حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ، رضى الله عنه قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْنِي بِكَلِمَاتٍ أَقُولُهُنَّ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ . قَالَ " قُلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ رَبَّ كُلِّ شَىْءٍ وَمَلِيكَهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ " . قَالَ " قُلْهَا إِذَا أَصْبَحْتَ وَإِذَا أَمْسَيْتَ وَإِذَا أَخَذْتَ مَضْجَعَكَ " .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Ҳушайм Яъло ибн Атодан, у Амр ибн Осимдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди: Абу Бакр ас-Сиддиқ розияллаҳу анҳу деди: Эй Расулуллаҳ, менга эрталаб ва кечқурун айтадиган калималарни буюринг. У дедилар: «Айт: Аллаҳумма фаатирас-самааваати вал-арзи, аалимал-ғайби ваш-шаҳаадати, робба кулли шайъин ва малийкаҳу, ашҳаду аллаа илааҳа иллаа анта, аъуузу бика мин шарри нафсий ва шарриш-шайтоони ва ширкиҳи (Эй Аллаҳ, осмонлар ва ернинг яратувчиси, ғайб ва ошкорни билувчи, ҳар бир нарсанинг Робби ва эгаси! Сендан ўзга илойҳ йўқлигига гувоҳлик бераман. Нафсимнинг ёмонлигидан, шайтоннинг ёмонлигидан ва унинг ширкидан Сенга сиғинаман).» Сўнг дедилар: «Буни эрталаб, кечқурун ва ётоғингга борганингда айт.»
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا سُهَيْلٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِذَا أَصْبَحَ " اللَّهُمَّ بِكَ أَصْبَحْنَا وَبِكَ أَمْسَيْنَا وَبِكَ نَحْيَا وَبِكَ نَمُوتُ وَإِلَيْكَ النُّشُورُ " . وَإِذَا أَمْسَى قَالَ " اللَّهُمَّ بِكَ أَمْسَيْنَا وَبِكَ نَحْيَا وَبِكَ نَمُوتُ وَإِلَيْكَ النُّشُورُ " .
Бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Вуҳайб ривоят қилди, бизга Суҳайл отасидан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди: У тонгга чиққанларида: «Аллаҳумма бика асбаҳнаа ва бика амсайнаа ва бика наҳяа ва бика намууту ва илайкан-нушуур (Эй Аллаҳ, Сен билан тонгга чиқдик, Сен билан кечга кирдик, Сен билан тириклик қиламиз, Сен билан ўламиз ва қайтиш Сенгадир)» деяр эдилар. Кечга кирганларида эса: «Аллаҳумма бика амсайнаа ва бика наҳяа ва бика намууту ва илайкан-нушуур (Эй Аллаҳ, Сен билан кечга кирдик, Сен билан тириклик қиламиз, Сен билан ўламиз ва қайтиш Сенгадир)» деяр эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ الْغَازِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ مَكْحُولٍ الدِّمَشْقِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ أَوْ يُمْسِي اللَّهُمَّ إِنِّي أَصْبَحْتُ أُشْهِدُكَ وَأُشْهِدُ حَمَلَةَ عَرْشِكَ وَمَلاَئِكَتَكَ وَجَمِيعَ خَلْقِكَ أَنَّكَ أَنْتَ اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ أَعْتَقَ اللَّهُ رُبْعَهُ مِنَ النَّارِ فَمَنْ قَالَهَا مَرَّتَيْنِ أَعْتَقَ اللَّهُ نِصْفَهُ وَمَنْ قَالَهَا ثَلاَثًا أَعْتَقَ اللَّهُ ثَلاَثَةَ أَرْبَاعِهِ فَإِنْ قَالَهَا أَرْبَعًا أَعْتَقَهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ " .
Бизга Аҳмад ибн Солиҳ ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Абу Фудайк ривоят қилди, у деди: Менга Абдурраҳмон ибн Абдулмажид Ҳишом ибн ал-Ғоз ибн Рабиядан, у Макҳул ад-Димашқийдан, у Анас ибн Моликдан хабар берди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Ким эрталаб ёки кечқурун: Аллаҳумма инний асбаҳту ушъҳидука ва ушъҳиду ҳамалата аршика ва малааикатака ва жамия холқика аннака анталлаҳу лаа илааҳа иллаа анта ва анна муҳаммадан абдука ва росуулук (Эй Аллаҳ, мен тонгга чиқиб Сени гувоҳ қиламан ва аршинг кўтарувчиларини, малоикаларингни ва барча махлуқотингни гувоҳ қиламан: албатта Сен Аллаҳсан, Сендан ўзга илойҳ йўқ, ва Муҳаммад Сенинг банда ва расулингдир) деса, Аллаҳ унинг тўртдан бирини дўзахдан озод қилади. Ким буни икки марта айтса, Аллаҳ ярмини озод қилади; ким уч марта айтса, Аллаҳ учдан тўрт қисмини озод қилади; агар тўрт марта айтса, Аллаҳ уни дўзахдан озод қилади.»
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ ثَعْلَبَةَ الطَّائِيُّ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ أَوْ حِينَ يُمْسِي اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ خَلَقْتَنِي وَأَنَا عَبْدُكَ وَأَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ أَبُوءُ بِنِعْمَتِكَ وَأَبُوءُ بِذَنْبِي فَاغْفِرْ لِي إِنَّهُ لاَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ أَنْتَ . فَمَاتَ مِنْ يَوْمِهِ أَوْ مِنْ لَيْلَتِهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ " .
Бизга Аҳмад ибн Юнус ривоят қилди, бизга Зуҳайр ривоят қилди, бизга ал-Валид ибн Саълаба ат-Тоий ибн Бурайдадан, у отасидан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди: У дедилар: «Ким эрталаб ёки кечқурун: Аллаҳумма анта роббий лаа илааҳа иллаа анта холақтаний ва анаа абдука ва анаа алаа аҳдика ва ваъдика мастатўту, аъуузу бика мин шарри маа сонаъту, абууъу биниъматика ва абууъу бизанбий фағфир лий иннаҳу лаа яғфируз-зунууба иллаа анта (Эй Аллаҳ, Сен менинг Роббимсан, Сендан ўзга илойҳ йўқ. Сен мени яратдинг ва мен Сенинг бандангман. Имконим борича Сенинг аҳду ваъданг устидаман. Қилган ишларимнинг ёмонлигидан Сенга сиғинаман. Неъматингни эътироф этаман ва гуноҳимни эътироф этаман, бас, мени мағфират қил, чунки гуноҳларни Сендан ўзга кечирувчи йўқ) деса-ю, ўша куни ёки ўша кечаси ўлса, жаннатга киради.»
