أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ، أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ السُّنِّيُّ قِرَاءَةً عَلَيْهِ فِي بَيْتِهِ قَالَ أَنْبَأَنَا الإِمَامُ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَحْمَدُ بْنُ شُعَيْبٍ النَّسَائِيُّ رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو دَاوُدَ قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ عَنْ عُمَرَ رضى الله عنه قَالَ لَمَّا نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ قَالَ عُمَرُ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا. فَنَزَلَتِ الآيَةُ الَّتِي فِي الْبَقَرَةِ فَدُعِيَ عُمَرُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ عُمَرُ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا. فَنَزَلَتِ الآيَةُ الَّتِي فِي النِّسَاءِ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَقْرَبُوا الصَّلاَةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى } فَكَانَ مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَقَامَ الصَّلاَةَ نَادَى لاَ تَقْرَبُوا الصَّلاَةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى فَدُعِيَ عُمَرُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا. فَنَزَلَتِ الآيَةُ الَّتِي فِي الْمَائِدَةِ فَدُعِيَ عُمَرُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَلَمَّا بَلَغَ { فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ } قَالَ عُمَرُ رضى الله عنه انْتَهَيْنَا انْتَهَيْنَا.
Бизга Абу Бакр Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Ишоқ ас-Сунний уйида унга (китоб) ўқиб берилган ҳолда хабар бериб, деди: бизга имом Абу Абдурраҳмон Аҳмад ибн Шуайб ан-Насоий (раҳимаҳуллаҳу таоло) хабар бериб, деди: бизга Абу Довуд хабар берди, у деди: бизга Убайдуллоҳ ибн Мусо ривоят қилди, у деди: бизга Исроил хабар берди, у Абу Ишоқдан, у Абу Майсарадан, у Умар (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Хамр (маст қилувчи ичимлик) ҳаром қилингач, Умар: «Аллаҳим, бизга хамр ҳақида шифобахш (қониқарли) баён қилгин,» деди. Шунда Бақара (сураси)даги оят нозил бўлди. Умар чақирилиб, унга (оят) ўқиб берилди. Умар (яна): «Аллаҳим, бизга хамр ҳақида шифобахш баён қилгин,» деди. Шунда Нисо (сураси)даги: «Эй иймон келтирганлар, маст ҳолингизда намозга яқинлашманг,» деган оят нозил бўлди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг жарчиси намозга иқомат айтганида: «Маст ҳолингизда намозга яқинлашманг,» деб нидо қилар эди. Умар чақирилиб, унга (оят) ўқиб берилди. У (яна): «Аллаҳим, бизга хамр ҳақида шифобахш баён қилгин,» деди. Шунда Моида (сураси)даги оят нозил бўлди. Умар чақирилиб, унга ўқиб берилди. «Энди тарк этмайсизми?» деган (оятга) етганида, Умар (розияллаҳу анҳу): «Тарк этдик, тарк этдик,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ - عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ بَيْنَا أَنَا قَائِمٌ، عَلَى الْحَىِّ وَأَنَا أَصْغَرُهُمْ، سِنًّا عَلَى عُمُومَتِي إِذْ جَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّهَا قَدْ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ. وَأَنَا قَائِمٌ عَلَيْهِمْ أَسْقِيهِمْ مِنْ فَضِيخٍ لَهُمْ فَقَالُوا اكْفَأْهَا. فَكَفَأْتُهَا فَقُلْتُ لأَنَسٍ مَا هُوَ قَالَ الْبُسْرُ وَالتَّمْرُ. قَالَ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَنَسٍ كَانَتْ خَمْرُهُمْ يَوْمَئِذٍ فَلَمْ يُنْكِرْ أَنَسٌ.
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ — яъни ибн ал-Муборак — хабар берди, у Сулаймон ат-Таймийдан (ривоят қилдики), Анас ибн Молик уларга хабар бериб, деди: мен қабила (аҳли)га — уларнинг энг ёши мен эдим — амакиларимга хизмат қилиб (шароб қуйиб) турган эдим, шу пайт бир киши келиб: ‹Хамр ҳаром қилинди,› деди. Мен эса уларнинг олдида туриб, уларнинг фазихи (хурмо шароби)дан қуйиб бераётган эдим. Улар: ‹Уни тўкиб ташла,› дедилар. Мен уни тўкиб ташладим. Мен Анасга: ‹У нима эди?› дедим. У: ‹Пишмаган (хом) хурмо ва қуруқ хурмо (дан тайёрланган),› деди. Абу Бакр ибн Анас деди: ўша кунларда уларнинг хамри шу эди, Анас (буни) инкор қилмади.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كُنْتُ أَسْقِي أَبَا طَلْحَةَ وَأُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ وَأَبَا دُجَانَةَ فِي رَهْطٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَدَخَلَ عَلَيْنَا رَجُلٌ فَقَالَ حَدَثَ خَبَرٌ نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ. فَكَفَأْنَا. قَالَ وَمَا هِيَ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الْفَضِيخُ خَلِيطُ الْبُسْرِ وَالتَّمْرِ. قَالَ وَقَالَ أَنَسٌ لَقَدْ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ وَإِنَّ عَامَّةَ خُمُورِهِمْ يَوْمَئِذٍ الْفَضِيخُ.
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ — яъни ибн ал-Муборак — хабар берди, у Саид ибн Абу Арубадан, у Қатодадан, у Анасдан (ривоят қилдики), у деди: мен Абу Талҳа, Убай ибн Каъб ва Абу Дужонага, ансорлардан бир гуруҳ ичида (шароб) қуйиб бераётган эдим. Шунда бир киши олдимизга кириб: ‹Бир воқеа юз берди — хамрнинг ҳаром қилиниши нозил бўлди,› деди. Биз (шаробни) тўкиб ташладик. У деди: ўша кунларда у фақат фазих — пишмаган (хом) хурмо ва қуруқ хурмо аралашмаси — эди, холос. (Ривоятчи) деди: Анас деди: хамр ҳаром қилинди, ҳолбуки ўша кунларда уларнинг хамрлари кўпинча фазих эди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ حِينَ حُرِّمَتْ وَإِنَّهُ لَشَرَابُهُمُ الْبُسْرُ وَالتَّمْرُ.
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Ҳумайд ат-Тавилдан, у Анас ибн Моликдан (ривоят қилдики), у деди: хамр ҳаром қилинган вақтда ҳаром қилинди, ҳолбуки уларнинг ичимлиги пишмаган (хом) хурмо ва қуруқ хурмо (дан иборат) эди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ جَابِرٍ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ - قَالَ الْبُسْرُ وَالتَّمْرُ خَمْرٌ.
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Шуъбадан, у Муҳориб ибн Дисордан, у Жобир — яъни ибн Абдуллоҳ — (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: пишмаган (хом) хурмо ва қуруқ хурмо (аралашмаси) хамрдир.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ الْبُسْرُ وَالتَّمْرُ خَمْرٌ. رَفَعَهُ الأَعْمَشُ.
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Суфёндан, у Муҳориб ибн Дисордан (ривоят қилдики), у деди: мен Жобир ибн Абдуллоҳнинг шундай деганини эшитдим: пишмаган (хом) хурмо ва қуруқ хурмо (аралашмаси) хамрдир. Уни ал-Аъмаш марфуъ (Пайғамбарга нисбатан) қилиб ривоят қилди.
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا، قَالَ أَنْبَأَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ شَيْبَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الزَّبِيبُ وَالتَّمْرُ هُوَ الْخَمْرُ ".
Бизга ал-Қосим ибн Закариё хабар бериб, деди: бизга Убайдуллоҳ хабар берди, у Шайбондан, у ал-Аъмашдан, у Муҳориб ибн Дисордан, у Жобирдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у зот: «Майиз (қуритилган узум) ва қуруқ хурмо — бу хамрдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْبَلَحِ وَالتَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ.
Бизга Ишоқ ибн Мансур хабар бериб, деди: бизга Абдурраҳмон хабар берди, у Шуъбадан, у ал-Ҳакамдан, у ибн Абу Лайладан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобаларидан бир кишидан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) балаҳ (ғўра хурмо) билан қуруқ хурмони, ҳамда майиз (қуритилган узум) билан қуруқ хурмони (аралаштиришдан) қайтардилар.
أَخْبَرَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ وَأَنْ يُخْلَطَ الْبَلَحُ وَالزَّهْوُ.
Бизга Восил ибн Абдул-Аъло хабар бериб, деди: бизга ибн Фузайл ривоят қилди, у Ҳабиб ибн Абу Амрадан, у Саид ибн Жубайрдан, у ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ад-Дуббў (қовоқ идиш), ал-Ҳантам (сирли сопол кўза), ал-Музаффат (қатрон сурилган идиш) ва ан-Нақир (ўйилган ёғоч идишда набиз тайёрлаш)дан, ҳамда балаҳ (ғўра хурмо) билан заҳв (қизарган-пишган хурмо)ни аралаштиришдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ - وَزَادَ مَرَّةً أُخْرَى - وَالنَّقِيرِ وَأَنْ يُخْلَطَ التَّمْرُ بِالزَّبِيبِ وَالزَّهْوُ بِالتَّمْرِ.
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар бериб, деди: бизга Жарир хабар берди, у Ҳабиб ибн Абу Амрадан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) кади (идиши)дан, қатрон сурилган (идиш)дан — яна бир марта қўшди — ва ўйиб ясалган (идиш)дан, ҳамда хурмони майиз билан ва ғўра (етилмаган хурмо)ни хурмо билан аралаштиришдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي أَرْطَاةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الزَّهْوِ وَالتَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ.
Бизга Ҳусайн ибн Мансур ибн Жаъфар хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ ибн Нумайр ривоят қилиб, деди: бизга ал-Аъмаш ривоят қилди, у Ҳабибдан, у Абу Артоадан, у Абу Саид ал-Худрий (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ғўра билан хурмони, ва майиз билан хурмони (аралаштириб дамлаш)дан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَجْمَعُوا بَيْنَ التَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَلاَ بَيْنَ الزَّهْوِ وَالرُّطَبِ ".
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у ал-Авзоийдан, у деди: менга Яҳё ибн Абу Касир ривоят қилиб, деди: менга Абдуллоҳ ибн Абу Қатода ривоят қилди, у отасидан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у: «Хурмо билан майизни, ҳамда ғўра билан янги хурмони бир жойга (дамлаб) қўшманглар,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، - وَهُوَ ابْنُ الْمُبَارَكِ - عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَنْبِذُوا الزَّهْوَ وَالرُّطَبَ جَمِيعًا وَلاَ تَنْبِذُوا الزَّبِيبَ وَالرُّطَبَ جَمِيعًا ".
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно хабар бериб, деди: бизга Усмон ибн Умар ривоят қилиб, деди: бизга Али — у Ибн ал-Муборакдир — ривоят қилди, у Яҳёдан, у Абу Саламадан, у Абу Қатодадан (ривоят қилдики), Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ғўра билан янги хурмони бирга дамламанглар ва майиз билан янги хурмони бирга дамламанглар,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ، - هُوَ ابْنُ طَهْمَانَ - عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُخْلَطَ التَّمْرُ وَالزَّبِيبُ وَأَنْ يُخْلَطَ الزَّهْوُ وَالتَّمْرُ وَالزَّهْوُ وَالْبُسْرُ.
Бизга Аҳмад ибн Ҳафс ибн Абдуллоҳ хабар бериб, деди: менга отам ривоят қилиб, деди: менга Иброҳим — у Ибн Таҳмондир — ривоят қилди, у Умар ибн Саиддан, у Сулаймондан, у Молик ибн ал-Ҳорисдан, у Абу Саид ал-Худрий (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хурмо билан майизни аралаштиришдан, ҳамда ғўра билан хурмони, ва ғўра билан ғўра-хурмони (буср) аралаштиришдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ - عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ خَلِيطِ التَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَالْبُسْرِ وَالرُّطَبِ.
Бизга Яъқуб ибн Иброҳим хабар берди, у Яҳёдан — у Ибн Саиддир — у Ибн Журайждан (ривоят қилдики), у деди: менга Ато хабар берди, у Жобир (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хурмо билан майизни, ва буср (ғўра-хурмо) билан янги хурмони аралаштиришдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِي دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا بِسْطَامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَخْلِطُوا الزَّبِيبَ وَالتَّمْرَ وَلاَ الْبُسْرَ وَالتَّمْرَ ".
Бизга Амр ибн Али хабар берди, у Абу Довуддан (ривоят қилдики), у деди: бизга Бистом ривоят қилиб, деди: бизга Молик ибн Динор ривоят қилди, у Атодан, у Жобир (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Майиз билан хурмони, ва буср (ғўра-хурмо) билан хурмони аралаштирманглар,» дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى أَنْ يُنْبَذَ الزَّبِيبُ وَالتَّمْرُ جَمِيعًا وَنَهَى أَنْ يُنْبَذَ الْبُسْرُ وَالتَّمْرُ جَمِيعًا.
Бизга Қутайба хабар бериб, деди: бизга ал-Лайс ривоят қилди, у Атодан, у Жобир (розияллаҳу анҳу)дан, у Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у киши майиз билан хурмони бирга дамлашдан қайтардилар ва буср (ғўра-хурмо) билан хурмони бирга дамлашдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ وَعَنِ الْبُسْرِ وَالتَّمْرِ أَنْ يُخْلَطَا وَعَنِ الزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ أَنْ يُخْلَطَا وَكَتَبَ إِلَى أَهْلِ هَجَرَ " أَنْ لاَ تَخْلِطُوا الزَّبِيبَ وَالتَّمْرَ جَمِيعًا ".
Бизга Восил ибн Абдуллаъло хабар берди, у Ибн Фудайлдан, у Абу Ишоқдан, у Ҳабиб ибн Абу Собитдан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) кади (идиши)дан, ҳантам (сопол идиш)дан, қатрон сурилган (идиш)дан ва ўйиб ясалган (идиш)дан, ҳамда буср (ғўра-хурмо) билан хурмонинг аралаштирилишидан ва майиз билан хурмонинг аралаштирилишидан қайтардилар ва Ҳажар аҳлига: «Майиз билан хурмони бирга аралаштирманглар,» деб ёздилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ الْبُسْرُ وَحْدَهُ حَرَامٌ وَمَعَ التَّمْرِ حَرَامٌ.
Бизга Аҳмад ибн Сулаймон хабар бериб, деди: бизга Язид ривоят қилиб, деди: бизга Ҳумайд хабар берди, у Икримадан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: Буср (ғўра-хурмо) ёлғиз ўзи ҳаромдир ва хурмо билан бирга ҳам ҳаромдир.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، وَعَلِيُّ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ خَلِيطِ التَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَعَنِ التَّمْرِ وَالْبُسْرِ.
Бизга Муҳаммад ибн Одам ва Али ибн Саид хабар бериб, иккаласи: бизга Абдурраҳим ривоят қилди, дедилар, у Ҳабиб ибн Абу Амрадан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хурмо билан майизнинг аралашмасидан ва хурмо билан буср (ғўра-хурмо)дан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا قُرَيْشُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْبَاوَرْدِيُّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ التَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَنَهَى عَنِ التَّمْرِ وَالْبُسْرِ أَنْ يُنْبَذَا جَمِيعًا.
Бизга Қурайш ибн Абдурраҳмон ал-Бовардий хабар берди, у Али ибн ал-Ҳасандан (ривоят қилдики), у деди: бизга Ҳусайн ибн Воқид хабар бериб, деди: менга Амр ибн Динор ривоят қилиб, деди: мен Жобир ибн Абдуллоҳнинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хурмо билан майиздан қайтардилар ва хурмо билан буср (ғўра-хурмо)ни бирга дамлашдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَنْبِذُوا الزَّهْوَ وَالرُّطَبَ وَلاَ تَنْبِذُوا الرُّطَبَ وَالزَّبِيبَ جَمِيعًا ".
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Ҳишомдан, у Яҳё ибн Абу Касирдан, у Абдуллоҳ ибн Абу Қатодадан, у отасидан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у: «Ғўра билан янги хурмони дамламанглар ва янги хурмо билан майизни бирга дамламанглар,» дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى أَنْ يُنْبَذَ الزَّبِيبُ وَالْبُسْرُ جَمِيعًا وَنَهَى أَنْ يُنْبَذَ الْبُسْرُ وَالرُّطَبُ جَمِيعًا.
Бизга Қутайба хабар бериб, деди: бизга ал-Лайс ривоят қилди, у Абуз-Зубайрдан, у Жобир (розияллаҳу анҳу)дан, у Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у киши майиз билан буср (ғўра-хурмо)ни бирга дамлашдан қайтардилар ва буср (ғўра-хурмо) билан янги хурмони бирга дамлашдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ وِقَاءِ بْنِ إِيَاسٍ، عَنِ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَجْمَعَ شَيْئَيْنِ نَبِيذًا يَبْغِي أَحَدُهُمَا عَلَى صَاحِبِهِ . قَالَ وَسَأَلْتُهُ عَنِ الْفَضِيخِ فَنَهَانِي عَنْهُ قَالَ كَانَ يَكْرَهُ الْمُذَنَّبَ مِنَ الْبُسْرِ مَخَافَةَ أَنْ يَكُونَا شَيْئَيْنِ فَكُنَّا نَقْطَعُهُ .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Виқо ибн Иёсдан, у ал-Мухтор ибн Фулфулдан, у Анас ибн Молик (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизни бири иккинчисидан кучлироқ бўладиган икки нарсани набиз (дамлама) қилиб бир жойга қўшишдан қайтардилар. (Анас) деди: Мен у кишидан фазих (янги хурмодан тайёрланадиган ичимлик) ҳақида сўрадим, у киши мени ундан қайтардилар. (Анас) деди: У киши бусрнинг икки нарса бўлиб қолишидан қўрқиб унинг думчаси қолган қисмини ёқтирмас эдилар, шунинг учун биз уни кесиб ташлар эдик.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ، قَالَ شَهِدْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أُتِيَ بِبُسْرٍ مُذَنَّبٍ فَجَعَلَ يَقْطَعُهُ مِنْهُ .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Ҳишом ибн Ҳассондан, у Абу Идрисдан (ривоят қилдики), у деди: Мен Анас ибн Молик (розияллаҳу анҳу)нинг ҳузурида бўлдим, унга думчаси қолган буср келтирилди, у киши ундан (думчани) кеса бошладилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، قَالَ قَتَادَةُ كَانَ أَنَسٌ يَأْمُرُ بِالتَّذْنُوبِ فَيُقْرَضُ .
Бизга Сувайд хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Саид ибн Абу Аруубадан (ривоят қилдики), Қатода деди: Анас (розияллаҳу анҳу) думчани кесиб (ташлаш)га буюрар эдилар, шунинг учун у қирқилар эди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّهُ كَانَ لاَ يَدَعُ شَيْئًا قَدْ أَرْطَبَ إِلاَّ عَزَلَهُ عَنْ فَضِيخِهِ .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Ҳумайддан, у Анас (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у киши етилиб қолган бирор нарсани фазихидан ажратиб олмасдан қолдирмас эдилар.
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَنْبِذُوا الزَّهْوَ وَالرُّطَبَ جَمِيعًا وَلاَ الْبُسْرَ وَالزَّبِيبَ جَمِيعًا وَانْبِذُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا عَلَى حِدَتِهِ " .
Бизга Исмоил ибн Масъуд хабар бериб, деди: бизга Холид — яъни Ибнул-Ҳорис — ривоят қилди, у деди: бизга Ҳишом, Яҳёдан, у Абдуллоҳ ибн Абу Қатодадан, у Абу Қатодадан (ривоят қилдики), Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Заҳв (ранги ўзгара бошлаган хурмо) билан рутаб (ҳўл хурмо)ни бирга, буср (янги хурмо) билан майизни бирга (сувга) бостирманг, балки уларнинг ҳар бирини алоҳида бостиринглар,» дедилар.
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ دُرُسْتَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي قَتَادَةَ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ خَلِيطِ الزَّهْوِ وَالتَّمْرِ وَخَلِيطِ الْبُسْرِ وَالتَّمْرِ وَقَالَ " لِتَنْبِذُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا عَلَى حِدَةٍ فِي الأَسْقِيَةِ الَّتِي يُلاَثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا " .
Бизга Яҳё ибн Дуруст хабар бериб, деди: бизга Абу Исмоил ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё (ривоят қилдики), Абдуллоҳ ибн Абу Қатода унга отасидан ривоят қилдики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) заҳв билан хурмони аралаштиришдан ва буср билан хурмони аралаштиришдан қайтардилар ва: «Уларнинг ҳар бирини, оғзи боғлаб қўйиладиган идишларда, алоҳида бостиринглар,» дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ الْعَبْدِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُخْلَطَ بُسْرٌ بِتَمْرٍ أَوْ زَبِيبٌ بِتَمْرٍ أَوْ زَبِيبٌ بِبُسْرٍ وَقَالَ " مَنْ شَرِبَهُ مِنْكُمْ فَلْيَشْرَبْ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُ فَرْدًا تَمْرًا فَرْدًا أَوْ بُسْرًا فَرْدًا أَوْ زَبِيبًا فَرْدًا " .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Исмоил ибн Муслим ал-Абдийдан хабар бериб, деди: бизга Абул-Мутаваккил, Абу Саид ал-Худрийдан ривоят қилди, у деди: Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бусрни хурмо билан, ёки майизни хурмо билан, ёки майизни буср билан аралаштиришдан қайтардилар ва: «Сизлардан ким уни ичмоқчи бўлса, уларнинг ҳар бирини алоҳида ичсин: хурмони алоҳида, бусрни алоҳида ёки майизни алоҳида,» дедилар.
أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُتَوَكِّلِ النَّاجِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يَخْلِطَ بُسْرًا بِتَمْرٍ أَوْ زَبِيبًا بِتَمْرٍ أَوْ زَبِيبًا بِبُسْرٍ وَقَالَ " مَنْ شَرِبَ مِنْكُمْ فَلْيَشْرَبْ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُ فَرْدًا " . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا أَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ .
