بَاب تَحْرِيمِ تَصْوِيرِ صُورَةِ الْحَيَوَانِ وَتَحْرِيمِ اتِّخَاذِ مَا فِيهِ صُورَةٌ غَيْرُ مُمْتَهَنَةٍ بِالْفَرْشِ وَنَحْوِهِ
حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ، الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ وَاعَدَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي سَاعَةٍ يَأْتِيهِ فِيهَا فَجَاءَتْ تِلْكَ السَّاعَةُ وَلَمْ يَأْتِهِ وَفِي يَدِهِ عَصًا فَأَلْقَاهَا مِنْ يَدِهِ وَقَالَ " مَا يُخْلِفُ اللَّهُ وَعْدَهُ وَلاَ رُسُلُهُ " . ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا جِرْوُ كَلْبٍ تَحْتَ سَرِيرِهِ فَقَالَ " يَا عَائِشَةُ مَتَى دَخَلَ هَذَا الْكَلْبُ هَا هُنَا " . فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا دَرَيْتُ . فَأَمَرَ بِهِ فَأُخْرِجَ فَجَاءَ جِبْرِيلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَاعَدْتَنِي فَجَلَسْتُ لَكَ فَلَمْ تَأْتِ " . فَقَالَ مَنَعَنِي الْكَلْبُ الَّذِي كَانَ فِي بَيْتِكَ إِنَّا لاَ نَدْخُلُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلاَ صُورَةٌ .
Менга Сувайд ибн Саъид ривоят қилди, бизга Абдулазиз ибн Абу Ҳозим Абу Салама ибн Абдурраҳмондан, у Оишадан ривоят қилди. У шундай деди: Жаброил алайҳиссалом Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга унинг олдига келадиган бир вақтни ваъда қилди. Ўша вақт келди, лекин у келмади. Унинг қўлида ҳасса бор эди, уни қўлидан ташлади-да, деди: «Аллаҳ ҳам, Унинг расуллари ҳам ваъдасига хилоф қилмайди». Сўнг у ўгирилиб қаради, мана, каравоти тагида бир кучукча бор эди. Шунда деди: «Эй Оиша, бу ит қачон бу ерга кирди?» У деди: Валлаҳи, мен билмадим. Шунда у буюрди, ит чиқариб юборилди. Кейин Жаброил келди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Сен менга ваъда қилган эдинг, мен сен учун ўтирдим, лекин сен келмадинг». У деди: Уйингдаги ит мени тўсди. Биз ичида ит ёки сурат бўлган уйга кирмаймиз.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، أَخْبَرَنَا الْمَخْزُومِيُّ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ أَبِي، حَازِمٍ بِهَذَا الإِسْنَادِ أَنَّ جِبْرِيلَ، وَعَدَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَأْتِيَهُ . فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَلَمْ يُطَوِّلْهُ كَتَطْوِيلِ ابْنِ أَبِي حَازِمٍ .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим ал-Ҳанзалий ривоят қилди, бизга Махзумий хабар берди, бизга Вуҳайб Абу Ҳозимдан шу иснод билан ривоят қилдики, Жаброил Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга унинг олдига келишни ваъда қилди. Сўнг у ҳадисни зикр қилди, лекин уни Ибн Абу Ҳозимнинг чўзганидек чўзмади.
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ السَّبَّاقِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي مَيْمُونَةُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَصْبَحَ يَوْمًا وَاجِمًا فَقَالَتْ مَيْمُونَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدِ اسْتَنْكَرْتُ هَيْئَتَكَ مُنْذُ الْيَوْمِ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ جِبْرِيلَ كَانَ وَعَدَنِي أَنْ يَلْقَانِي اللَّيْلَةَ فَلَمْ يَلْقَنِي أَمَ وَاللَّهِ مَا أَخْلَفَنِي " . قَالَ فَظَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَهُ ذَلِكَ عَلَى ذَلِكَ ثُمَّ وَقَعَ فِي نَفْسِهِ جِرْوُ كَلْبٍ تَحْتَ فُسْطَاطٍ لَنَا فَأَمَرَ بِهِ فَأُخْرِجَ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِهِ مَاءً فَنَضَحَ مَكَانَهُ فَلَمَّا أَمْسَى لَقِيَهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ لَهُ " قَدْ كُنْتَ وَعَدْتَنِي أَنْ تَلْقَانِي الْبَارِحَةَ " . قَالَ أَجَلْ وَلَكِنَّا لاَ نَدْخُلُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلاَ صُورَةٌ . فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ فَأَمَرَ بِقَتْلِ الْكِلاَبِ حَتَّى إِنَّهُ يَأْمُرُ بِقَتْلِ كَلْبِ الْحَائِطِ الصَّغِيرِ وَيَتْرُكُ كَلْبَ الْحَائِطِ الْكَبِيرِ .
