَ رَأْسِهِ، وَسِوَاكُهُ مَوْضُوعٌ حَتَّى يَبْعَثَهُ اللَّهُ سَاعَتَهُ الَّتِي يَبْعَثُهُ مِنَ اللَّيْلِ، فَيَتَسَوَّكُ وَيُسْبِغُ الْوُضُوءَ، ثُمَّ يَقُومُ إِلَى مُصَلاَّهُ فَيُصَلِّي ثَمَانِ رَكَعَاتٍ يَقْرَأُ فِيهِنَّ بِأُمِّ الْكِتَابِ وَسُورَةٍ مِنَ الْقُرْآنِ وَمَا شَاءَ اللَّهُ، وَلاَ يَقْعُدُ فِي شَىْءٍ مِنْهَا حَتَّى يَقْعُدَ فِي الثَّامِنَةِ، وَلاَ يُسَلِّمُ، وَيَقْرَأُ فِي التَّاسِعَةِ، ثُمَّ يَقْعُدُ فَيَدْعُو بِمَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَهُ، وَيَسْأَلُهُ وَيَرْغَبُ إِلَيْهِ وَيُسَلِّمُ تَسْلِيمَةً وَاحِدَةً شَدِيدَةً، يَكَادُ يُوقِظُ أَهْلَ الْبَيْتِ مِنْ شِدَّةِ تَسْلِيمِهِ، ثُمَّ يَقْرَأُ وَهُوَ قَاعِدٌ بِأُمِّ الْكِتَابِ، وَيَرْكَعُ وَهُوَ قَاعِدٌ، ثُمَّ يَقْرَأُ الثَّانِيَةَ فَيَرْكَعُ وَيَسْجُدُ وَهُوَ قَاعِدٌ، ثُمَّ يَدْعُو مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَ، ثُمَّ يُسَلِّمُ وَيَنْصَرِفُ، فَلَمْ تَزَلْ تِلْكَ صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَّنَ فَنَقَصَ مِنَ التِّسْعِ ثِنْتَيْنِ، فَجَعَلَهَا إِلَى السِّتِّ وَالسَّبْعِ وَرَكْعَتَيْهِ وَهُوَ قَاعِدٌ حَتَّى قُبِضَ عَلَى ذَلِكَ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Али ибн Ҳусайн ад-Дирҳамий ривоят қилди, бизга Ибн Абу Адий Баҳз ибн Ҳакимдан ривоят қилди, бизга Зуроро ибн Авфо ривоят қилдики, Оишадан розияллаҳу анҳо Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг тун ярмидаги намози ҳақида сўралганида, у деди: У хуфтон намозини жамоатда ўқир, сўнгра аҳлига қайтиб тўрт ракаат ўқир, сўнгра тўшагига ётиб ухларди. Таҳорат суви бошининг олдида ёпиқ, мисвоги қўйилган ҳолда турарди, токи Аллаҳ уни тунда уйғотадиган вақтида уйғотса, мисвок ишлатиб, таҳоратни мукаммал қилар, сўнгра намозгоҳига туриб саккиз ракаат ўқир, уларда Фотиҳа ва Қуръандан бир сура ва Аллаҳ хоҳлаган нарсани ўқир, улардан ҳеч бирида ўтирмас, фақат саккизинчисида ўтирар, салом бермас, тўққизинчисида ўқир, сўнгра ўтириб Аллаҳ хоҳлаганча дуо қилар, Ундан сўрар, Унга рағбат қилар, сўнгра бир қаттиқ салом берар, саломининг қаттиқлигидан уй аҳлини деярли уйғотиб юборарди. Сўнгра ўтирган ҳолда Фотиҳани ўқир, ўтирган ҳолда руку қилар, сўнгра иккинчисини ўқир, ўтирган ҳолда руку ва сажда қилар, сўнгра Аллаҳ хоҳлаганча дуо қилар, сўнгра салом бериб чиқар эди. Бу Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг намози бўлиб қолди, токи танаси тўлиб, тўққиздан иккитасини камайтириб, уни олти ва эттига айлантирди ва ўтирган ҳолдаги икки ракаатини (қолдирди), токи шу ҳолда вафот этгунича соллаллаҳу алайҳи васаллам.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ، فَذَكَرَ هَذَا الْحَدِيثَ بِإِسْنَادِهِ قَالَ : يُصَلِّي الْعِشَاءَ ثُمَّ يَأْوِي إِلَى فِرَاشِهِ، لَمْ يَذْكُرِ الأَرْبَعَ رَكَعَاتٍ، وَسَاقَ الْحَدِيثَ قَالَ فِيهِ : فَيُصَلِّي ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ يُسَوِّي بَيْنَهُنَّ فِي الْقِرَاءَةِ وَالرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ، وَلاَ يَجْلِسُ فِي شَىْءٍ مِنْهُنَّ إِلاَّ فِي الثَّامِنَةِ، فَإِنَّهُ كَانَ يَجْلِسُ ثُمَّ يَقُومُ وَلاَ يُسَلِّمُ، فَيُصَلِّي رَكْعَةً يُوتِرُ بِهَا، ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمَةً يَرْفَعُ بِهَا صَوْتَهُ حَتَّى يُوقِظَنَا، ثُمَّ سَاقَ مَعْنَاهُ .