Менга Аҳмад ибн Холид хабар бериб, деди: бизга Шуъайб ибн Ҳарб ривоят қилди, у деди: бизга Исмоил ибн Муслим ривоят қилди, у деди: бизга Абул-Мутаваккил ан-Ножий ривоят қилди, у деди: менга Абу Саид ал-Худрий ривоят қилдики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бусрни хурмо билан, ёки майизни хурмо билан, ёки майизни буср билан аралаштиришдан қайтардилар ва: «Сизлардан ким ичса, уларнинг ҳар бирини алоҳида ичсин,» дедилар. Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: бу Абул-Мутаваккилнинг исми Али ибн Довуддир.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو كَثِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُخْلَطَ الْبُسْرُ وَالزَّبِيبُ وَالْبُسْرُ وَالتَّمْرُ وَقَالَ " انْبِذُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا عَلَى حِدَةٍ " .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Икрима ибн Аммордан хабар бериб, деди: бизга Абу Касир ривоят қилди, у деди: мен Абу Ҳурайранинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) буср билан майизни, ва буср билан хурмони аралаштиришдан қайтардилар ва: «Уларнинг ҳар бирини алоҳида бостиринглар,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعَافَى، - يَعْنِي ابْنَ عِمْرَانَ - عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يُنْبَذَ التَّمْرُ وَالزَّبِيبُ وَالتَّمْرُ وَالْبُسْرُ وَقَالَ " انْتَبِذُوا الزَّبِيبَ فَرْدًا وَالتَّمْرَ فَرْدًا وَالْبُسْرَ فَرْدًا " . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو كَثِيرٍ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Аммор хабар бериб, деди: бизга ал-Муофо — яъни Ибн Имрон — Исмоил ибн Муслимдан, у Абул-Мутаваккилдан, у Абу Саид ал-Худрийдан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хурмо билан майизни, ва хурмо билан бусрни (бирга) бостиришдан қайтардилар ва: «Майизни алоҳида, хурмони алоҳида ва бусрни алоҳида бостиринглар,» дедилар. Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: Абу Касирнинг исми Язид ибн Абдурраҳмондир.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو كَثِيرٍ، ح وَأَنْبَأَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ حَبِيبٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو كَثِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْخَمْرُ مِنْ هَاتَيْنِ " . وَقَالَ سُوَيْدٌ فِي هَاتَيْنِ الشَّجَرَتَيْنِ النَّخْلَةُ وَالْعِنَبَةُ .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, ал-Авзоийдан хабар бериб, у деди: менга Абу Касир ривоят қилди; (яна бошқа йўл билан) бизга Ҳумайд ибн Масъада, Суфён ибн Ҳабибдан, у ал-Авзоийдан хабар бериб, у деди: бизга Абу Касир ривоят қилди, у деди: мен Абу Ҳурайранинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Хамр (маст қилувчи ичимлик) мана шу иккисидан (бўлади),» дедилар. Сувайд: «Мана шу икки дарахт: хурмо ва узумдан,» деди.
أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ الصَّوَّافُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْخَمْرُ مِنْ هَاتَيْنِ الشَّجَرَتَيْنِ النَّخْلَةُ وَالْعِنَبَةُ " .
Бизга Зиёд ибн Айюб хабар бериб, деди: бизга Ибн Улайя ривоят қилди, у деди: бизга ал-Ҳажжож ас-Саввоф, Яҳё ибн Абу Касирдан ривоят қилди, у деди: менга Абу Касир, Абу Ҳурайрадан ривоят қилди, у деди: Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Хамр мана шу икки дарахтдан: хурмо ва узумдан (бўлади),» дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، وَالشَّعْبِيِّ، قَالاَ السَّكَرُ خَمْرٌ .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Шарикдан, у Муғирадан, у Иброҳим ва аш-Шаъбийдан хабар бериб (ривоят қилдики), улар иккиси: «Сакар (маст қилувчи ичимлик) — хамрдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ السَّكَرُ خَمْرٌ .
Бизга Сувайд хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Суфёндан, у Ҳабиб ибн Абу Амрадан, у Саид ибн Жубайрдан хабар бериб (ривоят қилдики), у: «Сакар — хамрдир,» деди.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ حَبِيبٍ، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي عَمْرَةَ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ السَّكَرُ خَمْرٌ .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар бериб, деди: бизга Жарир, Ҳабибдан — у Ибн Абу Амра — у Саид ибн Жубайрдан хабар бериб (ривоят қилдики), у: «Сакар — хамрдир,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ السَّكَرُ حَرَامٌ وَالرِّزْقُ الْحَسَنُ حَلاَلٌ .
Бизга Сувайд хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Суфёндан, у Абу Ҳасиндан, у Саид ибн Жубайрдан хабар бериб (ривоят қилдики), у: «Сакар — ҳаромдир, яхши ризқ эса — ҳалолдир,» деди.
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ، قَالَ حَدَّثَنَا الشَّعْبِيُّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ، رضى الله عنه يَخْطُبُ عَلَى مِنْبَرِ الْمَدِينَةِ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ أَلاَ إِنَّهُ نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ يَوْمَ نَزَلَ وَهِيَ مِنْ خَمْسَةٍ مِنَ الْعِنَبِ وَالتَّمْرِ وَالْعَسَلِ وَالْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالْخَمْرُ مَا خَامَرَ الْعَقْلَ .
Бизга Яъқуб ибн Иброҳим хабар бериб, деди: бизга Ибн Улайя ривоят қилди, у деди: бизга Абу Ҳайён ривоят қилди, у деди: бизга аш-Шаъбий, Ибн Умардан ривоят қилди, у деди: мен Умар (розияллаҳу анҳу)нинг Мадина минбарида хутба қилаётганини эшитдим, у: «Эй одамлар! Огоҳ бўлинглар, хамрни ҳаром қилиш (ояти) нозил бўлган кунда, у бешта нарсадан — узум, хурмо, асал, буғдой ва арпадан (тайёрланар) эди. Хамр эса ақлни маст қиладиган ҳар бир нарсадир,» деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ زَكَرِيَّا، وَأَبِي، حَيَّانَ عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، رضى الله عنه عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الْخَمْرَ نَزَلَ تَحْرِيمُهَا وَهِيَ مِنْ خَمْسَةٍ مِنَ الْعِنَبِ وَالْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالتَّمْرِ وَالْعَسَلِ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Ало хабар бериб, деди: бизга Ибн Идрис, Закариё ва Абу Ҳайёндан, улар аш-Шаъбийдан, у Ибн Умардан хабар бериб (ривоят қилдики), у деди: мен Умар ибн ал-Хаттоб (розияллаҳу анҳу)нинг Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг минбарида туриб: «Аммо баъд, албатта хамрни ҳаром қилиш (ояти) нозил бўлди, у бешта нарсадан — узум, буғдой, арпа, хурмо ва асалдан (тайёрланар эди),» деяётганини эшитдим.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ الْخَمْرُ مِنْ خَمْسَةٍ مِنَ التَّمْرِ وَالْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالْعَسَلِ وَالْعِنَبِ .
Бизга Аҳмад ибн Сулаймон хабар бериб, деди: бизга Убайдуллоҳ, Исроилдан, у Абу Ҳасиндан, у Омирдан, у Ибн Умардан ривоят қилди, у деди: «Хамр бешта нарсадан — хурмо, буғдой, арпа, асал ва узумдан (бўлади),» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عُمَرَ فَقَالَ إِنَّ أَهْلَنَا يَنْبِذُونَ لَنَا شَرَابًا عَشِيًّا فَإِذَا أَصْبَحْنَا شَرِبْنَا . قَالَ أَنْهَاكَ عَنِ الْمُسْكِرِ قَلِيلِهِ وَكَثِيرِهِ وَأُشْهِدُ اللَّهَ عَلَيْكَ أَنْهَاكَ عَنِ الْمُسْكِرِ قَلِيلِهِ وَكَثِيرِهِ وَأُشْهِدُ اللَّهَ عَلَيْكَ إِنَّ أَهْلَ خَيْبَرَ يَنْتَبِذُونَ شَرَابًا مِنْ كَذَا وَكَذَا وَيُسَمُّونَهُ كَذَا وَكَذَا وَهِيَ الْخَمْرُ وَإِنَّ أَهْلَ فَدَكٍ يَنْتَبِذُونَ شَرَابًا مِنْ كَذَا وَكَذَا يُسَمُّونَهُ كَذَا وَكَذَا وَهِيَ الْخَمْرُ حَتَّى عَدَّ أَشْرِبَةً أَرْبَعَةً أَحَدُهَا الْعَسَلُ .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Ибн Авндан, у Ибн Сириндан ривоят қилди, у деди: бир киши Ибн Умарнинг олдига келиб: «Бизнинг оиламиздагилар кечқурун бизга ичимлик бостириб қўядилар, эрталаб бўлганда биз уни ичамиз,» деди. У: «Мен сени маст қилувчи (ичимлик)дан — унинг озидан ҳам, кўпидан ҳам қайтараман ва сенинг устингдан Аллоҳни гувоҳ қиламан; мен сени маст қилувчи (ичимлик)дан — унинг озидан ҳам, кўпидан ҳам қайтараман ва сенинг устингдан Аллоҳни гувоҳ қиламан. Албатта Хайбар аҳли фалон-фалон нарсадан ичимлик бостирар ва уни фалон-фалон деб атар эдилар, ҳолбуки у хамр эди. Фадак аҳли ҳам фалон-фалон нарсадан ичимлик бостирар ва уни фалон-фалон деб атар эдилар, ҳолбуки у хамр эди,» деди — то тўртта ичимликни санаб чиққунча, улардан бири асал эди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ " .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Ҳаммод ибн Зайддан хабар бериб, у деди: бизга Айюб, Нофиъдан, у Ибн Умардан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилди, у: «Ҳар бир маст қилувчи (нарса) ҳаромдир ва ҳар бир маст қилувчи (нарса) хамрдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ " . قَالَ الْحُسَيْنُ قَالَ أَحْمَدُ وَهَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ .
Бизга ал-Ҳусайн ибн Мансур ибн Жаъфар хабар бериб, деди: бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Зайд, Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умардан ривоят қилди, у деди: Расулуллоҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳар бир маст қилувчи (нарса) ҳаромдир ва ҳар бир маст қилувчи (нарса) хамрдир,» дедилар. Ал-Ҳусайн деди: Аҳмад: «Бу саҳиҳ ҳадисдир,» деди.
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ دُرُسْتَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ " .
Бизга Яҳё ибн Дуруст хабар берди, у деди: бизга Ҳаммод ривоят қилди, Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي رَوَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Бизга Али ибн Маймун хабар берди, у деди: бизга Ибн Абу Раввод ривоят қилди, у деди: бизга Ибн Журайж ривоят қилди, Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ " .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, Муҳаммад ибн Ажлондан, у Нофиъдан, у Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир ва ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Бизга Муҳаммад ибнул-Мусанно хабар берди, у деди: бизга Яҳё ибн Саид ривоят қилди, Муҳаммад ибн Амрдан, у Абу Саламадан, у Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Бизга Муҳаммад ибнул-Мусанно хабар берди, у деди: бизга Яҳё ибн Саид ривоят қилди, Муҳаммад ибн Амрдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يُنْبَذَ فِي الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ " وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Бизга Али ибн Ҳужр хабар берди, Исмоилдан, у Муҳаммаддан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дуббо, музаффат, нақир ва ҳантамда (шароб) ачитишдан қайтардилар. «Ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир.»
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ زَبْرٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَنْبِذُوا فِي الدُّبَّاءِ وَلاَ الْمُزَفَّتِ وَلاَ النَّقِيرِ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Бизга Абу Довуд хабар берди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Сулаймон ривоят қилди, у деди: бизга Ибн Забр ривоят қилди, Қосим ибн Муҳаммаддан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у: «Дуббо, музаффат ва нақирда (шароб) ачитманглар, ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَقُتَيْبَةُ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ " . قَالَ قُتَيْبَةُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим ва Қутайба хабар бердилар, Суфёндан, у Зуҳрийдан, у Абу Саламадан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Маст қиладиган ҳар қандай ичимлик ҳаромдир,» дедилар. Қутайба: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан,» деди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، ح وَأَنْبَأَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنِ الْبِتْعِ فَقَالَ " كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ حَرَامٌ " . اللَّفْظُ لِسُوَيْدٍ .
Бизга Қутайба хабар берди, Моликдан; (ҳ) ҳамда бизга Сувайд ибн Наср хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у Абу Саламадан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан битъ (асал шароби) ҳақида сўралганда, у: «Маст қиладиган ҳар қандай ичимлик ҳаромдир,» дедилар. Бу лафз Сувайдникидир.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنِ الْبِتْعِ فَقَالَ " كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ وَالْبِتْعُ مِنَ الْعَسَلِ " .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, Маъмардан, у Зуҳрийдан, у Абу Саламадан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан битъ ҳақида сўралганда, у: «Маст қиладиган ҳар қандай ичимлик ҳаромдир, битъ эса асалдан (тайёрланади),» дедилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنِ الْبِتْعِ فَقَالَ " كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ " . وَالْبِتْعُ هُوَ نَبِيذُ الْعَسَلِ .
Бизга Али ибн Маймун хабар берди, у деди: бизга Бишр ибнус-Сарий ривоят қилди, Абдураззоқдан, у Маъмардан, у Зуҳрийдан, у Абу Саламадан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан битъ ҳақида сўралганда, у: «Маст қиладиган ҳар қандай ичимлик ҳаромдир,» дедилар. Битъ эса асалдан (тайёрланган) набиздир.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مَنْجُوفٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْهَيْثَمِ، عَنْ أَبِي دَاوُدَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Бизга Аҳмад ибн Абдуллоҳ ибн Сувайд ибн Манжуф ва Абдуллоҳ ибнул-Ҳайсам хабар бердилар, Абу Довуддан, у Шуъбадан, у Саид ибн Абу Бурдадан, у отасидан, у Абу Мусо (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَمُعَاذٌ إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ مُعَاذٌ إِنَّكَ تَبْعَثُنَا إِلَى أَرْضٍ كَثِيرٌ شَرَابُ أَهْلِهَا فَمَا أَشْرَبُ قَالَ " اشْرَبْ وَلاَ تَشْرَبْ مُسْكِرًا " .
Бизга Аҳмад ибн Абдуллоҳ ибн Али хабар берди, у деди: бизга Абдураҳмон ривоят қилди, Исроилдан, у Абу Ишоқдан, у Абу Бурдадан, у отасидан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мени ва Муозни Яманга юбордилар. Шунда Муоз: «Сен бизни аҳолисининг ичимликлари кўп бўлган бир юртга юборяпсан, мен нимани ичай?» деди. У: «Ич, лекин маст қилувчи нарсани ичма,» дедилар.
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى الْبَلْخِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرِيشُ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ الأَيَامِيُّ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Бизга Яҳё ибн Мусо ал-Балхий хабар берди, у деди: бизга Абу Довуд ривоят қилди, у деди: бизга Ҳариш ибн Сулайм ривоят қилди, у деди: бизга Талҳа ал-Аёмий ривоят қилди, Абу Бурдадан, у Абу Мусо (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَنْبَأَنَا الأَسْوَدُ بْنُ شَيْبَانَ السَّدُوسِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً، سَأَلَهُ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّا نَرْكَبُ أَسْفَارًا فَتُبْرَزُ لَنَا الأَشْرِبَةُ فِي الأَسْوَاقِ لاَ نَدْرِي أَوْعِيَتَهَا . فَقَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ . فَذَهَبَ يُعِيدُ فَقَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ . فَذَهَبَ يُعِيدُ فَقَالَ هُوَ مَا أَقُولُ لَكَ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у деди: бизга ал-Асвад ибн Шайбон ас-Садусий хабар берди, у деди: Атўни эшитдим, ундан бир киши сўраб: «Биз сафарларга чиқамиз, бозорларда бизга ичимликлар тақдим этилади, биз уларнинг қайси идишларда (тайёрланганини) билмаймиз,» деди. Шунда у: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир,» деди. (Киши) яна қайтариб сўрамоқчи бўлди, у: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир,» деди. (Киши) яна қайтариб сўрамоқчи бўлганда, у: «У сенга айтганимдек,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هَارُونَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, Ҳорун ибн Иброҳимдан, у Ибн Сириндан (ривоят қилдики), у деди: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир.»
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ الطُّفَيْلِ الْجَزَرِيِّ، قَالَ كَتَبَ إِلَيْنَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ لاَ تَشْرَبُوا مِنَ الطِّلاَءِ حَتَّى يَذْهَبَ ثُلُثَاهُ وَيَبْقَى ثُلُثُهُ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, Абдулмалик ибнут-Туфайл ал-Жазарийдан (ривоят қилдики), у деди: Умар ибн Абдулазиз бизга: «Тило (қайнатиб қуюлтирилган узум шарбати)ни учдан икки қисми кетиб, учдан бири қолмагунча ичманглар, ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир,» деб ёзди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الصَّعْقِ بْنِ حَزْنٍ، قَالَ كَتَبَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ إِلَى عَدِيِّ بْنِ أَرْطَاةَ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, ас-Саъқ ибн Ҳазндан (ривоят қилдики), у деди: Умар ибн Абдулазиз Адий ибн Артога: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир,» деб ёзди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرِيشُ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ مُصَرِّفٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Бизга Амр ибн Алий хабар берди, у деди: бизга Абу Довуд ривоят қилди, у деди: бизга Ҳариш ибн Сулайм ривоят қилди, у деди: бизга Талҳа ибн Мусарриф ривоят қилди, у Абу Бурдадан, у Абу Мусо ал-Ашъарийдан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳар бир маст қилувчи (нарса) ҳаромдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الأَجْلَحِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْيَمَنِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ بِهَا أَشْرِبَةً فَمَا أَشْرَبُ وَمَا أَدَعُ قَالَ " وَمَا هِيَ " . قُلْتُ الْبِتْعُ وَالْمِزْرُ . قَالَ " وَمَا الْبِتْعُ وَالْمِزْرُ " . قُلْتُ أَمَّا الْبِتْعُ فَنَبِيذُ الْعَسَلِ وَأَمَّا الْمِزْرُ فَنَبِيذُ الذُّرَةِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَشْرَبْ مُسْكِرًا فَإِنِّي حَرَّمْتُ كُلَّ مُسْكِرٍ " .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у ал-Ажлаҳдан (ривоят қилди), у деди: менга Абу Бакр ибн Абу Мусо ривоят қилди, у отасидан (ривоят қилиб), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мени Яманга юбордилар. Мен: «Эй Расулуллаҳ, у ерда (турли) ичимликлар бор, мен нимани ичай ва нимани тарк этай?» дедим. У: «Улар нима?» дедилар. Мен: «Битъ ва мизр,» дедим. У: «Битъ ва мизр нима?» дедилар. Мен: «Битъ — бу асалдан тайёрланган навиз, мизр эса маккажўхоридан тайёрланган навиз,» дедим. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Маст қилувчи (нарсани) ичма, чунки мен ҳар бир маст қилувчи (нарсани) ҳаром қилдим,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْيَمَنِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ بِهَا أَشْرِبَةً يُقَالُ لَهَا الْبِتْعُ وَالْمِزْرُ قَالَ " وَمَا الْبِتْعُ وَالْمِزْرُ " . قُلْتُ شَرَابٌ يَكُونُ مِنَ الْعَسَلِ وَالْمِزْرُ يَكُونُ مِنَ الشَّعِيرِ . قَالَ " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Бизга Муҳаммад ибн Одам ибн Сулаймон хабар берди, у Ибн Фузайлдан, у аш-Шайбонийдан, у Абу Бурдадан, у отасидан (ривоят қилиб), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мени Яманга юбордилар. Мен: «Эй Расулуллаҳ, у ерда битъ ва мизр деб аталадиган ичимликлар бор,» дедим. У: «Битъ ва мизр нима?» дедилар. Мен: «Асалдан бўладиган ичимлик, мизр эса арпадан бўлади,» дедим. У: «Ҳар бир маст қилувчи (нарса) ҳаромдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ آيَةَ الْخَمْرِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ الْمِزْرَ قَالَ " وَمَا الْمِزْرُ " . قَالَ حَبَّةٌ تُصْنَعُ بِالْيَمَنِ . فَقَالَ " تُسْكِرُ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Бизга Абу Бакр ибн Алий хабар берди, у деди: бизга Наср ибн Алий ривоят қилди, у деди: менга отам хабар берди, у деди: бизга Иброҳим ибн Нофиъ ривоят қилди, у Ибн Товусдан, у отасидан, у Ибн Умардан (ривоят қилиб), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хутба қилдилар ва хамр (ҳақидаги) оятни зикр этдилар. Шунда бир киши: «Эй Расулуллаҳ, мизр ҳақида қандай дейсиз?» деди. У: «Мизр нима?» дедилар. (Киши): «Яманда тайёрланадиган донадир,» деди. У: «Маст қиладими?» дедилар. (Киши): «Ҳа,» деди. У: «Ҳар бир маст қилувчи (нарса) ҳаромдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي الْجُوَيْرِيَةِ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، وَسُئِلَ، فَقِيلَ لَهُ أَفْتِنَا فِي الْبَاذَقِ . فَقَالَ سَبَقَ مُحَمَّدٌ الْبَاذَقَ وَمَا أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ .
Бизга Қутайба хабар берди, у деди: бизга Абу Авона ривоят қилди, у Абул-Жувайриядан (ривоят қилиб), у деди: мен Ибн Аббосни (эшитдим), ундан сўралиб: «Бизга бодақ (узум шарбатидан тайёрланган ичимлик) ҳақида фатво беринг,» дейилди. У: «Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бодақдан олдин (келган) — маст қиладиган ҳар бир нарса ҳаромдир,» деди.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ فَقَلِيلُهُ حَرَامٌ " .
Бизга Убайдуллоҳ ибн Саид хабар берди, у деди: бизга Яҳё — яъни Ибн Саид — ривоят қилди, у Убайдуллоҳдан, у деди: бизга Амр ибн Шуайб ривоят қилди, у отасидан, у бобосидан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилиб), у: «Кўпи маст қиладиган (нарсанинг) ози ҳам ҳаромдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَخْلَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ الْحَكَمِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَنْهَاكُمْ عَنْ قَلِيلِ مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ " .
Бизга Ҳумайд ибн Махлад хабар берди, у деди: бизга Саид ибн ал-Ҳакам ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар хабар берди, у деди: менга аз-Заҳҳок ибн Усмон ривоят қилди, у Букайр ибн Абдуллоҳ ибн ал-Ашажждан, у Омир ибн Саъддан, у отасидан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилиб), у: «Кўпи маст қиладиган (нарсанинг) озидан сизларни қайтараман,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ قَلِيلِ مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Аммор хабар берди, у деди: бизга ал-Валид ибн Касир ривоят қилди, у аз-Заҳҳок ибн Усмондан, у Букайр ибн Абдуллоҳ ибн ал-Ашажждан, у Омир ибн Саъддан, у отасидан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) кўпи маст қиладиган (нарсанинг) озидан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَاقِدٍ، أَخْبَرَنِي خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُسَيْنٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَصُومُ فَتَحَيَّنْتُ فِطْرَهُ بِنَبِيذٍ صَنَعْتُهُ لَهُ فِي دُبَّاءٍ فَجِئْتُهُ بِهِ فَقَالَ " أَدْنِهِ " . فَأَدْنَيْتُهُ مِنْهُ فَإِذَا هُوَ يَنِشُّ فَقَالَ " اضْرِبْ بِهَذَا الْحَائِطَ فَإِنَّ هَذَا شَرَابُ مَنْ لاَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ " . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَفِي هَذَا دَلِيلٌ عَلَى تَحْرِيمِ السَّكَرِ قَلِيلِهِ وَكَثِيرِهِ وَلَيْسَ كَمَا يَقُولُ الْمُخَادِعُونَ لأَنْفُسِهِمْ بِتَحْرِيمِهِمْ آخِرِ الشَّرْبَةِ وَتَحْلِيلِهِمْ مَا تَقَدَّمَهَا الَّذِي يُشْرَبُ فِي الْفَرَقِ قَبْلَهَا وَلاَ خِلاَفَ بَيْنَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ السُّكْرَ بِكُلِّيَّتِهِ لاَ يَحْدُثُ عَلَى الشَّرْبَةِ الآخِرَةِ دُونَ الأُولَى وَالثَّانِيَةِ بَعْدَهَا وَبِاللَّهِ التَّوْفِيقُ .
Бизга Ҳишом ибн Аммор хабар берди, у деди: бизга Садақа ибн Холид ривоят қилди, у Зайд ибн Воқиддан (ривоят қилиб): менга Холид ибн Абдуллоҳ ибн Ҳусайн хабар берди, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилиб), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) рўза тутаётганларини билдим, шунинг учун уларнинг ифтор вақтларини кутиб, мен у зот учун қовоқ идишда тайёрлаган навизимни келтирдим. Мен уни келтирганимда у: «Буни менга яқинлаштир,» дедилар. Мен уни у зотга яқинлаштирдим, мана, у (қайнаб) кўпираётган эди. У: «Буни деворга ур (тўкиб ташла), чунки бу Аллаҳга ва охират кунига имон келтирмайдиган кишининг ичимлигидир,» дедилар. Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: бунда маст қилувчининг ози ҳам, кўпи ҳам ҳаром эканлигига далил бор. (Бу масала) ўз нафсларини алдовчилар айтганидек эмаски, улар охирги қултумни ҳаром қилиб, ундан олдин идишда ичилган (қултумларни) ҳалол қиладилар. Илм аҳли орасида масти тўлиқ ҳолда охирги қултумда — ундан олдинги биринчи ва иккинчи (қултумларсиз) — юз бермаслигида хилоф йўқ. Тавфиқ Аллаҳдандир.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ صَعْصَعَةَ بْنِ صُوحَانَ، عَنْ عَلِيٍّ، كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ قَالَ نَهَانِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ حَلْقَةِ الذَّهَبِ وَالْقَسِّيِّ وَالْمِيثَرَةِ وَالْجِعَةِ .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн ал-Муборак хабар берди, у деди: бизга Яҳё ибн Одам ривоят қилди, у деди: бизга Аммор ибн Рузайқ ривоят қилди, у Абу Ишоқдан, у Саъсаъа ибн Сўҳондан, у Алий — Аллаҳ унинг юзини улуғласин — дан (ривоят қилиб), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мени олтин узукдан, қассий (ипакли кийим)дан, мийсарадан ва жиъа (арпадан тайёрланган ичимлик)дан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، - وَهُوَ ابْنُ سُمَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ عُمَيْرٍ، قَالَ قَالَ صَعْصَعَةُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ انْهَنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عَمَّا نَهَاكَ عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ .
Бизга Қутайба хабар берди, у деди: бизга Абдулвоҳид ривоят қилди, у Исмоилдан — у Ибн Сумайъ эди —, у деди: менга Молик ибн Умайр ривоят қилди, у деди: Саъсаъа Алий ибн Абу Толибга — Аллаҳ унинг юзини улуғласин —: «Эй мўминлар амири, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) сизни қайтарган (нарсалардан) бизни ҳам қайтаринг,» деди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мени дуббў (қовоқ идиш)дан ва ҳантам (сопол кўза)дан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُنْبَذُ لَهُ فِي تَوْرٍ مِنْ حِجَارَةٍ . ذِكْرُ الأَوْعِيَةِ الَّتِي نُهِيَ عَنْ الاِنْتِبَاذِ فِيهَا دُونَ مَا سِوَاهَا مِمَّا لاَ تَشْتَدُّ أَشْرِبَتُهَا كَاشْتِدَادِهِ فِيهَا
Бизга Қутайба хабар берди, у деди: бизга Абу Авона ривоят қилди, у Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) учун тошдан (ясалган) бир идишда навиз тайёрланарди. Маст қиладиган ичимликлари бошқа идишлардаги каби қаттиқлашмайдиган идишлардан ташқари, навиз солиш қайтарилган идишлар ҳақида.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عُمَرَ أَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ قَالَ نَعَمْ . قَالَ طَاوُسٌ وَاللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُهُ مِنْهُ .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Сулаймон ат-Таймийдан, у Товусдан (ривоят қилиб), у деди: бир киши Ибн Умарга: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) жарр (сопол кўза)да навиз тайёрлашдан қайтарганмилар?» деди. У: «Ҳа,» деди. Товус деди: «Аллаҳга қасамки, мен буни ундан эшитдим.»
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ أَبِي الزَّرْقَاءِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، وَإِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، قَالاَ سَمِعْنَا طَاوُسًا، يَقُولُ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ قَالَ نَعَمْ . زَادَ إِبْرَاهِيمُ فِي حَدِيثِهِ وَالدُّبَّاءِ .
Бизга Ҳорун ибн Зайд ибн Язид ибн Абуз-Зарқў хабар берди, у деди: менга отам ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, у Сулаймон ат-Таймий ва Иброҳим ибн Майсарадан (ривоят қилиб), улар иккаласи деди: биз Товусни шундай деяётганини эшитдик: бир киши Ибн Умарнинг олдига келди ва: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) жарр (сопол кўза)да навиз тайёрлашдан қайтарганмилар?» деди. У: «Ҳа,» деди. Иброҳим ўз ҳадисида «ва дуббў (қовоқ идиш)дан» (деган сўзни) зиёда қилди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عُيَيْنَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ ривоят қилди, у Уяйна ибн Абдурраҳмондан, у отасидан (ривоят қилиб), у деди: Ибн Аббос деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) жарр (сопол кўза)да навиз тайёрлашдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ، قَالَ حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ جَبَلَةَ بْنِ سُحَيْمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحَنْتَمِ قُلْتُ مَا الْحَنْتَمُ قَالَ الْجَرُّ .
Бизга Алий ибн ал-Ҳусайн хабар берди, у деди: бизга Умайя ривоят қилди, у Шуъбадан, у Жабала ибн Суҳаймдан, у Ибн Умардан (ривоят қилиб), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳантамдан қайтардилар. Мен: «Ҳантам нима?» дедим. У: «Жарр (сопол кўза),» деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ أَسِيدٍ الطَّاحِيَّ بَصْرِيٌّ - يَقُولُ سُئِلَ ابْنُ الزُّبَيْرِ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ، قَالَ نَهَانَا عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Муҳаммад ибн Абдулаъло хабар берди, у деди: бизга Холид ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, у Абу Масламадан (ривоят қилиб), у деди: мен Абдулазиз — яъни Ибн Асид ат-Тоҳий ал-Басрий — ни шундай деяётганини эшитдим: Ибн Зубайрдан жарр (сопол кўза)да тайёрланган навиз ҳақида сўралди, у: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизни ундан қайтарган эдилар,» деди.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مَنْجُوفٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ هِشَامِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ سَأَلْنَا ابْنَ عُمَرَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ، فَقَالَ حَرَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ سَمِعْتُ الْيَوْمَ شَيْئًا عَجِبْتُ مِنْهُ . قَالَ مَا هُوَ قُلْتُ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَ حَرَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ صَدَقَ ابْنُ عُمَرَ . قُلْتُ مَا الْجَرُّ قَالَ كُلُّ شَىْءٍ مِنْ مَدَرٍ .
Бизга Аҳмад ибн Абдуллоҳ ибн Алий ибн Сувайд ибн Манжуф хабар берди, у деди: бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий ривоят қилди, у Ҳишом ибн Абу Абдуллоҳдан, у Айюбдан, у Саид ибн Жубайрдан (ривоят қилиб), у деди: биз Ибн Умардан жарр (сопол кўза)да тайёрланган навиз ҳақида сўрадик. У: «Уни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳаром қилганлар,» деди. Кейин мен Ибн Аббоснинг олдига келиб: «Бугун мен ўзимни ҳайратга солган бир нарсани эшитдим,» дедим. У: «У нима?» деди. Мен: «Ибн Умардан жарр (сопол кўза)да тайёрланган навиз ҳақида сўрадим, у: Уни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳаром қилганлар, деди,» дедим. У: «Ибн Умар рост айтибди,» деди. Мен: «Жарр нима?» дедим. У: «Лойдан (ясалган) ҳар бир нарса,» деди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ ابْنِ عُمَرَ فَسُئِلَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ، فَقَالَ حَرَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . وَشَقَّ عَلَىَّ لَمَّا سَمِعْتُهُ فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ إِنَّ ابْنَ عُمَرَ سُئِلَ عَنْ شَىْءٍ فَجَعَلْتُ أُعَظِّمُهُ . قَالَ مَا هُوَ قُلْتُ سُئِلَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ . فَقَالَ صَدَقَ حَرَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قُلْتُ وَمَا الْجَرُّ قَالَ كُلُّ شَىْءٍ صُنِعَ مِنْ مَدَرٍ .
Бизга Амр ибн Зуроро хабар берди, бизга Исмоил Айюбдан, у бир кишидан, у Саид ибн Жубайрдан хабар бериб, деди: «Мен Ибн Умарнинг ҳузурида эдим. Ундан лой кўзада тайёрланган набиз (шарбат) ҳақида сўрашди. У: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни ҳаром қилдилар,» деди. Буни эшитганимда менга оғир ботди. Сўнг Ибн Аббоснинг олдига келдим ва: «Ибн Умардан бир нарса сўралган эди, мен уни улуғ (иш) деб сездим,» дедим. У: «Бу нима?» деди. Мен: «Ундан лой кўзада тайёрланган набиз ҳақида сўрашди,» дедим. У: «Рост айтибди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни ҳаром қилганлар,» деди. Мен: «Жарр (кўза) нима?» дедим. У: «Лойдан ясалган ҳар бир нарса,» деди.»
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي أَوْفَى، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ الأَخْضَرِ . قُلْتُ فَالأَبْيَضُ قَالَ لاَ أَدْرِي .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон хабар берди, у деди: бизга Абу Довуд ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба хабар берди, аш-Шайбонийдан, у деди: мен Ибн Абу Авфодан эшитдимки, у шундай дерди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) яшил кўзада тайёрланган набиздан қайтардилар.» Мен: «Оқ (кўза)чи?» дедим. У: «Билмайман,» деди.»
أَخْبَرَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي أَوْفَى، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ الأَخْضَرِ وَالأَبْيَضِ .
Бизга Абу Абдурраҳмон хабар берди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Мансур хабар берди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у деди: бизга Абу Ишоқ аш-Шайбоний ривоят қилди, у деди: мен Ибн Абу Авфодан эшитдимки, у шундай дерди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) яшил ва оқ кўзада тайёрланган набиздан қайтардилар.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي رَجَاءٍ، قَالَ سَأَلْتُ الْحَسَنَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ، أَحَرَامٌ هُوَ قَالَ حَرَامٌ قَدْ حَدَّثَنَا مَنْ لَمْ يَكْذِبْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ نَبِيذِ الْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор хабар берди, у деди: бизга Муҳаммад ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, Абу Ражодан, у деди: «Мен Ҳасандан лой кўзада тайёрланган набиз ҳақида сўрадим: «У ҳаромми?» У: «Ҳаром. Бизга ёлғон гапирмайдиган киши ривоят қилганки, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳантам (яшил кўза), дуббо (қовоқ идиш), музаффат (смола сурилган идиш) ва нақир (ўйиб ясалган ёғоч идиш)да тайёрланган набиздан қайтарганлар,» деди.»
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон хабар берди, у деди: бизга Абу Довуд ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, Иброҳим ибн Майсарадан, у Товусдан, у Ибн Умардан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дуббо (қовоқ идиш)дан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ .
Бизга Жаъфар ибн Мусофир хабар берди, у деди: бизга Яҳё ибн Ҳассон ривоят қилди, у деди: бизга Вуҳайб ривоят қилди, у деди: бизга Ибн Товус ривоят қилди, отасидан, у Ибн Умардан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дуббо (қовоқ идиш)дан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، وَحَمَّادٍ، وَسُلَيْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно хабар берди, у деди: бизга Яҳё ибн Саид ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, Мансур, Ҳаммод ва Сулаймондан, улар Иброҳимдан, у ал-Асваддан, у Оишадан (ривоят қилди), у деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дуббо (қовоқ идиш) ва музаффат (смола сурилган идиш)дан қайтардилар.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ عَلِيٍّ، كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор хабар берди, у деди: бизга Яҳё ривоят қилди, Суфёндан, у Сулаймондан, у Иброҳим ат-Таймийдан, у ал-Ҳорис ибн Сувайддан, у Алий — Аллаҳ унинг юзини улуғласин — дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у дуббо (қовоқ идиш) ва музаффат (смола сурилган идиш)дан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ، وَالْمُزَفَّتِ، .
Бизга Муҳаммад ибн Абон хабар берди, у деди: бизга Шабоба ибн Саввор ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, Букайр ибн Атодан, у Абдурраҳмон ибн Яъмардан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у дуббо (қовоқ идиш) ва музаффат (смола сурилган идиш)дан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ أَنْ يُنْبَذَ فِيهِمَا .
Бизга Қутайба хабар берди, у деди: бизга ал-Лайс ривоят қилди, Ибн Шиҳобдан, у Анас ибн Моликдан (ривоят қилдики), у хабар берди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дуббо (қовоқ идиш) ва музаффат (смола сурилган идиш)да набиз тайёрлашдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ أَنْ يُنْبَذَ فِيهِمَا .
Бизга Муҳаммад ибн Мансур хабар берди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у деди: бизга аз-Зуҳрий ривоят қилди, у деди: менга Абу Салама хабар бердики, у Абу Ҳурайрадан эшитди, у шундай дерди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дуббо (қовоқ идиш) ва музаффат (смола сурилган идиш)да набиз тайёрлашдан қайтардилар.»
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْمُزَفَّتِ وَالْقَرْعِ .
Бизга Убайдуллоҳ ибн Саид хабар берди, у деди: бизга Яҳё ривоят қилди, Убайдуллоҳдан, у деди: менга Нофиъ хабар берди, Ибн Умардан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) музаффат (смола сурилган идиш) ва қовоқ идишдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ بْنِ فَرْوَةَ، - يُقَالُ لَهُ ابْنُ كُرْدِيٍّ بَصْرِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْخَالِقِ الشَّيْبَانِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدًا، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ .
Бизга Аҳмад ибн Абдуллоҳ ибн ал-Ҳакам ибн Фарва — унга Ибн Курдий басрий дейилади — хабар берди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, Абдулхолиқ аш-Шайбонийдан, у деди: мен Саиддан эшитдим, у Ибн Умардан ривоят қилардики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дуббо (қовоқ идиш), ҳантам (яшил кўза) ва нақир (ўйиб ясалган ёғоч идиш)дан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الْمُثَنَّى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الشُّرْبِ فِي الْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, ал-Мусанно ибн Саиддан, у Абул-Мутаваккилдан, у Абу Саид ал-Худрийдан (ривоят қилди), у деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳантам (яшил кўза), дуббо (қовоқ идиш) ва нақир (ўйиб ясалган ёғоч идиш)да ичишдан қайтардилар.»
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُحَارِبٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, Шуъбадан, у Муҳорибдан, у деди: мен Ибн Умардан эшитдимки, у шундай дерди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дуббо (қовоқ идиш), ҳантам (яшил кўза) ва музаффат (смола сурилган идиш)дан қайтардилар.»
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْجِرَارِ وَالدُّبَّاءِ وَالظُّرُوفِ الْمُزَفَّتَةِ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, ал-Авзўийдан, у деди: менга Яҳё ривоят қилди, менга Абу Салама ривоят қилди, у деди: менга Абу Ҳурайра ривоят қилди, у деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) лой кўзалар, дуббо (қовоқ идиш) ва смола сурилган идишлардан қайтардилар.»
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عَوْنِ بْنِ صَالِحٍ الْبَارِقِيِّ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ نَصْرٍ، وَجُمَيْلَةَ بِنْتِ عَبَّادٍ، أَنَّهُمَا سَمِعَتَا عَائِشَةَ، قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْ شَرَابٍ صُنِعَ فِي دُبُّاءٍ أَوْ حَنْتَمٍ أَوْ مُزَفَّتٍ لاَ يَكُونُ زَيْتًا أَوْ خَلاًّ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, Авн ибн Солиҳ ал-Бориқийдан, у Зайнаб бинти Наср ва Жумайла бинти Аббоддан (ривоят қилдики), улар иккаласи Оишадан эшитишди, у деди: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитдим, улар дуббо (қовоқ идиш), ҳантам (яшил кўза) ёки музаффат (смола сурилган идиш)да тайёрланган ичимликдан — мой ёки сирка бўлмаса — қайтарардилар.»
أَخْبَرَنَا قُرَيْشُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْحُسَيْنُ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ .
Бизга Қурайш ибн Абдурраҳмон хабар берди, у деди: бизга Алий ибн ал-Ҳасан хабар берди, у деди: бизга ал-Ҳусайн хабар берди, у деди: менга Муҳаммад ибн Зиёд ривоят қилди, у деди: мен Абу Ҳурайрадан эшитдимки, у шундай дерди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дуббо (қовоқ идиш), ҳантам (яшил кўза), нақир (ўйиб ясалган ёғоч идиш) ва музаффат (смола сурилган идиш)дан қайтардилар.»
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ الْفَضْلِ، قَالَ حَدَّثَنَا ثُمَامَةُ بْنُ حَزْنٍ الْقُشَيْرِيُّ، قَالَ لَقِيتُ عَائِشَةَ فَسَأَلْتُهَا عَنِ النَّبِيذِ، فَقَالَتْ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلُوهُ فِيمَا يَنْبِذُونَ فَنَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَنْبِذُوا فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ وَالْحَنْتَمِ .
Бизга Сувайд хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Қосим ибн ал-Фазлдан хабар бериб, деди: бизга Сумома ибн Ҳазн ал-Қушайрий ривоят қилиб, деди: мен Оишани учратиб, ундан набиз (шарбат) ҳақида сўрадим. У деди: Абдул-Қайс вакиллари Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурига келдилар ва ундан қайси (идишларда) набиз тайёрлашларини сўрадилар. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ад-Дуббо (қовоқ идиш), ан-Нақир (ковакланган хурмо ёғочи), ал-Муқайяр (қатрон сурилган идиш) ва ал-Ҳантам (сопол кўза)да набиз тайёрлашдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُوَيْدٍ، عَنْ مُعَاذَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ، بِذَاتِهِ .
Бизга Зиёд ибн Айюб хабар бериб, деди: бизга Ибн Улайя ривоят қилиб, деди: бизга Ишоқ ибн Сувайд, Муозадан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилиб), у деди: У (Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам) ад-Дуббо (қовоқ идиш)нинг ўзидан (хусусан) қайтардилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ إِسْحَاقَ، - وَهُوَ ابْنُ سُوَيْدٍ - يَقُولُ حَدَّثَتْنِي مُعَاذَةُ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ نَبِيذِ النَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ وَالدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ . فِي حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ إِسْحَاقُ وَذَكَرَتْ هُنَيْدَةُ عَنْ عَائِشَةَ مِثْلَ حَدِيثِ مُعَاذَةَ وَسَمَّتِ الْجِرَارَ . قُلْتُ لِهُنَيْدَةَ أَنْتِ سَمِعْتِيهَا سَمَّتِ الْجِرَارَ قَالَتْ نَعَمْ .
Бизга Муҳаммад ибн Абдул-Аъло хабар бериб, деди: бизга ал-Муътамир ривоят қилиб, деди: мен Ишоқдан — у Ибн Сувайддир — эшитдим, у деди: менга Муоза, Оишадан ривоят қилдики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ан-Нақир, ал-Муқайяр, ад-Дуббо ва ал-Ҳантамда набиз тайёрлашдан қайтардилар. Ибн Улайянинг ҳадисида Ишоқ деди: Ҳунайда Оишадан Муозанинг ҳадисига ўхшаш (ҳадис) зикр қилди ва у сопол кўзаларни ҳам айтиб ўтди. Мен Ҳунайдага: «Сен унинг сопол кўзаларни айтганини ўзинг эшитдингми?» дедим. У: «Ҳа,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ طَوْدِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ الْقَيْسِيِّ، - بَصْرِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ هُنَيْدَةَ بِنْتِ شَرِيكِ بْنِ زَبَّانَ، قَالَتْ لَقِيتُ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا بِالْخُرَيْبَةِ فَسَأَلْتُهَا عَنِ الْعَكَرِ فَنَهَتْنِي عَنْهُ وَقَالَتِ انْبِذِي عَشِيَّةً وَاشْرَبِيهِ غُدْوَةً وَأَوْكِي عَلَيْهِ . وَنَهَتْنِي عَنِ الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ وَالْحَنْتَمِ .
Бизга Сувайд хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Тавд ибн Абдулмалик ал-Қайсийдан — басралик — хабар бериб, деди: менга отам, Ҳунайда бинту Шарик ибн Заббондан ривоят қилдики, у деди: мен Оиша (розияллаҳу анҳо)ни ал-Хурайба (деган жой)да учратдим ва ундан (шарбат) чўкиндиси ҳақида сўрадим. У мени ундан қайтарди ва: «Кечқурун набиз тайёрла, эрталаб уни ич ва оғзини боғлаб қўй,» деди. Ҳамда у мени ад-Дуббо, ан-Нақир, ал-Музаффат (зифт сурилган идиш) ва ал-Ҳантамдан қайтарди.
أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ سَمِعْتُ الْمُخْتَارَ بْنَ فُلْفُلٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الظُّرُوفِ الْمُزَفَّتَةِ .
Бизга Зиёд ибн Айюб хабар бериб, деди: бизга Ибн Идрис ривоят қилиб, деди: мен ал-Мухтор ибн Фулфулдан, у Анасдан (эшитдим), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) зифт сурилган идишлардан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ حَيَّانَ، سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، وَابْنَ، عَبَّاسٍ أَنَّهُمَا شَهِدَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ ثُمَّ تَلاَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَذِهِ الآيَةَ { وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا } .
Бизга Аҳмад ибн Сулаймон хабар бериб, деди: бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилиб, деди: бизга Мансур ибн Ҳайён ривоят қилиб, у Саид ибн Жубайрнинг ҳадис айтаётганини эшитдики, у Ибн Умар ва Ибн Аббосдан эшитди — улар иккаласи Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ад-Дуббо, ал-Ҳантам, ал-Музаффат ва ан-Нақирдан қайтарганларига гувоҳлик бердилар. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ушбу оятни тиловат қилдилар: «Пайғамбар сизларга келтирган нарсани олинглар, у сизларни қайтарган нарсадан тўхтанглар,» (Ҳашр сураси, 7).
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ عَمٍّ، لَهَا يُقَالُ لَهُ أَنَسٌ قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا } قُلْتُ بَلَى . قَالَ أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ { وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلاَ مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ } قُلْتُ بَلَى . قَالَ فَإِنِّي أَشْهَدُ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ النَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ وَالدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ .
Бизга Сувайд хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Сулаймон ат-Таймийдан, у Асмо бинту Язиддан, у ўзининг Анас деб аталмиш амакиваччасидан (ривоят қилиб) хабар берди. У деди: Ибн Аббос деди: «Аллаҳ азза ва жалла: ‹Пайғамбар сизларга келтирган нарсани олинглар, у сизларни қайтарган нарсадан тўхтанглар,› (Ҳашр сураси, 7) демадими?» Мен: «Ҳа,» дедим. У деди: «Аллаҳ: ‹Аллаҳ ва Унинг Расули бирор ишни ҳукм қилганда, ҳеч бир мўмин эркак ёки мўмина аёл учун ўз ишларида ихтиёр бўлиши (мумкин) эмас,› (Аҳзоб сураси, 36) демадими?» Мен: «Ҳа,» дедим. У деди: «Мен гувоҳлик бераманки, Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ан-Нақир, ал-Муқайяр, ад-Дуббо ва ал-Ҳантамдан қайтардилар.»
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ زَاذَانَ، قَالَ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قُلْتُ حَدِّثْنِي بِشَىْءٍ، سَمِعْتَهُ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الأَوْعِيَةِ وَفَسِّرْهُ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحَنْتَمِ وَهُوَ الَّذِي تُسَمُّونَهُ أَنْتُمُ الْجَرَّةَ وَنَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَهُوَ الَّذِي تُسَمُّونَهُ أَنْتُمُ الْقَرْعَ وَنَهَى عَنِ النَّقِيرِ وَهِيَ النَّخْلَةُ يَنْقُرُونَهَا وَنَهَى عَنِ الْمُزَفَّتِ وَهُوَ الْمُقَيَّرُ .
Бизга Амр ибн Язид хабар бериб, деди: бизга Баҳз ибн Асад ривоят қилиб, деди: бизга Шуъба ривоят қилиб, деди: менга Амр ибн Мурра хабар бериб, деди: мен Зозонни эшитдим, у деди: мен Абдуллоҳ ибн Умардан сўрадим: «Менга идишлар ҳақида Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитган бирор нарсани айтиб беринг ва уни изоҳлаб беринг,» дедим. У деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ал-Ҳантамдан қайтардилар — у сизлар ‹жарра (кўза)› деб атайдиган нарсадир; ад-Дуббодан қайтардилар — у сизлар ‹қовоқ (қаръ)› деб атайдиган нарсадир; ан-Нақирдан қайтардилар — у хурмо ёғочини коваклаб тайёрланадиган идишдир; ал-Музаффатдан қайтардилар — у ал-Муқайяр (қатрон сурилган идиш)дир.»
أَخْبَرَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَوَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ حِينَ قَدِمُوا عَلَيْهِ عَنِ الدُّبَّاءِ وَعَنِ النَّقِيرِ وَعَنِ الْمُزَفَّتِ وَالْمَزَادَةِ الْمَجْبُوبَةِ وَقَالَ " انْتَبِذْ فِي سِقَائِكَ وَأَوْكِهِ وَاشْرَبْهُ حُلْوًا " . قَالَ بَعْضُهُمُ ائْذَنْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي مِثْلِ هَذَا . قَالَ " إِذًا تَجْعَلَهَا مِثْلَ هَذِهِ " . وَأَشَارَ بِيَدِهِ يَصِفُ ذَلِكَ .
Бизга Саввор ибн Абдуллоҳ ибн Саввор хабар бериб, деди: бизга Абдулваҳҳоб ибн Абдулмажид, Ҳишомдан, у Муҳаммаддан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилиб) ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Абдул-Қайс вакиллари ҳузурларига келганларида, уларни ад-Дуббо, ан-Нақир, ал-Музаффат ва оғзи кесилган (ёпилмайдиган) катта мешдан қайтардилар ва: «Меш-тулумингда набиз тайёрла, оғзини боғла ва уни ширин ҳолича ич,» дедилар. Улардан бири: «Ё Расулаллоҳ, менга шунга ўхшашидан рухсат беринг,» деди. У: «Ундай қилсанг, уни мана бундай қилиб қўясан,» дедилар ва қўллари билан уни васф қилиб ишора қилдилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قِرَاءَةً قَالَ وَقَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ سَمِعْتُ جَابِرًا، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْجَرِّ الْمُزَفَّتِ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا لَمْ يَجِدْ سِقَاءً يُنْبَذْ لَهُ فِيهِ نُبِذَ لَهُ فِي تَوْرٍ مِنْ حِجَارَةٍ .
Бизга Сувайд хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Ибн Журайждан қироат йўли билан хабар берди. У деди: Абуз-Зубайр деди: мен Жобирнинг шундай деганини эшитдим: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) зифт сурилган жарра (кўза), ад-Дуббо ва ан-Нақирдан қайтардилар. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўзлари учун набиз тайёрланадиган меш топмаганларида, улар учун тошдан ясалган коса (тавр)да набиз тайёрланарди.
أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، - يَعْنِي الأَزْرَقَ - قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْبَذُ لَهُ فِي سِقَاءٍ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ لَهُ سِقَاءٌ نَنْبِذُ لَهُ فِي تَوْرِ بِرَامٍ . قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ .
Менга Аҳмад ибн Холид хабар бериб, деди: бизга Ишоқ — яъни ал-Азрақ — ривоят қилиб, деди: бизга Абдулмалик ибн Абу Сулаймон, Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) учун меш-тулумда набиз тайёрланарди; агар унинг меши бўлмаса, биз унинг учун (брам) тошдан ясалган косада набиз тайёрлардик. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ад-Дуббо, ан-Нақир ва ал-Музаффатдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَوَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْجَرِّ وَالْمُزَفَّتِ .
Бизга Саввор ибн Абдуллоҳ ибн Саввор хабар бериб, деди: бизга Холид ибн ал-Ҳорис ривоят қилиб, деди: бизга Абдулмалик ривоят қилиб, деди: бизга Абуз-Зубайр, Жобир (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилдики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ад-Дуббо, ан-Нақир, жарра (сопол кўза) ва ал-Музаффатдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الأَحْوَلُ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي عِيَاضٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي الْجَرِّ غَيْرَ مُزَفَّتٍ .
Бизга Иброҳим ибн Саид хабар бериб, деди: бизга Суфён ривоят қилиб, деди: бизга Сулаймон ал-Аҳвал, Мужоҳиддан, у Абу Иёздан, у Абдуллоҳдан ривоят қилдики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) зифт сурилмаган жарра (сопол кўза)га рухсат бердилар.
أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ، عَنِ الأَحْوَصِ بْنِ جَوَّابٍ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ رُزَيْقٍ، أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَدِيٍّ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي فَتَزَوَّدُوا وَادَّخِرُوا وَمَنْ أَرَادَ زِيَارَةَ الْقُبُورِ فَإِنَّهَا تُذَكِّرُ الآخِرَةَ وَاشْرَبُوا وَاتَّقُوا كُلَّ مُسْكِرٍ " .
Бизга ал-Аббос ибн Абдулазим, ал-Аҳвас ибн Жаввобдан, у Аммор ибн Рузайқдан хабар бердики, у уларга Абу Ишоқдан, у аз-Зубайр ибн Адийдан, у Ибн Бурайдадан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен сизларни қурбонлик гўштлари (ни сақлаш)дан қайтарган эдим, (энди) озуқа қилиб олинг ва сақланглар. Ким қабрларни зиёрат қилишни истаса (қилсин), зеро у охиратни эслатади. Ичинглар, аммо ҳар бир маст қилувчи нарсадан сақланинглар,» дедилар.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، عَنْ أَبِي سِنَانٍ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ زِيَارَةِ الْقُبُورِ فَزُورُوهَا وَنَهَيْتُكُمْ عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي فَوْقَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ فَأَمْسِكُوا مَا بَدَا لَكُمْ وَنَهَيْتُكُمْ عَنِ النَّبِيذِ إِلاَّ فِي سِقَاءٍ فَاشْرَبُوا فِي الأَسْقِيَةِ كُلِّهَا وَلاَ تَشْرَبُوا مُسْكِرًا " .
Менга Муҳаммад ибн Одам ибн Сулаймон, Ибн Фузайлдан, у Абу Синондан, у Муҳориб ибн Дисордан, у Абдуллоҳ ибн Бурайдадан, у отасидан хабар берди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен сизларни қабрларни зиёрат қилишдан қайтарган эдим, (энди) уларни зиёрат қилинглар. Сизларни уч кундан ортиқ қурбонлик гўштлари (ни сақлаш)дан қайтарган эдим, (энди) ўзингиз хоҳлаганингизча сақланглар. Сизларни меш-тулумдан бошқасида набиз тайёрлашдан қайтарган эдим, (энди) барча идишларда ичинг, аммо маст қилувчи нарсани ичманглар,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْدَانَ بْنِ عِيسَى بْنِ مَعْدَانَ الْحَرَّانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا زُبَيْدٌ، عَنْ مُحَارِبٍ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ ثَلاَثٍ زِيَارَةِ الْقُبُورِ فَزُورُوهَا وَلْتَزِدْكُمْ زِيَارَتُهَا خَيْرًا وَنَهَيْتُكُمْ عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي بَعْدَ ثَلاَثٍ فَكُلُوا مِنْهَا مَا شِئْتُمْ وَنَهَيْتُكُمْ عَنِ الأَشْرِبَةِ فِي الأَوْعِيَةِ فَاشْرَبُوا فِي أَىِّ وِعَاءٍ شِئْتُمْ وَلاَ تَشْرَبُوا مُسْكِرًا " .
Бизга Муҳаммад ибн Маъдон ибн Исо ибн Маъдон ал-Ҳарроний хабар бериб, деди: бизга ал-Ҳасан ибн Аъян ривоят қилиб, деди: бизга Зуҳайр ривоят қилиб, деди: бизга Зубайд, Муҳорибдан, у Ибн Бурайдадан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен сизларни уч нарсадан қайтарган эдим: қабрларни зиёрат қилишдан — энди уларни зиёрат қилинглар, уларни зиёрат қилиш сизларга яхшиликни зиёда қилсин; сизларни уч кундан кейин қурбонлик гўштлари (ни сақлаш)дан қайтарган эдим — энди улардан хоҳлаганингизча енглар; сизларни идишлардаги ичимликлардан қайтарган эдим — энди хоҳлаган идишингизда ичинг, аммо маст қилувчи нарсани ичманглар,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَجَّاجِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنِ الأَوْعِيَةِ فَانْتَبِذُوا فِيمَا بَدَا لَكُمْ وَإِيَّاكُمْ وَكُلَّ مُسْكِرٍ " .
Бизга Абу Бакр ибн Алий хабар бериб, деди: бизга Иброҳим ибн ал-Ҳажжож ривоят қилиб, деди: бизга Ҳаммод ибн Салама, Ҳаммод ибн Абу Сулаймондан, у Абдуллоҳ ибн Бурайдадан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен сизларни идишлардан қайтарган эдим, (энди) ўзингиз хоҳлаганингизда набиз тайёрланглар, аммо ҳар бир маст қилувчи нарсадан эҳтиёт бўлинглар,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو عَلِيٍّ، مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ - مَرْوَزِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ عُبَيْدٍ الْكِنْدِيُّ، - خُرَاسَانِيٌّ - قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَا هُوَ يَسِيرُ إِذْ حَلَّ بِقَوْمٍ فَسَمِعَ لَهُمْ لَغَطًا فَقَالَ " مَا هَذَا الصَّوْتُ " . قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ لَهُمْ شَرَابٌ يَشْرَبُونَهُ . فَبَعَثَ إِلَى الْقَوْمِ فَدَعَاهُمْ فَقَالَ " فِي أَىِّ شَىْءٍ تَنْتَبِذُونَ " . قَالُوا نَنْتَبِذُ فِي النَّقِيرِ وَالدُّبَّاءِ وَلَيْسَ لَنَا ظُرُوفٌ . فَقَالَ " لاَ تَشْرَبُوا إِلاَّ فِيمَا أَوْكَيْتُمْ عَلَيْهِ " . قَالَ فَلَبِثَ بِذَلِكَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَلْبَثَ ثُمَّ رَجَعَ عَلَيْهِمْ فَإِذَا هُمْ قَدْ أَصَابَهُمْ وَبَاءٌ وَاصْفَرُّوا . قَالَ " مَا لِي أَرَاكُمْ قَدْ هَلَكْتُمْ " . قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَرْضُنَا وَبِيئَةٌ وَحَرَّمْتَ عَلَيْنَا إِلاَّ مَا أَوْكَيْنَا عَلَيْهِ . قَالَ " اشْرَبُوا وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Бизга Абу Алий Муҳаммад ибн Яҳё ибн Айюб — марвазилик — хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ ибн Усмон ривоят қилиб, деди: бизга Исо ибн Убайд ал-Киндий — хуросонлик — ривоят қилиб, деди: мен Абдуллоҳ ибн Бурайдани, у отасидан (ривоят қиларкан) эшитдимки, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир сафарда йўл юриб кетаётиб, бир қавмнинг олдига тўхтадилар ва улардан ғала-ғовур овоз эшитдилар. У: «Бу овоз нима?» дедилар. Улар: «Ё Аллаҳнинг Набийси, уларда ўзлари ичадиган бир ичимлик бор,» дедилар. Шунда У қавмга (одам) юбориб, уларни чақирдилар ва: «Сизлар нимада набиз тайёрлайсизлар?» дедилар. Улар: «Биз ан-Нақир ва ад-Дуббода набиз тайёрлаймиз, бизда (бошқа) идишлар йўқ,» дедилар. У: «Фақат оғзини боғлаб қўйган нарсангиздагидан ичинг,» дедилар. (Рови) деди: Аллаҳ хоҳлаганича вақт ўтди, сўнг У яна уларнинг олдига қайтдилар ва уларга вабо етган ҳамда ранги сарғайган ҳолда топдилар. У: «Сизларга нима бўлди, сизларни ҳалок бўлибсиз деб кўряпман?» дедилар. Улар: «Ё Аллаҳнинг Набийси, бизнинг юртимиз ваболи, Сиз эса бизга фақат оғзини боғлаб қўйган нарсамиздагидан бошқасини ҳаром қилган эдингиз,» дедилар. У: «Ичинглар, (аммо) ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ، وَأَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا نَهَى عَنِ الظُّرُوفِ شَكَتِ الأَنْصَارُ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَيْسَ لَنَا وِعَاءٌ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فَلاَ إِذًا " .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон хабар берди, у деди: бизга Абу Довуд ал-Ҳафарий ва Абу Аҳмад аз-Зубайрий Суфёндан, у Мансурдан, у Салимдан, у Жобир (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (баъзи) идишлардан қайтарганларида, ансорлар шикоят қилиб: «Эй Расулуллоҳ, бизда (бошқа) идиш йўқ,» деди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ундай бўлса, майли,» дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ بِقَدَحَيْنِ مِنْ خَمْرٍ وَلَبَنٍ فَنَظَرَ إِلَيْهِمَا فَأَخَذَ اللَّبَنَ فَقَالَ لَهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَاكَ لِلْفِطْرَةِ لَوْ أَخَذْتَ الْخَمْرَ غَوَتْ أُمَّتُكَ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ Юнусдан, у аз-Зуҳрийдан, у Саид ибн ал-Мусайябдан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан хабар берди, у деди: Исро қилинган кечада Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га иккита коса — бири хамр (ичкилик) ва бири сут келтирилди. У иккаласига қарадилар-да, сутни олдилар. Шунда Жибрил (алайҳиссалом) унга деди: «Сени фитратга (соф табиатга) ҳидоят қилган Аллаҳга ҳамд бўлсин. Агар хамрни олганингда, умматинг адашган бўлар эди.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ خَالِدٍ، - وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ - عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرِ بْنَ حَفْصٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ مُحَيْرِيزٍ، يُحَدِّثُ عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَشْرَبُ نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي الْخَمْرَ يُسَمُّونَهَا بِغَيْرِ اسْمِهَا " .
Бизга Муҳаммад ибн Абдул-Аъло Холиддан — у ибн ал-Ҳорисдир — у Шуъбадан хабар берди, у деди: мен Абу Бакр ибн Ҳафсни эшитдим, у: мен ибн Муҳайризни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобаларидан бир кишидан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилаётганини эшитдим, деди. (Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Умматимдан баъзи кишилар хамрни бошқа ном билан атаб ичадилар,» дедилар.
أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَشْرَبُ الْخَمْرَ شَارِبُهَا حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَسْرِقُ السَّارِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَنْتَهِبُ نُهْبَةً يَرْفَعُ النَّاسُ إِلَيْهِ فِيهَا أَبْصَارَهُمْ حِينَ يَنْتَهِبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ " .
Бизга Исо ибн Ҳаммод хабар берди, у деди: бизга ал-Лайс Уқайлдан, у ибн Шиҳобдан, у Абу Бакр ибн Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорисдан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан хабар берди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Зинокор зино қилаётган пайтида мўмин ҳолида (зино) қилмайди, хамр ичувчи хамр ичаётган пайтида мўмин ҳолида ичмайди, ўғри ўғрилик қилаётган пайтида мўмин ҳолида ўғрилик қилмайди, ва одамлар кўзларини тикиб турган нарсани талаётган киши уни талон-тарож қилаётган пайтида мўмин ҳолида таламайди,» дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ كُلُّهُمْ حَدَّثُونِي عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَسْرِقُ السَّارِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَنْتَهِبُ نُهْبَةً ذَاتَ شَرَفٍ يَرْفَعُ الْمُسْلِمُونَ إِلَيْهِ أَبْصَارَهُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ " .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга ал-Валиду ибн Муслим ал-Авзўийдан, у аз-Зуҳрийдан ривоят қилди, у деди: менга Саид ибн ал-Мусайяб, Абу Салама ибн Абдурраҳмон ва Абу Бакр ибн Абдурраҳмон — ҳаммаси Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилдилар, (Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Зинокор зино қилаётган пайтида мўмин ҳолида (зино) қилмайди, ўғри ўғрилик қилаётган пайтида мўмин ҳолида ўғрилик қилмайди, хамр ичувчи хамр ичаётган пайтида мўмин ҳолида ичмайди, ва мусулмонлар кўзларини тикиб турган қимматбаҳо нарсани талон-тарож қилувчи уни талаётган пайтида мўмин ҳолида таламайди,» дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي نُعْمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، وَنَفَرٍ، مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَاجْلِدُوهُ ثُمَّ إِنْ شَرِبَ فَاجْلِدُوهُ ثُمَّ إِنْ شَرِبَ فَاجْلِدُوهُ ثُمَّ إِنْ شَرِبَ فَاقْتُلُوهُ " .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Жарир Муғирадан, у Абдурраҳмон ибн Абу Нуъмдан, у ибн Умардан ва Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобаларидан бир гуруҳдан хабар берди, улар дедилар: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким хамр ичса, уни дарра (қамчи) билан уринг; сўнг яна ичса, уни уринг; сўнг яна ичса, уни уринг; сўнг (яна) ичса, уни ўлдиринг,» дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ خَالِهِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا سَكِرَ فَاجْلِدُوهُ ثُمَّ إِنْ سَكِرَ فَاجْلِدُوهُ ثُمَّ إِنْ سَكِرَ فَاجْلِدُوهُ " . ثُمَّ قَالَ فِي الرَّابِعَةِ " فَاضْرِبُوا عُنُقَهُ " .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Шабоба ривоят қилди, у деди: бизга ибн Абу Зиъб ўзининг тоғаси ал-Ҳорис ибн Абдурраҳмондан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилди, (Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам): «(Киши хамр ичиб) маст бўлса, уни дарра билан уринг; сўнг яна маст бўлса, уни уринг; сўнг яна маст бўлса, уни уринг,» дедилар. Сўнг тўртинчисида: «Унинг бўйнини уринг (яъни ўлдиринг),» дедилар.
أَخْبَرَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، عَنْ وَائِلٍ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِيهِ، رضى الله عنه أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا أُبَالِي شَرِبْتُ الْخَمْرَ أَوْ عَبَدْتُ هَذِهِ السَّارِيَةَ مِنْ دُونِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ .
Бизга Восил ибн Абдул-Аъло ибн Фузайлдан, у Воил Абу Бакрдан, у Абу Бурда ибн Абу Мусодан, у ўз отаси (Абу Муса ал-Ашъарий розияллаҳу анҳу)дан хабар берди: у (Абу Муса) шундай дерди: «Мен хамр ичишим билан Аллаҳ азза ва жаллани қўйиб бу устунга ибодат қилишим ўртасида фарқ кўрмайман.»
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عُثْمَانُ بْنُ حِصْنِ بْنِ عَلاَّقٍ، - دِمَشْقِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا عُرْوَةُ بْنُ، رُوَيْمٍ أَنَّ ابْنَ الدَّيْلَمِيِّ رَكِبَ يَطْلُبُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ ابْنُ الدَّيْلَمِيِّ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ فَقُلْتُ هَلْ سَمِعْتَ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَرَ شَأْنَ الْخَمْرِ بِشَىْءٍ فَقَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَشْرَبُ الْخَمْرَ رَجُلٌ مِنْ أُمَّتِي فَيَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ صَلاَةً أَرْبَعِينَ يَوْمًا " .
Бизга Али ибн Ҳужр хабар берди, у деди: бизга Усмон ибн Ҳисн ибн Аллоқ — димашқлик — хабар берди, у деди: бизга Урва ибн Рувайм ривоят қилдики, ибн ад-Дайламий Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Осни излаб отга минди. Ибн ад-Дайламий деди: мен унинг ҳузурига кириб: «Эй Абдуллоҳ ибн Амр, сен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг хамр ҳақида бирор нарса айтганларини эшитганмисан?» дедим. У деди: «Ҳа, мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): ‹Умматимдан бир киши хамр ичса, Аллаҳ ундан қирқ кун намозни қабул қилмайди,› деганларини эшитганман.»