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ بْنِ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ إِذَا أَمْسَى " أَمْسَيْنَا وَأَمْسَى الْمُلْكُ لِلَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ " . زَادَ فِي حَدِيثِ جَرِيرٍ وَأَمَّا زُبَيْدٌ كَانَ يَقُولُ كَانَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سُوَيْدٍ يَقُولُ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ رَبِّ أَسْأَلُكَ خَيْرَ مَا فِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ وَخَيْرَ مَا بَعْدَهَا وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا فِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ وَشَرِّ مَا بَعْدَهَا رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكَسَلِ وَمِنْ سُوءِ الْكِبْرِ أَوِ الْكُفْرِ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابٍ فِي النَّارِ وَعَذَابٍ فِي الْقَبْرِ " . وَإِذَا أَصْبَحَ قَالَ ذَلِكَ أَيْضًا " أَصْبَحْنَا وَأَصْبَحَ الْمُلْكُ لِلَّهِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سُوَيْدٍ قَالَ " مِنْ سُوءِ الْكِبْرِ " . وَلَمْ يَذْكُرْ سُوءَ الْكُفْرِ .
Бизга Ваҳб ибн Бақийя Холиддан ривоят қилди, (ҳ) ва бизга Муҳаммад ибн Қудома ибн Аъян ривоят қилди, бизга Жарийр ал-Ҳасан ибн Убайдуллаҳдан, у Иброҳим ибн Сувайддан, у Абдурраҳмон ибн Язиддан, у Абдуллаҳдан ривоят қилди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам кечга кирганларида: «Амсайнаа ва амсал-мулку лиллаҳи вал-ҳамдулиллаҳи лаа илааҳа иллаллаҳу ваҳдаҳу лаа шарийка лаҳ (Кечга кирдик ва мулк Аллаҳ учун кечга кирди, ҳамд Аллаҳга, ягона Аллаҳдан ўзга илойҳ йўқ, Унинг шериги йўқ)» деяр эдилар. Жарийрнинг ҳадисида зиёда қилди: Зубайд эса: Иброҳим ибн Сувайд дерди, дейди: «Лаа илааҳа иллаллаҳу ваҳдаҳу лаа шарийка лаҳу лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува алаа кулли шайъин қодийр. Робби асъалука хайра маа фий ҳаазиҳил-лайлати ва хайра маа баъдаҳаа ва аъуузу бика мин шарри маа фий ҳаазиҳил-лайлати ва шарри маа баъдаҳаа. Робби аъуузу бика минал-касали ва мин сууил-кибри авил-куфри. Робби аъуузу бика мин азаабин фин-наари ва азаабин фил-қабр (Ягона Аллаҳдан ўзга илойҳ йўқ, шериги йўқ, мулк Уники, ҳамд Уники, У ҳар нарсага қодир. Эй Роббим, бу кечадаги яхшиликни ва ундан кейинги яхшиликни Сендан сўрайман; бу кечадаги ёмонликдан ва ундан кейинги ёмонликдан Сенга сиғинаман. Эй Роббим, дангасаликдан ва кибрнинг ёмонлигидан ёки куфрдан Сенга сиғинаман. Эй Роббим, дўзахдаги азобдан ва қабрдаги азобдан Сенга сиғинаман).» Тонгга чиққанларида ҳам шуни айтар эдилар: «Асбаҳнаа ва асбаҳал-мулку лиллаҳ (Тонгга чиқдик ва мулк Аллаҳ учун тонгга чиқди).» Абу Довуд деди: Буни Шуъба Салама ибн Куҳайлдан, у Иброҳим ибн Сувайддан ривоят қилди ва: «Мин сууил-кибр (кибрнинг ёмонлигидан)» деди ва «сууил-куфр (куфрнинг ёмонлигини)» зикр қилмади.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي عَقِيلٍ، عَنْ سَابِقِ بْنِ نَاجِيَةَ، عَنْ أَبِي سَلاَّمٍ، أَنَّهُ كَانَ فِي مَسْجِدِ حِمْصٍ فَمَرَّ بِهِ رَجُلٌ فَقَالُوا هَذَا خَدَمَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ إِلَيْهِ فَقَالَ حَدِّثْنِي بِحَدِيثٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَتَدَاوَلْهُ بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ الرِّجَالُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ قَالَ إِذَا أَصْبَحَ وَإِذَا أَمْسَى رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولاً إِلاَّ كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ يُرْضِيَهُ " .
Бизга Ҳафс ибн Умар ривоят қилди, бизга Шуъба Абу Ақилдан, у Сообиқ ибн Ноожиядан, у Абу Салломдан ривоят қилди: У Ҳимс масжидида эди, унинг ёнидан бир киши ўтди. Улар: Бу Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга хизмат қилган — дейишди. У туриб унинг олдига борди ва деди: Менга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитган, сен билан у киши орасида (бошқа) эркаклар (рови) бўлмаган бир ҳадисни сўзлаб бер. У деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни шундай деяётганларини эшитдим: «Ким эрталаб ва кечқурун: Розийнаа биллаҳи роббан ва бил-ислаами дийнан ва бимуҳаммадин росуулан (Робб сифатида Аллаҳдан, дийн сифатида Исломдан ва расул сифатида Муҳаммаддан рози бўлдик) деса, Аллаҳ зиммасида уни рози қилиш ҳақ бўлиб қолади.»
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، وَإِسْمَاعِيلُ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَنْبَسَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ غَنَّامٍ الْبَيَاضِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ اللَّهُمَّ مَا أَصْبَحَ بِي مِنْ نِعْمَةٍ فَمِنْكَ وَحْدَكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ فَلَكَ الْحَمْدُ وَلَكَ الشُّكْرُ . فَقَدْ أَدَّى شُكْرَ يَوْمِهِ وَمَنْ قَالَ مِثْلَ ذَلِكَ حِينَ يُمْسِي فَقَدْ أَدَّى شُكْرَ لَيْلَتِهِ " .