Менга Ҳармала ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус Ибн Шиҳобдан, у Ибнус Саббоқдан хабар бердики, Абдуллаҳ ибн Аббос деди: Менга Маймуна хабар бердики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бир куни қайғули ҳолда тонгни қарши олди. Шунда Маймуна деди: Эй Расулуллаҳ, мен бугун сизнинг ҳолатингизни ғайритабиий кўрдим. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Жаброил менга бу кеча учрашишни ваъда қилган эди, лекин у менга учрамади. Огоҳ бўл, валлаҳи, у менга ҳеч қачон хилоф қилмаган». У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ўша куни шу ҳолатда қолди. Сўнг унинг хаёлига бизнинг чодиримиз тагидаги бир кучукча келди. У буюрди, ит чиқариб юборилди. Сўнг у қўлига сув олиб, ўша жойга сепди. Тун кирганида унга Жаброил учради. Шунда у (Набий) унга деди: «Сен менга кеча учрашишни ваъда қилган эдинг». У деди: Ҳа, лекин биз ичида ит ёки сурат бўлган уйга кирмаймиз. Бас, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ўша куни тонгни қарши олди ва итларни ўлдиришга буюрди, ҳатто кичик боғнинг итини ўлдиришга буюриб, катта боғнинг итини эса қолдирарди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ يَحْيَى وَإِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ، اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِي طَلْحَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَدْخُلُ الْمَلاَئِكَةُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلاَ صُورَةٌ " .
Бизга Яҳё ибн Яҳё, Абу Бакр ибн Абу Шайба, Амр ан-Ноқид ва Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди. Яҳё ва Ишоқ: «Хабар берди» дедилар, қолган иккиси эса: «Бизга Суфён ибн Уяйна ривоят қилди» дедилар — у Зуҳрийдан, у Убайдуллаҳдан, у Ибн Аббосдан, у Абу Талҳадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди: У деди: «Ичида ит ёки сурат бўлган уйга малоикалар кирмайди».
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا طَلْحَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ تَدْخُلُ الْمَلاَئِكَةُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلاَ صُورَةٌ " .
Менга Абут Тоҳир ва Ҳармала ибн Яҳё ривоят қилиб дедилар: Бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус Ибн Шиҳобдан, у Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Утбадан хабар бердики, у Ибн Аббосни шундай деганини эшитди: Мен Абу Талҳани шундай деганини эшитдим: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам шундай деганини эшитдим: «Ичида ит ёки сурат бўлган уйга малоикалар кирмайди».
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . مِثْلَ حَدِيثِ يُونُسَ وَذِكْرِهِ الأَخْبَارَ فِي الإِسْنَادِ .
Ва бизга Ишоқ ибн Иброҳим ва Абд ибн Ҳумайд ривоят қилиб дедилар: Бизга Абдурраззоқ хабар берди, бизга Маъмар Зуҳрийдан шу иснод билан, Юнуснинг ҳадиси каби ва иснодда «ахбар» (хабар бериш) сўзларини зикр қилган ҳолда хабар берди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي طَلْحَةَ، صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمَلاَئِكَةَ لاَ تَدْخُلُ بَيْتًا فِيهِ صُورَةٌ " . قَالَ بُسْرٌ ثُمَّ اشْتَكَى زَيْدٌ بَعْدُ فَعُدْنَاهُ فَإِذَا عَلَى بَابِهِ سِتْرٌ فِيهِ صُورَةٌ - قَالَ - فَقُلْتُ لِعُبَيْدِ اللَّهِ الْخَوْلاَنِيِّ رَبِيبِ مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَلَمْ يُخْبِرْنَا زَيْدٌ عَنِ الصُّوَرِ يَوْمَ الأَوَّلِ فَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ أَلَمْ تَسْمَعْهُ حِينَ قَالَ إِلاَّ رَقْمًا فِي ثَوْبٍ .
Бизга Қутайба ибн Саъид ривоят қилди, бизга Лайс Букайрдан, у Буср ибн Саъиддан, у Зайд ибн Холиддан, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобаси Абу Талҳадан ривоят қилдики, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Ичида сурат бўлган уйга малоикалар кирмайди». Буср деди: Сўнг Зайд кейинроқ касал бўлиб қолди, биз уни бориб кўрдик. Мана, унинг эшигида ичида сурат бўлган парда бор эди. У деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг хотини Маймунанинг ўгай ўғли Убайдуллаҳ ал-Хавлонийга дедим: Зайд биринчи куни бизга суратлар ҳақида хабар бермаганмиди? Шунда Убайдуллаҳ деди: У: «Кийимдаги нақш бундан мустасно» деганида эшитмадингми?
حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ بُكَيْرَ بْنَ، الأَشَجِّ حَدَّثَهُ أَنَّ بُسْرَ بْنَ سَعِيدٍ حَدَّثَهُ أَنَّ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ الْجُهَنِيَّ حَدَّثَهُ وَمَعَ، بُسْرٍ عُبَيْدُ اللَّهِ الْخَوْلاَنِيُّ أَنَّ أَبَا طَلْحَةَ، حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَدْخُلُ الْمَلاَئِكَةُ بَيْتًا فِيهِ صُورَةٌ " . قَالَ بُسْرٌ فَمَرِضَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ فَعُدْنَاهُ فَإِذَا نَحْنُ فِي بَيْتِهِ بِسِتْرٍ فِيهِ تَصَاوِيرُ فَقُلْتُ لِعُبَيْدِ اللَّهِ الْخَوْلاَنِيِّ أَلَمْ يُحَدِّثْنَا فِي التَّصَاوِيرِ قَالَ إِنَّهُ قَالَ إِلاَّ رَقْمًا فِي ثَوْبٍ أَلَمْ تَسْمَعْهُ قُلْتُ لاَ . قَالَ بَلَى قَدْ ذَكَرَ ذَلِكَ .
Бизга Абут Тоҳир ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Амр ибнул Ҳорис хабар бердики, Букайр ибнул Ашаж унга ривоят қилдики, Буср ибн Саъид унга ривоят қилдики, Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний унга ривоят қилди — Буср билан бирга Убайдуллаҳ ал-Хавлоний ҳам бор эди — Абу Талҳа унга ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Ичида сурат бўлган уйга малоикалар кирмайди». Буср деди: Сўнг Зайд ибн Холид касал бўлди, биз уни бориб кўрдик. Мана, биз унинг уйида ичида суратлар бўлган парда кўрдик. Мен Убайдуллаҳ ал-Хавлонийга дедим: У бизга суратлар ҳақида ривоят қилмаганмиди? У деди: У: «Кийимдаги нақш бундан мустасно» деган эди, эшитмадингми? Мен: Йўқ, дедим. У деди: Ҳа, у буни айтган эди.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ عَزْرَةَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ لَنَا سِتْرٌ فِيهِ تِمْثَالُ طَائِرٍ وَكَانَ الدَّاخِلُ إِذَا دَخَلَ اسْتَقْبَلَهُ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " حَوِّلِي هَذَا فَإِنِّي كُلَّمَا دَخَلْتُ فَرَأَيْتُهُ ذَكَرْتُ الدُّنْيَا " . قَالَتْ وَكَانَتْ لَنَا قَطِيفَةٌ كُنَّا نَقُولُ عَلَمُهَا حَرِيرٌ فَكُنَّا نَلْبَسُهَا . حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، وَعَبْدُ الأَعْلَى، بِهَذَا الإِسْنَادِ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى وَزَادَ فِيهِ - يُرِيدُ عَبْدَ الأَعْلَى - فَلَمْ يَأْمُرْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقَطْعِهِ .
Менга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Исмоил ибн Иброҳим Довуддан, у Азрадан, у Ҳумайд ибн Абдурраҳмондан, у Саъд ибн Ҳишомдан, у Оишадан ривоят қилди. У деди: Бизда ичида қуш сурати бўлган бир парда бор эди. Кирувчи кирганида, у уни қаршисида кўрарди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга деди: «Буни бошқа ёққа ўтказ, чунки мен ҳар қачон кириб уни кўрсам, дунёни эслайман». У деди: Бизда бир бахмал чойшаб бор эди, биз унинг гули (четидаги нақши) ипакдан деб айтар эдик, биз уни кияр эдик. Буни менга Муҳаммад ибнул Мусанно ривоят қилди, бизга Ибн Абу Адий ва Абдул Аъло шу иснод билан ривоят қилди. Ибнул Мусанно деди: У — яъни Абдул Аъло — бунда қуйидагини қўшимча қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизни уни кесишга буюрмади.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ عَزْرَةَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ لَنَا سِتْرٌ فِيهِ تِمْثَالُ طَائِرٍ وَكَانَ الدَّاخِلُ إِذَا دَخَلَ اسْتَقْبَلَهُ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " حَوِّلِي هَذَا فَإِنِّي كُلَّمَا دَخَلْتُ فَرَأَيْتُهُ ذَكَرْتُ الدُّنْيَا " . قَالَتْ وَكَانَتْ لَنَا قَطِيفَةٌ كُنَّا نَقُولُ عَلَمُهَا حَرِيرٌ فَكُنَّا نَلْبَسُهَا . حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، وَعَبْدُ الأَعْلَى، بِهَذَا الإِسْنَادِ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى وَزَادَ فِيهِ - يُرِيدُ عَبْدَ الأَعْلَى - فَلَمْ يَأْمُرْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقَطْعِهِ .