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا خَلَفٌ، - يَعْنِي ابْنَ خَلِيفَةَ - عَنْ مَنْصُورِ بْنِ زَاذَانَ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ الْقَاضِي إِذَا أَكَلَ الْهَدِيَّةَ فَقَدْ أَكَلَ السُّحْتَ وَإِذَا قَبِلَ الرِّشْوَةَ بَلَغَتْ بِهِ الْكُفْرَ . وَقَالَ مَسْرُوقٌ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَقَدْ كَفَرَ وَكُفْرُهُ أَنْ لَيْسَ لَهُ صَلاَةٌ .
Бизга Қутайба ва Али ибн Ҳужр хабар бердилар, улар дедилар: бизга Халаф — яъни ибн Халифа — Мансур ибн Зозондан, у ал-Ҳакам ибн Утайбадан, у Абу Воилдан, у Масруқдан ривоят қилди. Қози ҳадя еса, демак ҳаром нарса еган бўлади, агар пора қабул қилса, бу уни куфрга етказади, (деди). Масруқ деди: «Ким хамр ичса, демак куфр қилибди, ва унинг куфри шуки, унинг намози (қабул) бўлмайди.»
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ عُثْمَانَ، رضى الله عنه يَقُولُ اجْتَنِبُوا الْخَمْرَ فَإِنَّهَا أُمُّ الْخَبَائِثِ إِنَّهُ كَانَ رَجُلٌ مِمَّنْ خَلاَ قَبْلَكُمْ تَعَبَّدَ فَعَلِقَتْهُ امْرَأَةٌ غَوِيَّةٌ فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ جَارِيَتَهَا فَقَالَتْ لَهُ إِنَّا نَدْعُوكَ لِلشَّهَادَةِ فَانْطَلَقَ مَعَ جَارِيَتِهَا فَطَفِقَتْ كُلَّمَا دَخَلَ بَابًا أَغْلَقَتْهُ دُونَهُ حَتَّى أَفْضَى إِلَى امْرَأَةٍ وَضِيئَةٍ عِنْدَهَا غُلاَمٌ وَبَاطِيَةُ خَمْرٍ فَقَالَتْ إِنِّي وَاللَّهِ مَا دَعَوْتُكَ لِلشَّهَادَةِ وَلَكِنْ دَعَوْتُكَ لِتَقَعَ عَلَىَّ أَوْ تَشْرَبَ مِنْ هَذِهِ الْخَمْرَةِ كَأْسًا أَوْ تَقْتُلَ هَذَا الْغُلاَمَ . قَالَ فَاسْقِينِي مِنْ هَذَا الْخَمْرِ كَأْسًا فَسَقَتْهُ كَأْسًا . قَالَ زِيدُونِي فَلَمْ يَرِمْ حَتَّى وَقَعَ عَلَيْهَا وَقَتَلَ النَّفْسَ فَاجْتَنِبُوا الْخَمْرَ فَإِنَّهَا وَاللَّهِ لاَ يَجْتَمِعُ الإِيمَانُ وَإِدْمَانُ الْخَمْرِ إِلاَّ لَيُوشِكُ أَنْ يُخْرِجَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ Маъмардан, у аз-Зуҳрийдан, у Абу Бакр ибн Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорисдан, у ўз отасидан хабар берди, у деди: мен Усмон (розияллаҳу анҳу)ни шундай деганини эшитдим: «Хамрдан сақланинг, чунки у барча ёмонликларнинг онасидир. Сиздан олдин ўтганлардан бир киши бор эди, у ибодатга берилган эди. Бузуқ бир аёл уни севиб қолди-да, унга ўз чўрисини юборди ва: ‹Биз сени гувоҳликка чақирамиз,› деди. У чўри билан бирга йўлга чиқди. Чўри ҳар қайси эшикдан кирган сайин уни орқасидан беркитарди, ниҳоят у олдида бир бола ва бир идиш хамр бўлган чиройли бир аёлнинг олдига етиб борди. Аёл деди: ‹Валлоҳи, мен сени гувоҳликка чақирган эмасман, балки мен сени ўзим билан зино қилишинг ёки бу хамрдан бир коса ичишинг ёки бу болани ўлдиришинг учун чақирдим.› У: ‹Менга бу хамрдан бир коса ичир,› деди. Аёл унга бир коса ичирди. У: ‹Яна бер,› деди. Ва у (ўрнидан) жилмасданоқ аёл билан зино қилди ва жонни ўлдирди. Бас, хамрдан сақланинг, чунки валлоҳи имон билан хамрга ружу қўйиш бир жойга жам бўлмайди, балки улардан бири иккинчисини чиқариб юбориши шубҳасиздир.»
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ - عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ، أَنَّ أَبَاهُ، قَالَ سَمِعْتُ عُثْمَانَ، يَقُولُ اجْتَنِبُوا الْخَمْرَ فَإِنَّهَا أُمُّ الْخَبَائِثِ فَإِنَّهُ كَانَ رَجُلٌ مِمَّنْ خَلاَ قَبْلَكُمْ يَتَعَبَّدُ وَيَعْتَزِلُ النَّاسَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ قَالَ فَاجْتَنِبُوا الْخَمْرَ فَإِنَّهُ وَاللَّهِ لاَ يَجْتَمِعُ وَالإِيمَانُ أَبَدًا إِلاَّ يُوشِكُ أَحَدُهُمَا أَنْ يُخْرِجَ صَاحِبَهُ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ — яъни ибн ал-Муборак — Юнусдан, у аз-Зуҳрийдан хабар берди, у деди: менга Абу Бакр ибн Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорис ривоят қилдики, унинг отаси деди: мен Усмонни шундай деганини эшитдим: «Хамрдан сақланинг, чунки у барча ёмонликларнинг онасидир. Сиздан олдин ўтганлардан бир киши бор эди, у ибодатга берилиб, одамлардан узлатга чекинарди.» Сўнг у шунга ўхшашини зикр қилди. У деди: «Бас, хамрдан сақланинг, чунки валлоҳи у имон билан ҳеч қачон бир жойга жам бўлмайди, балки улардан бири иккинчисини чиқариб юбориши шубҳасиздир.»
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنِ الْعَلاَءِ، - وَهُوَ ابْنُ الْمُسَيَّبِ - عَنْ فُضَيْلٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَلَمْ يَنْتَشِ لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلاَةٌ مَادَامَ فِي جَوْفِهِ أَوْ عُرُوقِهِ مِنْهَا شَىْءٌ وَإِنْ مَاتَ مَاتَ كَافِرًا وَإِنِ انْتَشَى لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلاَةٌ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً وَإِنْ مَاتَ فِيهَا مَاتَ كَافِرًا . خَالَفَهُ يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ .
Бизга Абу Бакр ибн Али хабар берди, у деди: бизга Сурайж ибн Юнус ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Абдулмалик ал-Алодан — у ибн ал-Мусайябдир — у Фузайлдан, у Мужоҳиддан, у ибн Умардан ривоят қилди, у деди: «Ким хамр ичиб маст бўлмаса ҳам, унинг ичагида ёки томирларида ундан бирор нарса қолар экан, намози қабул қилинмайди, агар шу ҳолатда ўлса, кофир бўлиб ўлади. Агар маст бўлса, қирқ кеча намози қабул қилинмайди, агар шу (кечалар) ичида ўлса, кофир бўлиб ўлади.» Унга Язид ибн Абу Зиёд мухолиф бўлди (бошқача ривоят қилди).
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ، عَنْ يَزِيدَ، ح وَأَنْبَأَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَجَعَلَهَا فِي بَطْنِهِ لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ مِنْهُ صَلاَةً سَبْعًا إِنْ مَاتَ فِيهَا " . وَقَالَ ابْنُ آدَمَ " فِيهِنَّ مَاتَ كَافِرًا فَإِنْ أَذْهَبَتْ عَقْلَهُ عَنْ شَىْءٍ مِنَ الْفَرَائِضِ " . وَقَالَ ابْنُ آدَمَ " الْقُرْآنِ لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلاَةٌ أَرْبَعِينَ يَوْمًا إِنْ مَاتَ فِيهَا " . وَقَالَ ابْنُ آدَمَ " فِيهِنَّ مَاتَ كَافِرًا " .
Менга Муҳаммад ибн Одам ибн Сулаймон Абдурраҳимдан, у Язиддан хабар берди; (бошқа санад) бизга Восил ибн Абдул-Аъло хабар берди, бизга ибн Фузайл Язид ибн Абу Зиёддан, у Мужоҳиддан, у Абдуллоҳ ибн Амрдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилди — Муҳаммад ибн Одам эса «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан» деди — (Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким хамр ичиб уни қорнига туширса, агар шу (кунлар) ичида ўлса, Аллаҳ ундан етти (кун) намозни қабул қилмайди,» дедилар. Ибн Одам: «Шу (кунлар) ичида кофир бўлиб ўлади. Агар (хамр) унинг ақлини фарзлардан бирор нарсадан» — Ибн Одам: «ёки Қуръондан» — «юбориб йўқотса, қирқ кун намози қабул қилинмайди, агар шу (кунлар) ичида ўлса,» деди. Ибн Одам: «Шу (кунлар) ичида кофир бўлиб ўлади,» деди.
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي رَبِيعَةُ بْنُ يَزِيدَ، ح وَأَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بَقِيَّةَ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو، - وَهُوَ الأَوْزَاعِيُّ - عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَهُوَ فِي حَائِطٍ لَهُ بِالطَّائِفِ يُقَالُ لَهُ الْوَهْطُ وَهُوَ مُخَاصِرٌ فَتًى مِنْ قُرَيْشٍ يُزَنُّ ذَلِكَ الْفَتَى بِشُرْبِ الْخَمْرِ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ شَرْبَةً لَمْ تُقْبَلْ لَهُ تَوْبَةٌ أَرْبَعِينَ صَبَاحًا فَإِنْ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَإِنْ عَادَ لَمْ تُقْبَلْ تَوْبَتُهُ أَرْبَعِينَ صَبَاحًا فَإِنْ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَإِنْ عَادَ كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ يَسْقِيَهُ مِنْ طِينَةِ الْخَبَالِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . اللَّفْظُ لِعَمْرٍو .
Бизга ал-Қосим ибн Закариё ибн Динор хабар берди, у деди: бизга Муовия ибн Амр ривоят қилди, бизга Абу Ишоқ ривоят қилди, у деди: бизга ал-Авзўий ривоят қилди, у деди: менга Рабиъа ибн Язид ривоят қилди; (бошқа санад) менга Амр ибн Усмон ибн Саид Бақийядан, у Абу Амрдан — у ал-Авзўийдир — у Рабиъа ибн Язиддан, у Абдуллоҳ ибн ад-Дайламийдан хабар берди, у деди: мен Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Оснинг ҳузурига кирдим, у Тоифдаги ал-Ваҳт деб аталадиган боғида эди ва Қурайшдан, хамр ичишда гумон қилинадиган бир йигитнинг белидан ушлаб (етаклаб) кетаётган эди. У деди: мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким хамрдан бир қултум ичса, қирқ тонг (кун) унинг тавбаси қабул қилинмайди; агар тавба қилса, Аллаҳ унинг тавбасини қабул қилади. Агар яна қайтса, қирқ тонг унинг тавбаси қабул қилинмайди; агар тавба қилса, Аллаҳ унинг тавбасини қабул қилади. Агар яна қайтса, Қиёмат кунида унга ‹тийнатул-хабол›дан (жаҳаннам аҳлининг йирингидан) ичириш Аллаҳ зиммасидаги ҳақдир,» деганларини эшитдим. Лафз Амрники.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فِي الدُّنْيَا ثُمَّ لَمْ يَتُبْ مِنْهَا حُرِمَهَا فِي الآخِرَةِ " .
Бизга Қутайба Моликдан хабар берди, ва ал-Ҳорис ибн Мискин — унга ўқиб берилганда мен эшитиб турардим, лафз уники — ибн ал-Қосимдан (хабар берди), у деди: менга Молик Нофиъдан, у ибн Умардан ривоят қилдики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким дунёда хамр ичса, сўнг ундан тавба қилмаса, охиратда ундан (ичишдан) маҳрум қилинади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ نُبَيْطٍ، عَنْ جَابَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنَّانٌ وَلاَ عَاقٌّ وَلاَ مُدْمِنُ خَمْرٍ " .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор Муҳаммаддан хабар берди, у деди: бизга Шуъба Мансурдан, у Салим ибн Абул-Жаъддан, у Нубайтдан, у Жобондан, у Абдуллоҳ ибн Амрдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилди, (Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Миннат қилувчи (қилган яхшилигини таъна қилиб эслатувчи), ота-онасига оқ бўлган ва хамрга ружу қўйган киши жаннатга кирмайди,» дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فِي الدُّنْيَا فَمَاتَ وَهُوَ يُدْمِنُهَا لَمْ يَتُبْ مِنْهَا لَمْ يَشْرَبْهَا فِي الآخِرَةِ " .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ Ҳаммод ибн Зайддан хабар берди, у деди: бизга Айюб Нофиъдан, у ибн Умардан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилди, (Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким дунёда хамр ичса-ю, унга ружу қўйган ва ундан тавба қилмаган ҳолида ўлса, охиратда уни ича олмайди,» дедилар.
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ دُرُسْتَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رضى الله عنهما قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فِي الدُّنْيَا فَمَاتَ وَهُوَ يُدْمِنُهَا لَمْ يَشْرَبْهَا فِي الآخِرَةِ " .
Бизга Яҳё ибн Дуруст хабар бериб, у деди: бизга Ҳаммод, Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким дунёда хамр (маст қилувчи ичимлик) ичиб, унга муккасидан кетган ҳолда ўлса, охиратда уни ичолмайди,» дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ يَحْيَى، عَنِ الضَّحَّاكِ، قَالَ مَنْ مَاتَ مُدْمِنًا لِلْخَمْرِ نُضِحَ فِي وَجْهِهِ بِالْحَمِيمِ حِينَ يُفَارِقُ الدُّنْيَا .
Бизга Сувайд хабар бериб, у деди: бизга Абдуллоҳ, Ҳасан ибн Яҳёдан, у Заҳҳокдан хабар берди. У деди: Ким хамрга муккасидан кетган ҳолда ўлса, дунёдан айрилаётган вақтида унинг юзига қайнаган сув сепилади.
أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ غَرَّبَ عُمَرُ رضى الله عنه رَبِيعَةَ بْنَ أُمَيَّةَ فِي الْخَمْرِ إِلَى خَيْبَرَ فَلَحِقَ بِهِرَقْلَ فَتَنَصَّرَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لاَ أُغَرِّبُ بَعْدَهُ مُسْلِمًا .
Бизга Закариё ибн Яҳё хабар бериб, у деди: бизга Абдул Аъло ибн Ҳаммод ривоят қилди, у деди: бизга Муътамир ибн Сулаймон ривоят қилди, у деди: менга Абдурраззоқ, Маъмардан, у Зуҳрийдан, у Саид ибн ал-Мусайябдан ривоят қилди. У деди: Умар (розияллаҳу анҳу) хамр (ичгани) учун Рабиа ибн Умайяни Хайбарга сургун қилди. Шунда у Ҳирақлга (Ироқлийга) қўшилиб, насроний бўлиб кетди. Умар (розияллаҳу анҳу): «Бундан кейин бирор мусулмонни сургун қилмайман,» деди.
أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ نِيَارٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اشْرَبُوا فِي الظُّرُوفِ وَلاَ تَسْكَرُوا " . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهَذَا حَدِيثٌ مُنْكَرٌ غَلِطَ فِيهِ أَبُو الأَحْوَصِ سَلاَّمُ بْنُ سُلَيْمٍ لاَ نَعْلَمُ أَنَّ أَحَدًا تَابَعَهُ عَلَيْهِ مِنْ أَصْحَابِ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ وَسِمَاكٌ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ وَكَانَ يَقْبَلُ التَّلْقِينَ . قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ كَانَ أَبُو الأَحْوَصِ يُخْطِئُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ . خَالَفَهُ شَرِيكٌ فِي إِسْنَادِهِ وَفِي لَفْظِهِ .
Бизга Ҳаннод ибн ас-Сарий, Абул-Аҳвасдан, у Симокдан, у Қосим ибн Абдурраҳмондан, у отасидан, у Абу Бурда ибн Ниёрдан хабар берди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Идишларда ичинг, лекин маст бўлманг,» дедилар. Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: бу мункар ҳадисдир, унда Абул-Аҳвас Саллом ибн Сулайм хато қилган. Симок ибн Ҳарбнинг шогирдларидан бирор киши унга бу (ривоятда) мутобаъат қилганини (эргашганини) билмаймиз, Симок эса кучли (рови) эмас эди ва талқинни (бошқаларнинг айтиб туришини) қабул қилар эди. Аҳмад ибн Ҳанбал деди: Абул-Аҳвас бу ҳадисда хато қилар эди. Шарик унга иснодида ҳам, лафзида ҳам мухолиф бўлди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ . خَالَفَهُ أَبُو عَوَانَةَ .
Бизга Муҳаммад ибн Исмоил хабар бериб, у деди: бизга Язид ривоят қилди, у деди: бизга Шарик, Симок ибн Ҳарбдан, у Ибн Бурайдадан, у отасидан хабар бердики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дуббў (қовоқ идиш), ҳантам (лой кўза), нақир (ўйилган ёғоч идиш) ва музаффат (смола сурилган идиш)дан (тайёрланган набиздан) наҳй қилдилар. Абу Авона унга мухолиф бўлди.
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَجَّاجٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ قُرْصَافَةَ، - امْرَأَةٌ مِنْهُمْ - عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتِ اشْرَبُوا وَلاَ تَسْكَرُوا . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهَذَا أَيْضًا غَيْرُ ثَابِتٍ وَقُرْصَافَةُ هَذِهِ لاَ نَدْرِي مَنْ هِيَ وَالْمَشْهُورُ عَنْ عَائِشَةَ خِلاَفُ مَا رَوَتْ عَنْهَا قُرْصَافَةُ .
Бизга Абу Бакр ибн Али хабар бериб, у деди: бизга Иброҳим ибн Ҳажжож хабар берди, у деди: бизга Абу Авона, Симокдан, у Қурсофадан — уларнинг аёлларидан бири — у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан ривоят қилди. У деди: Ичинг, лекин маст бўлманг. Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: бу ҳам собит эмас, бу Қурсофанинг кимлигини билмаймиз, Оишадан машҳур бўлган (ривоят) Қурсофа ундан ривоят қилганга зиддир.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ قُدَامَةَ الْعَامِرِيِّ، أَنَّ جَسْرَةَ بِنْتَ دَجَاجَةَ الْعَامِرِيَّةَ، حَدَّثَتْهُ قَالَتْ، سَمِعْتُ عَائِشَةَ، سَأَلَهَا أُنَاسٌ كُلُّهُمْ يَسْأَلُ عَنِ النَّبِيذِ، يَقُولُ نَنْبِذُ التَّمْرَ غُدْوَةً وَنَشْرَبُهُ عَشِيًّا وَنَنْبِذُهُ عَشِيًّا وَنَشْرَبُهُ غُدْوَةً . قَالَتْ لاَ أُحِلُّ مُسْكِرًا وَإِنْ كَانَ خُبْزًا وَإِنْ كَانَتْ مَاءً . قَالَتْهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, у деди: бизга Абдуллоҳ, Қудома ал-Омирийдан хабар бердики, Жасра бинти Дажожа ал-Омирия унга ривоят қилиб, деди: Оишани эшитдим, одамлар — барчаси набиз ҳақида сўрашар эди — бундай дейишарди: «Биз хурмони эрталаб намлаймиз ва уни кечқурун ичамиз, кечқурун намлаймиз ва эрталаб ичамиз.» У: «Мен маст қилувчини ҳалол қилмайман, агар у нон бўлса ҳам, агар у сув бўлса ҳам,» деди. Буни уч марта айтди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَتْنَا كَرِيمَةُ بِنْتُ هَمَّامٍ، أَنَّهَا سَمِعَتْ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ، تَقُولُ نُهِيتُمْ عَنِ الدُّبَّاءِ، نُهِيتُمْ عَنِ الْحَنْتَمِ، نُهِيتُمْ عَنِ الْمُزَفَّتِ، . ثُمَّ أَقْبَلَتْ عَلَى النِّسَاءِ فَقَالَتْ إِيَّاكُنَّ وَالْجَرَّ الأَخْضَرَ وَإِنْ أَسْكَرَكُنَّ مَاءُ حُبِّكُنَّ فَلاَ تَشْرَبْنَهُ .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, у деди: бизга Абдуллоҳ, Али ибн ал-Муборакдан хабар берди, у деди: бизга Карима бинти Ҳаммом ривоят қилдики, у Оиша — мўминларнинг онаси (розияллаҳу анҳо)ни бундай деяётганини эшитди: «Сизлар дуббўдан наҳй қилингансиз, ҳантамдан наҳй қилингансиз, музаффатдан наҳй қилингансиз.» Сўнг аёлларга юзланиб деди: «Яшил кўзадан сақланинг, агар идишингиздаги сув сизни маст қилса, уни ичманг.»
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبَانُ بْنُ صَمْعَةَ، قَالَ حَدَّثَتْنِي وَالِدَتِي، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا سُئِلَتْ عَنِ الأَشْرِبَةِ، فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْ كُلِّ مُسْكِرٍ . وَاعْتَلُّوا بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ .
Бизга Исмоил ибн Масъуд хабар бериб, у деди: бизга Холид ривоят қилди, у деди: бизга Абон ибн Самъа ривоят қилди, у деди: менга онам, Оиша (розияллаҳу анҳо)дан ривоят қилдики, ундан ичимликлар ҳақида сўралганда, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳар бир маст қилувчидан наҳй қилар эдилар. Улар эса Абдуллоҳ ибн Шаддоднинг Абдуллоҳ ибн Аббосдан (қилган) ҳадиси билан далил келтирдилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْقَوَارِيرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ شُبْرُمَةَ، يَذْكُرُهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادِ بْنِ الْهَادِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ قَلِيلُهَا وَكَثِيرُهَا وَالسُّكْرُ مِنْ كُلِّ شَرَابٍ . ابْنُ شُبْرُمَةَ لَمْ يَسْمَعْهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ .
Бизга Абу Бакр ибн Али хабар бериб, у деди: бизга ал-Қаворирий хабар берди, у деди: бизга Абдул Ворис ривоят қилди, у деди: Ибн Шубрумани эшитдим, уни Абдуллоҳ ибн Шаддод ибн ал-Ҳоддан, у Ибн Аббосдан зикр қилар эди. У деди: Хамр — ози ҳам, кўпи ҳам — ва ҳар бир ичимликдан келган мастлик ҳаром қилинди. Ибн Шубрума буни Абдуллоҳ ибн Шаддоддан эшитмаган.