Бизга Аҳмад ибн Солиҳ ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Ҳассон ва Исмоил ривоят қилиб дедилар: Бизга Сулаймон ибн Билол Робия ибн Абу Абдурраҳмондан, у Абдуллаҳ ибн Анбасадан, у Абдуллаҳ ибн Ғанном ал-Баёзийдан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Ким эрталаб: Аллаҳумма маа асбаҳа бий мин ниъматин фаминка ваҳдака лаа шарийка лака фалакал-ҳамду ва лакаш-шукр (Эй Аллаҳ, менга тонгда етган ҳар бир неъмат фақат Сендандир, шеригинг йўқ, бас, ҳамд Сенга ва шукр Сенга) деса, ўша кунининг шукрини адо этибди. Ким шундай гапни кечқурун айтса, ўша кечасининг шукрини адо этибди.»
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى الْبَلْخِيُّ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، - الْمَعْنَى - حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عُبَادَةُ بْنُ مُسْلِمٍ الْفَزَارِيُّ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَعُ هَؤُلاَءِ الدَّعَوَاتِ حِينَ يُمْسِي وَحِينَ يُصْبِحُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَافِيَةَ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ فِي دِينِي وَدُنْيَاىَ وَأَهْلِي وَمَالِي اللَّهُمَّ اسْتُرْ عَوْرَتِي " . وَقَالَ عُثْمَانُ " عَوْرَاتِي وَآمِنْ رَوْعَاتِي اللَّهُمَّ احْفَظْنِي مِنْ بَيْنِ يَدَىَّ وَمِنْ خَلْفِي وَعَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي وَمِنْ فَوْقِي وَأَعُوذُ بِعَظَمَتِكَ أَنْ أُغْتَالَ مِنْ تَحْتِي " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ وَكِيعٌ يَعْنِي الْخَسْفَ .
Бизга Яҳё ибн Мусо ал-Балхий ривоят қилди, бизга Вакиъ ривоят қилди, (ҳ) ва бизга Усмон ибн Абу Шайба — маъно жиҳатдан — ривоят қилди, бизга ибн Нумайр ривоят қилди, улар дедилар: Бизга Убода ибн Муслим ал-Фазорий Жубайр ибн Абу Сулаймон ибн Жубайр ибн Мутъимдан ривоят қилди, у деди: Мен ибн Умарни шундай деяётганини эшитдим: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам кечқурун ва эрталаб бу дуоларни тарк қилмас эдилар: «Аллаҳумма инний асъалукал-аафията фид-дуняа вал-аахираҳ. Аллаҳумма инний асъалукал-афва вал-аафията фий дийний ва дуняая ва аҳлий ва маалий. Аллаҳуммастур авраатий ва аамин равъаатий. Аллаҳуммаҳфазний мин байни ядайя ва мин холфий ва ан ямийний ва ан шимаалий ва мин фавқий ва аъуузу биъазоматика ан уғтаала мин таҳтий (Эй Аллаҳ, мен Сендан дунё ва охиратда офият сўрайман. Эй Аллаҳ, диним, дунём, аҳлим ва молимда авф ва офият сўрайман. Эй Аллаҳ, авратларимни (камчиликларимни) яшир ва қўрқувларимни омон қил. Эй Аллаҳ, мени олдимдан, орқамдан, ўнг томонимдан, чап томонимдан ва устимдан асра. Ва азаматингга сиғинаман остимдан (ер ютиб) ғафлатда ҳалок бўлишимдан).» Усмон: «Авраатий (авратларимни)» деди. Абу Довуд деди: Вакиъ деди: Яъни ер ютиб кетишни (назарда тутади).
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، أَنَّ سَالِمًا الْفَرَّاءَ، حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ الْحَمِيدِ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَهُ أَنَّ أُمَّهُ حَدَّثَتْهُ وَكَانَتْ، تَخْدِمُ بَعْضَ بَنَاتِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ بِنْتَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم حَدَّثَتْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُعَلِّمُهَا فَيَقُولُ " قُولِي حِينَ تُصْبِحِينَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ لاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ مَا شَاءَ اللَّهُ كَانَ وَمَا لَمْ يَشَأْ لَمْ يَكُنْ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ وَأَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحَاطَ بِكُلِّ شَىْءٍ عِلْمًا فَإِنَّهُ مَنْ قَالَهُنَّ حِينَ يُصْبِحُ حُفِظَ حَتَّى يُمْسِيَ وَمَنْ قَالَهُنَّ حِينَ يُمْسِي حُفِظَ حَتَّى يُصْبِحَ " .
Бизга Аҳмад ибн Солиҳ ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб ривоят қилди, у деди: Менга Амр хабар бердики, Солим ал-Фарроо унга ривоят қилишича, Бану Ҳошим мавлоси Абдулҳамид унга ривоят қилишича, унинг онаси унга ривоят қилди — у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг баъзи қизларига хизмат қилар эди — Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг қизи унга ривоят қилишича, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга ўргатиб дердилар: «Эрталабга чиққанингда айт: Субҳааналлаҳи ва биҳамдиҳи, лаа қуввата иллаа биллаҳ, маа шааъаллооҳу каана ва маа лам яшаъ лам якун, аъламу анналлооҳа алаа кулли шайъин қодийр ва анналлооҳа қод аҳаата бикулли шайъин илман (Аллаҳга тасбеҳ айтаман ва Унга ҳамд, куч фақат Аллаҳ биландир. Аллаҳ хоҳлаган нарса бўлди, хоҳламаган нарса бўлмади. Биламанки, Аллаҳ ҳар нарсага қодир ва Аллаҳ ҳар бир нарсани илми билан қамраб олган). Чунки ким буни эрталаб айтса, кечгача асралади. Ким буни кечқурун айтса...»
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنَا ح، وَحَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ بَشِيرٍ النَّجَّارِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْبَيْلَمَانِيِّ، - قَالَ الرَّبِيعُ ابْنُ الْبَيْلَمَانِيِّ - عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ { فَسُبْحَانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَحِينَ تُصْبِحُونَ * وَلَهُ الْحَمْدُ فِي السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَعَشِيًّا وَحِينَ تُظْهِرُونَ } إِلَى { وَكَذَلِكَ تُخْرَجُونَ } أَدْرَكَ مَا فَاتَهُ فِي يَوْمِهِ ذَلِكَ وَمَنْ قَالَهُنَّ حِينَ يُمْسِي أَدْرَكَ مَا فَاتَهُ فِي لَيْلَتِهِ " . قَالَ الرَّبِيعُ عَنِ اللَّيْثِ .