Менга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Исмоил ибн Иброҳим Довуддан, у Азрадан, у Ҳумайд ибн Абдурраҳмондан, у Саъд ибн Ҳишомдан, у Оишадан ривоят қилди. У деди: Бизда ичида қуш сурати бўлган бир парда бор эди. Кирувчи кирганида, у уни қаршисида кўрарди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга деди: «Буни бошқа ёққа ўтказ, чунки мен ҳар қачон кириб уни кўрсам, дунёни эслайман». У деди: Бизда бир бахмал чойшаб бор эди, биз унинг гули (четидаги нақши) ипакдан деб айтар эдик, биз уни кияр эдик. Буни менга Муҳаммад ибнул Мусанно ривоят қилди, бизга Ибн Абу Адий ва Абдул Аъло шу иснод билан ривоят қилди. Ибнул Мусанно деди: У — яъни Абдул Аъло — бунда қуйидагини қўшимча қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизни уни кесишга буюрмади.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ سَفَرٍ وَقَدْ سَتَّرْتُ عَلَى بَابِي دُرْنُوكًا فِيهِ الْخَيْلُ ذَوَاتُ الأَجْنِحَةِ فَأَمَرَنِي فَنَزَعْتُهُ .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Абу Курайб ривоят қилиб дедилар: Бизга Абу Усома Ҳишомдан, у отасидан, у Оишадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бир сафардан қайтиб келди, мен эса эшигимга ичида қанотли отлар (сурати) бўлган бир парда осиб қўйган эдим. Шунда у менга буюрди ва мен уни олиб ташладим.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، ح وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ عَبْدَةَ قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ .
Ва бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Абда ривоят қилди (ҳ). Ва буни бизга Абу Курайб ривоят қилди, бизга Вакиъ шу иснод билан ривоят қилди. Абданинг ҳадисида «бир сафардан қайтиб келди» (жумласи) йўқ.
حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي مُزَاحِمٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ الْقَاسِمِ، بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مُتَسَتِّرَةٌ بِقِرَامٍ فِيهِ صُورَةٌ فَتَلَوَّنَ وَجْهُهُ ثُمَّ تَنَاوَلَ السِّتْرَ فَهَتَكَهُ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ مِنْ أَشَدِّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ الَّذِينَ يُشَبِّهُونَ بِخَلْقِ اللَّهِ " .
Бизга Мансур ибн Абу Музоҳим ривоят қилди, бизга Иброҳим ибн Саъд Зуҳрийдан, у Қосим ибн Муҳаммаддан, у Оишадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менинг олдимга кирди, мен эса ичида сурат бўлган бир парда билан тўсилган эдим. Шунда унинг юзи ўзгарди, сўнг пардани олиб, уни йиртиб ташлади-да, деди: «Албатта, қиёмат куни одамларнинг энг қаттиқ азобланадиганлари Аллаҳнинг яратганига ўхшатувчилардир».
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، أَنَّ عَائِشَةَ، حَدَّثَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَيْهَا . بِمِثْلِ حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ ثُمَّ أَهْوَى إِلَى الْقِرَامِ فَهَتَكَهُ بِيَدِهِ .
Ва менга Ҳармала ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус Ибн Шиҳобдан, у Қосим ибн Муҳаммаддан хабар бердики, Оиша унга ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унинг олдига кирди — Иброҳим ибн Саъднинг ҳадиси каби, фақат у шундай деди: Сўнг у пардага қўл чўзиб, уни қўли билан йиртиб ташлади.
حَدَّثَنَاهُ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . وَفِي حَدِيثِهِمَا " إِنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَذَابًا " . لَمْ يَذْكُرَا مِنْ .