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنِ ابْنِ شُبْرُمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي الثِّقَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ بِعَيْنِهَا قَلِيلُهَا وَكَثِيرُهَا وَالسُّكْرُ مِنْ كُلِّ شَرَابٍ . خَالَفَهُ أَبُو عَوْنٍ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ .
Бизга Абу Бакр ибн Али хабар бериб, у деди: бизга Сурайж ибн Юнус ривоят қилди, у деди: бизга Ҳушайм, Ибн Шубрумадан ривоят қилди, у деди: менга ишончли (рови), Абдуллоҳ ибн Шаддоддан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди. У деди: Хамрнинг ўзи — ози ҳам, кўпи ҳам — ва ҳар бир ичимликдан келган мастлик ҳаром қилинди. Абу Авн Муҳаммад ибн Убайдуллоҳ ас-Сақафий унга мухолиф бўлди.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، ح وَأَنْبَأَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ أَبِي عَوْنٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ بِعَيْنِهَا قَلِيلُهَا وَكَثِيرُهَا وَالسُّكْرُ مِنْ كُلِّ شَرَابٍ . لَمْ يَذْكُرِ ابْنُ الْحَكَمِ قَلِيلُهَا وَكَثِيرُهَا .
Бизга Аҳмад ибн Абдуллоҳ ибн ал-Ҳакам хабар бериб, у деди: бизга Муҳаммад ривоят қилди. (Бошқа санад:) Бизга Ҳусайн ибн Мансур хабар бериб, у деди: бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба, Мисъардан, у Абу Авндан, у Абдуллоҳ ибн Шаддоддан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди. У деди: Хамрнинг ўзи — ози ҳам, кўпи ҳам — ва ҳар бир ичимликдан келган мастлик ҳаром қилинди. Ибн ал-Ҳакам «ози ҳам, кўпи ҳам»ни зикр қилмади.
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي الْعَبَّاسِ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَبَّاسِ بْنِ ذَرِيحٍ، عَنْ أَبِي عَوْنٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ قَلِيلُهَا وَكَثِيرُهَا وَمَا أَسْكَرَ مِنْ كُلِّ شَرَابٍ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهَذَا أَوْلَى بِالصَّوَابِ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ شُبْرُمَةَ وَهُشَيْمُ بْنُ بَشِيرٍ كَانَ يُدَلِّسُ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ السَّمَاعِ مِنِ ابْنِ شُبْرُمَةَ وَرِوَايَةُ أَبِي عَوْنٍ أَشْبَهُ بِمَا رَوَاهُ الثِّقَاتُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ .
Бизга Ҳусайн ибн Мансур хабар бериб, у деди: бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, у деди: бизга Иброҳим ибн Абил-Аббос ривоят қилди, у деди: бизга Шарик, Аббос ибн Зариҳдан, у Абу Авндан, у Абдуллоҳ ибн Шаддоддан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди. У деди: Хамр — ози ҳам, кўпи ҳам — ва ҳар бир ичимликдан маст қиладиган нарса ҳаром қилинди. Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: бу Ибн Шубруманинг ҳадисидан тўғриликка лойиқроқдир, Ҳушайм ибн Башир тадлис қилар эди ва унинг ҳадисида Ибн Шубрумадан эшитганини зикр қилиш йўқ, Абу Авннинг ривояти эса ишончли ровилар Ибн Аббосдан ривоят қилган нарсага кўпроқ ўхшайдир.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي الْجُوَيْرِيَةِ الْجَرْمِيِّ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ وَهُوَ مُسْنِدٌ ظَهْرَهُ إِلَى الْكَعْبَةِ عَنِ الْبَاذَقِ، فَقَالَ سَبَقَ مُحَمَّدٌ الْبَاذَقَ وَمَا أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ . قَالَ أَنَا أَوَّلُ الْعَرَبِ سَأَلَهُ .
Бизга Қутайба, Суфёндан, у Абул-Жувайрия ал-Жармийдан хабар берди. У деди: Ибн Аббосдан — у орқасини Каъбага тираб ўтирган ҳолда — бозақ (узум шарбатидан бироз қайнатиб тайёрланган ичимлик) ҳақида сўрадим. У: «Муҳаммад бозақдан олдин (келган, яъни унинг даврида бозақ маълум эмас эди), маст қиладиган ҳар нарса эса ҳаромдир,» деди. У (рови): «Араблардан ундан биринчи бўлиб сўраган мен эдим,» деди.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو عَامِرٍ، وَالنَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، وَوَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَكَمِ، يُحَدِّثُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُحَرِّمَ، - إِنْ كَانَ مُحَرِّمًا مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ - فَلْيُحَرِّمِ النَّبِيذَ .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар бериб, у деди: бизга Абу Омир, Назр ибн Шумайл ва Ваҳб ибн Жарир хабар бердилар, улар дедилар: бизга Шуъба, Салама ибн Куҳайлдан ривоят қилди, у деди: Абул-Ҳакамни эшитдим, у ривоят қилиб деди: Ибн Аббос: «Ким Аллаҳ ва Унинг Расули ҳаром қилган нарсани ҳаром қилишни — агар ҳаром қилувчи бўлса — ёқтирса, набизни ҳаром қилсин,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عُيَيْنَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنِّي امْرُؤٌ مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ وَإِنَّ أَرْضَنَا أَرْضٌ بَارِدَةٌ وَإِنَّا نَتَّخِذُ شَرَابًا نَشْرَبُهُ مِنَ الزَّبِيبِ وَالْعِنَبِ وَغَيْرِهِ وَقَدْ أُشْكِلَ عَلَىَّ . فَذَكَرَ لَهُ ضُرُوبًا مِنَ الأَشْرِبَةِ فَأَكْثَرَ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ لَمْ يَفْهَمْهُ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّكَ قَدْ أَكْثَرْتَ عَلَىَّ اجْتَنِبْ مَا أَسْكَرَ مِنْ تَمْرٍ أَوْ زَبِيبٍ أَوْ غَيْرِهِ .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, у деди: бизга Абдуллоҳ, Уяйна ибн Абдурраҳмондан, у отасидан хабар берди. У деди: бир киши Ибн Аббосга: «Мен Хуросон аҳлидан бўлган кишиман, бизнинг еримиз совуқ ердир, биз майиз, узум ва бошқа нарсалардан ичимлик тайёрлаб ичамиз, бу менга мушкул бўлиб қолди,» деди ва унга ичимликларнинг турларини зикр қилиб, шу қадар кўпайтирдики, мен у (Ибн Аббос) уни тушунмади деб ўйладим. Шунда Ибн Аббос унга: «Сен менга кўп (гап)ни келтирдинг, хурмодан, майиздан ёки бошқа нарсадан бўлсин, маст қиладиган нарсадан сақлан,» деди.
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَوَارِيرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَبِيذُ الْبُسْرِ بَحْتًا لاَ يَحِلُّ .
Бизга Абу Бакр ибн Али хабар бериб, у деди: бизга ал-Қаворирий ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ривоят қилди, у деди: бизга Айюб, Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди. У деди: Соф (аралаштирилмаган) буср (ғўр хурмо) набизи ҳалол бўлмайди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ، قَالَ كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ، فَنَهَى عَنْهُ . قُلْتُ يَا أَبَا عَبَّاسٍ إِنِّي أَنْتَبِذُ فِي جَرَّةٍ خَضْرَاءَ نَبِيذًا حُلْوًا فَأَشْرَبُ مِنْهُ فَيُقَرْقِرُ بَطْنِي . قَالَ لاَ تَشْرَبْ مِنْهُ وَإِنْ كَانَ أَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор хабар бериб, у деди: бизга Муҳаммад ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба, Абу Жамрадан ривоят қилди. У деди: Мен Ибн Аббос билан одамлар ўртасида таржимонлик қилар эдим. Унга бир аёл келиб, кўза набизи ҳақида сўради, у эса ундан наҳй қилди. Мен: «Эй Абу Аббос, мен яшил кўзада ширин набиз тайёрлайман, ундан ичаман, шунда қорним қулқиллайди,» дедим. У: «Ундан ичма, гарчи у асалдан ширинроқ бўлса ҳам,» деди.
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَتَّابٍ، - وَهُوَ سَهْلُ بْنُ حَمَّادٍ - قَالَ حَدَّثَنَا قُرَّةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو جَمْرَةَ، نَصْرٌ قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ جَدَّةً لِي تَنْبِذُ نَبِيذًا فِي جَرٍّ أَشْرَبُهُ حُلْوًا إِنْ أَكْثَرْتُ مِنْهُ فَجَالَسْتُ الْقَوْمَ خَشِيتُ أَنْ أَفْتَضِحَ . فَقَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَرْحَبًا بِالْوَفْدِ لَيْسَ بِالْخَزَايَا وَلاَ النَّادِمِينَ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ الْمُشْرِكِينَ وَإِنَّا لاَ نَصِلُ إِلَيْكَ إِلاَّ فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ فَحَدِّثْنَا بِأَمْرٍ إِنْ عَمِلْنَا بِهِ دَخَلْنَا الْجَنَّةَ وَنَدْعُو بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا . قَالَ " آمُرُكُمْ بِثَلاَثٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ آمُرُكُمْ بِالإِيمَانِ بِاللَّهِ وَهَلْ تَدْرُونَ مَا الإِيمَانُ بِاللَّهِ " . قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " شَهَادَةُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَإِقَامُ الصَّلاَةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُعْطُوا مِنَ الْمَغَانِمِ الْخُمُسَ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَمَّا يُنْبَذُ فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ " .
Бизга Абу Довуд хабар берди, у деди: бизга Абу Аттоб — у Саҳл ибн Ҳаммод — ривоят қилди, у деди: бизга Қурра ривоят қилди, у деди: бизга Абу Жамра Наср ривоят қилди, у деди: мен Ибн Аббосга: «Менинг бир бувим бор, у хум ичида набиз (мевадан тайёрланган ичимлик) тайёрлайди, мен уни ширин ҳолида ичаман. Агар уни кўп ичсам-у, сўнг одамлар билан ўтирсам, шарманда бўлиб қолишимдан қўрқаман,» дедим. У деди: Абдулқайс вакиллари Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига келдилар. У: «Марҳабо, кўнгли синиқ ҳам, надомат чекувчи ҳам бўлмаган вакилларга!» дедилар. Улар: «Ё Расулуллаҳ, биз билан сизнинг орамизда мушриклар бор, биз сизнинг ҳузурингизга фақат ҳаром ойлардагина ета оламиз. Бизга шундай бир иш тўғрисида хабар беринг, агар уни бажарсак, жаннатга кирсак ва орқамизда қолганларни ҳам унга даъват қилсак,» дедилар. У: «Сизларни уч нарсага буюраман ва тўрт нарсадан қайтараман. Сизларни Аллаҳга имон келтиришга буюраман. Аллаҳга имон келтириш нима эканини биласизларми?» дедилар. Улар: «Аллаҳ ва Унинг Расули билгувчидир,» дедилар. У: «(У) Аллаҳдан ўзга илоҳ йўқ деб гувоҳлик бериш, намозни қоим қилиш, закот бериш ва ўлжадан бешдан бирини (хумус) беришингиздир. Ва сизларни тўрт нарсадан қайтараман: ковак қовоқ идишида (дуббо), ўйилган хурмо ўзагида (нақир), яшил сопол кузада (ҳантам) ва смола билан қопланган идишда (музаффат) ачитилган нарсадан,» дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ قَيْسِ بْنِ هُنَانٍ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ قُلْتُ إِنَّ لِي جُرَيْرَةً أَنْتَبِذُ فِيهَا حَتَّى إِذَا غَلَى وَسَكَنَ شَرِبْتُهُ . قَالَ مُذْ كَمْ هَذَا شَرَابُكَ قُلْتُ مُذْ عِشْرُونَ سَنَةً أَوْ قَالَ مُذْ أَرْبَعُونَ سَنَةً . قَالَ طَالَمَا تَرَوَّتْ عُرُوقُكَ مِنَ الْخَبَثِ . وَمِمَّا اعْتَلُّوا بِهِ حَدِيثُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ, Сулаймон ат-Таймийдан, у Қайс ибн Ҳунондан хабар берди, у деди: мен Ибн Аббосдан сўраб: «Менинг бир кичик хумим бор, мен унда набиз ачитаман, қачонки у қайнаб, сўнг тинчигач, уни ичаман,» дедим. У: «Бу сенинг ичимлигинг қачондан бери?» деди. Мен: «Йигирма йилдан бери,» дедим — ёки: «Қирқ йилдан бери,» деди. У: «Томирларинг қачонлардан бери бу паслигу нопокликдан сув ичиб келяпти,» деди. Уларнинг (рухсат беришга) далил қилган нарсаларидан бири Абдулмалик ибн Нофининг Абдуллоҳ ибн Умардан (ривоят қилган) ҳадисидир.
أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْعَوَّامُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ نَافِعٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ رَأَيْتُ رَجُلاً جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقَدَحٍ فِيهِ نَبِيذٌ وَهُوَ عِنْدَ الرُّكْنِ وَدَفَعَ إِلَيْهِ الْقَدَحَ فَرَفَعَهُ إِلَى فِيهِ فَوَجَدَهُ شَدِيدًا فَرَدَّهُ عَلَى صَاحِبِهِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحَرَامٌ هُوَ فَقَالَ " عَلَىَّ بِالرَّجُلِ " . فَأُتِيَ بِهِ فَأَخَذَ مِنْهُ الْقَدَحَ ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فَصَبَّهُ فِيهِ فَرَفَعَهُ إِلَى فِيهِ فَقَطَّبَ ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ أَيْضًا فَصَبَّهُ فِيهِ ثُمَّ قَالَ " إِذَا اغْتَلَمَتْ عَلَيْكُمْ هَذِهِ الأَوْعِيَةُ فَاكْسِرُوا مُتُونَهَا بِالْمَاءِ " .
Бизга Зиёд ибн Айюб хабар берди, у деди: бизга Ҳушайм ривоят қилди, у деди: бизга ал-Аввом, Абдулмалик ибн Нофидан хабар берди, у деди: Ибн Умар деди: мен бир кишини кўрдим, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига ичида набиз бўлган бир коса билан келди, у (Расулуллаҳ) Рукн ёнида эдилар. (Киши) косани у зотга узатди, у зот уни оғизларига кўтардилар ва уни аччиқ (кучли) топдилар, шунинг учун уни эгасига қайтардилар. Қавмдан бир киши у зотга: «Ё Расулуллаҳ, у ҳадромми?» деди. У: «Кишини менга келтиринглар,» дедилар. (Киши) келтирилди. У зот ундан косани олдилар, сўнг сув келтиришни буюрдилар ва уни унга қуйдилар, сўнг уни оғизларига кўтардилар ва юзларини буриштирдилар. Сўнг яна сув келтиришни буюрдилар ва уни унга қуйдилар. Сўнг: «Бу идишлардаги (нарса) сизларга (кучайиб) жўшганда, унинг қаттиқлигини сув билан синдиринглар,» дедилар.
وَأَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيُّ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِنَحْوِهِ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ نَافِعٍ لَيْسَ بِالْمَشْهُورِ وَلاَ يُحْتَجُّ بِحَدِيثِهِ وَالْمَشْهُورُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ خِلاَفُ حِكَايَتِهِ .
Ва бизга Зиёд ибн Айюб, Абу Муовиядан хабар берди, у деди: бизга Абу Ишоқ аш-Шайбоний, Абдулмалик ибн Нофидан, у Ибн Умардан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшашини ривоят қилди. Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: Абдулмалик ибн Нофиъ машҳур (ишончли) эмас ва унинг ҳадиси билан ҳужжат келтирилмайди, Ибн Умардан машҳур бўлган (ривоят) унинг ҳикоясига зиддир.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ أَبِي عَوَانَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ عَنِ الأَشْرِبَةِ، فَقَالَ اجْتَنِبْ كُلَّ شَىْءٍ يَنِشُّ .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ, Абу Авонадан, у Зайд ибн Жубайрдан, у Ибн Умардан хабар бердики, бир киши ичимликлар ҳақида сўради. У: «Маст қиладиган (жўшадиган) ҳар бир нарсадан сақлан,» деди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنِ الأَشْرِبَةِ، فَقَالَ اجْتَنِبْ كُلَّ شَىْءٍ يَنِشُّ .
Бизга Қутайба хабар берди, у деди: бизга Абу Авона, Зайд ибн Жубайрдан хабар берди, у деди: мен Ибн Умардан ичимликлар ҳақида сўрадим. У: «Маст қиладиган (жўшадиган) ҳар бир нарсадан сақлан,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ الْمُسْكِرُ قَلِيلُهُ وَكَثِيرُهُ حَرَامٌ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ, Сулаймон ат-Таймийдан, у Муҳаммад ибн Сийриндан, у Ибн Умардан хабар берди, у деди: маст қилувчи (нарса)нинг ози ҳам, кўпи ҳам ҳаромдир.
قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، أَخْبَرَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ .
ал-Ҳорис ибн Мискин (ривоят) ўқиб берилган, мен эшитиб турган ҳолда деди: Ибн ал-Қосимдан (ривоят қилиб), менга Молик, Нофидан, у Ибн Умардан хабар берди, у деди: ҳар бир маст қилувчи нарса хамр (май)дир ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ شَبِيبًا، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ - يَقُولُ حَدَّثَنِي مُقَاتِلُ بْنُ حَيَّانَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " حَرَّمَ اللَّهُ الْخَمْرَ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Бизга Муҳаммад ибн Абдулаъло хабар берди, у деди: бизга ал-Муътамир ривоят қилди, у деди: мен Шабибни — у Ибн Абдулмалик — эшитдим, у: менга Муқотил ибн Ҳайён, Солим ибн Абдуллоҳдан, у отасидан, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилди, деди. У зот: «Аллаҳ хамрни ҳаром қилди ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورٍ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ النَّيْسَابُورِيَّ - قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ " . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهَؤُلاَءِ أَهْلُ الثَّبْتِ وَالْعَدَالَةِ مَشْهُورُونَ بِصِحَّةِ النَّقْلِ وَعَبْدِ الْمَلِكِ لاَ يَقُومُ مَقَامَ وَاحِدٍ مِنْهُمْ وَلَوْ عَاضَدَهُ مِنْ أَشْكَالِهِ جَمَاعَةٌ وَبِاللَّهِ التَّوْفِيقُ .
Бизга ал-Ҳусайн ибн Мансур — яъни Ибн Жаъфар ан-Найсобурий — хабар берди, у деди: бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Амр, Абу Саламадан, у Ибн Умардан хабар берди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир ва ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир,» дедилар. Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: булар собитқадам ва адолатли зотлар бўлиб, нақлнинг саҳиҳлиги билан машҳурдирлар, Абдулмалик эса уларнинг бирортасининг ўрнида тура олмайди, гарчи унга ўзига ўхшаганлардан бир жамоат ёрдам берган бўлса ҳам. Тавфиқ Аллаҳдандир.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ السَّعِيدِيِّ، قَالَ حَدَّثَتْنِي رُقَيَّةُ بِنْتُ عَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ، قَالَتْ كُنْتُ فِي حَجْرِ ابْنِ عُمَرَ فَكَانَ يُنْقَعُ لَهُ الزَّبِيبُ فَيَشْرَبُهُ مِنَ الْغَدِ ثُمَّ يُجَفَّفُ الزَّبِيبُ وَيُلْقَى عَلَيْهِ زَبِيبٌ آخَرُ وَيُجْعَلُ فِيهِ مَاءٌ فَيَشْرَبُهُ مِنَ الْغَدِ حَتَّى إِذَا كَانَ بَعْدَ الْغَدِ طَرَحَهُ . وَاحْتَجُّوا بِحَدِيثِ أَبِي مَسْعُودٍ عُقْبَةَ بْنِ عَمْرٍو .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ, Убайдуллоҳ ибн Умар ас-Саъидийдан хабар берди, у деди: менга Руқайя бинт Амр ибн Саид ривоят қилди, у деди: мен Ибн Умарнинг тарбиясида эдим. Унга майиз (қуруқ узум) ҳўллаб қўйилар, у уни эртаси куни ичар, сўнг майиз қуритилар ва унинг устига бошқа майиз ташланар ва унга сув қуйилар, у уни эртаси куни ичар эди. Қачонки индинга (учинчи кун) ўтса, уни тўкиб ташларди. Улар (рухсат беришга) Абу Масъуд Уқба ибн Амрнинг ҳадисини далил қилдилар.
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سُلَيْمَانَ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ يَمَانٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ عَطِشَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَوْلَ الْكَعْبَةِ فَاسْتَسْقَى فَأُتِيَ بِنَبِيذٍ مِنَ السِّقَايَةِ فَشَمَّهُ فَقَطَّبَ فَقَالَ " عَلَىَّ بِذَنُوبٍ مِنْ زَمْزَمَ " . فَصَبَّ عَلَيْهِ ثُمَّ شَرِبَ فَقَالَ رَجُلٌ أَحَرَامٌ هُوَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " لاَ " . وَهَذَا خَبَرٌ ضَعِيفٌ لأَنَّ يَحْيَى بْنَ يَمَانٍ انْفَرَدَ بِهِ دُونَ أَصْحَابِ سُفْيَانَ وَيَحْيَى بْنُ يَمَانٍ لاَ يُحْتَجُّ بِحَدِيثِهِ لِسُوءِ حِفْظِهِ وَكَثْرَةِ خَطَئِهِ .