Бизга Аҳмад ибн Саъийд ал-Ҳамдоний ривоят қилди, у деди: бизга хабар берди (ҳ), ва бизга ар-Робий ибн Сулаймон ривоят қилди, у деди: бизга ибн Ваҳб ривоят қилди, у деди: Менга ал-Лайс Саъийд ибн Башийр ан-Нажжорийдан, у Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ал-Байламонийдан — ар-Робий: ибн ал-Байламоний деди — у отасидан, у ибн Аббосдан, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан хабар берди: У дедилар: «Ким эрталаб {Фасубҳааналлаҳи ҳийна тумсууна ва ҳийна тусбиҳуун, ва лаҳул-ҳамду фис-самааваати вал-арзи ва ашийян ва ҳийна тузҳируун} дан то {ва казаалика тухражуун}га қадар (оятларни) айтса, ўша кунида ўтказиб юборган (савоб)ига етишади. Ким уларни кечқурун айтса, ўша кечасида ўтказиб юборган (савоб)ига етишади.» ар-Робий: ал-Лайсдан, деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، وَوُهَيْبٌ، نَحْوَهُ عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي عَائِشٍ، - وَقَالَ حَمَّادٌ عَنْ أَبِي عَيَّاشٍ، - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَالَ إِذَا أَصْبَحَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ كَانَ لَهُ عِدْلُ رَقَبَةٍ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ وَكُتِبَ لَهُ عَشْرُ حَسَنَاتٍ وَحُطَّ عَنْهُ عَشْرُ سَيِّئَاتٍ وَرُفِعَ لَهُ عَشْرُ دَرَجَاتٍ وَكَانَ فِي حِرْزٍ مِنَ الشَّيْطَانِ حَتَّى يُمْسِيَ وَإِنْ قَالَهَا إِذَا أَمْسَى كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ حَتَّى يُصْبِحَ " . قَالَ فِي حَدِيثِ حَمَّادٍ فَرَأَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا يَرَى النَّائِمُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا عَيَّاشٍ يُحَدِّثُ عَنْكَ بِكَذَا وَكَذَا قَالَ " صَدَقَ أَبُو عَيَّاشٍ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ وَمُوسَى الزَّمْعِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَائِشٍ .
Бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Ҳаммод ва Вуҳайб шунга ўхшаш Суҳайлдан, у отасидан, у ибн Абу Аойшдан — Ҳаммод эса: Абу Айёшдан деди — ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Ким эрталаб: Лаа илааҳа иллаллаҳу ваҳдаҳу лаа шарийка лаҳу лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува алаа кулли шайъин қодийр (Ягона Аллаҳдан ўзга илойҳ йўқ, шериги йўқ, мулк Уники, ҳамд Уники, У ҳар нарсага қодир) деса, унга Исмоил авлодидан бир қулни (озод қилиш)га тенг (савоб) бўлади, унга ўн яхшилик ёзилади, ундан ўн ёмонлик ўчирилади, унга ўн даража кўтарилади ва у кечгача шайтондан ҳимояда бўлади. Агар уни кечқурун айтса, унга ҳам тонггача худди шундай бўлади.» Ҳаммоднинг ҳадисида деди: Бир киши Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни тушида кўриб деди: Эй Расулуллаҳ, Абу Айёш сиздан бундай-бундай ривоят қиляпти. У дедилар: «Абу Айёш рост айтибди.» Абу Довуд деди: Буни Исмоил ибн Жаъфар, Мусо аз-Замъий ва Абдуллаҳ ибн Жаъфар Суҳайлдан, у отасидан, у ибн Аойшдан ривоят қилдилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ مُسْلِمٍ، - يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ - قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَصْبَحْتُ أُشْهِدُكَ وَأُشْهِدُ حَمَلَةَ عَرْشِكَ وَمَلاَئِكَتَكَ وَجَمِيعَ خَلْقِكَ أَنَّكَ أَنْتَ اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ وَحْدَكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ إِلاَّ غُفِرَ لَهُ مَا أَصَابَ فِي يَوْمِهِ ذَلِكَ مِنْ ذَنْبٍ وَإِنْ قَالَهَا حِينَ يُمْسِي غُفِرَ لَهُ مَا أَصَابَ تِلْكَ اللَّيْلَةَ " .
Бизга Амр ибн Усмон ривоят қилди, бизга Бақийя Муслимдан — яъни ибн Зиёддан — ривоят қилди, у деди: Мен Анас ибн Моликни шундай деяётганини эшитдим: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Ким эрталаб: Аллаҳумма инний асбаҳту ушъҳидука ва ушъҳиду ҳамалата аршика ва малааикатака ва жамия холқика аннака анталлаҳу лаа илааҳа иллаа анта ваҳдака лаа шарийка лака ва анна муҳаммадан абдука ва росуулук (Эй Аллаҳ, мен тонгга чиқиб Сени гувоҳ қиламан, аршинг кўтарувчиларини, малоикаларингни ва барча махлуқотингни гувоҳ қиламан: албатта Сен Аллаҳсан, Сендан ўзга илойҳ йўқ, Сен ягонасан, шеригинг йўқ, ва Муҳаммад Сенинг банда ва расулингдир) деса, ўша кунида унга етган гуноҳ кечирилади. Агар уни кечқурун айтса, ўша кечада унга етган (гуноҳ) кечирилади.»