Бизга Ҳорун ибн Абдуллаҳ ривоят қилди, бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, бизга Баҳз ибн Ҳаким хабар берди ва ушбу ҳадисни ўз исноди билан зикр қилди. У деди: У хуфтонни ўқир, сўнгра тўшагига ётарди — тўрт ракаатни эсламади — ва ҳадисни келтирди. Унда деди: У саккиз ракаат ўқир, қироат, руку ва саждада улар орасини тенглаштирар, улардан ҳеч бирида ўтирмас, фақат саккизинчисида ўтирар эди. У ўтирар, сўнгра турар ва салом бермас, сўнгра бир ракаат ўқиб у билан витр қилар, сўнгра овозини кўтариб бир салом берар, бизни уйғотгунча, сўнгра шу маънони келтирди.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، - يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ - عَنْ بَهْزٍ، حَدَّثَنَا زُرَارَةُ بْنُ أَوْفَى، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، : أَنَّهَا سُئِلَتْ عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ : كَانَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ الْعِشَاءَ، ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى أَهْلِهِ فَيُصَلِّي أَرْبَعًا، ثُمَّ يَأْوِي إِلَى فِرَاشِهِ، ثُمَّ سَاقَ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ وَلَمْ يَذْكُرْ : يُسَوِّي بَيْنَهُنَّ فِي الْقِرَاءَةِ وَالرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ . وَلَمْ يَذْكُرْ فِي التَّسْلِيمِ : حَتَّى يُوقِظَنَا .
Бизга Умар ибн Усмон ривоят қилди, бизга Марвон — яъни Ибн Муовия — Баҳздан ривоят қилди, бизга Зуроро ибн Авфо мўминлар онаси Оишадан ривоят қилдики, ундан Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг намози ҳақида сўралганида, у деди: У одамларга хуфтонни ўқир, сўнгра аҳлига қайтиб тўрт ўқир, сўнгра тўшагига ётарди. Сўнгра ҳадисни тўлиқ келтирди, аммо «қироат, руку ва саждада улар орасини тенглаштирар эди» деган жойни эсламади, салом ҳақида ҳам «бизни уйғотгунча» деган жойни эсламади.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ - عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - بِهَذَا الْحَدِيثِ وَلَيْسَ فِي تَمَامِ حَدِيثِهِمْ .
Бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Ҳаммод — яъни Ибн Салама — Баҳз ибн Ҳакимдан, у Зуроро ибн Авфодан, у Саъд ибн Ҳишомдан, у Оишадан розияллаҳу анҳо ушбу ҳадисни ривоят қилди, аммо уларнинг ҳадисининг тўлиқлиги (каби) эмас.
حَدَّثَنَا مُوسَى، - يَعْنِي ابْنَ إِسْمَاعِيلَ - حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً يُوتِرُ بِسَبْعٍ أَوْ كَمَا قَالَتْ، وَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ، وَرَكْعَتَىِ الْفَجْرِ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ .
Бизга Мусо — яъни Ибн Исмоил — ривоят қилди, бизга Ҳаммод — яъни Ибн Салама — Муҳаммад ибн Амрдан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмондан, у Оишадан розияллаҳу анҳо ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам тунда ўн уч ракаат ўқир, этти билан витр қилар — ёки у айтганидек — ва ўтирган ҳолда икки ракаат ўқир, фажрнинг икки ракаатини азон билан иқомат орасида ўқир эди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُوتِرُ بِتِسْعِ رَكَعَاتٍ، ثُمَّ أَوْتَرَ بِسَبْعِ رَكَعَاتٍ، وَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَ الْوِتْرِ يَقْرَأُ فِيهِمَا، فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ قَامَ فَرَكَعَ ثُمَّ سَجَدَ، قَالَ أَبُو دَاوُدَ : رَوَى هَذَيْنِ الْحَدِيثَيْنِ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو مِثْلَهُ، قَالَ فِيهِ قَالَ عَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ : يَا أُمَّتَاهُ كَيْفَ كَانَ يُصَلِّي الرَّكْعَتَيْنِ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ . حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ عَنْ خَالِدٍ .
Бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Ҳаммод Муҳаммад ибн Амрдан, у Муҳаммад ибн Иброҳимдан, у Алқама ибн Ваққосдан, у Оишадан розияллаҳу анҳо ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам тўққиз ракаат билан витр қилар, сўнгра этти ракаат билан витр қилди ва витрдан кейин ўтирган ҳолда икки ракаат руку қилар, уларда қироат қилар, руку қилмоқчи бўлганида туриб руку қилар, сўнгра сажда қилар эди. Абу Довуд деди: Бу икки ҳадисни Холид ибн Абдуллаҳ ал-Воситий Муҳаммад ибн Амрдан шунга ўхшаш ривоят қилди. Унда Алқама ибн Ваққос деди: «Эй онажон, у икки ракаатни қандай ўқир эди?» деди ва шу маънони зикр қилди. Бизга Ваҳб ибн Бақийя Холиддан ривоят қилди.
حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، قَالَ : قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ : أَخْبِرِينِي عَنْ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ صَلاَةَ الْعِشَاءِ، ثُمَّ يَأْوِي إِلَى فِرَاشِهِ فَيَنَامُ، فَإِذَا كَانَ جَوْفُ اللَّيْلِ قَامَ إِلَى حَاجَتِهِ وَإِلَى طَهُورِهِ فَتَوَضَّأَ، ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى ثَمَانِ رَكَعَاتٍ يُخَيَّلُ إِلَىَّ أَنَّهُ يُسَوِّي بَيْنَهُنَّ فِي الْقِرَاءَةِ وَالرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ، ثُمَّ يُوتِرُ بِرَكْعَةٍ، ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ، ثُمَّ يَضَعُ جَنْبَهُ، فَرُبَّمَا جَاءَ بِلاَلٌ فَآذَنَهُ بِالصَّلاَةِ، ثُمَّ يُغْفِي، وَرُبَّمَا شَكَكْتُ أَغَفَى أَوْ لاَ، حَتَّى يُؤْذِنَهُ بِالصَّلاَةِ، فَكَانَتْ تِلْكَ صَلاَتَهُ حَتَّى أَسَنَّ وَلَحُمَ، فَذَكَرَتْ مِنْ لَحْمِهِ مَا شَاءَ اللَّهُ، وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Бизга Ибн Мусанно ривоят қилди, бизга Абдулаъло ривоят қилди, бизга Ҳишом Ҳасандан, у Саъд ибн Ҳишомдан ривоят қилди. У деди: Мен Мадинага келдим ва Оишанинг олдига кирдим. Мен: «Менга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг намози ҳақида хабар беринг», дедим. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам одамларга хуфтон намозини ўқир, сўнгра тўшагига ётиб ухлар эди. Тун ярми бўлганида ҳожатига ва таҳоратига туриб, таҳорат қилар, сўнгра масжидга кириб саккиз ракаат ўқир — менга шундай туюлардики, у қироат, руку ва саждада улар орасини тенглаштирарди — сўнгра бир ракаат билан витр қилар, сўнгра ўтирган ҳолда икки ракаат ўқир, сўнгра ёнбошини қўяр эди. Баъзан Билол келиб унга намоздан хабар берар, сўнгра у мудраб қолар — мен баъзан у мудрадими ёки йўқми шубҳаланар эдим — токи унга намоздан хабар бермагунча. Бу унинг намози бўлиб қолди, токи кексайиб, танаси тўлгунча. Сўнгра у (Оиша) унинг танаси ҳақида Аллаҳ хоҳлаган нарсани зикр қилди ва ҳадисни келтирди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا حُصَيْنٌ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، ح وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، : أَنَّهُ رَقَدَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَرَآهُ اسْتَيْقَظَ فَتَسَوَّكَ وَتَوَضَّأَ وَهُوَ يَقُولُ : { إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ } حَتَّى خَتَمَ السُّورَةَ، ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ أَطَالَ فِيهِمَا الْقِيَامَ وَالرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ، ثُمَّ إِنَّهُ انْصَرَفَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ، ثُمَّ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ بِسِتِّ رَكَعَاتٍ، كُلُّ ذَلِكَ يَسْتَاكُ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ وَيَقْرَأُ هَؤُلاَءِ الآيَاتِ، ثُمَّ أَوْتَرَ - قَالَ عُثْمَانُ : بِثَلاَثِ رَكَعَاتٍ، فَأَتَاهُ الْمُؤَذِّنُ فَخَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ - وَقَالَ ابْنُ عِيسَى : ثُمَّ أَوْتَرَ فَأَتَاهُ بِلاَلٌ فَآذَنَهُ بِالصَّلاَةِ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ، فَصَلَّى رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ - ثُمَّ اتَّفَقَا - وَهُوَ يَقُولُ : " اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا، وَاجْعَلْ فِي لِسَانِي نُورًا، وَاجْعَلْ فِي سَمْعِي نُورًا، وَاجْعَلْ فِي بَصَرِي نُورًا، وَاجْعَلْ خَلْفِي نُورًا، وَأَمَامِي نُورًا، وَاجْعَلْ مِنْ فَوْقِي نُورًا، وَمِنْ تَحْتِي نُورًا، اللَّهُمَّ وَأَعْظِمْ لِي نُورًا " .