Бизга ал-Ҳасан ибн Исмоил ибн Сулаймон хабар берди, у деди: бизга Яҳё ибн Ямон, Суфёндан, у Мансурдан, у Холид ибн Саъддан, у Абу Масъуддан хабар берди, у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Каъба атрофида чанқадилар ва сув сўрадилар. Унга (ҳаж) саққохонасидан набиз келтирилди. У зот уни ҳидладилар ва юзларини буриштирдилар, сўнг: «Менга Замзамдан бир пақир (сув) келтиринглар,» дедилар. Унинг устига (Замзам сувини) қуйдилар, сўнг ичдилар. Бир киши: «Ё Расулуллаҳ, у ҳаромни?» деди. У: «Йўқ,» дедилар. Бу заиф хабардир, чунки Яҳё ибн Ямон Суфённинг шерикларидан ажралиб, уни якка ривоят қилган, Яҳё ибн Ямоннинг ҳадиси билан эса ҳужжат келтирилмайди, ҳофизаси ёмонлиги ва хатоси кўплиги сабабидан.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ حِصْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ وَاقِدٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ حُسَيْنٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَصُومُ فِي بَعْضِ الأَيَّامِ الَّتِي كَانَ يَصُومُهَا فَتَحَيَّنْتُ فِطْرَهُ بِنَبِيذٍ صَنَعْتُهُ فِي دُبَّاءٍ فَلَمَّا كَانَ الْمَسَاءُ جِئْتُهُ أَحْمِلُهَا إِلَيْهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكَ تَصُومُ فِي هَذَا الْيَوْمِ فَتَحَيَّنْتُ فِطْرَكَ بِهَذَا النَّبِيذِ . فَقَالَ " أَدْنِهِ مِنِّي يَا أَبَا هُرَيْرَةَ " . فَرَفَعْتُهُ إِلَيْهِ فَإِذَا هُوَ يَنِشُّ فَقَالَ " خُذْ هَذِهِ فَاضْرِبْ بِهَا الْحَائِطَ فَإِنَّ هَذَا شَرَابُ مَنْ لاَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَلاَ بِالْيَوْمِ الآخِرِ " . وَمِمَّا احْتَجُّوا بِهِ فِعْلُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رضى الله عنه .
Бизга Али ибн Ҳужр хабар берди, у деди: бизга Усмон ибн Ҳисн ривоят қилди, у деди: бизга Зайд ибн Воқид, Холид ибн Ҳусайндан ривоят қилди, у деди: мен Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)ни шундай деяётганини эшитдим: мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўзлари рўза тутадиган баъзи кунларда рўза тутишларини билдим, шунинг учун мен ковак қовоқ идишида тайёрлаган набиз билан у зотнинг ифторлари пайтини пойладим. Кеч кирганда, мен уни у зотга кўтариб келдим ва: «Ё Расулуллаҳ, мен бугун сиз рўза тутишингизни билган эдим, шунинг учун бу набиз билан ифторингизни пойладим,» дедим. У: «Уни менга яқинлаштир, эй Абу Ҳурайра,» дедилар. Мен уни у зотга кўтардим, мана у жўшиб турарди. У: «Буни ол ва у билан деворга ур (уни тўк), зеро бу Аллаҳга ҳам, Охират кунига ҳам имон келтирмайдиганнинг ичимлигидир,» дедилар. Улар (рухсат беришга) далил қилган нарсаларидан бири Умар ибн ал-Хаттоб (розияллаҳу анҳу)нинг амалидир.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ السَّرِيِّ بْنِ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، - إِمَامٌ لَنَا وَكَانَ مِنْ أَسْنَانِ الْحَسَنِ - عَنْ أَبِي رَافِعٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رضى الله عنه قَالَ إِذَا خَشِيتُمْ مِنْ نَبِيذٍ شِدَّتَهُ فَاكْسِرُوهُ بِالْمَاءِ - قَالَ عَبْدُ اللَّهِ - مِنْ قَبْلِ أَنْ يَشْتَدَّ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ, ас-Сарий ибн Яҳёдан хабар берди, у деди: бизга Абу Ҳафс — бизнинг имомимиз ва у ал-Ҳасан билан тенгдош эди — Абу Рофидан ривоят қилдики, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллаҳу анҳу): «Агар набизнинг қаттиқлашувидан қўрқсангиз, уни сув билан синдиринглар,» деди. Абдуллоҳ деди: у қаттиқлашишидан олдин (синдиринглар).
أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ تَلَقَّتْ ثَقِيفٌ عُمَرَ بِشَرَابٍ فَدَعَا بِهِ فَلَمَّا قَرَّبَهُ إِلَى فِيهِ كَرِهَهُ فَدَعَا بِهِ فَكَسَرَهُ بِالْمَاءِ فَقَالَ هَكَذَا فَافْعَلُوا .
Бизга Закариё ибн Яҳё хабар берди, у деди: бизга Абдулаъло ривоят қилди, у деди: бизга Суфён, Яҳё ибн Саиддан ривоят қилди, у Саид ибн ал-Мусайябни шундай деяётганини эшитди: Сақиф (қабиласи) Умарни бир ичимлик билан кутиб олди. У уни келтиришни буюрди, қачонки уни оғзига яқинлаштирганда, уни ёқтирмади. У уни келтиришни буюрди ва уни сув билан синдирди, сўнг: «Мана шундай қилинглар,» деди.
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، { قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، } عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ عُتْبَةَ بْنِ فَرْقَدٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيذُ الَّذِي يَشْرَبُهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَدْ خُلِّلَ . وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى صِحَّةِ هَذَا حَدِيثُ السَّائِبِ .
Бизга Абу Бакр ибн Али хабар берди, у деди: бизга Абу Хайсама ривоят қилди, у деди: бизга Абдуссамад ривоят қилди, {у деди: бизга отам ривоят қилди,} Муҳаммад ибн Жуҳодадан, у Исмоил ибн Абу Холиддан, у Қайс ибн Абу Ҳозимдан, у Утба ибн Фарқаддан (ривоят қилди), у деди: Умар ибн ал-Хаттоб ичадиган набиз сиркага айлантирилган (сирка қилинган) эди. Бунинг саҳиҳлигига далолат қиладиган нарсалардан бири Соиб ҳадисидир.
قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ خَرَجَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ إِنِّي وَجَدْتُ مِنْ فُلاَنٍ رِيحَ شَرَابٍ فَزَعَمَ أَنَّهُ شَرَابُ الطِّلاَءِ وَأَنَا سَائِلٌ عَمَّا شَرِبَ فَإِنْ كَانَ مُسْكِرًا جَلَدْتُهُ فَجَلَدَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه الْحَدَّ تَامًّا .
ал-Ҳорис ибн Мискин (ривоят) ўқиб берилган, мен эшитиб турган ҳолда деди: Ибн ал-Қосимдан (ривоят қилиб), у деди: менга Молик, Ибн Шиҳобдан, у Соиб ибн Язиддан ривоят қилди, у унга хабар бердики, Умар ибн ал-Хаттоб уларнинг олдига чиқиб: «Мен фалон кишидан ичимлик ҳидини сездим, у эса уни тило (қайнатилган узум шарбати) ичимлиги деб даъво қилди. Мен у ичган нарса тўғрисида сўровчиман, агар у маст қилувчи бўлса, мен уни дарра ургайман,» деди. Сўнг Умар ибн ал-Хаттоб (розияллаҳу анҳу) унга ҳадни тўлиқ (дарра) урди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ جَيْشَانَ - وَجَيْشَانُ مِنَ الْيَمَنِ - قَدِمَ فَسَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ شَرَابٍ يَشْرَبُونَهُ بِأَرْضِهِمْ مِنَ الذُّرَةِ يُقَالُ لَهُ الْمِزْرُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَمُسْكِرٌ هُوَ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَهِدَ لِمَنْ شَرِبَ الْمُسْكِرَ أَنْ يَسْقِيَهُ مِنْ طِينَةِ الْخَبَالِ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا طِينَةُ الْخَبَالِ قَالَ " عَرَقُ أَهْلِ النَّارِ أَوْ قَالَ عُصَارَةُ أَهْلِ النَّارِ " .
Бизга Қутайба хабар берди, у деди: бизга Абдулазиз, Умора ибн Ғазийядан, у Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан ривоят қилдики, Жайшондан — Жайшон эса Ямандан — бир киши келди ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ўз юртларида жохоридан (ичадиган), унга ал-мизр деб аталадиган бир ичимлик ҳақида сўради. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «У маст қиладими?» дедилар. У: «Ҳа,» деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир. Албатта, Аллаҳ азза ва жалла маст қилувчи нарсани ичган кишига тийнат ал-хабол (дўзахийлар нажосатининг лойқаси)дан ичиришни аҳд қилган,» дедилар. Улар: «Ё Расулуллаҳ, тийнат ал-хабол нима?» дедилар. У: «Дўзах аҳлининг тери,» ёки: «Дўзах аҳлининг эзилган шираси,» дедилар.
أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ الْحَلاَلَ بَيِّنٌ وَإِنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ وَإِنَّ بَيْنَ ذَلِكَ أُمُورًا مُشْتَبِهَاتٍ " . وَرُبَّمَا قَالَ " وَإِنَّ بَيْنَ ذَلِكَ أُمُورًا مُشْتَبِهَةً وَسَأَضْرِبُ فِي ذَلِكَ مَثَلاً إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ حَمَى حِمًى وَإِنَّ حِمَى اللَّهِ مَا حَرَّمَ وَإِنَّهُ مَنْ يَرْعَ حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يُخَالِطَ الْحِمَى " . وَرُبَّمَا قَالَ " يُوشِكُ أَنْ يَرْتَعَ وَإِنَّ مَنْ خَالَطَ الرِّيبَةَ يُوشِكُ أَنْ يَجْسُرَ " .
Бизга Ҳумайд ибн Масъада хабар берди, у Язид — яъни ибн Зурайъдан, у Ибн Авндан, у Шаъбийдан, у Нуъмон ибн Башир (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Албатта, ҳалол равшандир ва албатта, ҳаром равшандир, ва албатта, улар орасида шубҳали ишлар бордир,» дедилар. Гоҳо у: «Ва албатта, улар орасида шубҳали ишлар бордир, мен буни бир мисол билан тушунтираман. Албатта, Аллаҳ азза ва жалла бир қўриқхона ажратди, ва албатта, Аллаҳнинг қўриқхонаси У ҳаром қилган нарсалардир. Ва албатта, ким қўриқхонанинг атрофида (мол) боқса, қўриқхонага аралашиб кетиши яқиндир,» дедилар. Гоҳо у: «(Қўриқхонада) ўтлаши яқиндир, ва албатта, ким шубҳага аралашса, (ҳаромга) журъат қилиши яқиндир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، عَنْ أَبِي الْحَوْرَاءِ السَّعْدِيِّ، قَالَ قُلْتُ لِلْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ رضى الله عنهما مَا حَفِظْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ حَفِظْتُ مِنْهُ " دَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لاَ يَرِيبُكَ " .
Бизга Муҳаммад ибн Абон хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ ибн Идрис ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба хабар берди, у Бурайд ибн Абу Марямдан, у Абул-Ҳаврў ас-Саъдийдан (ривоят қилдики), у деди: Мен Ҳасан ибн Али (розияллаҳу анҳумо)га: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан нимани ёдлаб олдингиз?» дедим. У: «Мен ундан: ‹Сени шубҳага соладиган нарсани ташлаб, шубҳага солмайдиган нарсага (ўт),› (деган сўзларини) ёдлаб олдим,» деди.
أَخْبَرَنَا الْجَارُودُ بْنُ مُعَاذٍ، - هُوَ بَاوَرْدِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سُفْيَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ كَانَ يَكْرَهُ أَنْ يَبِيعَ الزَّبِيبَ، لِمَنْ يَتَّخِذُهُ نَبِيذًا .
Бизга ал-Жоруд ибн Муъоз — у Бовардийдир — хабар берди, у деди: бизга Абу Суфён Муҳаммад ибн Ҳумайд ривоят қилди, у Маъмардан, у Ибн Товусдан, у отасидан (ривоят қилдики), у майиз (қуруқ узум)ни ундан набиз (шароб) тайёрлайдиган кишига сотишни ёмон кўрар эди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ كَانَ لِسَعْدٍ كُرُومٌ وَأَعْنَابٌ كَثِيرَةٌ وَكَانَ لَهُ فِيهَا أَمِينٌ فَحَمَلَتْ عِنَبًا كَثِيرًا فَكَتَبَ إِلَيْهِ إِنِّي أَخَافُ عَلَى الأَعْنَابِ الضَّيْعَةَ فَإِنْ رَأَيْتَ أَنْ أَعْصُرَهُ عَصَرْتُهُ فَكَتَبَ إِلَيْهِ سَعْدٌ إِذَا جَاءَكَ كِتَابِي هَذَا فَاعْتَزِلْ ضَيْعَتِي فَوَاللَّهِ لاَ أَئْتَمِنُكَ عَلَى شَىْءٍ بَعْدَهُ أَبَدًا . فَعَزَلَهُ عَنْ ضَيْعَتِهِ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Суфён ибн Динордан, у Мусъаб ибн Саъддан (ривоят қилдики), у деди: Саъднинг кўплаб узумзорлари ва узумлари бор эди, уларда унинг бир ишончли кишиси бор эди. (Ток) кўп узум берди, шунда у (Саъдга): «Мен узумлар нобуд бўлишидан қўрқаман, агар маслаҳат кўрсанг, мен уни сиқиб (шарбат қилиб қўяй),» деб ёзди. Шунда Саъд унга: «Бу хатим сенга етиб боргач, менинг еримдан чиқиб кет. Аллоҳга қасамки, бундан кейин мен сени ҳеч нарсага асло ишонмайман,» деб ёзди. Ва уни ерини бошқаришдан четлатди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هَارُونَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ بِعْهُ عَصِيرًا مِمَّنْ يَتَّخِذُهُ طِلاَءً وَلاَ يَتَّخِذُهُ خَمْرًا .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Ҳорун ибн Иброҳимдан, у Ибн Сириндан (ривоят қилдики), у деди: Уни шарбат сифатида ундан тилў (қуюлтирилган узум шарбати) тайёрлайдиган, хамр (шароб) қилмайдиган кишига сот.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ مَنْصُورًا، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ نُبَاتَةَ، عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ، قَالَ كَتَبَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ إِلَى بَعْضِ عُمَّالِهِ أَنِ ارْزُقِ، الْمُسْلِمِينَ مِنَ الطِّلاَءِ مَا ذَهَبَ ثُلُثَاهُ وَبَقِيَ ثُلُثُهُ .
Бизга Муҳаммад ибн Абдул-Аъло хабар берди, у деди: бизга ал-Муътамир ривоят қилди, у деди: Мен Мансурдан эшитдим, у Иброҳимдан, у Нуботадан, у Сувайд ибн Ғафаладан (ривоят қилдики), у деди: Умар ибн ал-Хаттоб ўзининг баъзи амалдорларига: «Мусулмонларга тилодан икки учдан бири кетиб, учдан бири қолганини улашинг,» деб ёзди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ قَالَ قَرَأْتُ كِتَابَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ إِلَى أَبِي مُوسَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهَا قَدِمَتْ عَلَىَّ عِيرٌ مِنَ الشَّامِ تَحْمِلُ شَرَابًا غَلِيظًا أَسْوَدَ كَطِلاَءِ الإِبِلِ وَإِنِّي سَأَلْتُهُمْ عَلَى كَمْ يَطْبُخُونَهُ فَأَخْبَرُونِي أَنَّهُمْ يَطْبُخُونَهُ عَلَى الثُّلُثَيْنِ ذَهَبَ ثُلُثَاهُ الأَخْبَثَانِ ثُلُثٌ بِبَغْيِهِ وَثُلُثٌ بِرِيحِهِ فَمُرْ مَنْ قِبَلَكَ يَشْرَبُونَهُ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Сулаймон ат-Таймийдан, у Абу Мижлаздан, у Омир ибн Абдуллоҳ (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Мен Умар ибн ал-Хаттобнинг Абу Мусога (ёзган) хатини ўқидим: «Аммо баъд: ҳузуримга Шомдан туяга ортилган тилў каби қуюқ, қора ичимлик келтирилди. Мен улардан уни қанча (қайнатиб) пиширишганини сўрадим. Улар менга уни икки учдан бири кетгунча пиширишганини, яъни унинг икки ёмон учдан бири кетганини — бири ўзининг (шароб қилувчи) кучи билан, бири эса ҳиди билан — хабар беришди. Бас, олдингдагиларга уни ичишни буюр.»
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هِشَامٍ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ الْخَطْمِيَّ، قَالَ كَتَبَ إِلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه أَمَّا بَعْدُ فَاطْبُخُوا شَرَابَكُمْ حَتَّى يَذْهَبُ مِنْهُ نَصِيبُ الشَّيْطَانِ فَإِنَّ لَهُ اثْنَيْنِ وَلَكُمْ وَاحِدٌ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Ҳишомдан, у Ибн Сириндан (ривоят қилдики), Абдуллоҳ ибн Язид ал-Хатмий деди: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллаҳу анҳу) бизга: «Аммо баъд: ичимлигингизни шайтоннинг насибаси кетгунча пиширинг, чунки унинг (улуши) иккитадир, сизники эса биттадир,» деб ёзди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ كَانَ عَلِيٌّ رضى الله عنه يَرْزُقُ النَّاسَ الطِّلاَءَ يَقَعُ فِيهِ الذُّبَابُ وَلاَ يَسْتَطِيعُ أَنْ يُخْرَجَ مِنْهُ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Жарирдан, у Муғирадан, у Шаъбийдан (ривоят қилдики), у деди: Али (розияллаҳу анҳу) одамларга шундай тилў улашар эдики, унга пашша тушиб қолса, ундан чиқа олмас эди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ دَاوُدَ، قَالَ سَأَلْتُ سَعِيدًا مَا الشَّرَابُ الَّذِي أَحَلَّهُ عُمَرُ رضى الله عنه قَالَ الَّذِي يُطْبَخُ حَتَّى يَذْهَبَ ثُلُثَاهُ وَيَبْقَى ثُلُثُهُ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно хабар берди, у деди: бизга Ибн Абу Адий ривоят қилди, у Довуддан (ривоят қилдики), у деди: Мен Саъиддан: «Умар (розияллаҳу анҳу) ҳалол қилган ичимлик қайси?» деб сўрадим. У: «Икки учдан бири кетиб, учдан бири қолгунча пиширилган (ичимлик),» деди.
أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ، كَانَ يَشْرَبُ مَا ذَهَبَ ثُلُثَاهُ وَبَقِيَ ثُلُثُهُ .
Бизга Закариё ибн Яҳё хабар берди, у деди: бизга Абдул-Аъло ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Салама ривоят қилди, у Довуддан, у Саъид ибн ал-Мусайябдан (ривоят қилдики), Абуд-Дардў икки учдан бири кетиб, учдан бири қолган (ичимлик)ни ичар эди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هُشَيْمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، أَنَّهُ كَانَ يَشْرَبُ مِنَ الطِّلاَءِ مَا ذَهَبَ ثُلُثَاهُ وَبَقِيَ ثُلُثُهُ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Ҳушаймдан (ривоят қилдики), у деди: бизга Исмоил ибн Абу Холид хабар берди, у Қайс ибн Абу Ҳозимдан, у Абу Мусо ал-Ашъарийдан (ривоят қилдики), у тилодан икки учдан бири кетиб, учдан бири қолганини ичар эди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، وَسَأَلَهُ، أَعْرَابِيٌّ عَنْ شَرَابٍ، يُطْبَخُ عَلَى النِّصْفِ فَقَالَ لاَ حَتَّى يَذْهَبَ ثُلُثَاهُ وَيَبْقَى الثُّلُثُ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Суфёндан, у Яъло ибн Атодан (ривоят қилдики), у деди: Мен Саъид ибн ал-Мусайябдан эшитдим — бир аъробий ундан ярмига пишириладиган ичимлик ҳақида сўраганида, у: «Йўқ, токи икки учдан бири кетиб, учдан бири қолмагунча (бўлмайди),» деди.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ مَعْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ إِذَا طُبِخَ الطِّلاَءُ عَلَى الثُّلُثِ فَلاَ بَأْسَ بِهِ .
Бизга Аҳмад ибн Холид хабар берди, у Маъндан (ривоят қилдики), у деди: бизга Муовия ибн Солиҳ ривоят қилди, у Яҳё ибн Саъиддан, у Саъид ибн ал-Мусайябдан (ривоят қилдики), у деди: Тилў икки учдан бири кетиб, учдан бирига пиширилса, унда ҳеч қандай зарар йўқ.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، قَالَ سَأَلْتُ الْحَسَنَ عَنِ الطِّلاَءِ الْمُنَصَّفِ، فَقَالَ لاَ تَشْرَبْهُ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Язид ибн Зурайъдан (ривоят қилдики), у деди: бизга Абу Ражў ривоят қилди, у деди: Мен Ҳасандан ярмигача (пиширилган) тилў ҳақида сўрадим. У: «Уни ичма,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ الْمُهَاجِرِ، قَالَ سَأَلْتُ الْحَسَنَ عَمَّا يُطْبَخُ مِنَ الْعَصِيرِ قَالَ مَا تَطْبُخُهُ حَتَّى يَذْهَبَ الثُّلُثَانِ وَيَبْقَى الثُّلُثُ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Башир ибн ал-Муҳожирдан (ривоят қилдики), у деди: Мен Ҳасандан шарбатдан пишириладигани ҳақида сўрадим. У: «Икки учдан бири кетиб, учдан бири қолгунча пиширганинг (жоиз),» деди.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ أَوْسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ إِنَّ نُوحًا صلى الله عليه وسلم نَازَعَهُ الشَّيْطَانُ فِي عُودِ الْكَرْمِ فَقَالَ هَذَا لِي وَقَالَ هَذَا لِي فَاصْطَلَحَا عَلَى أَنَّ لِنُوحٍ ثُلُثَهَا وَلِلشَّيْطَانِ ثُلُثَيْهَا .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Вакииъ ривоят қилди, у деди: бизга Саъд ибн Авс ривоят қилди, у Анас ибн Сириндан (ривоят қилдики), у деди: Мен Анас ибн Моликнинг шундай деяётганини эшитдим: Албатта, Нуҳ (алайҳиссалом) билан шайтон ток навдаси ҳақида тортишди. (Бири): «Бу меники,» деди, (бошқаси): «Бу меники,» деди. Бас, улар Нуҳга унинг учдан бири, шайтонга эса унинг икки учдан бири бўлишига келишишди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ طُفَيْلٍ الْجَزَرِيِّ، قَالَ كَتَبَ إِلَيْنَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَنْ لاَ، تَشْرَبُوا مِنَ الطِّلاَءِ حَتَّى يَذْهَبَ ثُلُثَاهُ وَيَبْقَى ثُلُثُهُ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у Абдул-Малик ибн Туфайл ал-Жазарийдан (ривоят қилдики), у деди: Умар ибн Абдулазиз бизга: «Тилодан икки учдан бири кетиб, учдан бири қолмагунча ичманглар, ҳар бир маст қилувчи (нарса) ҳаромдир,» деб ёзди.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، عَنْ بُرْدٍ، عَنْ مَكْحُولٍ، قَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга ал-Муътамир Бурддан, у Макҳулдан ривоят қилдики, у: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ السَّلَمِيِّ، عَنْ أَبِي ثَابِتٍ الثَّعْلَبِيِّ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ ابْنِ عَبَّاسٍ فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنِ الْعَصِيرِ، فَقَالَ اشْرَبْهُ مَا كَانَ طَرِيًّا . قَالَ إِنِّي طَبَخْتُ شَرَابًا وَفِي نَفْسِي مِنْهُ . قَالَ أَكُنْتَ شَارِبَهُ قَبْلَ أَنْ تَطْبُخَهُ قَالَ لاَ . قَالَ فَإِنَّ النَّارَ لاَ تُحِلُّ شَيْئًا قَدْ حَرُمَ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ Абу Яъфур ас-Саламийдан, у Абу Собит ас-Саълабийдан хабар берди, у деди: мен Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)нинг ҳузурида эдим. Бир киши унинг олдига келиб, шарбат (асир) ҳақида сўради. У: «Янги (тоза) бўлганида уни ичинг,» деди. (Ҳалиги киши:) «Мен бир ичимликни қайнатдим, аммо ундан кўнглим шубҳада,» деди. У: «Уни қайнатишдан олдин ичган бўлармидинг?» деди. У: «Йўқ,» деди. У: «Демак, олов ҳаром бўлиб қолган бирор нарсани ҳалол қилмайди,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قِرَاءَةً أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ وَاللَّهِ مَا تُحِلُّ النَّارُ شَيْئًا وَلاَ تُحَرِّمُهُ . قَالَ ثُمَّ فَسَّرَ لِي قَوْلَهُ لاَ تُحِلُّ شَيْئًا لِقَوْلِهِمْ فِي الطِّلاَءِ وَلاَ تُحَرِّمُهُ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ Ибн Журайждан ўқилиш йўли билан хабар берди, (Ибн Журайж деди:) менга Ато хабар бериб, деди: мен Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитдим: «Аллаҳга қасамки, олов бирор нарсани ҳалол ҳам қилмайди, ҳаром ҳам қилмайди.» (Ато) деди: кейин у менга «бирор нарсани ҳалол қилмайди» деган сўзини, уларнинг тило (қайнатилган узум шарбати) ҳақидаги гапларига ишора қилиб тушунтирди, «ҳаром ҳам қилмайди» (деган сўзини ҳам тушунтирди).