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَبُو النَّضْرِ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شُعَيْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَعِيدٍ الْفِلَسْطِينِيُّ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حَسَّانَ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ مُسْلِمٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِيهِ، مُسْلِمِ بْنِ الْحَارِثِ التَّمِيمِيِّ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ أَسَرَّ إِلَيْهِ فَقَالَ " إِذَا انْصَرَفْتَ مِنْ صَلاَةِ الْمَغْرِبِ فَقُلِ اللَّهُمَّ أَجِرْنِي مِنَ النَّارِ . سَبْعَ مَرَّاتٍ فَإِنَّكَ إِذَا قُلْتَ ذَلِكَ ثُمَّ مِتَّ فِي لَيْلَتِكَ كُتِبَ لَكَ جِوَارٌ مِنْهَا وَإِذَا صَلَّيْتَ الصُّبْحَ فَقُلْ كَذَلِكَ فَإِنَّكَ إِنْ مِتَّ فِي يَوْمِكَ كُتِبَ لَكَ جِوَارٌ مِنْهَا " . أَخْبَرَنِي أَبُو سَعِيدٍ عَنِ الْحَارِثِ أَنَّهُ قَالَ أَسَرَّهَا إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَحْنُ نَخُصُّ بِهَا إِخْوَانَنَا .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим Абун-Назр ад-Димашқий ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Шуъайб ривоят қилди, у деди: Менга Абу Саъийд ал-Филастийний Абдурраҳмон ибн Ҳассон хабар берди, у ал-Ҳорис ибн Муслимдан, у (Ҳорис) унга отаси Муслим ибн ал-Ҳорис ат-Тамимийдан, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан хабар берди: У киши унга сир айтиб дедилар: «Шом намозидан қайтганингда: Аллаҳумма ажирний минан-наар (Эй Аллаҳ, мени дўзахдан асра) деб етти марта айт. Чунки сен буни айтиб, сўнг ўша кечангда ўлсанг, сенга ундан (дўзахдан) ҳимоя ёзилади. Бомдод намозини ўқиганингда ҳам шундай айт, чунки агар сен ўша кунингда ўлсанг, сенга ундан ҳимоя ёзилади.» Абу Саъийд менга ал-Ҳорисдан хабар берди: У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам буни бизга сир айтдилар, биз уни биродарларимизга (айтишни) хос қиламиз.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ الْحِمْصِيُّ، وَمُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ الْحَرَّانِيُّ، وَعَلِيُّ بْنُ سَهْلٍ الرَّمْلِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى الْحِمْصِيُّ، قَالُوا حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حَسَّانَ الْكِنَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي مُسْلِمُ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ مُسْلِمٍ التَّمِيمِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَحْوَهُ إِلَى قَوْلِهِ " جِوَارٌ مِنْهَا " . إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ فِيهِمَا " قَبْلَ أَنْ تُكَلِّمَ أَحَدًا " . قَالَ عَلِيُّ بْنُ سَهْلٍ فِيهِ إِنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ وَقَالَ عَلِيٌّ وَابْنُ الْمُصَفَّى بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَرِيَّةٍ فَلَمَّا بَلَغْنَا الْمُغَارَ اسْتَحْثَثْتُ فَرَسِي فَسَبَقْتُ أَصْحَابِي وَتَلَقَّانِي الْحَىُّ بِالرَّنِينِ فَقُلْتُ لَهُمْ قُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ تُحْرَزُوا فَقَالُوهَا فَلاَمَنِي أَصْحَابِي وَقَالُوا حَرَمْتَنَا الْغَنِيمَةَ فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرُوهُ بِالَّذِي صَنَعْتُ فَدَعَانِي فَحَسَّنَ لِي مَا صَنَعْتُ وَقَالَ " أَمَا إِنَّ اللَّهَ قَدْ كَتَبَ لَكَ مِنْ كُلِّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ كَذَا وَكَذَا " . قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَأَنَا نَسِيتُ الثَّوَابَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا إِنِّي سَأَكْتُبُ لَكَ بِالْوَصَاةِ بَعْدِي " . قَالَ فَفَعَلَ وَخَتَمَ عَلَيْهِ فَدَفَعَهُ إِلَىَّ وَقَالَ لِي ثُمَّ ذَكَرَ مَعْنَاهُمْ وَقَالَ ابْنُ الْمُصَفَّى قَالَ سَمِعْتُ الْحَارِثَ بْنَ مُسْلِمِ بْنِ الْحَارِثِ التَّمِيمِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ .
Бизга Амр ибн Усмон ал-Ҳимсий, Муъаммал ибн ал-Фазл ал-Ҳарроний, Алий ибн Саҳл ар-Ромлий ва Муҳаммад ибн ал-Мусаффо ал-Ҳимсий ривоят қилиб дедилар: Бизга ал-Валид ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Ҳассон ал-Киноний ривоят қилди, у деди: Менга Муслим ибн ал-Ҳорис ибн Муслим ат-Тамимий отасидан ривоят қилди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам шунга ўхшашини «живоорун минҳаа (ундан ҳимоя)» сўзига қадар дедилар. Фақат у иккаласида (икки намозда): «Бирортаси билан гаплашишдан олдин» дедилар. Алий ибн Саҳл унда: Отаси унга ривоят қилди, деди. Алий ва ибн ал-Мусаффо дедилар: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизни бир сарийяда (қўшинда) юбордилар. Ҳужум жойига етганимизда, мен отимни қистаб, шерикларимдан ўзиб кетдим. Қабила (аҳли) фарёд ва дод билан мени қарши олди. Мен уларга айтдим: Лаа илааҳа иллаллаҳ деб айтинг, омон қоласизлар. Улар айтдилар. Шерикларим мени маломат қилиб дедилар: Бизни ўлжадан маҳрум қилдинг. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига келганимизда, улар у кишига мен қилган ишни хабар қилдилар. У киши мени чақириб, мен қилган ишни яхши кўриб дедилар: «Билгинки, Аллаҳ сенга улардан ҳар бир инсондан бундай-бундай (савоб) ёзди.» Абдурраҳмон деди: Мен савобни унутибман. Сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Билгинки, мен сен учун мендан кейин (қоладиган) васият (хат) ёзиб бераман.» У (Муслим) деди: У киши шундай қилдилар ва унга муҳр босиб, менга топширдилар ва менга дедилар... Сўнг уларнинг маъносини зикр қилди. ибн ал-Мусаффо деди: Мен ал-Ҳорис ибн Муслим ибн ал-Ҳорис ат-Тамимийни отасидан ривоят қилаётганини эшитдим.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ بْنُ مُسْلِمٍ الدِّمَشْقِيُّ، - وَكَانَ مِنْ ثِقَاتِ الْمُسْلِمِينَ مِنَ الْمُتَعَبِّدِينَ - قَالَ حَدَّثَنَا مُدْرِكُ بْنُ سَعْدٍ - قَالَ يَزِيدُ شَيْخٌ ثِقَةٌ - عَنْ يُونُسَ بْنِ مَيْسَرَةَ بْنِ حَلْبَسٍ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ رضى الله عنه قَالَ مَنْ قَالَ إِذَا أَصْبَحَ وَإِذَا أَمْسَى حَسْبِيَ اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ سَبْعَ مَرَّاتٍ كَفَاهُ اللَّهُ مَا أَهَمَّهُ صَادِقًا كَانَ بِهَا أَوْ كَاذِبًا .