Бизга Муҳаммад ибн Исо ривоят қилди, бизга Ҳушайм ривоят қилди, бизга Ҳусайн Ҳабиб ибн Абу Собитдан хабар берди. (ҳ) Бизга Усмон ибн Абу Шайба ҳам ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Фузайл Ҳусайндан, у Ҳабиб ибн Абу Собитдан, у Муҳаммад ибн Али ибн Абдуллаҳ ибн Аббосдан, у отасидан, у Ибн Аббосдан ривоят қилдики, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдида ухлади ва унинг уйғониб, мисвок ишлатиб, таҳорат қилганини кўрди. У: ‹Албатта, осмонлар ва ернинг яратилишида...› деб сурани хатм қилгунча ўқиётган эди. Сўнгра туриб икки ракаат ўқиб, уларда қиём, руку ва саждани узайтирди. Сўнгра қайтиб, хуррак отгунча ухлади, сўнгра буни уч марта — олти ракаат билан — қилди. Ҳар сафар мисвок ишлатар, сўнгра таҳорат қилар ва ушбу оятларни ўқир эди. Сўнгра витр қилди — Усмон: «уч ракаат билан, сўнгра муаззин унга келиб, у намозга чиқди», деди — Ибн Исо эса: «Сўнгра витр қилди, сўнгра Билол фажр чиққанида унга келиб намоздан хабар берди, у фажрнинг икки ракаатини ўқиб, сўнгра намозга чиқди», деди — сўнгра улар иккаласи мувофиқ бўлдилар — у: «Аллаҳумма, қалбимда нур ато эт, тилимда нур ато эт, қулоғимда нур ато эт, кўзимда нур ато эт, орқамда нур ато эт, олдимда нур ато эт, устимда нур ато эт, остимда нур ато эт. Аллаҳумма, менга нурни буюк қил», дер эди.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ حُصَيْنٍ، نَحْوَهُ قَالَ : " وَأَعْظِمْ لِي نُورًا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : وَكَذَلِكَ قَالَ أَبُو خَالِدٍ الدَّالاَنِيُّ عَنْ حَبِيبٍ فِي هَذَا، وَكَذَلِكَ قَالَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَقَالَ سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ عَنْ أَبِي رِشْدِينَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ .
Бизга Ваҳб ибн Бақийя Холиддан, у Ҳусайндан шунга ўхшаш ривоят қилди. У: «Менга нурни буюк қил», деди. Абу Довуд деди: Шунингдек, Абу Холид ад-Даллоний Ҳабибдан бу ҳақда шундай деди, бу ҳадисда ҳам шундай деди. Салама ибн Куҳайл Абу Ришдиндан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилиб) деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ : بِتُّ لَيْلَةً عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لأَنْظُرَ كَيْفَ يُصَلِّي فَقَامَ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ قِيَامُهُ مِثْلُ رُكُوعِهِ، وَرُكُوعُهُ مِثْلُ سُجُودِهِ، ثُمَّ نَامَ، ثُمَّ اسْتَيْقَظَ فَتَوَضَّأَ وَاسْتَنَّ ثُمَّ قَرَأَ بِخَمْسِ آيَاتٍ مِنْ آلِ عِمْرَانَ { إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلاَفِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ } فَلَمْ يَزَلْ يَفْعَلُ هَذَا حَتَّى صَلَّى عَشْرَ رَكَعَاتٍ، ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى سَجْدَةً وَاحِدَةً فَأَوْتَرَ بِهَا، وَنَادَى الْمُنَادِي عِنْدَ ذَلِكَ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ مَا سَكَتَ الْمُؤَذِّنُ فَصَلَّى سَجْدَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ، ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى صَلَّى الصُّبْحَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : خَفِيَ عَلَىَّ مِنِ ابْنِ بَشَّارٍ بَعْضُهُ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Абу Осим ривоят қилди, бизга Зуҳайр ибн Муҳаммад Шарик ибн Абдуллаҳ ибн Абу Намирдан, у Курайбдан, у Фазл ибн Аббосдан ривоят қилди. У деди: Мен бир кечани Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдида ўтказдим, у қандай намоз ўқишини кўриш учун. У туриб таҳорат қилди, сўнгра икки ракаат ўқиди — унинг қиёми рукуси каби, рукуси саждаси каби (узун) эди. Сўнгра ухлади, сўнгра уйғониб таҳорат қилди ва мисвок ишлатди, сўнгра Оли Имрондан беш оят ўқиди: ‹Албатта, осмонлар ва ернинг яратилишида, кеча ва кундузнинг алмашинишида...› У буни ўн ракаат ўқигунча қилаверди. Сўнгра туриб бир ракаат (сажда) ўқиб, у билан витр қилди. Шунда муаззин азон айтди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам муаззин тугатганидан кейин туриб, икки енгил ракаат (сажда) ўқиди, сўнгра субҳни ўқигунча ўтирди. Абу Довуд деди: Ибн Башшордан унинг баъзиси менга яширин (эшитилмай) қолди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قَيْسٍ الأَسَدِيُّ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ : بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ مَا أَمْسَى فَقَالَ : " أَصَلَّى الْغُلاَمُ " . قَالُوا : نَعَمْ . فَاضْطَجَعَ حَتَّى إِذَا مَضَى مِنَ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ قَامَ فَتَوَضَّأَ، ثُمَّ صَلَّى سَبْعًا أَوْ خَمْسًا أَوْتَرَ بِهِنَّ لَمْ يُسَلِّمْ إِلاَّ فِي آخِرِهِنَّ .
Бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Вакиъ ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Қайс ал-Асадий ал-Ҳакам ибн Утайбадан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди. У деди: Мен холам Маймунанинг олдида тунадим. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам кеч киргандан кейин келди ва: «Бола намоз ўқидими?» деди. Улар: «Ҳа», дедилар. Сўнгра у ётди, токи тундан Аллаҳ хоҳлаганча ўтганида туриб таҳорат қилди, сўнгра этти ёки беш (ракаат) ўқиб, улар билан витр қилди, фақат уларнинг охирида салом берди.
حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ : بِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ فَصَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْعِشَاءَ، ثُمَّ جَاءَ فَصَلَّى أَرْبَعًا، ثُمَّ نَامَ، ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي، فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَدَارَنِي فَأَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى خَمْسًا ثُمَّ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ - أَوْ خَطِيطَهُ - ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الْغَدَاةَ .
Бизга Ибн Мусанно ривоят қилди, бизга Ибн Абу Адий Шуъбадан, у ал-Ҳакамдан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди. У деди: Мен холам Маймуна бинт Ҳориснинг уйида тунадим. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам хуфтонни ўқиди, сўнгра келиб тўрт ўқиди, сўнгра ухлади, сўнгра туриб намоз ўқиди. Мен унинг чап томонида турдим, у мени айлантириб ўнг томонида турғазди, сўнгра беш ўқиди, сўнгра ухлади, токи мен унинг хуррагини — ёки шовқинини — эшитдим, сўнгра туриб икки ракаат ўқиди, сўнгра чиқиб бомдодни ўқиди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ الْمَجِيدِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، حَدَّثَهُ فِي، هَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَ : فَقَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ، حَتَّى صَلَّى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ، ثُمَّ أَوْتَرَ بِخَمْسٍ لَمْ يَجْلِسْ بَيْنَهُنَّ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, бизга Абдулазиз ибн Муҳаммад Абдулмажиддан, у Яҳё ибн Аббоддан, у Саид ибн Жубайрдан ривоят қилдики, Ибн Аббос унга ушбу қиссада ҳадис айтди. У деди: У туриб икки ракаат-икки ракаат ўқиди, токи саккиз ракаат ўқигунича, сўнгра беш билан витр қилди, улар орасида ўтирмади.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ يَحْيَى الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً بِرَكْعَتَيْهِ قَبْلَ الصُّبْحِ : يُصَلِّي سِتًّا مَثْنَى مَثْنَى، وَيُوتِرُ بِخَمْسٍ لاَ يَقْعُدُ بَيْنَهُنَّ إِلاَّ فِي آخِرِهِنَّ .