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حَيْوَةَ بْنِ شُرَيْحٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ اشْرَبِ الْعَصِيرَ مَا لَمْ يُزْبِدْ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ Ҳайва ибн Шурайҳдан хабар берди, у деди: менга Уқайл Ибн Шиҳобдан, у Саид ибн ал-Мусайябдан хабар бердики, у: «Шарбат (асир)ни кўпирмагунча ичинг,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عَائِذٍ الأَسَدِيِّ، قَالَ سَأَلْتُ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْعَصِيرِ، قَالَ اشْرَبْهُ حَتَّى يَغْلِيَ مَا لَمْ يَتَغَيَّرْ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ Ҳишом ибн Оиз ал-Асадийдан хабар берди, у деди: мен Иброҳимдан шарбат (асир) ҳақида сўрадим. У: «Ўзгармагунча, қайнамагунча уни ичинг,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ عَطَاءٍ، فِي الْعَصِيرِ قَالَ اشْرَبْهُ حَتَّى يَغْلِيَ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ Абдулмаликдан, у Атодан хабар берди, у шарбат (асир) ҳақида: «Қайнамагунча уни ичинг,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ دَاوُدَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ اشْرَبْهُ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ إِلاَّ أَنْ يَغْلِيَ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ Ҳаммод ибн Саламадан, у Довуддан, у аш-Шаъбийдан хабар берди, у: «Қайнамаса, уни уч кун ичинг,» деди.
أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، قَالَ حَدَّثَنِي الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، فَيْرُوزَ قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا أَصْحَابُ كَرْمٍ وَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَحْرِيمَ الْخَمْرِ فَمَاذَا نَصْنَعُ قَالَ " تَتَّخِذُونَهُ زَبِيبًا " . قُلْتُ فَنَصْنَعُ بِالزَّبِيبِ مَاذَا قَالَ " تَنْقَعُونَهُ عَلَى غَدَائِكُمْ وَتَشْرَبُونَهُ عَلَى عَشَائِكُمْ وَتَنْقَعُونَهُ عَلَى عَشَائِكُمْ وَتَشْرَبُونَهُ عَلَى غَدَائِكُمْ " . قُلْتُ أَفَلاَ نُؤَخِّرُهُ حَتَّى يَشْتَدَّ قَالَ " لاَ تَجْعَلُوهُ فِي الْقُلَلِ وَاجْعَلُوهُ فِي الشِّنَانِ فَإِنَّهُ إِنْ تَأَخَّرَ صَارَ خَلاًّ " .
Менга Амр ибн Усмон ибн Саид ибн Касир хабар берди, у деди: бизга Бақийя ривоят қилди, у деди: менга ал-Авзоий Яҳё ибн Абу Амрдан, у Абдуллоҳ ибн ад-Дайламийдан, у отаси Файруздан ривоят қилиб, деди: мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурига келдим ва: «Ё Расулуллаҳ, биз узумзор эгаларимиз, Аллаҳ азза ва жалла эса хамр (май)нинг ҳаром қилинишини нозил қилди. Энди биз нима қиламиз?» дедим. У: «Уни майиз қилиб оласизлар,» дедилар. Мен: «Майиз билан нима қиламиз?» дедим. У: «Уни эрталаб ивитиб, кечқурун ичасизлар; кечқурун ивитиб, эрталаб ичасизлар,» дедилар. Мен: «Уни қаттиқ (аччиқ) бўлгунча кечиктирмаймизми?» дедим. У: «Уни сопол идишларга солманглар, балки мешларга солинглар; чунки агар у кечикиб қолса, сиркага айланади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو عُمَيْرِ بْنُ النَّحَّاسِ، عَنْ ضَمْرَةَ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنِ ابْنِ الدَّيْلَمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لَنَا أَعْنَابًا فَمَاذَا نَصْنَعُ بِهَا قَالَ " زَبِّبُوهَا " . قُلْنَا فَمَا نَصْنَعُ بِالزَّبِيبِ قَالَ " انْبِذُوهُ عَلَى غَدَائِكُمْ وَاشْرَبُوهُ عَلَى عَشَائِكُمْ وَانْبِذُوهُ عَلَى عَشَائِكُمْ وَاشْرَبُوهُ عَلَى غَدَائِكُمْ وَانْبِذُوهُ فِي الشِّنَانِ وَلاَ تَنْبِذُوهُ فِي الْقِلاَلِ فَإِنَّهُ إِنْ تَأَخَّرَ صَارَ خَلاًّ " .
Бизга Исо ибн Муҳаммад Абу Умайр ибн ан-Наҳҳос хабар берди, у Замрадан, у аш-Шайбанийдан, у Ибн ад-Дайламийдан, у отасидан ривоят қилди, у деди: биз: «Ё Расулуллаҳ, бизнинг узумларимиз бор, улар билан нима қиламиз?» дедик. У: «Уларни майиз қилинглар,» дедилар. Биз: «Майиз билан нима қиламиз?» дедик. У: «Уни эрталаб ивитиб (набиз қилиб), кечқурун ичинглар; кечқурун ивитиб, эрталаб ичинглар; уни мешларга солинглар, сопол идишларга солманглар; чунки агар у кечикиб қолса, сиркага айланади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَرَّانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُطِيعٌ، عَنْ أَبِي عُمَرَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ يُنْبَذُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيَشْرَبُهُ مِنَ الْغَدِ وَمِنْ بَعْدِ الْغَدِ فَإِذَا كَانَ مَسَاءُ الثَّالِثَةِ فَإِنْ بَقِيَ فِي الإِنَاءِ شَىْءٌ لَمْ يَشْرَبُوهُ أُهْرِيقَ .
Бизга Абу Довуд ал-Ҳарроний хабар берди, у деди: бизга Яъло ибн Убайд ривоят қилди, у деди: бизга Мутиъ Абу Умардан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) учун набиз тайёрланар эди, у уни эртаси куни ва ундан кейинги куни ичардилар. Учинчи куннинг кечасига етганда, агар идишда бирор нарса қолган бўлса, уни ичмасдилар, тўкиб ташланар эди.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ الْبَهْرَانِيِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُنْقَعُ لَهُ الزَّبِيبُ فَيَشْرَبُهُ يَوْمَهُ وَالْغَدَ وَبَعْدَ الْغَدِ .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Яҳё ибн Одам ривоят қилди, у деди: бизга Шарик Абу Ишоқдан, у Яҳё ибн Убайд ал-Баҳронийдан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан ривоят қилдики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) учун майиз ивитилар эди, у уни ўша куни, эртаси куни ва ундан кейинги куни ичардилар.
أَخْبَرَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْبَذُ لَهُ نَبِيذُ الزَّبِيبِ مِنَ اللَّيْلِ فَيَجْعَلُهُ فِي سِقَاءٍ فَيَشْرَبُهُ يَوْمَهُ ذَلِكَ وَالْغَدَ وَبَعْدَ الْغَدِ فَإِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ الثَّالِثَةِ سَقَاهُ أَوْ شَرِبَهُ فَإِنْ أَصْبَحَ مِنْهُ شَىْءٌ أَهْرَاقَهُ .
Бизга Восил ибн Абдул-Аъло Ибн Фузайлдан, у ал-Аъмашдан, у Яҳё ибн Абу Умардан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан хабар берди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) учун кечаси майиз набизи тайёрланар эди, у уни бир мешга (сопига) солар, ўша куни, эртаси куни ва ундан кейинги куни ичардилар. Учинчи куннинг охирига етганда, уни (бошқаларга) ичирардилар ёки ўзлари ичардилар; агар ундан эрталабгача бирор нарса қолса, уни тўкиб ташлардилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يُنْبَذُ لَهُ فِي سِقَاءِ الزَّبِيبِ غُدْوَةً فَيَشْرَبُهُ مِنَ اللَّيْلِ وَيُنْبَذُ لَهُ عَشِيَّةً فَيَشْرَبُهُ غُدْوَةً وَكَانَ يَغْسِلُ الأَسْقِيَةَ وَلاَ يَجْعَلُ فِيهَا دُرْدِيًّا وَلاَ شَيْئًا . قَالَ نَافِعٌ فَكُنَّا نَشْرَبُهُ مِثْلَ الْعَسَلِ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ Убайдуллоҳдан, у Нофиъдан, у Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо)дан хабар бердики, у учун эрталаб мешда майиз набизи тайёрланар, у уни кечқурун (кечаси) ичарди; кечқурун тайёрланса, эрталаб ичарди. У мешларни юварди ва уларга қуйқа ёки бирор нарса қолдирмасди. Нофиъ деди: биз уни асалдек (тотли ҳолда) ичардик.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ بَسَّامٍ، قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ عَنِ النَّبِيذِ، قَالَ كَانَ عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ رضى الله عنه يُنْبَذُ لَهُ مِنَ اللَّيْلِ فَيَشْرَبُهُ غُدْوَةً وَيُنْبَذُ لَهُ غُدْوَةً فَيَشْرَبُهُ مِنَ اللَّيْلِ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ Бассомдан хабар берди, у деди: мен Абу Жаъфардан набиз ҳақида сўрадим. У деди: Али ибн Ҳусайн (розияллаҳу анҳу) учун кечаси набиз тайёрланар, у уни эрталаб ичарди; эрталаб тайёрланса, уни кечаси ичарди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ سُفْيَانَ، سُئِلَ عَنِ النَّبِيذِ، قَالَ انْتَبِذْ عَشِيًّا وَاشْرَبْهُ غُدْوَةً .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ хабар берди, у деди: мен Суфёндан набиз ҳақида сўралганини эшитдим. У: «Кечқурун набиз тайёрла ва эрталаб уни ич,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، وَلَيْسَ، بِالنَّهْدِيِّ أَنَّ أُمَّ الْفَضْلِ، أَرْسَلَتْ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَحَدَّثَهَا عَنِ النَّضْرِ ابْنِهِ أَنَّهُ كَانَ يُنْبَذُ فِي جَرٍّ يُنْبَذُ غُدْوَةً وَيَشْرَبُهُ عَشِيَّةً .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ Сулаймон ат-Таймийдан, у Абу Усмондан — у ан-Наҳдий эмас — хабар бердики, Уммул-Фазл Анас ибн Моликнинг олдига киши юбориб, ундан сопол идишдаги (жаррадаги) набиз ҳақида сўради. У унга ўғли ан-Назр ҳақида (хабар бериб) айтдики, у учун сопол идишда набиз тайёрланар эди: эрталаб тайёрланиб, кечқурун ичилар эди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ كَانَ يَكْرَهُ أَنْ يَجْعَلَ، نَطْلَ النَّبِيذِ فِي النَّبِيذِ لِيَشْتَدَّ بِالنَّطْلِ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ Маъмардан, у Қатодадан, у Саид ибн ал-Мусайябдан хабар бердики, у набизнинг қуйқасини (янги) набизга солиб, уни қуйқа орқали қаттиқ (аччиқ) қилишни ёмон кўрарди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ قَالَ فِي النَّبِيذِ خَمْرُهُ دُرْدِيُّهُ .
Бизга Сувайд хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ Суфёндан, у Довуд ибн Абу Ҳинддан, у Саид ибн ал-Мусайябдан хабар бердики, у набиз ҳақида: «Унинг хамри (маст қилувчи қисми) унинг қуйқасидир,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ إِنَّمَا سُمِّيَتِ الْخَمْرُ لأَنَّهَا تُرِكَتْ حَتَّى مَضَى صَفْوُهَا وَبَقِيَ كَدَرُهَا . وَكَانَ يَكْرَهُ كُلَّ شَىْءٍ يُنْبَذُ عَلَى عَكَرٍ .
Бизга Сувайд хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Шуъбадан, у Қатодадан, у Саид ибн ал-Мусайябдан хабар берди. У деди: «Хамр (деб шунинг учун) аталгани, у (қолдириб) ташлангач, унинг тиниқ қисми кетиб, лойқаси қолгани учундир,» деди. У чўкинди (ачитқи) устига солиб ачитилган ҳар бир нарсани макруҳ кўрарди.
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَوَارِيرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ فُضَيْلِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ كَانُوا يَرَوْنَ أَنَّ مَنْ، شَرِبَ شَرَابًا فَسَكِرَ مِنْهُ لَمْ يَصْلُحْ لَهُ أَنْ يَعُودَ فِيهِ .
Бизга Абу Бакр ибн Алий хабар бериб, деди: бизга ал-Қаворирий ривоят қилди, у деди: бизга Ибн Абу Зоида ривоят қилди, у деди: бизга Ҳасан ибн Амр, Фузайл ибн Амрдан, у Иброҳимдан ривоят қилди. У деди: «Улар ким бир ичимлик ичиб, ундан маст бўлса, унга яна ўшанга қайтиши тўғри келмайди, деб ҳисоблар эдилар,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ لاَ بَأْسَ بِنَبِيذِ الْبُخْتُجِ .
Бизга Сувайд хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Суфёндан, у Муғирадан, у Абу Маъшардан, у Иброҳимдан хабар берди. У: «Бухтуж набизида зарар йўқ,» деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ أَبِي عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي مِسْكِينٍ، قَالَ سَأَلْتُ إِبْرَاهِيمَ قُلْتُ إِنَّا نَأْخُذُ دُرْدِيَّ الْخَمْرِ أَوِ الطِّلاَءَ فَنُنَظِّفُهُ ثُمَّ نَنْقَعُ فِيهِ الزَّبِيبَ ثَلاَثًا ثُمَّ نُصَفِّيهِ ثُمَّ نَدَعُهُ حَتَّى يَبْلُغَ فَنَشْرَبُهُ قَالَ يُكْرَهُ .
Бизга Сувайд хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Абу Авонадан, у Абу Мискиндан хабар берди. У деди: «Мен Иброҳимдан сўраб дедим: «Биз хамрнинг чўкиндисини ёки тилўни (қуюлтирилган узум шарбатини) олиб, уни тозалаймиз, сўнг унга майизни уч (кун) ташлаб қўямиз, сўнг уни сузамиз, сўнг (ачиб) етилгунча қўйиб қўямиз, кейин уни ичамиз.» У: «(Бу) макруҳдир,» деди.»
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنِ ابْنِ شُبْرُمَةَ، قَالَ رَحِمَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ شَدَّدَ النَّاسُ فِي النَّبِيذِ وَرَخَّصَ فِيهِ .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар бериб, деди: бизга Жарир, Ибн Шубрумадан хабар берди. У деди: «Аллаҳ Иброҳимга раҳмат қилсин, одамлар набиз ҳақида қаттиққўллик қилдилар, у эса унда рухсат берди,» деди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ الْمُبَارَكِ، يَقُولُ مَا وَجَدْتُ الرُّخْصَةَ فِي الْمُسْكِرِ عَنْ أَحَدٍ صَحِيحًا إِلاَّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ .
Бизга Убайдуллоҳ ибн Саид, Абу Усомадан ривоят қилди. У деди: мен Ибн ал-Муборакни шундай деяётганини эшитдим: «Мен маст қилувчи (ичимлик) ҳақида Иброҳимдан бошқа ҳеч кимдан саҳиҳ (ишонарли) рухсатни топмадим,» деди.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُسَامَةَ، يَقُولُ مَا رَأَيْتُ رَجُلاً أَطْلَبَ لِلْعِلْمِ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ الشَّامَاتِ وَمِصْرَ وَالْيَمَنَ وَالْحِجَازَ .
Бизга Убайдуллоҳ ибн Саид хабар бериб, деди: мен Абу Усомани шундай деяётганини эшитдим: «Мен Абдуллоҳ ибн ал-Муборакдан кўра илм излашда интилувчироқ кишини кўрмадим — Шомда, Мисрда, Яманда ва Ҳижозда,» деди.
أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَسَدُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، رضى الله عنه قَالَ كَانَ لأُمِّ سُلَيْمٍ قَدَحٌ مِنْ عَيْدَانٍ فَقَالَتْ سَقَيْتُ فِيهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُلَّ الشَّرَابِ الْمَاءَ وَالْعَسَلَ وَاللَّبَنَ وَالنَّبِيذَ .
Бизга ар-Рабиъ ибн Сулаймон хабар бериб, деди: бизга Асад ибн Мусо ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Салама, Собитдан, у Анас (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди. У деди: «Умму Сулаймнинг ёғочдан (ясалган) бир пиёласи бор эди. У: «Мен унда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га барча ичимликларни — сувни, асални, сутни ва набизни ичирган эдим,» деди.»
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ ذَرِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَأَلْتُ أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ عَنِ النَّبِيذِ، فَقَالَ اشْرَبِ الْمَاءَ وَاشْرَبِ الْعَسَلَ وَاشْرَبِ السَّوِيقَ وَاشْرَبِ اللَّبَنَ الَّذِي نُجِعَتْ بِهِ . فَعَاوَدْتُهُ فَقَالَ الْخَمْرَ تُرِيدُ الْخَمْرَ تُرِيدُ .
Бизга Сувайд хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Суфёндан, у Салама ибн Куҳайлдан, у Зарр ибн Абдуллоҳдан, у Саид ибн Абдурраҳмон ибн Абзодан, у отасидан хабар берди. У деди: «Мен Убайй ибн Каъбдан набиз ҳақида сўрадим, у: «Сув ич, асал ич, савиқ (арпа бўтқаси) ич ва ўзинг (болаликдан) озиқланган сутни ич,» деди. Мен унга (саволни) такрор қайтардим, у: «Хамрни истайсанми? Хамрни истайсанми?!» деди.»
أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ سَعِيدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَوَارِيرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ أَحْدَثَ النَّاسُ أَشْرِبَةً مَا أَدْرِي مَا هِيَ فَمَا لِي شَرَابٌ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً أَوْ قَالَ أَرْبَعِينَ سَنَةً إِلاَّ الْمَاءُ وَالسَّوِيقُ غَيْرَ أَنَّهُ لَمْ يَذْكُرِ النَّبِيذَ .
Менга Аҳмад ибн Алий ибн Саид ибн Иброҳим хабар бериб, деди: бизга ал-Қаворирий ривоят қилди, у деди: бизга Муътамир ибн Сулаймон, отасидан, у Муҳаммаддан, у Абийдадан, у Ибн Масъуддан ривоят қилди. У деди: «Одамлар (янги) ичимликларни ихтиро қилдилар, мен уларнинг нималигини билмайман. Йигирма йилдан бери — ёки қирқ йилдан бери деди — сув ва савиқдан бошқа ичимлигим йўқ,» деди. Фақат у набизни эслатиб ўтмади.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ عَبِيدَةَ، قَالَ أَحْدَثَ النَّاسُ أَشْرِبَةً مَا أَدْرِي مَا هِيَ وَمَا لِي شَرَابٌ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً إِلاَّ الْمَاءُ وَاللَّبَنُ وَالْعَسَلُ .
Бизга Сувайд хабар бериб, деди: бизга Абдуллоҳ, Ибн Авндан, у Муҳаммад ибн Сийрийндан, у Абийдадан хабар берди. У деди: «Одамлар (янги) ичимликларни ихтиро қилдилар, мен уларнинг нималигини билмайман. Йигирма йилдан бери сув, сут ва асалдан бошқа ичимлигим йўқ,» деди.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنِ ابْنِ شُبْرُمَةَ، قَالَ قَالَ طَلْحَةُ لأَهْلِ الْكُوفَةِ فِي النَّبِيذِ فِتْنَةٌ يَرْبُو فِيهَا الصَّغِيرُ وَيَهْرَمُ فِيهَا الْكَبِيرُ قَالَ وَكَانَ إِذَا كَانَ فِيهِمْ عُرْسٌ كَانَ طَلْحَةُ وَزُبَيْرٌ يَسْقِيَانِ اللَّبَنَ وَالْعَسَلَ . فَقِيلَ لِطَلْحَةَ أَلاَ تَسْقِيهِمُ النَّبِيذَ قَالَ إِنِّي أَكْرَهُ أَنْ يَسْكَرَ مُسْلِمٌ فِي سَبَبِي .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар бериб, деди: бизга Жарир, Ибн Шубрумадан хабар берди. У деди: Талҳа Куфа аҳлига: «Набизда бир фитна бор — унда кичик (ёш) ўсиб-улғаяди ва катта (қари) қарийди (яъни ундан кўп одам зарар кўради),» деди. (Рови) деди: улар орасида тўй бўлганда, Талҳа ва Зубайр сут ва асал ичирар эдилар. Талҳага: «Уларга набиз ичирмайсанми?» дейилди. У: «Мен бир мусулмоннинг менинг сабабимдан маст бўлишини ёқтирмайман,» деди.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، قَالَ كَانَ ابْنُ شُبْرُمَةَ لاَ يَشْرَبُ إِلاَّ الْمَاءَ وَاللَّبَنَ .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар бериб, деди: бизга Жарир хабар берди. У деди: «Ибн Шубрума сув ва сутдан бошқа ҳеч нарса ичмас эди,» деди.