Бизга Язид ибн Муҳаммад Димашқий ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ ибн Муслим Димашқий — у мусулмонларнинг ишончли, ибодатга берилганларидан эди — ривоят қилди, у деди: бизга Мудрик ибн Саъд ривоят қилди — Язид деди: у ишончли шайх эди — Юнус ибн Майсара ибн Ҳалбасдан, у Уммуд-Дардодан, у Абуд-Дардо розияллаҳу анҳудан ривоят қилди, у деди: «Ким тонгда ва кечда етти марта ‹Ҳасбияллаҳу, ло илаҳа илла Ҳува, алайҳи таваккалту ва Ҳува Роббул-аршил-азим (Аллаҳ менга кифоядир, Ундан ўзга илоҳ йўқ, Унга таваккул қилдим, У буюк Аршнинг Роббидир)› деса, бунда содиқ бўлсин ёки ёлғончи, Аллаҳ уни ғамга солган нарсадан кифоя қилади.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ أَبِي أَسِيدٍ الْبَرَّادِ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خُبَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ خَرَجْنَا فِي لَيْلَةِ مَطَرٍ وَظُلْمَةٍ شَدِيدَةٍ نَطْلُبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُصَلِّيَ لَنَا فَأَدْرَكْنَاهُ فَقَالَ " أَصَلَّيْتُمْ " . فَلَمْ أَقُلْ شَيْئًا فَقَالَ " قُلْ " . فَلَمْ أَقُلْ شَيْئًا ثُمَّ قَالَ " قُلْ " . فَلَمْ أَقُلْ شَيْئًا ثُمَّ قَالَ " قُلْ " . فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَقُولُ قَالَ " { قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ } وَالْمُعَوِّذَتَيْنِ حِينَ تُمْسِي وَحِينَ تُصْبِحُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ تَكْفِيكَ مِنْ كُلِّ شَىْءٍ " .
Бизга Муҳаммад ибнул-Мусаффо ривоят қилди, бизга ибн Аби Фудайк ривоят қилди, у деди: менга ибн Аби Зиъб хабар берди, Абу Асидил-Барроддан, у Муъоз ибн Абдуллаҳ ибн Хубайбдан, у отасидан ривоят қилишича, у деди: Биз ёмғирли ва қаттиқ қоронғи кечада Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни бизга намоз ўқиб беришлари учун излаб чиқдик, сўнг у кишига етиб олдик. У: «Намоз ўқидингизми?» деди. Мен ҳеч нарса демадим. Сўнг: «Айт» деди. Мен ҳеч нарса демадим. Кейин: «Айт» деди. Мен ҳеч нарса демадим. Кейин: «Айт» деди. Мен: «Эй Расулуллаҳ, нима деяй?» дедим. У: «‹Қул Ҳуваллаҳу аҳад› ва икки Муъаввизатайн (Фалақ ва Нос)ни кечки пайтда ва тонгда уч мартадан ўқигин, улар сени ҳар бир нарсадан кифоя қилади» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، - قَالَ ابْنُ عَوْفٍ وَرَأَيْتُهُ فِي أَصْلِ إِسْمَاعِيلَ - قَالَ حَدَّثَنِي ضَمْضَمٌ، عَنْ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ، قَالَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدِّثْنَا بِكَلِمَةٍ، نَقُولُهَا إِذَا أَصْبَحْنَا وَأَمْسَيْنَا وَاضْطَجَعْنَا فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَقُولُوا : اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ رَبُّ كُلِّ شَىْءٍ وَالْمَلاَئِكَةُ يَشْهَدُونَ أَنَّكَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ فَإِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ أَنْفُسِنَا وَمِنْ شَرِّ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ وَشِرْكِهِ وَأَنْ نَقْتَرِفَ سُوءًا عَلَى أَنْفُسِنَا أَوْ نَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ .
Бизга Муҳаммад ибн Авф ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Исмоил ривоят қилди, у деди: менга отам ривоят қилди — ибн Авф деди: мен буни Исмоилнинг асл нусхасида кўрдим — у деди: менга Замзам ривоят қилди, Шурайҳдан, у Абу Моликдан ривоят қилди, у деди: улар: «Эй Расулуллаҳ, бизга бир калима ривоят қилинг, уни тонгда, кечда ва ётганимизда айтайлик» дедилар. Шунда у киши уларга айтишни буюрдики: «Аллаҳумма, фотирас-самавоти вал-арзи, олимал-ғайби ваш-шаҳадати, Анта роббу кулли шайъин, вал-малаикату яшҳадуна аннака ло илаҳа илла Анта, фа-инна наъузу бика мин шарри анфусина ва мин шарриш-шайтонир-рожими ва ширкиҳи, ва ан нақтарифа суъан ало анфусина ав нажурраҳу ила муслимин (Эй Аллаҳ, осмонлар ва ерни яратувчи, ғайб ва ошкорни билувчи, Сен ҳар бир нарсанинг Роббисан, малоикалар Сендан ўзга илоҳ йўқлигига гувоҳлик берадилар, биз нафсларимиз ёмонлигидан, қувилган шайтон ва унинг ширкидан, ўзимизга ёмонлик қилишимиздан ёки уни бирор мусулмонга тортишимиздан Сенга паноҳ тилаймиз).»
قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَبِهَذَا الإِسْنَادِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا أَصْبَحَ أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلْ أَصْبَحْنَا وَأَصْبَحَ الْمُلْكُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَ هَذَا الْيَوْمِ فَتْحَهُ وَنَصْرَهُ وَنُورَهُ وَبَرَكَتَهُ وَهُدَاهُ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا فِيهِ وَشَرِّ مَا بَعْدَهُ ثُمَّ إِذَا أَمْسَى فَلْيَقُلْ مِثْلَ ذَلِكَ " .
Абу Довуд деди: шу иснод билан Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Сиздан бири тонгга кирса, ‹Асбаҳна ва асбаҳал-мулку лиллаҳи роббил-оламин. Аллаҳумма инни асъалука хайра ҳазал-явми, фатҳаҳу ва насраҳу ва нураҳу ва баракатаҳу ва ҳудаҳу, ва аъузу бика мин шарри ма фиҳи ва шарри ма баъдаҳу (Биз тонгга кирдик ва мулк оламларнинг Робби бўлган Аллаҳга хос бўлиб тонгга кирди. Эй Аллаҳ, мен Сендан шу куннинг яхшилигини — унинг фатҳини, нусратини, нурини, баракасини ва ҳидоятини сўрайман, ундаги ёмонликдан ва ундан кейинги ёмонликдан Сенга паноҳ тилайман)› десин. Сўнгра кечга кирса, шунга ўхшашини айтсин.»
حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ جُعْثُمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الأَزْهَرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْحَرَازِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي شَرِيقٌ الْهَوْزَنِيُّ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ رضى الله عنها فَسَأَلْتُهَا بِمَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْتَتِحُ إِذَا هَبَّ مِنَ اللَّيْلِ فَقَالَتْ لَقَدْ سَأَلْتَنِي عَنْ شَىْءٍ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَحَدٌ قَبْلَكَ كَانَ إِذَا هَبَّ مِنَ اللَّيْلِ كَبَّرَ عَشْرًا وَحَمِدَ عَشْرًا وَقَالَ " سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ " . عَشْرًا وَقَالَ " سُبْحَانَ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ " . عَشْرًا وَاسْتَغْفَرَ عَشْرًا وَهَلَّلَ عَشْرًا ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ ضِيقِ الدُّنْيَا وَضِيقِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ " . عَشْرًا ثُمَّ يَفْتَتِحُ الصَّلاَةَ .
Бизга Касир ибн Убайд ривоят қилди, бизга Бақийя ибнул-Валид ривоят қилди, Умар ибн Жуъсумдан, у деди: менга Азҳар ибн Абдуллаҳ Ҳаррозий ривоят қилди, у деди: менга Шариқ Ҳавзаний ривоят қилди, у деди: Мен Оиша розияллаҳу анҳонинг ҳузурига кирдим ва ундан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам кечаси уйғонганларида нима билан бошлардилар, деб сўрадим. У деди: Сен мендан шундай нарсани сўрадинг-ки, ундан олдин уни мендан ҳеч ким сўрамаган эди. У киши кечаси уйғонсалар, ўн марта такбир айтар, ўн марта ҳамд айтар ва ўн марта «Субҳаналлаҳи ва биҳамдиҳи» дердилар, ўн марта «Субҳанал-маликил-қуддус» дердилар, ўн марта истиғфор сўрар ва ўн марта таҳлил айтардилар, сўнг ўн марта «Аллаҳумма инни аъузу бика мин зийқид-дуня ва зийқи явмил-қиямати (Эй Аллаҳ, дунёнинг танглигидан ва қиёмат кунининг танглигидан Сенга паноҳ тилайман)» дердилар, сўнгра намозни бошлардилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا كَانَ فِي سَفَرٍ فَأَسْحَرَ يَقُولُ " سَمِعَ سَامِعٌ بِحَمْدِ اللَّهِ وَنِعْمَتِهِ وَحُسْنِ بَلاَئِهِ عَلَيْنَا اللَّهُمَّ صَاحِبْنَا فَأَفْضِلْ عَلَيْنَا " . عَائِذًا بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ .
Бизга Аҳмад ибн Солиҳ ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб ривоят қилди, у деди: менга Сулаймон ибн Билол хабар берди, Суҳайл ибн Аби Солиҳдан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам сафарда бўлиб, саҳар вақти кирганда: «Самиъа самиъун биҳамдиллаҳи ва ниъматиҳи ва ҳусни балоиҳи алайна. Аллаҳумма соҳибна фа-афзил алайна (Эшитувчи Аллаҳнинг ҳамдига, Унинг неъматига ва бизга кўрсатган яхши синовига эшитди — гувоҳ бўлди. Эй Аллаҳ, бизга ҳамроҳ бўл ва бизга фазлу эҳсон қил)» дердилар — дўзахдан Аллаҳга паноҳ тилаб.
حَدَّثَنَا ابْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ، حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ، قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يَقُولُ مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ اللَّهُمَّ مَا حَلَفْتُ مِنْ حَلِفٍ أَوْ قُلْتُ مِنْ قَوْلٍ أَوْ نَذَرْتُ مِنْ نَذْرٍ فَمَشِيئَتُكَ بَيْنَ يَدَىْ ذَلِكَ كُلِّهِ مَا شِئْتَ كَانَ وَمَا لَمْ تَشَأْ لَمْ يَكُنِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَتَجَاوَزْ لِي عَنْهُ اللَّهُمَّ فَمَنْ صَلَّيْتَ عَلَيْهِ فَعَلَيْهِ صَلاَتِي وَمَنْ لَعَنْتَ فَعَلَيْهِ لَعْنَتِي كَانَ فِي اسْتِثْنَاءٍ يَوْمَهُ ذَلِكَ أَوْ قَالَ ذَلِكَ الْيَوْمَ .
Бизга ибн Муъоз ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Масъудий ривоят қилди, бизга Қосим ривоят қилди, у деди: Абу Зарр дерди: Ким тонгга кирганда: «Аллаҳумма, ма ҳалафту мин ҳалифин ав қулту мин қавлин ав назарту мин назрин, фа-машиъатука байна ядай залика куллиҳи, ма шиъта кана ва ма лам ташаъ лам якун. Аллаҳумма-ғфир ли ва тажаваз ли анҳу. Аллаҳумма, фа-ман соллайта алайҳи фа-алайҳи солати, ва ман лаъанта фа-алайҳи лаънати (Эй Аллаҳ, мен қасам ичган ҳар бир қасам, айтган ҳар бир сўз, атаган ҳар бир назр — Сенинг ироданг уларнинг барчасидан устундир, Сен хоҳлаган нарса бўлди, хоҳламаганинг бўлмади. Эй Аллаҳ, мени мағфират қил ва ундан ўтиб юбор. Эй Аллаҳ, Сен кимга салавот айтсанг, унга менинг ҳам салавотим бўлсин, кимни лаънатласанг, унга менинг ҳам лаънатим бўлсин)» деса — ўша кунидан истисно қилинган бўлади ёки: ўша куни деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مَوْدُودٍ، عَمَّنْ سَمِعَ أَبَانَ بْنَ عُثْمَانَ، يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ، - يَعْنِي ابْنَ عَفَّانَ - يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ الَّذِي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَىْءٌ فِي الأَرْضِ وَلاَ فِي السَّمَاءِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ لَمْ تُصِبْهُ فَجْأَةُ بَلاَءٍ حَتَّى يُصْبِحَ وَمَنْ قَالَهَا حِينَ يُصْبِحُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ لَمْ تُصِبْهُ فَجْأَةُ بَلاَءٍ حَتَّى يُمْسِيَ " . قَالَ فَأَصَابَ أَبَانَ بْنَ عُثْمَانَ الْفَالِجُ فَجَعَلَ الرَّجُلُ الَّذِي سَمِعَ مِنْهُ الْحَدِيثَ يَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا لَكَ تَنْظُرُ إِلَىَّ فَوَاللَّهِ مَا كَذَبْتُ عَلَى عُثْمَانَ وَلاَ كَذَبَ عُثْمَانُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلَكِنَّ الْيَوْمَ الَّذِي أَصَابَنِي فِيهِ مَا أَصَابَنِي غَضِبْتُ فَنَسِيتُ أَنْ أَقُولَهَا .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама ривоят қилди, бизга Абу Мавдуд ривоят қилди, Абон ибн Усмондан эшитган кишидан, у: Мен Усмон — яъни ибн Аффон — дан эшитдим, у: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитдим, у киши: «Ким ‹Бисмиллаҳил-лази ло язурру маъасмиҳи шайъун фил-арзи ва ло фис-самаи ва Ҳувас-самиъул-алим (Исми ила ер ва осмонда ҳеч нарса зарар етказа олмайдиган, Эшитувчи, Билувчи Аллаҳнинг номи билан)› деб уч марта айтса, кечгача унга тўсатдан бало етмайди, ким уни тонгда уч марта айтса, кечгача унга тўсатдан бало етмайди» дерди, деди. У деди: Сўнг Абон ибн Усмонни фалаж (шол) тутди ва ундан ҳадисни эшитган киши унга қарай бошлади. Шунда Абон унга: Нега менга қарайсан? Валлаҳи, мен Усмонга нисбатан ёлғон сўзламадим, Усмон ҳам Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга нисбатан ёлғон сўзламади, лекин менга етган нарса етган куни жаҳлим чиқиб, уни айтишни унутган эдим, деди.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَاصِمٍ الأَنْطَاكِيُّ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو مَوْدُودٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ، عَنْ أَبَانَ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ عُثْمَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ لَمْ يَذْكُرْ قِصَّةَ الْفَالِجِ .