Бизга Абдулазиз ибн Яҳё ал-Ҳарроний ривоят қилди, менга Муҳаммад ибн Салама Муҳаммад ибн Ишоқдан, у Муҳаммад ибн Жаъфар ибн Зубайрдан, у Урва ибн Зубайрдан, у Оишадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам субҳдан олдинги икки ракаати билан бирга ўн уч ракаат ўқир эди: олти ракаат икки-икки ўқир, беш билан витр қилар, улар орасида ўтирмас, фақат уларнинг охирида ўтирар эди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ : أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي بِاللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً بِرَكْعَتَىِ الْفَجْرِ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, бизга Лайс Язид ибн Абу Ҳабибдан, у Ирок ибн Моликдан, у Урвадан, у Оишадан ривоят қилди: У (Оиша) унга хабар бердики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам кечаси фажрнинг икки ракати билан бирга ўн уч ракат намоз ўқир эди.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، وَجَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ الْمُقْرِئَ، أَخْبَرَهُمَا عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الْعِشَاءَ، ثُمَّ صَلَّى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ قَائِمًا، وَرَكْعَتَيْنِ بَيْنَ الأَذَانَيْنِ وَلَمْ يَكُنْ يَدَعُهُمَا . قَالَ جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ فِي حَدِيثِهِ : وَرَكْعَتَيْنِ جَالِسًا بَيْنَ الأَذَانَيْنِ، زَادَ : جَالِسًا .
Бизга Наср ибн Алий ва Жаъфар ибн Мусофир ривоят қилди, уларга Абдуллаҳ ибн Язид ал-Муқри хабар берди, у Саид ибн Абу Айюбдан, у Жаъфар ибн Робиадан, у Ирок ибн Моликдан, у Абу Саламадан, у Оишадан ривоят қилдики: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам хуфтон намозини ўқиди, сўнг тик туриб саккиз ракат ва иккита азон орасида икки ракат ўқиди ва уларни ҳеч тарк этмасди. Жаъфар ибн Мусофир ўз ҳадисида: «иккита азон орасида ўтириб икки ракат» деб «ўтириб» сўзини зиёда қилди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَيْسٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ رضى الله عنها : بِكَمْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُوتِرُ قَالَتْ : كَانَ يُوتِرُ بِأَرْبَعٍ وَثَلاَثٍ، وَسِتٍّ وَثَلاَثٍ، وَثَمَانٍ وَثَلاَثٍ، وَعَشْرٍ وَثَلاَثٍ، وَلَمْ يَكُنْ يُوتِرُ بِأَنْقَصَ مِنْ سَبْعٍ، وَلاَ بِأَكْثَرَ مِنْ ثَلاَثَ عَشْرَةَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ زَادَ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ : وَلَمْ يَكُنْ يُوتِرُ بِرَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْفَجْرِ . قُلْتُ : مَا يُوتِرُ قَالَتْ : لَمْ يَكُنْ يَدَعُ ذَلِكَ . وَلَمْ يَذْكُرْ أَحْمَدُ : وَسِتٍّ وَثَلاَثٍ .
Бизга Аҳмад ибн Солиҳ ва Муҳаммад ибн Салама ал-Муродий ривоят қилди, улар: бизга Ибн Ваҳб Муовия ибн Солиҳдан, у Абдуллаҳ ибн Абу Қайсдан ривоят қилди, деди: Мен Оишага розияллаҳу анҳо дедим: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам неча ракат витр ўқир эди?» У деди: «Тўрт ва уч, олти ва уч, саккиз ва уч, ўн ва уч билан витр ўқир эди; еттидан кам ва ўн учдан кўп витр ўқимасди.» Абу Довуд деди: Аҳмад ибн Солиҳ зиёда қилди: «Фажрдан олдин икки ракат билан витр ўқимасди.» Мен дедим: «Қайсисини витр қиларди?» У деди: «Буни тарк этмасди.» Аҳмад «ва олти ва уч»ни зикр қилмади.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيِّ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، : أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَسَأَلَهَا عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِاللَّيْلِ . فَقَالَتْ : كَانَ يُصَلِّي ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً مِنَ اللَّيْلِ، ثُمَّ إِنَّهُ صَلَّى إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً، وَتَرَكَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قُبِضَ صلى الله عليه وسلم حِينَ قُبِضَ وَهُوَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ تِسْعَ رَكَعَاتٍ، وَكَانَ آخِرُ صَلاَتِهِ مِنَ اللَّيْلِ الْوِتْرَ .