Буни бизга Яҳё ибн Яҳё, Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Зуҳайр ибн Ҳарб биргаликда Ибн Уяйнадан ривоят қилди (ҳ). Ва бизга Ишоқ ибн Иброҳим ва Абд ибн Ҳумайд ривоят қилиб дедилар: Бизга Абдурраззоқ хабар берди, бизга Маъмар Зуҳрийдан шу иснод билан хабар берди. Уларнинг иккаласининг ҳадисида: «Албатта, одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани» (дейилган), улар «мин» (сўзини) зикр қилмаганлар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ، تَقُولُ دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ سَتَرْتُ سَهْوَةً لِي بِقِرَامٍ فِيهِ تَمَاثِيلُ فَلَمَّا رَآهُ هَتَكَهُ وَتَلَوَّنَ وَجْهُهُ وَقَالَ " يَا عَائِشَةُ أَشَدُّ النَّاسِ عَذَابًا عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الَّذِينَ يُضَاهُونَ بِخَلْقِ اللَّهِ " . قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَطَعْنَاهُ فَجَعَلْنَا مِنْهُ وِسَادَةً أَوْ وِسَادَتَيْنِ .
Ва бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Зуҳайр ибн Ҳарб биргаликда Ибн Уяйнадан ривоят қилди — лафз Зуҳайники: Бизга Суфён ибн Уяйна Абдурраҳмон ибнул Қосимдан, у отасидан ривоят қилдики, у Оишани шундай деганини эшитди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менинг олдимга кирди, мен эса ўзимнинг бир токчамни ичида ҳайкаллар бўлган парда билан тўсган эдим. Уни кўрганида уни йиртиб ташлади ва унинг юзи ўзгариб, деди: «Эй Оиша, қиёмат куни Аллаҳнинг ҳузурида одамларнинг энг қаттиқ азобланадиганлари Аллаҳнинг яратганига ўхшатувчилардир». Оиша деди: Бас, биз уни кесиб, ундан бир ёстиқ ёки иккита ёстиқ қилдик.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، بْنِ الْقَاسِمِ قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهُ كَانَ لَهَا ثَوْبٌ فِيهِ تَصَاوِيرُ مَمْدُودٌ إِلَى سَهْوَةٍ فَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي إِلَيْهِ فَقَالَ " أَخِّرِيهِ عَنِّي " . قَالَتْ فَأَخَّرْتُهُ فَجَعَلْتُهُ وَسَائِدَ .
Бизга Муҳаммад ибн Мусанно ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба Абдурроҳман ибн Қосимдан ривоят қилди, у деди: Мен Қосимдан эшитдим, у Оишадан ривоят қилиб айтдики: Оишада тасвирлар бўлган бир мато бор эди, у токчага осилган эди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга қараб намоз ўқир эдилар. Сўнг у зот: «Буни мендан нарида қил» дедилар. У (Оиша) деди: «Мен уни нарида олдим ва ундан ёстиқлар ясадим.»
وَحَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَامِرٍ، ح وَحَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبْرَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، جَمِيعًا عَنْ شُعْبَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ .
Буни бизга Ишоқ ибн Иброҳим ва Уқба ибн Мукром Саъид ибн Омирдан ривоят қилишди, (ҳ) яна буни бизга Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Абу Омир ал-Ақадий хабар берди, уларнинг ҳаммаси Шуъбадан шу иснод билан ривоят қилишди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَىَّ وَقَدْ سَتَرْتُ نَمَطًا فِيهِ تَصَاوِيرُ فَنَحَّاهُ فَاتَّخَذْتُ مِنْهُ وِسَادَتَيْنِ .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Вакийъ Суфёндан, у Абдурроҳман ибн Қосимдан, у отасидан, у Оишадан ривоят қилди, у деди: «Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам менинг олдимга кирдилар, мен эса тасвирлар бўлган бир пардани осиб қўйган эдим. У зот уни суриб қўйдилар, мен эса ундан иккита ёстиқ ясаб олдим.»
وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ بُكَيْرًا، حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا نَصَبَتْ سِتْرًا فِيهِ تَصَاوِيرُ فَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَزَعَهُ قَالَتْ فَقَطَعْتُهُ وِسَادَتَيْنِ . فَقَالَ رَجُلٌ فِي الْمَجْلِسِ حِينَئِذٍ يُقَالُ لَهُ رَبِيعَةُ بْنُ عَطَاءٍ مَوْلَى بَنِي زُهْرَةَ أَفَمَا سَمِعْتَ أَبَا مُحَمَّدٍ يَذْكُرُ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْتَفِقُ عَلَيْهِمَا قَالَ ابْنُ الْقَاسِمِ لاَ . قَالَ لَكِنِّي قَدْ سَمِعْتُهُ . يُرِيدُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ .
Бизга Ҳорун ибн Маъруф ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, бизга Амр ибнул Ҳорис ривоят қилдики, Букайр унга ривоят қилдики, Абдурроҳман ибн Қосим унга ривоят қилдики, отаси унга Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг рафиқалари Оишадан ривоят қилдики: У тасвирлар бўлган бир пардани осиб қўйди. Сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам кириб уни юлиб олдилар. У (Оиша) деди: «Мен уни иккита ёстиқ қилиб кесдим.» Шунда ўша пайтда мажлисда Бану Зуҳра мавлоси Робиъа ибн Атў деб аталадиган бир киши деди: «Абу Муҳаммаднинг Оиша айтди деб зикр қилганини эшитмадингми: ‹Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга суяниб ўтирар эдилар›?» Ибнул Қосим: «Йўқ» деди. У: «Лекин мен буни эшитганман» деди. У Қосим ибн Муҳаммадни назарда тутарди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا اشْتَرَتْ نُمْرَقَةً فِيهَا تَصَاوِيرُ فَلَمَّا رَآهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ عَلَى الْبَابِ فَلَمْ يَدْخُلْ فَعَرَفْتُ أَوْ فَعُرِفَتْ فِي وَجْهِهِ الْكَرَاهِيَةُ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُوبُ إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ فَمَاذَا أَذْنَبْتُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا بَالُ هَذِهِ النُّمْرُقَةِ " . فَقَالَتِ اشْتَرَيْتُهَا لَكَ تَقْعُدُ عَلَيْهَا وَتَوَسَّدُهَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أَصْحَابَ هَذِهِ الصُّوَرِ يُعَذَّبُونَ وَيُقَالُ لَهُمْ أَحْيُوا مَا خَلَقْتُمْ " . ثُمَّ قَالَ " إِنَّ الْبَيْتَ الَّذِي فِيهِ الصُّوَرُ لاَ تَدْخُلُهُ الْمَلاَئِكَةُ " .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, у деди: Мен Моликка ўқиб бердим, у Нофиъдан, у Қосим ибн Муҳаммаддан, у Оишадан ривоят қилдики: У тасвирлар бўлган бир тўшак (нумруқа) сотиб олди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уни кўрганларида эшик олдида туриб қолдилар ва кирмадилар. Мен у зотнинг юзларида ёқтирмаслик аломатини билиб олдим ёки билдим. Шунда у (Оиша) деди: «Ё Расулуллаҳ, мен Аллаҳга ва Унинг Расулига тавба қиламан, мен қандай гуноҳ қилдим?» Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бу тўшак нима?» дедилар. У: «Мен уни сиз учун, устида ўтиришингиз ва суянишингиз учун сотиб олдим» деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Албатта, бу суратларнинг эгалари азобланадилар ва уларга: ‹Ўзингиз яратган нарсангизга жон ато этинг!› дейилади» дедилар. Сўнг: «Албатта, ичида суратлар бўлган уйга малоикалар кирмайдилар» дедилар.
وَحَدَّثَنَاهُ قُتَيْبَةُ، وَابْنُ، رُمْحٍ عَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ جَدِّي، عَنْ أَيُّوبَ، ح وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ الْخُزَاعِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَخِي، الْمَاجِشُونِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، كُلُّهُمْ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، بِهَذَا الْحَدِيثِ وَبَعْضُهُمْ أَتَمُّ حَدِيثًا لَهُ مِنْ بَعْضٍ . وَزَادَ فِي حَدِيثِ ابْنِ أَخِي الْمَاجِشُونِ قَالَتْ فَأَخَذْتُهُ فَجَعَلْتُهُ مِرْفَقَتَيْنِ فَكَانَ يَرْتَفِقُ بِهِمَا فِي الْبَيْتِ .
Буни бизга Қутайба ва Ибн Румҳ Лайс ибн Саъддан ривоят қилишди, (ҳ) яна бизга Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Сақафий хабар берди, бизга Айюб ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Абдулворис ибн Абдуссамад ривоят қилди, бизга отам бобомдан, у Айюбдан ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Ҳорун ибн Саъид ал-Айлий ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Усома ибн Зайд хабар берди, (ҳ) яна менга Абу Бакр ибн Ишоқ ривоят қилди, бизга Абу Салама ал-Хузоий ривоят қилди, бизга Абдулазиз — Можишуннинг жияни — Убайдуллаҳ ибн Умардан хабар берди, уларнинг ҳаммаси Нофиъдан, у Қосимдан, у Оишадан шу ҳадисни ривоят қилишди. Баъзиларининг ҳадиси бошқалариникидан тўлиқроқдир. Можишуннинг жияни ҳадисида шу зиёда бор: У (Оиша) деди: «Мен уни олиб иккита ёстиқ қилдим, у зот уйда уларга суяниб ўтирар эдилар.»