Бизга Наср ибн Осим Антакий ривоят қилди, бизга Анас ибн Иёз ривоят қилди, у деди: менга Абу Мавдуд ривоят қилди, Муҳаммад ибн Каъбдан, у Абон ибн Усмондан, у Усмондан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шунга ўхшашини ривоят қилди, фалаж қиссасини зикр қилмади.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ الْجَلِيلِ بْنِ عَطِيَّةَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَيْمُونٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ، أَنَّهُ قَالَ لأَبِيهِ يَا أَبَةِ إِنِّي أَسْمَعُكَ تَدْعُو كُلَّ غَدَاةٍ اللَّهُمَّ عَافِنِي فِي بَدَنِي اللَّهُمَّ عَافِنِي فِي سَمْعِي اللَّهُمَّ عَافِنِي فِي بَصَرِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ تُعِيدُهَا ثَلاَثًا حِينَ تُصْبِحُ وَثَلاَثًا حِينَ تُمْسِي . فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْعُو بِهِنَّ فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَسْتَنَّ بِسُنَّتِهِ . قَالَ عَبَّاسٌ فِيهِ وَتَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكُفْرِ وَالْفَقْرِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ تُعِيدُهَا ثَلاَثًا حِينَ تُصْبِحُ وَثَلاَثًا حِينَ تُمْسِي فَتَدْعُو بِهِنَّ فَأُحِبُّ أَنْ أَسْتَنَّ بِسُنَّتِهِ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " دَعَوَاتُ الْمَكْرُوبِ اللَّهُمَّ رَحْمَتَكَ أَرْجُو فَلاَ تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ وَأَصْلِحْ لِي شَأْنِي كُلَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ " . وَبَعْضُهُمْ يَزِيدُ عَلَى صَاحِبِهِ .
Бизга Аббос ибн Абдил-Азим ва Муҳаммад ибнул-Мусанно ривоят қилиб, иккаласи деди: бизга Абдулмалик ибн Амр ривоят қилди, Абдулжалил ибн Атийядан, у Жаъфар ибн Маймундан, у деди: менга Абдурраҳмон ибн Аби Бакра ривоят қилиб, у отасига: «Эй отажон, мен Сизнинг ҳар тонг: ‹Аллаҳумма афини фи бадани, Аллаҳумма афини фи самъи, Аллаҳумма афини фи басари, ло илаҳа илла Анта (Эй Аллаҳ, баданимга офият бер, эй Аллаҳ, қулоғимга офият бер, эй Аллаҳ, кўзимга офият бер, Сендан ўзга илоҳ йўқ)› деб дуо қилаётганингизни эшитаман, уни тонгда уч марта ва кечда уч марта такрорлайсиз» деганини ривоят қилди. Отаси: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг буларни дуо қилаётганларини эшитганман, шунинг учун унинг суннатига эргашишни яхши кўраман, деди. Аббос унинг ривоятида: «Ва ‹Аллаҳумма инни аъузу бика минал-куфри вал-фақри, Аллаҳумма инни аъузу бика мин азабил-қабри, ло илаҳа илла Анта (Эй Аллаҳ, куфрдан ва фақирликдан Сенга паноҳ тилайман, эй Аллаҳ, қабр азобидан Сенга паноҳ тилайман, Сендан ўзга илоҳ йўқ)› дейсан, уни тонгда уч марта ва кечда уч марта такрорлайсан, деб дуо қиласан» деб деди. У: «Шунинг учун унинг суннатига эргашишни яхши кўраман» деди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ғамга ботганнинг дуолари: ‹Аллаҳумма раҳматака аржу, фа-ла такилни ила нафси торфата айнин, ва аслиҳ ли шаъни куллаҳу, ло илаҳа илла Анта (Эй Аллаҳ, Сенинг раҳматингдан умид қиламан, мени бир кўз юмиб очгунча ҳам ўзимга ташлаб қўйма, менинг барча ишимни ислоҳ қил, Сендан ўзга илоҳ йўқ)›» деди. Уларнинг баъзилари бошқаларига нисбатан зиёда қилади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمِنْهَالِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ - حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ سُبْحَانَ اللَّهِ الْعَظِيمِ وَبِحَمْدِهِ مِائَةَ مَرَّةٍ وَإِذَا أَمْسَى كَذَلِكَ لَمْ يُوَافِ أَحَدٌ مِنَ الْخَلاَئِقِ بِمِثْلِ مَا وَافَى " .
Бизга Муҳаммад ибнул-Минҳол ривоят қилди, бизга Язид — яъни ибн Зурайъ — ривоят қилди, бизга Равҳ ибнул-Қосим ривоят қилди, Суҳайлдан, у Сумаййдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ким тонгда юз марта ‹Субҳаналлаҳил-азими ва биҳамдиҳи› деса, кечда ҳам шундай қилса, халқдан ҳеч ким у келтирганга ўхшаш нарса билан келолмайди» деди.