Бизга Муаммал ибн Ҳишом ривоят қилди, бизга Исмоил ибн Иброҳим Мансур ибн Абдурраҳмондан, у Абу Ишоқ ал-Ҳамдонийдан, у Асвад ибн Язиддан ривоят қилдики: У Оишанинг ҳузурига кириб, ундан Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг кечаси ўқийдиган намози ҳақида сўради. У деди: «У кечаси ўн уч ракат ўқир эди, сўнг ўн бир ракат ўқийдиган бўлиб, икки ракатни тарк этди. Сўнг вафот этганида кечаси тўққиз ракат ўқир эди ва кечасидаги намозининг охиргиси витр эди.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ، أَنَّ كُرَيْبًا، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، قَالَ : سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ كَيْفَ كَانَتْ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِاللَّيْلِ قَالَ : بِتُّ عِنْدَهُ لَيْلَةً وَهُوَ عِنْدَ مَيْمُونَةَ، فَنَامَ حَتَّى إِذَا ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ أَوْ نِصْفُهُ اسْتَيْقَظَ فَقَامَ إِلَى شَنٍّ فِيهِ مَاءٌ فَتَوَضَّأَ وَتَوَضَّأْتُ مَعَهُ، ثُمَّ قَامَ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى يَسَارِهِ فَجَعَلَنِي عَلَى يَمِينِهِ، ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِي كَأَنَّهُ يَمَسُّ أُذُنِي كَأَنَّهُ يُوقِظُنِي فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ، قُلْتُ : فَقَرَأَ فِيهِمَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ صَلَّى حَتَّى صَلَّى إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً بِالْوِتْرِ، ثُمَّ نَامَ فَأَتَاهُ بِلاَلٌ فَقَالَ : الصَّلاَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَامَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ صَلَّى لِلنَّاسِ .
Бизга Абдулмалик ибн Шуайб ибн ал-Лайс ривоят қилди, менга отам, отамга бобом, унга Холид ибн Язид, унга Саид ибн Абу Ҳилол, унга Махрама ибн Сулаймон ривоят қилдики, Ибн Аббоснинг озод қилинган қули Курайб унга хабар бериб деди: Мен Ибн Аббосдан сўрадим: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг кечасидаги намози қандай эди?» У деди: Бир кеча унинг ҳузурида, у Маймунанинг ҳузурида бўлганида, қолдим. У ухлади, кечанинг учдан бири ёки ярми ўтганида уйғониб, ичида сув бўлган эски мешга туриб борди ва таҳорат қилди, мен ҳам у билан таҳорат қилдим. Сўнг у турди, мен ҳам унинг ён тарафига, чап томонига турдим. У мени ўнг томонига ўтказди. Сўнг қўлини бошимга қўйиб, қулоғимни ушлагандай, мени уйғотаётгандай қилди. Сўнг икки енгил ракат ўқиди. Мен дедим: Уларда ҳар ракатда Уммул-Қуръан (Фотиҳа)ни ўқиди. Сўнг салом берди, кейин яна ўқиб, витр билан ўн бир ракатга етказди. Сўнг ухлади. Билол келиб деди: «Намоз, эй Расулуллаҳ!» У туриб икки ракат ўқиди, сўнг одамларга (имом бўлиб) намоз ўқиб берди.
حَدَّثَنَا نُوحُ بْنُ حَبِيبٍ، وَيَحْيَى بْنُ مُوسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ : بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ فَصَلَّى ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً مِنْهَا رَكْعَتَا الْفَجْرِ، حَزَرْتُ قِيَامَهُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ بِقَدْرِ { يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ } لَمْ يَقُلْ نُوحٌ : مِنْهَا رَكْعَتَا الْفَجْرِ .
Бизга Нуҳ ибн Ҳабиб ва Яҳё ибн Мусо ривоят қилди, улар: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, бизга Маъмар Ибн Товусдан, у Икрима ибн Холиддан, у Ибн Аббосдан хабар берди, у деди: Мен холам Маймунанинг ҳузурида қолдим. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам кечаси туриб намоз ўқиди ва ўн уч ракат ўқиди, улардан иккитаси фажр намози эди. Мен унинг ҳар ракатдаги қиёмини «Ё айюҳал-муззаммил» сураси миқдорича деб чамаладим. Нуҳ «улардан иккитаси фажр намози» деган сўзни айтмади.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسِ بْنِ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَهُ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّهُ - قَالَ - لأَرْمُقَنَّ صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اللَّيْلَةَ، قَالَ : فَتَوَسَّدْتُ عَتَبَتَهُ أَوْ فُسْطَاطَهُ، فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ، ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ طَوِيلَتَيْنِ طَوِيلَتَيْنِ طَوِيلَتَيْنِ، ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَهُمَا دُونَ اللَّتَيْنِ قَبْلَهُمَا، ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ دُونَ اللَّتَيْنِ قَبْلَهُمَا، ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ دُونَ اللَّتَيْنِ قَبْلَهُمَا، ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ دُونَ اللَّتَيْنِ قَبْلَهُمَا، ثُمَّ أَوْتَرَ، فَذَلِكَ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً .
Бизга ал-Қаънабий Моликдан, у Абдуллаҳ ибн Абу Бакрдан, у отасидан ривоят қилдики, Абдуллаҳ ибн Қайс ибн Махрама унга Зайд ибн Холид ал-Жуҳанийдан хабар берди, у деди: «Албатта мен бу кеча Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг намозини кузатаман» дедим. У деди: Мен унинг остонасига ёки чодирига ёстиқ қўйиб ётдим. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам икки енгил ракат ўқиди, сўнг жуда узун, жуда узун, жуда узун икки ракат ўқиди, сўнг улардан олдингисидан қисқароқ икки ракат ўқиди, сўнг ундан олдингисидан қисқароқ икки ракат, сўнг ундан олдингисидан қисқароқ икки ракат, сўнг ундан олдингисидан қисқароқ икки ракат ўқиди, сўнг витр ўқиди. Бу ўн уч ракат бўлди.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، أَخْبَرَهُ : أَنَّهُ، بَاتَ عِنْدَ مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهِيَ خَالَتُهُ - قَالَ - فَاضْطَجَعْتُ فِي عَرْضِ الْوِسَادَةِ، وَاضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَهْلُهُ فِي طُولِهَا، فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا انْتَصَفَ اللَّيْلُ - أَوْ قَبْلَهُ بِقَلِيلٍ، أَوْ بَعْدَهُ بِقَلِيلٍ - اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَلَسَ يَمْسَحُ النَّوْمَ عَنْ وَجْهِهِ بِيَدِهِ، ثُمَّ قَرَأَ الْعَشْرَ الآيَاتِ الْخَوَاتِمَ مِنْ سُورَةِ آلِ عِمْرَانَ، ثُمَّ قَامَ إِلَى شَنٍّ مُعَلَّقَةٍ فَتَوَضَّأَ مِنْهَا فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ، ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي، قَالَ عَبْدُ اللَّهِ : فَقُمْتُ فَصَنَعْتُ مِثْلَ مَا صَنَعَ، ثُمَّ ذَهَبْتُ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ، فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى رَأْسِي فَأَخَذَ بِأُذُنِي يَفْتِلُهَا، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ، قَالَ الْقَعْنَبِيُّ : سِتَّ مَرَّاتٍ، ثُمَّ أَوْتَرَ، ثُمَّ اضْطَجَعَ، حَتَّى جَاءَهُ الْمُؤَذِّنُ فَقَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ، ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الصُّبْحَ .
Бизга ал-Қаънабий Моликдан, у Махрама ибн Сулаймондан, у Ибн Аббоснинг озод қилинган қули Курайбдан ривоят қилдики, Абдуллаҳ ибн Аббос унга хабар берди: У Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг хотини Маймунанинг ҳузурида тунади, у (Маймуна) унинг холаси эди. У деди: Мен ёстиқнинг кенглиги бўйлаб ётдим, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ва аҳли эса унинг узунлиги бўйлаб ётдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ухлади, тун ярмига етганида — ёки ундан бироз олдин, ёки бироз кейин — Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уйғониб, ўтириб қўли билан юзидан уйқуни артди, сўнг Оли Имрон сурасининг охирги ўн оятини ўқиди. Сўнг осилган эски мешга туриб борди ва ундан чиройли қилиб таҳорат олди, сўнг туриб намоз ўқий бошлади. Абдуллаҳ деди: Мен ҳам туриб, у қилгандек қилдим, сўнг бориб унинг ён тарафига турдим. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ўнг қўлини бошимга қўйиб, қулоғимни ушлаб буради. Сўнг икки ракат, сўнг икки ракат, сўнг икки ракат, сўнг икки ракат, сўнг икки ракат, сўнг икки ракат ўқиди — ал-Қаънабий деди: олти марта — сўнг витр ўқиди, сўнг ётди, токи муаззин келгунча. Сўнг туриб икки енгил ракат ўқиди, сўнг чиқиб бомдод намозини ўқиди.