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ الْقَطَّانُ - جَمِيعًا عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الَّذِينَ يَصْنَعُونَ الصُّوَرَ يُعَذَّبُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُقَالُ لَهُمْ أَحْيُوا مَا خَلَقْتُمْ " .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Алий ибн Мусъҳир ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Ибнул Мусанно ривоят қилди, бизга Яҳё — у Қаттондир — ривоят қилди, иккови Убайдуллаҳдан, (ҳ) яна бизга Ибн Нумайр ривоят қилди — лафз уники — бизга отам ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ Нофиъдан ривоят қилдики, Ибн Умар унга хабар бердики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Суратлар ясайдиганлар Қиёмат кунида азобланадилар, уларга: ‹Ўзингиз яратган нарсангизга жон ато этинг!› дейилади.»
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ، وَأَبُو كَامِلٍ قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ - ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا الثَّقَفِيُّ، كُلُّهُمْ عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . بِمِثْلِ حَدِيثِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Абу Робиъ ва Абу Комил ривоят қилишди, иккови деди: Бизга Ҳаммод ривоят қилди, (ҳ) яна менга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Исмоил — яъни Ибн Улайя — ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, бизга Сақафий ривоят қилди, уларнинг ҳаммаси Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умардан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан — Убайдуллаҳнинг Нофиъдан, унинг Ибн Умардан, унинг Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилган ҳадисининг мислини ривоят қилишди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ، الأَشَجُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْمُصَوِّرُونَ " . وَلَمْ يَذْكُرِ الأَشَجُّ إِنَّ .
Бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Жарир Аъмашдан ривоят қилди, (ҳ) яна менга Абу Саъид ал-Ашажж ривоят қилди, бизга Вакийъ ривоят қилди, бизга Аъмаш Абуз Зуҳодан, у Масруқдан, у Абдуллаҳдан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Албатта, Қиёмат кунида одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани — сурат ясовчилардир.» Ашажж «инна» (албатта) сўзини зикр қилмади.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، ح وَحَدَّثَنَاهُ ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، كِلاَهُمَا عَنِ الأَعْمَشِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . وَفِي رِوَايَةِ يَحْيَى وَأَبِي كُرَيْبٍ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، " إِنَّ مِنْ أَشَدِّ أَهْلِ النَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَذَابًا الْمُصَوِّرُونَ " . وَحَدِيثُ سُفْيَانَ كَحَدِيثِ وَكِيعٍ .
Яна бизга Яҳё ибн Яҳё, Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Абу Курайб ривоят қилишди, уларнинг ҳаммаси Абу Муъовиядан, (ҳ) яна буни бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, бизга Суфён ривоят қилди, иккови Аъмашдан шу иснод билан ривоят қилишди. Яҳё ва Абу Курайбнинг Абу Муъовиядан ривоятида: «Албатта, Қиёмат кунида дўзах аҳлининг энг қаттиқ азобланадиганларидан — сурат ясовчилардир» (дейилган). Суфённинг ҳадиси Вакийънинг ҳадиси кабидир.
وَحَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ صُبَيْحٍ، قَالَ كُنْتُ مَعَ مَسْرُوقٍ فِي بَيْتٍ فِيهِ تَمَاثِيلُ مَرْيَمَ . فَقَالَ مَسْرُوقٌ هَذَا تَمَاثِيلُ كِسْرَى . فَقُلْتُ لاَ هَذَا تَمَاثِيلُ مَرْيَمَ . فَقَالَ مَسْرُوقٌ أَمَا إِنِّي سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَشَدُّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْمُصَوِّرُونَ " . قَالَ مُسْلِمٌ قَرَأْتُ عَلَى نَصْرِ بْنِ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي رَجُلٌ أُصَوِّرُ هَذِهِ الصُّوَرَ فَأَفْتِنِي فِيهَا . فَقَالَ لَهُ ادْنُ مِنِّي . فَدَنَا مِنْهُ ثُمَّ قَالَ ادْنُ مِنِّي . فَدَنَا حَتَّى وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ قَالَ أُنَبِّئُكَ بِمَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " كُلُّ مُصَوِّرٍ فِي النَّارِ يَجْعَلُ لَهُ بِكُلِّ صُورَةٍ صَوَّرَهَا نَفْسًا فَتُعَذِّبُهُ فِي جَهَنَّمَ " . وَقَالَ إِنْ كُنْتَ لاَ بُدَّ فَاعِلاً فَاصْنَعِ الشَّجَرَ وَمَا لاَ نَفْسَ لَهُ . فَأَقَرَّ بِهِ نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ .
Яна бизга Наср ибн Алий ал-Жаҳзамий ривоят қилди, бизга Абдулазиз ибн Абдуссамад ривоят қилди, бизга Мансур Муслим ибн Субайҳдан ривоят қилди, у деди: Мен Масруқ билан бирга ичида Марям ҳайкаллари бўлган бир уйда эдим. Масруқ: «Бу Кисро ҳайкаллари» деди. Мен: «Йўқ, бу Марям ҳайкаллари» дедим. Масруқ деди: «Мен Абдуллаҳ ибн Масъудни айтаётганини эшитганман: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: ‹Қиёмат кунида одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани — сурат ясовчилардир.›» Муслим деди: Мен Наср ибн Алий ал-Жаҳзамийга Абдулаъло ибн Абдулаълодан ўқиб бердим, бизга Яҳё ибн Абу Ишоқ Саъид ибн Абул Ҳасандан ривоят қилдики, у деди: Бир киши Ибн Аббоснинг олдига келиб деди: «Мен шу суратларни чизадиган кишиман, бу ҳақда менга фатво беринг.» У: «Менга яқин кел» деди. У яқин келди. Сўнг яна: «Менга яқин кел» деди. У яқинлашди, ҳатто у (Ибн Аббос) қўлини унинг бошига қўйди ва деди: «Мен сенга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитганимни хабар берай. Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитганман: ‹Ҳар бир сурат ясовчи дўзахдадир, у ясаган ҳар бир суратга унга жон ато қилинади ва у жаҳаннамда уни азоблайди.›» Ва деди: «Агар буни қилмасдан иложи бўлмаса, дарахт ва жони бўлмаган нарсаларни яса.» Наср ибн Алий буни тасдиқлади.
وَحَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ صُبَيْحٍ، قَالَ كُنْتُ مَعَ مَسْرُوقٍ فِي بَيْتٍ فِيهِ تَمَاثِيلُ مَرْيَمَ . فَقَالَ مَسْرُوقٌ هَذَا تَمَاثِيلُ كِسْرَى . فَقُلْتُ لاَ هَذَا تَمَاثِيلُ مَرْيَمَ . فَقَالَ مَسْرُوقٌ أَمَا إِنِّي سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَشَدُّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْمُصَوِّرُونَ " . قَالَ مُسْلِمٌ قَرَأْتُ عَلَى نَصْرِ بْنِ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي رَجُلٌ أُصَوِّرُ هَذِهِ الصُّوَرَ فَأَفْتِنِي فِيهَا . فَقَالَ لَهُ ادْنُ مِنِّي . فَدَنَا مِنْهُ ثُمَّ قَالَ ادْنُ مِنِّي . فَدَنَا حَتَّى وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ قَالَ أُنَبِّئُكَ بِمَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " كُلُّ مُصَوِّرٍ فِي النَّارِ يَجْعَلُ لَهُ بِكُلِّ صُورَةٍ صَوَّرَهَا نَفْسًا فَتُعَذِّبُهُ فِي جَهَنَّمَ " . وَقَالَ إِنْ كُنْتَ لاَ بُدَّ فَاعِلاً فَاصْنَعِ الشَّجَرَ وَمَا لاَ نَفْسَ لَهُ . فَأَقَرَّ بِهِ نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ .
Яна бизга Наср ибн Алий ал-Жаҳзамий ривоят қилди, бизга Абдулазиз ибн Абдуссамад ривоят қилди, бизга Мансур Муслим ибн Субайҳдан ривоят қилди, у деди: Мен Масруқ билан бирга ичида Марям ҳайкаллари бўлган бир уйда эдим. Масруқ: «Бу Кисро ҳайкаллари» деди. Мен: «Йўқ, бу Марям ҳайкаллари» дедим. Масруқ деди: «Мен Абдуллаҳ ибн Масъудни айтаётганини эшитганман: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: ‹Қиёмат кунида одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани — сурат ясовчилардир.›» Муслим деди: Мен Наср ибн Алий ал-Жаҳзамийга Абдулаъло ибн Абдулаълодан ўқиб бердим, бизга Яҳё ибн Абу Ишоқ Саъид ибн Абул Ҳасандан ривоят қилдики, у деди: Бир киши Ибн Аббоснинг олдига келиб деди: «Мен шу суратларни чизадиган кишиман, бу ҳақда менга фатво беринг.» У: «Менга яқин кел» деди. У яқин келди. Сўнг яна: «Менга яқин кел» деди. У яқинлашди, ҳатто у (Ибн Аббос) қўлини унинг бошига қўйди ва деди: «Мен сенга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитганимни хабар берай. Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитганман: ‹Ҳар бир сурат ясовчи дўзахдадир, у ясаган ҳар бир суратга унга жон ато қилинади ва у жаҳаннамда уни азоблайди.›» Ва деди: «Агар буни қилмасдан иложи бўлмаса, дарахт ва жони бўлмаган нарсаларни яса.» Наср ибн Алий буни тасдиқлади.